شووشەی جادووگەر: کەوارەی بەرگری نێژراوی جادووی گەلی سەردەمی نوێی سەرەتایی

شووشەی جادووگەر بەڵگەیەکی ماتریالی جادووی بەرگریی سەردەمی نوێی سەرەتاییە. ئەمە زۆربەی کات کەوارەیەکی گەرمخاک یا شووشەیی بووە، کە بە هەندێک ماددە پڕکراوەتەوە، داخراوە و لە شوێنێکی شاراوە دانراوە.

مەبەستی ئەم کەوارە نەک هێرشکردنێکی چالاک بووە، بەڵکو بەرگری لە جادووی خراپی پێشتر گومانلێکراو یا ترسلێکراو. بەم شێوەیە ئەم کەوارە یەکێکە لە ئامرازەکانی بەرگریی پاسیفی جادووی گەلی ئەوروپی، هاوشێوەی هێمای بەرگریی لەسەر بیناکان.

زاراوەی ئەڵمانی شووشەی جادووگەر پەیدابوونێکی نوێترە کە لە زاراوەی ئینگلیزی ویچ بۆتڵ وەرگیراوە. لە فۆلکلۆری کۆنتری ئەڵمانیدا وشەکانی وەک شووشەی جادوو یا مەنجەلی بەرگریش بەکارهاتووە. بەڵام ئەم دیاردەیە بەخۆی لە بەشێکی بەرینی باکور و ناوەڕاستی ئەوروپا باوبووە، هەرچەندە بەهێزترین گەیاندن لە ئینگلتەرا هاتووە.

ئەوەی تایبەتمەندی پێدەدا پەیوەندیی نێوان کەوارە، ناوەڕۆک و شوێنی شاراوەکردنە. تەنها یەکخستنی ئەم سێ توخمە کۆزەیەکی ئاسایی دەکردە ئۆبژەیەکی جادووی بەرگری. توێژینەوەکان لێرەدا باس لە شتێکی ڕیتوواڵی بارگراوکراو دەکەن، کە واتاکەی لە کۆنتێکستەکەیدا دەردەکەوێت نەک لە خودی کەوارەکەدا.

شووشەی جادووگەر بە شێوەیەکی بەئاگا لە بەرچاو دوور دەخرایەوە. شوێنی زۆرینەی دۆزینەوەکان لەژێر بەردەرگاکان، لەژێر شوێنی چوستووکان یا لەناو دیوار بووە. ئەم شوێنی شاراوەکردنە شووشەی جادووگەر جیا دەکاتەوە لە ئامرازەکانی بەرگریی هەڵگیراو وەک تیلسم و تالیسمان، کە بەدیاربووی یا شاراوی لەسەر جەستە هەڵدەگیران.

لە سیستماتیکی فۆلکلۆریدا، شووشەی جادووگەر دەکەوێتە بەشی قوربانی بینا و دیپۆنیتی بەردەرگا. بەمشێوەیە دەکەوێتە ناو نەریتێکی بەرین کە تیایدا ئۆبژەکان لە خاڵی هەستیاری خانووەکاندا دانراون، بۆ پاراستنی جادووییانەی گەڕان و کردنەوەکان.

گرنگ ئەوەیە بە ڕوونی بگوترێت کە شووشەی جادووگەر دیاردەیەکی مێژووییی باوەڕییە. کاریگەرییەکەی بە زانستی سرووشتی ناسەلمێنراوە و لێرەدا تەنها وەک بیرکردنەوەی سەردەمی خۆی پیشان دراوە، نەک وەک کاریگەریی بەرگری ڕاستەقینە.

بەهێزترین گەیاندنی شووشەی جادووگەر لە ئینگلتەرای سەدەی 17ەم هاتووە. لەم سەردەمەدا باوەڕ بە جادووی خراپ زۆر باوبووە، و بەرگری لە ڕێگای جادووی دووگمەڕاوە زۆربەی خەڵک وەک بەرگریی یاسایی دادەنرا. نووسینەکانی ئەو سەردەمە نێژرانی کەوارەی پڕکراو وەک ئامرازێکی باو دژی جادووی گومانلێکراو ڕوون دەکەنەوە.

