{"id":89891,"date":"2026-08-03T01:38:52","date_gmt":"2026-08-03T01:38:52","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/illapa-than-sam-set-va-thoi-tiet-cua-inka\/"},"modified":"2026-08-03T01:39:12","modified_gmt":"2026-08-03T01:39:12","slug":"illapa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/","title":{"rendered":"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"89891\" class=\"elementor elementor-89891 elementor-2579\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t, ch\u1edbp v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a v\u00f9ng cao nguy\u00ean Andes<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa (ti\u1ebfng Quechua <em>Illapa<\/em>, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 <em>Yllapa<\/em>) l\u00e0 th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t, ch\u1edbp v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inka. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea7ng l\u1edbp n\u00f4ng d\u00e2n v\u00f9ng cao nguy\u00ean Andes, \u00f4ng l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y, v\u00ec to\u00e0n b\u1ed9 vi\u1ec7c tr\u1ed3ng ng\u00f4 v\u00e0 khoai t\u00e2y \u0111\u1ec1u ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a do \u00f4ng ban xu\u1ed1ng.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-illapa-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Th\u1ea7n c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Andes \/ Inka.\">Th\u1ea7n<\/span><a href=\"\/vi\/anden-inka\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Th\u1ea7n tho\u1ea1i c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng Andes \/ Inka.\">Andes \/ Inka<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft.\">Th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-illapa-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Kh\\u00f4ng t\\u00ecm th\\u1ea5y ti\\u00eau \\u0111\\u1ec1 n\\u00e0o tr\\u00ean trang n\\u00e0y.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tM\u1ee5c l\u1ee5c\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-illapa-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-illapa-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-illapa-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-illapa-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2677\" alt=\"Illapa - G\u00f6tter aus der Anden-inka-Tradition, historisch-illustrativ\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-illapa elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-illapa\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-illapa\" data-id=\"col-iwgcomp-illapa\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-illapa elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-illapa\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa, <strong>th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t c\u1ee7a Inka<\/strong>, l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt trung t\u00e2m trong t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng th\u1edd th\u1ea7n th\u1eddi ti\u1ebft t\u1ea1i v\u00f9ng Andes th\u1eddi ti\u1ec1n Colombia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">V\u1ecb tr\u00ed trong \u0111i\u1ec7n th\u1ea7n Andes<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa c\u00f9ng v\u1edbi <a href=\"\/vi\/inti\/\">Inti<\/a>, <a href=\"\/vi\/viracocha\/\">Viracocha<\/a> v\u00e0 <a href=\"\/vi\/mama-killa\/\">Mama Killa<\/a> thu\u1ed9c v\u1ec1 b\u1ed1n v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao c\u1ee7a t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u1eddi Inca. Ng\u00e0i c\u00f3 m\u1ed9t khu \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang t\u1ea1i Coricancha \u1edf Cusco v\u00e0 c\u00e1c ph\u00f9 hi\u1ec7u c\u1ee7a ng\u00e0i, g\u1ed3m s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 d\u00e2y n\u00e9m, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp x\u00e1c \u01b0\u1edbp mallqui th\u1eddi ti\u1ec1n T\u00e2y Ban Nha.<\/p><p>X\u00e9t v\u1ec1 m\u1eb7t khoa h\u1ecdc t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecdc, ng\u00e0i thu\u1ed9c v\u1ec1 nh\u00f3m <em>th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 b\u00e3o t\u1ed1<\/em> ph\u1ed5 bi\u1ebfn, v\u1ed1n gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed n\u1ed5i b\u1eadt trong h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00f4ng nghi\u1ec7p cao.