ئەبزو، ئاوی سەرەتاییی نوستوو لەژێر زەوی
نووسەر: Ralf Ittermann · دوایین پێداچوونەوە لە
ئەبزو خودایەکە لە نەریتی مێزۆپۆتامیدا.
دەریای سەرەتایی ئاوی سازگار، کە هەموو کانییەکان لێی سەرچاوە دەگرن. ئاوی سەرەتاییی نوستوو لەژێر زەوی لە مێزۆپۆتامیادا وەک سەرچاوەی هەموو کانییەکان دانراوە. تەنانەت ناونیشانەکەش ئەبزو وەک دەریای سەرەتایی ئاوی سازگاری سومەرییەکان وەسف دەکات.
ئەبزو، بە ئەکادییەکان ئاپسو، دەریای سەرەتایی کۆزمۆسیی ئاوی سازگارە، کە هەموو کانی و ڕووبارەکان لێی دەخۆنەوە، کە بە شێوەی خودایەکی سەرەتایی نێرینە کەسایەتی‌کراوە و هاوسەری تیامات، جێی نیشتەجێبوونی خودای ئێنکی، کە بە ئێا‌ش ناسراوە.
جۆر: دەریای سەرەتایی ئاوی سازگار، کە کەسایەتی‌کراوە وەک خودایەکی سەرەتایی
ڕەچەڵەک: کۆزمۆگۆنیای سومەری، لە هەزارەی سێیەم پ.ز بەدواوە
دەقەکان: ئینوما ئێلیش
سەردەم: لە سومەری تا بابلی
دیمەن: ئاوی ژێرزەوی، خودایەکی سەرەتایی نێرینە
مێژووی دەق
سەردەمی دەقەکان
دەقە سومەرییەکان لە هەزارەی سێیەمی پێش زایین بەدواوە، کە وەک خوداوند بەتایبەت لە ئینوما ئێلیشدا بۆچی دەکرێت.
بواری باڵاوبوونەوە
باشووری مێزۆپۆتامیا، بە ناوچەی ئایینیی ئێریدو، جێی نیشتەجێبوونی خودای ئێنکی و پەرستگای ئی-ئەبزوی.
دۆخی سەرچاوەکان
باش: ئینوما ئێلیش، میتەکانی ئێنکی و نووسینەکانی پەرستگا سەرچاوەیەکی بەرین پێک دەهێنن.
ناو و شێوازەکان
سومەری: ئەبزو واتای ئاوی قوول دەگەیەنێت، ئاوی ژێرزەوی سازگار بەرامبەر بە دەریای خوێ؛ ئاپسو شێوازی ئەکادییەکەیە.
کەسایەتی و کارکرد
دیمەن
ئاوی سەرەتاییی سازگاری هێمن لەژێر زەوی؛ ئاپسو بنەمای نێرینەیە و تیامات بنەمای مێینەی ئاوی خوێ.
کاریگەری
سەرچاوەی هەموو ئاوی سازگار؛ پلانی لەناوبردنی دەبووە هۆی دروستبوونی ئاسمان و زەوی.
پرۆفایل: ئەبزو
ئاوی سەرەتایی بە کۆتایی گشتی.
کۆزمۆگۆنیای سومەری-بابلی، سەرەکی لە ئینوما ئێلیش و لە تەقلیدی ئێنکی لە ئێریدو.
ئاوی سازگاری ژێرزەوی هەموو بیر، کانی و ڕووبارەکان.
وەک شوێن، دەریای سەرەتایی هێمن لەژێر زەوی، کە خودایەکی سەرەتایی لەگەڵ تیاماتدا کەسایەتی دەکات.
سەرچاوەی هەموو ئاوی سازگار، لە میتۆلۆژیادا هەروەها هۆکاری پلانی لەناوبردنی خواوەندەکان.
حەوزی ئاوی پیرۆزی ئاپسو لە پەرستگادا وەک وێنەیەک بۆ ئاوی سەرەتایی، کە لە ڕێگەی تەقلیدی ئێنکییەوە ڕێزی لێ دەگیراوە.
خودابانووی سەرەتاییی دایک نامو پەیوەندیدارە، جیاواز لەو ئێنبیلولوی مێزۆپۆتامییە.
کێشمکێش لە ئینوما ئێلیشدا
لە ئینوما ئێلیشدا، ئاوی ئاپسو و تیامات تێکەڵ دەبن و یەکەم نەوەی خودایان لێ دروست دەبن؛ کاتێک هاژەیان ئاپسو تووش دەکات، ئاپسو پلان بۆ لەناوبردنیان دادەڕێژێت. ئێا لە پیشیدا دەبات، بە خەوی قوول دەیخنکێنێت و دەیکوژێت، لەسەر لاشەکەیدا پەرستگای ئی-ئەبزو بنیاد دەنێت و لەوێدا لەگەڵ دامکینادا خودای ماردوک لەدایک دەبێت.
لە نێوان لیتراتووری زانستی و کولتووری هەمەگشتی
ئەبزو زۆر جار لە فانتازیا، کولتووری هەمەگشتی و یاری ڤیدیۆدا دەردەکەوێت، ناوی یاریی مەلەوانییەکە؛ لە ئیزۆتریکدا بەشێوەیەکی سەربەخۆ لێکدانەوەی جیاواز بۆ دەکرێت. لە بواری زانستی ئایین و کولتووردا، ڕوانگەیەکی سروشتی لەگەڵ خودایەکی سەرەتایی لە قاڵبی کۆزمۆگۆنیای شەڕی خائۆسدا بەیەکەوە دەبەستێتەوە.
حەوزی ئاپسو لە پەرستگادا
پەرستگای ئی-ئەبزو لە ئێریدو سەرەکی بوو، لەگەڵ ئاپسو وەک حەوزی ئاوی پیرۆز بۆ ڕێوڕەسمی پاکژکردنەوە؛ هیچ تەقلیدی تاکەکەسی تۆمار نەکراوە؛ وەک هاوتای ئەوان ئاوی پیرۆز، خوێ و تیلسم دەردەکەون.
بەراوردی ئاوی سەرەتایی
ئەبزو لەتەنیشت هاوسەرەکەیدا تیامات؛ ئێنکی زاڵی دەبێت و نیشتەجێبوونەکەی وەردەگرێت. نامو پەیوەندیدارە، جیاواز لەو ئێنبیلولوی مێزۆپۆتامییە. هاوتای گریکی ئۆکیانۆس و میسری نون.
پرسیاری زۆر باو دەربارەی ئەبزو
ئایا ئەبزو نێرینەیە یان مێینەیە؟
وەک خودایەکی سەرەتایی لە ئینوما ئێلیشدا، ئاپسو نێرینەیە، هاوسەری تیامات؛ وەک چەمکێک بێ ڕەگەز.
ئایا ئاپسو هەمان ئەبزوە؟
بەڵێ: بە سومەری ئەبزو، بە ئەکادی ئاپسو، هەمان ئاوی سەرەتایی.
لینکی زیاتر
هەروەها بخوێنەوە:
دەقی جیاواز (هەڵبژاردە)
زیاتر لە لیستی سەرچاوەکان.
هەرچەندە ئەبزو بە ئاپسو ناودێری بکرێت، هەر ئاوی سەرەتایی سومەرییە دەمێنێتەوە: سەرچاوەی بێدەنگی، کە هەموو کانییەکانی جیهانی مێزۆپۆتامییەوە لێی سەرچاوە دەگرن.