زاناکی ئینگلیزی جۆزێف گلانڤیل (Joseph Glanvill) و نووسەرانی تری سەدەی 17ەم ئەم پراکتیکە لە نووسینەکانیاندا سەبارەت بە جادووگەری یاداشت دەکەن. بەتایبەتی ڕوونکردنەوەیەکی گرنگ لە بەرهەمێکدا سەبارەت بە دیاردەی ڕۆحی گومانلێکراو هەیە، کە تیایدا گەرمکردنی شووشەیەکی پڕ لە میز و دەرزی وەک چارەسەرێک دژی جادووگەری وەسف کراوە.

ڕەگەزەکانی ئەم پراکتیکە بگومان بۆ دواتر دەگەڕێتەوە. تەنانەت لە جادووی گەلی سەردەمانی ناوەڕاستدا بیرکردنەوەیەک بەڵگەدار بووە، کە بەپێی ئەو نەخۆشی یا بەدبەختی لە ڕێگای جادووی خراپەوە هاتوونەتەدی و لە ڕێگای جادوویەکی دووگمەڕاوەوە دەگەڕێنرانەوە بۆ کاربەدەرەکەی. شووشەی جادووگەر شێوازێکی کۆنکرێتی ماتریالی ئەم بیرکردنەوەیەیە.

لە ناوچەی ئەڵمانیزماندا نەریتی هاوشێوە گەیشتوونەتەوە، هەرچەندە بە پاشەکشەیەکی سەرچاوەیی. فەرهەنگی دەستیی باوەڕی ناڕاستی ئەڵمانی (Handwörterbuch des deutschen Aberglaubens) شێوازی جیاجیای داخستنی ماددەی زیانبەخش لەناو کەوارە باس دەکات، کە لە ویچ بۆتڵی ئینگلیزی نزیکن. لەگەڵ ئەوەشدا ناوێکی یەکگرتوو نەبووە.

لەگەڵ داخستنی دادگایی باوەڕی جادووگەری لە سەدەی 18ەمدا، شووشەی جادووگەر گرنگیی خۆی لەدەستدا. بەڵام لە ناوچە گوندییەکاندا ئەم پراکتیکە هەتا سەدەی 19ەم و بەشێوەیەکی دانەبڕاو تا سەدەی 20ەم زیندوو مایەوە، وەک لێکۆڵینەوەی فۆلکلۆری پیشانی دەدەن.

مێژووی شووشەی جادووگەر بەمشێوەیە بە توندی پەیوەستە بە مێژووی باوەڕی جادووگەرییەوە. لەو بڕوانامەیەدا کە بیرکردنەوەی جادووی خراپی کەسی خۆی گرنگیی کۆمەڵایەتی خۆی لەدەستدا، لە بەکارهێنانی ڕۆژانەدا نامایە.

ئەو قاپەی بەکارهاتووە، ئەوە بووە کە لە ماڵەوە بەردەست بووە. زۆر جار گۆزەی چینی سرینشوسراوی بەخوێ بەکارهاتووە، کە لە بەلگەنامەکانی ئینگلیزی بە گۆزەی «باڵزمانکراو» ناسراون کە ڕوویەکی نەخشیوی لەسەریان دانرابوو. سیمای گرژ و ڕیشداری ئەو ماسکە سەرەکەیان لە ئەدەبیاتی کۆنتر ناوی Greybeard یان Bellarmine پێبەخشیوە.

لەگەڵ ئەمانەشدا، بۆتڵی سادەی گەڵاڵە، بۆتڵی شووشە و دۆلکەی بچووک بەکارهاتوون. لە سەدەی ١٨ و ١٩ زیاتر قاپی شووشەیی دەردەکەوێت. ماتریاڵ گرنگی دووەم بووە، ئەوەی گرنگ بووە توانای داخستنی چاک بووە، چونکە پێویست بووە ناوەرۆکی بە پتەوی بمێنێتەوە داخراو.

ناوەرۆکی قاپەکە شێوازێکی دووبارەبووی بەدواوە بووه. ئامرازی تیژ وەک درزین، بزمار و دڕک ناوەرۆکی سەرەکی زۆربەی دۆزینەوەکان پێکدهێنن. لەگەڵ ئەمانەشدا مووی سەر و پرچ، پارچەی نینۆک و پارچەیەک قوماش یا خوێن لە کەسی مەبەست پارضهدارکراو.

پێکهاتەیەکی سەرەکی میزی مرۆڤ بووە، کە لە هەندێک دۆزینەوەدا بە پاشماوەی ئۆرگانیک ساغکراوەتەوە. هەندێک جار شکلی دڵ لە قوماش یا مادەی ئاسنین دۆزراوەتەوە کە درزین تێدا چەقاوە. ئەم پێکهاتەیە لە بیرۆکەی بنەڕەتی پشتیوان دووچار دەکرێت کە لە بەشی داهاتوودا ڕوونی دەکرێتەوە.