<\/p><p>Kh\u00e1c v\u1edbi <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n gi\u00e1o th\u1edd ph\u1ee5ng d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng<\/span> Inti mang t\u00ednh nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1ebf ch\u1ebf, vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng Illapa v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay trong c\u00e1c l\u00e0ng n\u00f3i ti\u1ebfng Quechua v\u00e0 Aymara hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. C\u00e1c th\u1ef1c h\u00e0nh n\u00f4ng th\u00f4n xoay quanh s\u00e9t, s\u1ea5m v\u00e0 m\u01b0a l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng trong th\u1ef1c h\u00e0nh t\u00f4n gi\u00e1o \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf v\u00f9ng cao nguy\u00ean Andes.<\/p><p>Catherine Allen, Joseph Bastien v\u00e0 Frank Salomon trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng Illapa th\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n di\u1ec7n g\u1ea7n g\u0169i h\u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n so v\u1edbi th\u1ea7n h\u1ecdc m\u1eb7t tr\u1eddi cao si\u00eau c\u1ee7a Inti.<\/p><p>Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 trong m\u1ed9t s\u1ed1 ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt tam v\u1ecb, m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ec3 ba ph\u1ea7n g\u1ed3m <em>Chuqui Illapa<\/em> (anh em Illapa), <em>Catu Illapa<\/em> (anh em Catu) v\u00e0 m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh th\u1ee9 ba thay \u0111\u1ed5i t\u00f9y theo t\u1eebng nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed.<\/p><p>H\u00ecnh th\u1ec3 ba ph\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u1ee3i nh\u1edb cho c\u00e1c nh\u00e0 truy\u1ec1n gi\u00e1o T\u00e2y Ban Nha v\u1ec1 Ch\u00faa Ba Ng\u00f4i v\u00e0 trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p so s\u00e1nh v\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ef1a tr\u00ean t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng.\" tabindex=\"0\">khoa h\u1ecdc t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecdc<\/span> giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y lu\u1eadn thuy\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t d\u1ef1 c\u1ea3m Ba Ng\u00f4i ti\u1ec1n Kit\u00f4 gi\u00e1o. Pierre Duviols \u0111\u00e3 ph\u00ea ph\u00e1n c\u00e1ch \u0111\u1ecdc n\u00e0y v\u00e0 ch\u1ec9 ra t\u00ednh \u0111a d\u1ea1ng h\u00ecnh th\u1ec3 \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Andes trong c\u00e1c th\u1ef1c th\u1ec3 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p><p>T\u1eeb g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc, vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u1edd nh\u01b0 th\u1ea7n th\u00e1nh trong m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">v\u1ecb th\u1ea7n<\/span> s\u1ea5m s\u00e9t \u1edf v\u00f9ng Andes tr\u1ea3i d\u00e0i v\u01b0\u1ee3t xa th\u1eddi k\u1ef3 Inca. \u0110\u1ed3 g\u1ed1m Wari cho th\u1ea5y c\u00e1c chi\u1ebfn binh c\u1ea7m s\u1ea5m s\u00e9t, v\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Chimu \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc Peru bi\u1ebft \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n s\u1ea5m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi <em>Ni<\/em>, tuy nhi\u00ean v\u1ecb th\u1ea7n n\u00e0y mang h\u00e0m ngh\u0129a bi\u1ec3n c\u1ea3 m\u1ea1nh h\u01a1n.<\/p><p>Ti\u1ec1n s\u1eed n\u00e0y cho th\u1ea5y r\u1eb1ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n h\u1ecdc<\/span> Illapa c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Inca kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb h\u01b0 kh\u00f4ng, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng b\u00e3o t\u1ed1 v\u00e0 s\u1ea5m s\u00e9t Andes l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00ean g\u1ecdi v\u00e0 t\u1eeb nguy\u00ean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>T\u00ean g\u1ecdi <em>Illapa<\/em> mang ngh\u0129a \u0111a t\u1ea7ng trong ti\u1ebfng Quechua. Diego Gonzalez Holguin ghi l\u1ea1i trong <em>Vocabulario<\/em> (1608) c\u1ee7a \u00f4ng c\u00e1c ngh\u0129a sau: <em>el rayo<\/em> (tia ch\u1edbp), <em>el trueno<\/em> (ti\u1ebfng s\u1ea5m), <em>el relampago<\/em> (\u00e1nh ch\u1edbp). Nh\u01b0 v\u1eady t\u1eeb n\u00e0y ch\u1ec9 c\u1ea3 ba hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft nh\u01b0 nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n kh\u00e1c nhau c\u1ee7a m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u1edd nh\u01b0 th\u1ea7n th\u00e1nh trong m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">v\u1ecb th\u1ea7n<\/span> duy nh\u1ea5t.