ویلاند ئاسنگەر، مامۆستای کوورە و تۆڵەسەندنەوە
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ویلاند ئاسنگەر کەسایەتییەکی چیرۆکی لە نەریتی گەرمانیدا.
ئاسنگەری مامۆستا کە باڵ بۆ ئازادی خۆی دەکووت. ئەم بابەتە ویلاند وەک مامۆستایەک دەخاتەڕوو کە هونەری ئاسنگەرییەکەی بەیەکجار ڕێگا بۆ تۆڵەسەندنەوە و ئازادی خۆشدەکات.
ویلاند ئاسنگەر، بە نۆردی کۆن Völundr، ناسراوترین ئاسنگەری مامۆستای ئەفسانەی گەرمانییە. هونەرەکەی لەسەر ئاگری کوورە لە ئاستی مرۆیی بەرزتره؛ ئەفسانەکە باس لە دیلگیری، تۆڵەسەندنەوەی دڕندانە و هەڵاتنی بە باڵی خۆی کووتوو دەکات.
لەگەڵ ئەوەشدا ویلاند خوداوەندێکی ئایینی تەواو نییە، بەڵکوو ئاسنگەرێکی ئەفسانەییە کە لە هەندێک لێکدانەوەدا لەنێو نیوەخواوەندە ئەفسانەییەکاندا دادەنرێت. ناوی هەتا ئێستاش وشە بووە بۆ باڵاترین هونەری ئاسنگەری.
جۆر: ئاسنگەری مامۆستای ئەفسانەیی نەریتی پاڵەوانی
ڕەچەڵەک: ناوچەی گەرمانی باکور و ڕۆژاوا: سکاندیناڤیا، ئینگلستان، ئەڵمانیا
دەقەکان: Völundarkviða (ئێددای گۆرانی)، Thidrekssaga
سەردەم: سەردەمی کۆچی گەلان تا سەردەمی ناوەڕاستی بەرز
دیمەن: ئاسنگەرێکی مرۆیی-فرامرۆیی، زۆربەی جار بە شێوەی شەلی وێنا کراوە
پێوەندی سەرچاوەکان
سەردەمی دەقەکان
ئەم بابەتە لە سەردەمی کۆچی گەلانەوە تا سەردەمی ناوەڕاستی بەرز درێژە دەبینێت؛ بەشێوەی نووسراو لە ئێددای گۆرانی و لە Thidrekssaga دیت دەبێت.
بواری باڵاوبوونەوە
ناوچەی گەرمانی باکور و ڕۆژاوا: سکاندیناڤیا، ئینگلستان و ئەڵمانیا ئەم ئەفسانەیان دەناسن، لە ئینگلستاندا بەناوی Wayland.
دۆخی سەرچاوەکان
باشە: Völundarkviða ی ئێددای گۆرانی و Thidrekssaga ی نۆردی کۆن، لەگەڵ شایەتیی وێنەیی وەک Franks Casket ئینگلۆ-ساکسۆنی.
ناو و شێوازەکان
شێوازەکانی ناو: بە ئەڵمانی ویلاند، بە نۆردی کۆن Völundr، بە ئینگلیزی Wayland. ناوەکە هەتا ئێستا بە شوێنەکانەوە وەک گۆڕستانی Wayland’s Smithy لە ئینگلستان بەندە و وشەیی بووە بۆ باڵاترین هونەری ئاسنگەری.
شێوە و کاریگەری
دیمەن
ویلاند وەک ئاسنگەرێکی مامۆستای بەرچاو وێنا کراوە کە ئاگر و سیندانەکەی چەکی سەرسوڕهێنەر و خشڵی هونەرمەندانە بەرهەم دەهێنن. لە ئەفسانەکەدا شەل کراوە بۆ ئەوەی هەڵاتنی ڕێگری لێبکرێت؛ هێمای ئەو هێزی گۆڕانکارانە بەڵام مەترسیدارە کە ئاگری کوورە.
کاردانەوە
ویلاند شمشێر و ئەڵقەی بەنازناوی ئەفسانەیی دەکوتێت. لەلایەن پاشا نیدهاد گیراوە و لە پیّشکێی پیانی شەل کراوە بۆ ئەوەی ناچار بکرێت بەکارکردن، تۆڵەیەکی هونەرمەندانە دەسەندێتەوە و لە کۆتاییدا بە جامەیەکی باڵداری کووتووی خۆی لە هەوادا هەڵدێت.
کارتی ناسنامە: ویلاند ئاسنگەر
گرنگترین لایەنەکانی ئاسنگەری مامۆستا بە یەک ڕوانگە.
نەریتی ئەفسانەیی پاڵەوانی ناوچەی گەرمانی؛ نەک خوداوەندی پەرستگا، بەڵام لە هەندێک لێکدانەوەدا لەنێو نیوەخواوەندە ئەفسانەییەکاندا دادەنرێت.
پیشەی ئاسنگەری لە باڵاترین شێوەیدا: شمشێر، ئەڵقە و خشڵی بەنازناوی ئەفسانەیی لەسەر کوورەکەیدا دەخوڵقێن.
ئاسنگەرێکی مرۆیی-فرامرۆیی، زۆربەی جار بە شێوەی شەلی وێنا کراوە؛ Franks Casket ئینگلۆ-ساکسۆنی دیمەنی چیرۆکەکەی نیشان دەدەت.
نوێنەرایەتی هێزی گۆڕانکارانە بەڵام مەترسیداری ئاگری کوورە: توانادار و داهێنەر، بەڵام لە ئەفسانەکەدا توانای تۆڵەسەندنەوەیەکی دڕندانەی هەیە.