دروستکردنی ئەم قاپەیە کارێکی گشتی نەبووە. بە تایبەتی و زۆرجار لە شەودا ئەنجام دراوە، بەپێی یاسایانی زارەکی گواستراوە. هەندێک ڕوایەت داوای بێدەنگی لە کاتی کارکردن یا فۆرمولی هاوپیچ دەکرد. ڕێنماییی نووسراو نامۆ بووه.

دوای پڕکردنەوە، قاپەکە بەتوندی داخراوە، بۆ نموونە بە تاپۆ، پیستەی گەڵاڵە یا مۆم. پاشان چاڵکردن یا بنیادنانی ناو دیوار کراوە. لە هەندێک ڕوایەتدا بۆتڵ لەسەر ئاگر گەرم کراوە، کە بەکاریگەرترین شێواز دانراوە.

بنچینەی بۆتڵی جادوگەر لەم بیرۆکەدا دەبینرێتەوە کە پەیوەندییەکی جادویی هەیە لەنێوان کەسێک و بەشەکانی جەستەیدا. مووی سەر، نینۆک و میز وەک هەڵگری بنیادی کەسی دانرابوون. ئەوەی ئەم بەشانە دەستکەوت، بەم باوەڕە دەیتوانی کاریگەری لەسەر ئەو کەسە دابنێت.

لە جادوی زیانبەخشدا وا دەبینرا کە جادوگەرەکە پشتی بەم بنیادەی قوربانییەکەی خۆی بەستووە. بۆتڵی جادوگەر ئەم لۆژیکەی سووراندووەتەوە. بەمەشدا کە قوربانی میز و مووی خۆی لەناو قاپەکەدا کۆدەکردەوە، ئامانج ئەوە بووە پەیوەندییە جادوییەکە وەک هەندێک بگیرێت و بەرەو دروستکەری ئاراستە بکرێتەوە.

درزینی تیژ و بزمارەکان دوو کارییان هەبووە. مەبەست بووە جادوگەرەکە ئازار ببینێت یا جادوکەی تێکبشکێت و لە هەمان کاتدا ڕێگری لێبکرێت کە جادوی زیانبەخش بگاتە ئامانجی ڕاستەقینەی خۆی. ئازارەکە، بەپێی ئەم بیرۆکەیە، بەشێوەیەکی جێگیر لە جیاتی قوربانییەکە دەگاتە دروستکەرەکە.

گەرمکردن لەسەر ئاگر ئەم بیرۆکەی زیاتر بەهێز دەکرد. باوەڕ بەوە بوو کە جادوگەرەکە گەرمی زیادبووی لە جەستەی خۆیدا هەست پێدەکات و ناچار دەبێت جادوکە هەڵبگرێتەوە تاکوو ئازارەکە کۆتایی پێبهێنێت. ئەم لێکدانەوەیە ڕوون دەکاتەوە بۆچی هەندێک ڕوایەت گەرمکردن وەک باشترین شێواز ناودەبرد.

لە پشت ئەم نەریتەوە مۆدێلێکی باوی لێکدانەوە بۆ بەڵا هەبووه. نەخۆشی، مردنی ماڵات یا بەخت خراپی بەردەوام وا دانرابوو کە هۆکاری هەبووە، ڕووداوی هەڵمژراو تەنها بەکەمی جێگای خۆی هەبووه لەم لێکدانەوەیەدا. بۆتڵی جادوگەر توانای کارکردنێکی دەداهات لەو شوێنانەی کە زانستی پزیشکی یا ئابووری بێهیوا دەبووه.

لە ڕوانگەی گەلناسییەوە، بۆتڵی جادوگەر بۆیە دەردەکەوێت وەک نواندنی جیهانبینییەک کە ژان و ئازاری کەسی خاوەن دروستکەرێکی ناسراو هەیه. ترس، پێویستی بۆ لێکدانەوە و پێویستی بۆ کارێکی چالاک لەیەکترکردنی شتێکی دیاریکراودا کۆکراونەتەوە.

بەکارهێنانی بۆتڵی جادوگەر پێویستی بەوە هەبووه گومان لەوە بکرێت کە کەسێک یا هێزێکی دیاریکراو زیانی گەیاندووه. تەنها ئینجا ڕوو لەم ئامرازە دەکرا. ئەمە بریتی نەبووه لە شتێکی ڕۆژانەی پێشگیرکەر، بەڵکو وەڵامدانەوەیەک بووه بۆ بەڵایەکی ڕاستەقینه.