<\/span><\/p><p>\u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi t\u1eeb Quechua <em>illa<\/em>, ch\u1ec9 m\u1ed9t lo\u1ea1i linh quang huy\u1ec1n di\u1ec7u (xem th\u00eam <em>Illatiqsi Wiraqucha<\/em> l\u00e0 bi\u1ec7t danh c\u1ee7a Viracocha). Ngh\u0129a g\u1ed1c c\u1ee7a <em>illa<\/em> g\u1ee3i l\u00ean \u00e1nh s\u00e1ng r\u1ef1c r\u1ee1 bi\u1ec3u th\u1ecb s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00f5i thi\u00eang. Illapa do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u l\u00e0 \u00e1nh ch\u1edbp linh th\u00e1nh b\u00f9ng l\u00ean tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi.<\/p><p>Trong v\u00f9ng Aymara, v\u1ecb th\u1ea7n t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <em>Tunupa<\/em> ho\u1eb7c <em>Illapa<\/em>, v\u1edbi c\u00e1c bi\u1ebfn th\u1ec3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c nhau. C\u00e1c ngu\u1ed3n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba \u0111\u00f4i khi ph\u00e2n bi\u1ec7t gi\u1eefa <em>Illapa<\/em> (kh\u00eda c\u1ea1nh th\u1eddi ti\u1ebft) v\u00e0 <em>Catu Illapa<\/em> (kh\u00eda c\u1ea1nh m\u01b0a \u0111\u00e1). S\u1ef1 g\u1eafn k\u1ebft c\u1ee7a Illapa v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 cai tr\u1ecb Inka c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ra qua c\u00e1c bi\u1ec7t danh c\u1ee7a c\u00e1c Sapa Inca: Inca Yupanqui Tupac mang bi\u1ec7t danh <em>Yupanqui-Illapa<\/em>, th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi kh\u00eda c\u1ea1nh s\u1ea5m c\u1ee7a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u1edd nh\u01b0 th\u1ea7n th\u00e1nh trong m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">v\u1ecb th\u1ea7n<\/span>.<\/p><p>Trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ng\u00f4n ng\u1eef h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1ec1 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n h\u1ecdc<\/span> Quechua, t\u1eeb nguy\u00ean c\u1ee7a <em>illa<\/em> v\u1edbi ngh\u0129a <em>\u00e1nh s\u00e1ng, ph\u1ea3n chi\u1ebfu, d\u1ea5u v\u1ebft linh quang<\/em> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m r\u00f5 th\u00eam.<\/p><p>Cesar Itier \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng <em>illa<\/em> trong thu\u1eadt ng\u1eef th\u1eddi Inka kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00e1nh ch\u1edbp m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea1m tr\u00f9 linh thi\u00eang n\u1ec1n t\u1ea3ng h\u01a1n: s\u1ef1 b\u00f9ng s\u00e1ng c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n th\u1ea7n th\u00e1nh trong th\u1ebf gi\u1edbi. Nh\u1eefng b\u00f9a \u0111\u00e1 nh\u1ecf <em>illa<\/em> (t\u01b0\u1ee3ng h\u1ed9 m\u1ec7nh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i) mang c\u00f9ng t\u00ean g\u1ecdi n\u00e0y, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt chi\u1ec1u s\u00e2u ng\u1eef ngh\u0129a trong t\u00ean c\u1ee7a Illapa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Mi\u00eau t\u1ea3 v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfn binh thi\u00ean \u0111\u00ecnh, d\u00f9ng d\u00e2y n\u00e9m \u0111\u00e1 b\u1eb1ng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra tia ch\u1edbp v\u00e0 d\u00f9ng g\u1eady chi\u1ebfn \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra ti\u1ebfng s\u1ea5m. \u0110\u00f4i khi \u00f4ng mang m\u1ed9t t\u1ea5m cho\u00e0ng ph\u1ee7 \u0111\u1ea7y sao v\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfc b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u00f3 \u00f4ng \u0111\u1ed5 m\u01b0a xu\u1ed1ng. H\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c Cristobal de Molina v\u00e0 Polo de Ondegardo ghi ch\u00e9p l\u1ea1i.<\/p><p>Tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea5m d\u1ec7t Inka c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i v\u00e0 trong h\u1ed9i h\u1ecda Cusquena thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, Illapa th\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfn binh c\u1ea7m d\u00e2y n\u00e9m \u0111\u00e1 v\u00e0 ch\u00f9y s\u1ea5m, \u0111\u00f4i khi c\u01b0\u1ee1i tr\u00ean l\u01b0ng puma.<\/p><p>M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi puma c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ecba h\u00ecnh h\u1ecdc: trong Coricancha c\u00f3 t\u1ea3ng \u0111\u00e1 <em>Puma Punku<\/em> (c\u1ed5ng Puma) l\u00e0 \u0111i\u1ec3m quy chi\u1ebfu cho vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng Illapa. Nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt Teresa Gisbert \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfn binh Illapa trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a b\u00e0 v\u1ec1 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc Andes thu\u1ed9c \u0111\u1ecba.