ئایینێکی فەرمی نییە؛ لە باوەڕی گەلیدا لە دەوروبەری Wayland’s Smithy، ئاسنگەرێکی نادیار لە بەرامبەر پارەیەک ئەسپ نو دەکات.
دیلگیری، تۆڵەسەندنەوە و هەڵاتن: ئەفسانەی ویلاند
ویلاند ئاسنگەرێکی ئەفسانەییە، نەک خوداوەندی ئایینی تەواو، بەڵام لە هەندێک لێکدانەوەدا لەنێو نیوەخواوەندە ئەفسانەییەکاندا دادەنرێت. سەرچاوە سەرەکییەکان Völundarkviða ی ئێددای گۆرانی و Thidrekssaga ی نۆردی کۆنن؛ شایەتیی وێنەیی وەک Franks Casket ئینگلۆ-ساکسۆنی چیرۆکەکەی نیشان دەدەن. باوکی لە هەندێک وەشاندا گیانەوەرێکی گەورە یان بوونەوەرێکی دەریایی بووە.
ناوەڕۆکی ئەفسانەکە دیلگیرییە: پاشا نیدهاد فەرمانی دەدات ویلاند لە پیّشکێی پیانی شەل بکرێت بۆ ئەوەی بیهێڵێتەوە و بۆ خۆی بکوتێت. دیلەکە بە تۆڵەسەندنەوەیەکی هونەرمەندانەی دڕندانە وەڵام دەداتەوە و لە کۆتاییدا بە جامەیەکی باڵداری کووتووی خۆی لە هەوادا هەڵدێت، لەوانەیە بەهێزترین وێنەی ئەفسانەکە بۆ هێزی گۆڕانکارانەی هونەرەکەی.
لە Wayland تا فانتازیای ئێستا
ویلاند بەتوندی لە ئەفسانەی پاڵەوانی گەرمانیدا جێگیر بووە و درێژەی وەردا، بۆ نموونە وەک Wayland لە ئینگلستان و لە دووبارەکاری هەرزانی نووسین و فانتازیای هاوچەرخ. ناوی هەتا ئێستا وشەیی بووە بۆ باڵاترین هونەری ئاسنگەری.
لە ڕوانگەی زانستی ئایینەوە، ویلاند نموونەیەکی نایابە بۆ ئاسنگەرێکی ئەفسانەیی کە ئاگری هەم داهێنەر و هەم مەترسیدارە. ڕوونکردنەوەیەک: ئەو کەسایەتییەکی ئەفسانەییە، نەک خوداوەندی پەرستگا بە ئایینی فەرمی. تیمای ئاسنگەرێکی شەل بەڵام بێهاوتا، بەشێوەیەکی بۆرگی کولتووری لەگەڵ هفایستۆسی دەبەستێتەوە و ئاماژە بۆ بۆچوونێکی کۆن دەکات دەربارەی دووڕوویی پیشەی ئاسنگەری.
باوەڕی گەلی نەک ئایینی پەرستگا
ویلاند ئایینێکی فەرمی نییە؛ ئەو کەسایەتییەکی ئەفسانەییە، نەک خوداوەندی پەرستگا. بەڵام ناوی بە شوێن و بیرگەلیشەوە بەندە، بۆ نموونە گۆڕستانی Wayland’s Smithy لە ئینگلستان، کە باوەڕی گەلی لە دەوروبەریدا گەشەی سەندووە کە ئاسنگەرێکی نادیار لەوێ لە بەرامبەر پارەیەک ئەسپ نو دەکات. ئەم جۆرە ئەفسانەیانە ڕێزلێنانی گەلی بۆ ئاسنگەری مامۆستا وەک یارمەتیدەرێکی سرووشتی سەرووی نیشان دەدەن.
بەراورد لەنێوان خوداوەندانی ئاسنگەری
پرسیارە باوەکان دەربارەی ویلاند ئاسنگەر
ویلاند کێ بووە؟
ناسراوترین ئاسنگەری مامۆستای ئەفسانەی گەرمانی، بە نۆردی کۆن Völundr، لە ئینگلستان بەناوی Wayland ناسراوە.
بۆچی شەل کرا؟
پاشا نیدهاد فەرمانی دا لە پیّشکێی پیانی شەل بکرێت بۆ ئەوەی بیهێڵێتەوە و بۆ خۆی بکوتێت.
چۆن هەڵات؟
جامەیەکی باڵداری بۆ خۆی کووت و لە هەوادا هەڵات، دوای ئەوەی تۆڵەیەکی هونەرمەندانەی سەندووەتەوە.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
- گەرمانی – هەموو بوونەوەرەکانی نەریتی گەرمانی
- هەفایستوس (Hephaistos)، ڤولکانوس (Vulcanus)، گویبنیو (Goibniu) – خواکانی داسینەری لە کەلتوری تر
- ئاسن، مۆمی پارێزەر، تلیسم – ئامرازی پاراستنی گوزەراوی مێژوویی
- قوتوپاسی پاراستن – کوێستانی گشتی ئامرازەکانی پاراستن
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
کارە سەرچاوەیی زیاتر لە پێڕستی سەرچاوەکان.
وێلاند وەک داسینەرێکی مەشقاوی گەرمانی، ئاگر و هونەری داسینەری ئەفسانە دەگرێتەوە یەک بوونەوەری تاک: گیراوی، لاواز، بەڵام هەرگیز بەزێنراو نییە، چونکە هونەرەکەی لە کۆتاییدا تەنانەت باڵیشی پێدەبەخشێت.