دوای پڕکردنەوە دانانی قاپەکە دەهات. زۆرترین شوێن ژێر بەردی دەرگا یا سووچی هەراسان بووه. هەردووکیان وەک سنووری جادویی ماڵ دانرابوون، کە شتی زیانبەخش دەتوانی تێبچوو یا ئاراستە بکرێت. ئەم لۆژیکە لەگەڵ نەریتانی تری پارێزگاری بینا هاوبەشه.

شێوازێکی تری بەکارهێنان گەرمکردن بووه کە پێشتر ئاماژەی پێکرا. بۆتڵ لەسەر ئاگر دادنرا، تاکوو دەتەقا یا تاپۆکەی دەفڕی. تەقینەوەکە وەک نیشانەیەک دانرابوو کە جادوکە شکاوه. بەڵام لەبەر مەترسی برین، ئەم نەریته بێ مەترسی نەبووه.

ئەنجامدانی ئەم کارە زۆرجار لەلایەن کەسی زیانلێدراو خۆی یا شارەزایەکی ناوخۆیی ئەنجام دەدرا، کە لە ناوچەی ئینگلیزیدا بە Cunning Man یا Cunning Woman ناسراو. ئەم کەسانە زانینی بەشێوەی زارەکی گواستراویان هەبووه دەربارەی ئاڵگۆریتمی ڕاست.

لەگەڵ ئەمەشدا وتار و نوێژ دەگوترا. لە ناوچەکانی نیشتمانی مسیحیدا توێژی جادویی و ئایینی تێکەڵ دەبوون، بۆ نموونە بە پێکهێنانی وشەی پیرۆز. ئەم تێکەڵبوونە بۆ ئیمانداریی گشتیی سەردەمی نوێی سەرەتایی نیشانەیه.

دوای دانانی قاپەکە، پێویست بووه بۆتڵ دووبارە دەست لێنەدرێت یا دەرنهێنرێت. تێکدانی ئەم دۆخە مەترسیدار دانرابوو، چونکە دەیتوانی جادوی داخراو دووبارە دەربکرێت. ئەم بیرۆکەیە ڕوون دەکاتەوە بۆچی زۆربەی بۆتڵی جادوگەر تەنها سەدەکان دواتر لە کاتی کاری بیناسازیدا دۆزراونەتەوە.

ویچ بۆتڵی (Witch Bottle) ئینگلیزی ناسراوترین شێوازە، بەڵام تاکە شێواز نییە. لە هۆڵەندا دۆزینەوەی هاوشێوە تۆمار کراون، کە ئاماژە بە ئاڵوگۆڕی کولتووری بەسەر دەریای باکووردا دەکات. هەروەها لە باکووری ئەڵمانیا و سکاندیناڤیا نەریتی پەیوەندیدار دۆزراونەتەوە.

لە ناوچە ئەڵمانی‌زمانەکاندا، حەقنەی جادووگەرییەکە هاوپۆشیی هەیە لەگەڵ نەریتی بەندکردنی مادە زیانبەخشەکان لەناو گۆزە یان دۆنی بچووکدا. لەبری ئەوەی هەڵبگیرن، هەندێک جار هەڵدەواسران لەناو دووکەڵدانەکەدا یان لەناو گاڵتەخانەکەدا شاردرابانەوە بۆ پاراستنی ئاژەڵ.

پەیوەندیدار بەم نەریتەوە، کارکردنێکە کە بریتییە لە دانانی ئامرازی دیاریکراو لەناو دیوار و بناغەکاندا. ئەمانە پێکهاتوون لە پێڵاوی شاراوە، تەرمی ئاژەڵی وشکبووەوە و دراو. ئەم قوربانی بیناسازییانە هاوبەشن لەگەڵ حەقنەی جادووگەرییەکە لە بیرۆکەی پاراستنی جادووگەرانەی خاڵە هەستیارەکانی ماڵ.

شێوازێکی پەیوەندیداری تر بەکارهێنانی کاغەزی نووسراوە کە دەخرانە ناو قاپدا. لێرەدا حەقنەی جادووگەرییەکە نزیک دەبێتەوە لە نەریتی نامەی پاراستن و ئامرازەکانی تری پاراستن کە پشتیان بە نووسین بەستووە.