<\/p><p>Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh Kit\u00f4 h\u00f3a, Illapa nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t v\u1edbi Th\u00e1nh Giac\u00f4b\u00ea (<em>Santiago<\/em>), v\u1ecb th\u00e1nh trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng T\u00e2y Ban Nha \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ef5 s\u0129 th\u00e1nh mang g\u01b0\u01a1m s\u1ea5m s\u00e9t.<\/p><p>S\u1ef1 h\u1ed7n dung n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t th\u1ea5y cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay trong c\u00e1c l\u1ec5 h\u1ed9i c\u00e1c th\u00e1nh v\u00f9ng Andes: n\u01a1i l\u1ec5 h\u1ed9i d\u00e2n gian La-tinh <em>Santiago Mataindios<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c, Illapa hi\u1ec7n di\u1ec7n trong nh\u1eadn th\u1ee9c thu\u1ed9c t\u1ea7ng v\u0103n h\u00f3a b\u1ea3n \u0111\u1ecba. Truy\u1ec1n th\u1ed1ng <em>Santiago de Murayoc<\/em> c\u1ee7a Jurochiri l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 ti\u00eau bi\u1ec3u.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">C\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>C\u00e2u chuy\u1ec7n quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t v\u1ec1 Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p trong B\u1ea3n th\u1ea3o Huarochiri, k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi n\u1eef th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc (m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a <a href=\"\/vi\/mama-cocha\/\">Mama Cocha<\/a>). Illapa ph\u00f3ng tia ch\u1edbp \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u00fang n\u1eef th\u1ea7n chi\u1ebfc b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi; t\u1eeb chi\u1ebfc b\u00ecnh v\u1ee1 ra, m\u01b0a tr\u00fat xu\u1ed1ng. C\u00e2u chuy\u1ec7n gi\u1ea3i th\u00edch ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u01b0a n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 ti\u00eau chu\u1ea9n trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Andes.<\/p><p>M\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u1ee9 hai k\u1ebft n\u1ed1i Illapa v\u1edbi ch\u00f2m sao L\u1ea1c \u0111\u00e0 kh\u00f4ng b\u01b0\u1edbu thi\u00ean \u0111\u00ecnh (<em>Yacana<\/em>), v\u1ed1n \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trung t\u00e2m trong thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc th\u1eddi Inka. Theo <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span>, khi ch\u00f2m sao Yacana \u0111\u1ee9ng th\u1ea5p \u1edf b\u1ea7u tr\u1eddi ph\u00eda nam v\u00e0o l\u00fac n\u1eeda \u0111\u00eam, n\u00f3 u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc t\u1eeb D\u1ea3i Ng\u00e2n H\u00e0 v\u00e0 l\u00e0m c\u1ea1n \u0111i ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p><p>Sau \u0111\u00f3 Illapa \u0111\u1eadp v\u1ee1 n\u1eef th\u1ea7n chi\u1ebfc b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 mang m\u01b0a tr\u1edf l\u1ea1i m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Gary Urton \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng c\u1ea5u tr\u00fac th\u1ea7n tho\u1ea1i thi\u00ean v\u0103n n\u00e0y trong <em>At the Crossroads of the Earth and the Sky<\/em> (1981).<\/p><p>M\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u1ee9 ba, do Polo de Ondegardo ghi ch\u00e9p, m\u00f4 t\u1ea3 vi\u1ec7c c\u00e1c th\u1ea7y t\u1ebf <em>altomisayoq<\/em> th\u1eddi Inka \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u g\u1ecdi qua m\u1ed9t c\u00fa s\u00e9t \u0111\u00e1nh. Ai b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh m\u00e0 s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u1ea7y t\u1ebf do ch\u00ednh Illapa tuy\u1ec3n ch\u1ecdn v\u00e0 c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u00e1n <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m ho\u1eb7c c\u01a1 s\u1edf n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm ki\u1ebfm ph\u00e1n quy\u1ebft c\u1ee7a th\u1ea7n linh.\" tabindex=\"0\">s\u1ea5m truy\u1ec1n<\/span> v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c ch\u1eefa b\u1ec7nh.<\/p><p>Truy\u1ec1n th\u1ed1ng tri\u1ec7u g\u1ecdi n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay trong c\u00e1c chuy\u00ean gia <em>paqo<\/em> c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng n\u00f3i ti\u1ebfng Quechua. Juan Nunez del Prado \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 vi\u1ec7c tri\u1ec7u g\u1ecdi qua s\u00e9t \u0111\u00e1nh n\u00e0y trong c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p><p>M\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n th\u1ee9 t\u01b0 k\u1ebft n\u1ed1i Illapa v\u1edbi lu\u1eadt h\u00ecnh s\u1ef1 th\u1eddi Inka: ai th\u1ec1 b\u1eb1ng l\u1eddi th\u1ec1 s\u1ea5m (<em>illapamanta<\/em>) \u0111\u1ec3 cam k\u1ebft n\u00f3i th\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i d\u1ed1i, v\u00ec ch\u00ednh Illapa s\u1ebd tr\u1eebng ph\u1ea1t k\u1ebb khai man b\u1eb1ng s\u00e9t \u0111\u00e1nh.<\/p><p>T\u01b0 ph\u00e1p Inka s\u1eed d\u1ee5ng l\u1eddi th\u1ec1 th\u1ea7n th\u00e1nh n\u00e0y nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 th\u1eadt trong nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecdng. Polo de Ondegardo v\u00e0 Cobo \u0111\u1ec1u ghi ch\u00e9p v\u1ec1 \u0111\u1ed9 tin c\u1eady cao \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e1n cho m\u1ed9t l\u1eddi khai illapamanta.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 th\u1edd ph\u1ee5ng<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>T\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n th\u1edd t\u00f4n gi\u00e1o d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">th\u1edd ph\u1ee5ng<\/span> Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 ch\u1ebf h\u00f3a trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u v\u1ecb th\u1ea7n.\" tabindex=\"0\">\u0111\u1ec1n th\u1edd<\/span> Coricancha \u1edf Cusco. Trong khu v\u1ef1c g\u1ecdi l\u00e0 <em>Pucamarca<\/em>, m\u1ed9t khu \u0111\u1ec1n th\u1edd ri\u00eang bi\u1ec7t \u1edf r\u00eca ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a Cusco, c\u00f3 \u0111\u1eb7t h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng th\u1edd ch\u00ednh c\u1ee7a Illapa, m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng b\u1eb1ng v\u00e0ng c\u1ea7m s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 s\u00fang n\u00e9m \u0111\u00e1. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u1edd nh\u01b0 th\u1ea7n th\u00e1nh.\" tabindex=\"0\">Th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng<\/span> n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Ban Nha t\u1ecbch thu v\u00e0o n\u0103m 1572 t\u1ea1i Vilcabamba c\u00f9ng v\u1edbi Punchao v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1ea5t l\u1ea1c.<\/span><\/p><p>C\u00e1c nghi l\u1ec5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o m\u00f9a m\u01b0a, t\u1eeb th\u00e1ng Ch\u00edn \u0111\u1ebfn th\u00e1ng Ba. Khi m\u01b0a kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, c\u00e1c t\u01b0 t\u1ebf v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u1eefng \u0111o\u00e0n r\u01b0\u1edbc c\u1ea7u nguy\u1ec7n l\u1edbn d\u1ecdc theo c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng ceque, trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng con l\u1ea1c \u0111\u00e0 llama \u0111en \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ebfn t\u1ebf tr\u00ean c\u00e1c s\u01b0\u1eddn n\u00fai xung quanh th\u00e0nh ph\u1ed1.<\/p><p>L\u1ea1c \u0111\u00e0 llama \u0111en l\u00e0 v\u1eadt t\u1ebf l\u1ec5 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a Illapa, v\u00ec m\u00e0u \u0111en t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi m\u00e0u c\u1ee7a \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u01b0a. Cristobal de Molina m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u1ed1ng l\u01b0u truy\u1ec1n v\u00e0 l\u1eb7p l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng.\" tabindex=\"0\">phong t\u1ee5c<\/span> \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t: V\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0a, m\u1ed9t con l\u1ea1c \u0111\u00e0 llama \u0111en b\u1ecb gi\u1eef kh\u00f4ng cho u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc trong ba ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 n\u00f3 kh\u00f3c v\u00ec kh\u00e1t v\u00e0 qua ti\u1ebfng kh\u00f3c \u0111\u00f3 k\u00e9o nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y m\u01b0a v\u1ec1.