لە ئەمریکای باکوور، ئەم نەریتە بەهۆی کۆچبەرە ئەورووپییەکانەوە بەردەوام بوو. لەوێش شووشەی هەڵگیراو لەگەڵ دەرزی و ماددەی کەسی بە شێوەی ئارکیۆلۆژی سەلمێنراون. ئەمانە نیشان دەدەن چۆن ئەم نەریتە لەگەڵ کۆچبەران بەسەر ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا گواسترایەوە.

جیاوازییە ناوچەییەکان لە شێوەی قاپ، ناوەڕۆک و شوێنی شاردنەوەدا جیاوازن، بەڵام بنەمای سەرەکییان هاوبەشە. ئەم جێگیرییە لەگەڵ جۆراوجۆرییی شوێنی هاوکاتدا، تایبەتمەندییەکی دووبارەبووەوەیە بۆ نەریتە جادووگەرییە گەلییەکانی ئەورووپا.

واتای پاراستنی بوتڵی جادووگەری بنیاتنراوە لەسەر بیرۆکەی گەڕاندنەوە. دەبووایە جادووی زیانبەخشی بۆ دامەزرێنەرەکەی بگەڕێنێتەوە، چونکە بۆ دامەزرێنەرانی ئەم بڕوایە تەنها پاراستنی سادە زۆر لاواز بوو. بەم شێوەیە پاراستن و جادووی بەرەوپاش لە یەک شتدا کۆکرانەوە.

لە روانگەی کەسانی جادووکراو، بەهای بوتڵ لەوەدا بوو کە ئیمکانی کارکردنی دەدا. کەسێک هەستی بە جادووکراوی دەکرد دەیتوانی شتێک بکات و بەم شێوەیە بەتەواوی بێچارە نەبوو لە بەرامبەر بەخت خراپدا. ئەم فرمانی دەروونیی توانای کارکردن چەندین جار لە توێژینەوەکاندا جەختی لەسەر کراوەتەوە.

شوێنی شاردنەوە بیرۆکەی پاراستنی زیاتر بەهێز دەکرد. بەوەی کە بوتڵ لەژێر بەردەلی دەرگا دانرابوو، بەپێی بڕوا، مەترسیدارترین تێپەربووی خانوو پاراست دەکرد. بەم شێوەیە پاراستن بەشێوەیەکی شوێنی بەستراوە بوو بە بنیاتنانی خانووەوە.

ناوەرۆکی تیژ وەک بەربەستێکی چالاکی پاراستن دانرابوو. دەبووایە دەرزی و دڕک جادووەکە بست بکەن و بێکاری بکەن. ئەم بیرۆکەیە دەربارەی کاریگەری پاراستنی شتی تیژ و شپرزە بەردەوام دەبیندرێت لە بڕوا جادووییەکانی ئەورووپادا.

جیاواز لە زۆربەی ئامرازەکانی تری پاراستن، بوتڵی جادووگەری کەسیانە بوو. بەپێی بڕوا تەنها بۆ ئەو کەسە کاریگەری هەبوو کە ماددەکەی خۆی تێدابوو. بەم شێوەیە شتێکی تاکەکەسی بوو، نەک ئامرازێکی گشتی پاراستن.

پێویستە جەخت بکرێتەوە کە ئەم واتای پاراستنە بیرۆکەیەکی مێژووییی بڕواییە. کارایی ڕاستەقینەی دەفاعیی لە دژی زیان بەڵگەداری نییە. بەهای بوتڵی جادووگەری بۆ توێژینەوە لەوەدا دەردەکەوێت کە بیرکردنەوەیەکی ڕابردوو بەشێوەیەکی دیمەنی نمایش دەکات.

دۆخی سەرچاوەکان دەربارەی بوتڵی جادووگەری دوو بەشە. لە یەک لا شاهیدی نووسراوی سەردەمی نوێی ئەوروپای سەرەتایی هەیە، لەلایەکی تریشدا دۆزینەوەی ئاساری هەیە کە ژمارەکەیان لە سەدەی 19ەمینەوە بەردەوام زیادی دەکات.

لە گرینگترین سەرچاوەکانی نووسراو، بەرهەمی نووسەرانی ئینگلیزی سەدەی 17ەمینن دەربارەی جادووگەری و دیارکردنی ڕۆحەکان. ئەمانە کۆنترین وەسفی ورد بۆ ئەم بڕوایە دەخەنە بەردەم. هەروەها بەڵگەنامەی دادگا و نووسینی چاودێری ڕۆحی، کە بڕوای جادووگەری بەڵگە دەکەن، پێی زیاد دەکرێن.

لێکۆلینەوەی ئاساری دەستیپێکرد کاتێک لە کاری ڕووخاندن و نۆژەنکردنەوەدا بەردەوام کوپی پرکراو دەرکەوت. بۆ ماوەیەکی درێژ نەناسران و وەک کەلوپەلی خانووداری هەڵە لێکدرانەوە. تەنها ڕیزبەندی گەلناسی ئیمکانی دیاریکردنیان وەک قربانی دەفاعی دابین کرد.

ڕۆڵێکی گرینگ بۆ توێژینەوەی ناوچەی زمانی ئەڵمانی، فەرهەنگی وردی بڕوای گورگی ئەڵمانی دەگێڕێت، کە بە وردی بڕوای داخستنی مادەی زیانبەخش دەخوێنێتەوە. ئەمە بوتڵی جادووگەری لە چوارچێوەیەکی گەورەتری ئامرازەکانی جادووی بەرەوپاشدا دادەنێت.

لە ماوەی نوێترا، شیکردنەوەی زانستی سرووشتی توێژینەوەکە فراوانتر کردووە. لێکۆلینەوەی ناوەرۆکی کوپ توانی میزوو مادەی ئۆرگانیک بدۆزێتەوە و بەم شێوەیە سەرچاوەکانی نووسراو بە شێوەیەکی مادی پشتڕاست بکاتەوە.

مێژووی توێژینەوە پیشان دەدات کە بوتڵی جادووگەری بۆ ماوەیەکی درێژ لە قەراغی سەرنجدا بوو. تەنها پەیوەندیی نێوان ئارکیۆلۆجیا، گەلناسی و زانستی سرووشتی توانی بیکاتە بابەتێکی توێژینەوەی گرینگ.

لە ئیزۆتریسیزمی هاوچەرخ و باوەڕی جادووگەری ئەمڕۆیی، بتری جادووگەری دیسان بەرچاوە. فرۆشیار و ئەدەبیاتی ڕاوێژکاری ڕێنماییەکان بۆ دروستکردنی ئەوەی پێی دەوترێت بتری پاڕاستن دەخەنە ڕوو. بەڵام ئەم پرکتیکی هاوچەرخە بەشێوەیەکی ڕوون جیاوازە لە میراتی مێژووییەوە.

جۆرەکانی هاوچەرخ زۆرجار گیای وشککراوە، خوێ و ڕیبۆنی ڕەنگاوڕەنگ بەکاردەهێنن لە جێی میزوو دەرزی. سیفەتەکەی گواستراوەتەوە لە جادووی بەرانبەر بەرامبەر دوژمنێکی دیاریکراو بۆ پاراستنێکی گشتی بۆ خانووبەرەیان.

لە مۆزەخانە و پێشانگاکاندا، بتری جادووگەری ڕەسەن ئەمڕۆ نمایشکراوێکی ئارەزوومەندانەیە. بەشێوەیەکی جێگیر و بەرچاو ژیانی ڕۆژانەی سەردەمی نۆیی سەرەتایی و بەرزی باوەڕی جادووگەری ئەو سەردەمە ڕوون دەکەنەوە.

لە ئەدەبیات، فیلم و کتێبی گشتی زانستیشدا بتری جادووگەری دەردەکەوێت. لێرەدا زۆرجار بە شێوەیەکی ڕۆمانسی یان وردەیەکی جوان بەکاردێت، کە دەبووە هۆی کەمرەنگ بوونی بەستێنی مێژوویی ترس و ڕاونان.

ئەوانەی سەرنجیان لە پرکتیکی مێژوویی هەیە، زانیاری متمانەپێکراوتر لە پیشاندانی فۆلکلۆری و ئارکیۆلۆجی دەدۆزنەوە نەک لە ڕاوێژکارییەکانی ئیزۆتریک. پوختەی بابەتی هێماکانی پاراستن لێرەدا دەستپێکێکی ڕێکخراو پێشکەش دەکات.

پێویستە جەخت لەسەر ئەوە بکرێتەوە کە شیکردنەوەی ئەمڕۆیی مانای بتری جادووگەری بە شێوەیەکی نوێ دەگۆڕێت. لە ئامرازێکی خۆپاراستن بەرانبەر بە جادووی خراپ گمانکراو، بووەتە شتێکی نمایشی و هێمایی، کە پێویستە مانای مێژوویی بەجیایی لێی سەیر بکرێت.