<\/p><p>Ng\u00e0y l\u1ec5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 <em>Capac Raymi<\/em> v\u00e0o th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi Hai v\u00e0 l\u1ec5 thanh t\u1ea9y <em>Citua<\/em> v\u00e0o th\u00e1ng Ch\u00edn, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u g\u1eafn ch\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u00f9a m\u01b0a. Brian Bauer v\u00e0 Tom Zuidema \u0111\u00e3 h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f3a v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a Illapa trong l\u1ecbch nghi l\u1ec5 c\u1ee7a n\u0103m \u0111\u1ebf ch\u1ebf Inca trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p><p>Trong n\u0103m \u0111\u1ebf ch\u1ebf Inca, c\u00e1c nghi l\u1ec5 th\u1edd Illapa c\u00f3 m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng quan ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u1edbi c\u00e1c chu k\u1ef3 n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Tr\u01b0\u1edbc khi gieo h\u1ea1t v\u00e0o th\u00e1ng T\u00e1m, ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea7u xin Illapa ban m\u01b0a \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9, v\u00e0o th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi Hai v\u00e0 th\u00e1ng M\u1ed9t c\u1ea7u m\u01b0a v\u1eeba ph\u1ea3i kh\u00f4ng g\u00e2y x\u00f3i m\u00f2n, v\u00e0o th\u00e1ng Ba v\u00e0 th\u00e1ng T\u01b0 c\u1ea7u s\u1ef1 chuy\u1ec3n m\u00f9a kh\u00f4 nh\u1eb9 nh\u00e0ng.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">Th\u1ea7n h\u1ecdc<\/span> th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t theo l\u1ecbch n\u00e0y ph\u1ea3n \u00e1nh s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 th\u1ef1c h\u00e0nh t\u00f4n gi\u00e1o n\u00f4ng d\u00e2n v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 so s\u00e1nh c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i.\" tabindex=\"0\">d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc<\/span> Andes hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i di\u1ec5n gi\u1ea3i l\u00e0 <em>qu\u1ea3n l\u00fd vi m\u00f4 t\u00f4n gi\u00e1o<\/em> \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c r\u1ee7i ro n\u00f4ng nghi\u1ec7p.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea3o h\u1ed9 v\u00e0 apotropaic<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>M\u1ed1i quan h\u1ec7 b\u1ea3o h\u1ed9 th\u1ef1c ti\u1ec5n v\u1edbi t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng Illapa mang t\u00ednh l\u01b0\u1ee1ng ngh\u0129a \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd: m\u1ed9t m\u1eb7t, ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ea7u kh\u1ea9n Illapa ch\u1ed1ng l\u1ea1i h\u1ea1n h\u00e1n, m\u01b0a \u0111\u00e1 v\u00e0 s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1; m\u1eb7t kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 kh\u1ecfi ch\u00ednh Illapa, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 kh\u1ecfi nh\u1eefng tia s\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng. M\u1ed1i quan h\u1ec7 b\u1ea3o h\u1ed9 l\u01b0\u1ee1ng ngh\u0129a n\u00e0y \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng cho c\u00e1c th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 c\u0169ng th\u1ea5y trong t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n gi\u00e1o th\u1edd ph\u1ee5ng d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">th\u1edd ph\u1ee5ng<\/span> Thor, Indra hay Baal.<\/p><p>C\u00e1c th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee5 th\u1ec3 bao g\u1ed3m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1t n\u1ebfn s\u00e1p trong c\u01a1n d\u00f4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00f9a, d\u1ef1ng nh\u1eefng \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 nh\u1ecf (<em>apacheta<\/em>) tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ec9nh n\u00fai, v\u00e0 tr\u00e1nh nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh (c\u00e2y \u0111\u1ee9ng m\u1ed9t m\u00ecnh, \u0111\u00e1 cao) trong khi c\u00f3 gi\u00f4ng b\u00e3o.<\/p><p>M\u1ed9t th\u1ef1c h\u00e0nh r\u1ea5t \u0111\u1eb7c th\u00f9 l\u00e0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t chu\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 quy t\u1eafc, mang \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">nghi l\u1ec5<\/span> <em>Toldo<\/em>: khi s\u00e9t \u0111\u00e1nh v\u00e0o m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0, to\u00e0n b\u1ed9 ng\u00f4i nh\u00e0 \u0111\u00f3 b\u1ecb tuy\u00ean b\u1ed1 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf trong ba n\u0103m, v\u00ec n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh Illapa ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn v\u00e0 do \u0111\u00f3 mang n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Mang t\u00ednh ch\u1ea5t numinous, t\u1ee9c c\u1ea3m gi\u00e1c k\u00ednh s\u1ee3 v\u00e0 si\u00eau vi\u1ec7t c\u1ee7a c\u00e1i thi\u00eang; thu\u1eadt ng\u1eef c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecdc.\" tabindex=\"0\">linh thi\u00eang<\/span>.<\/p><p>\u0110\u1ec3 ch\u1ed1ng m\u01b0a \u0111\u00e1 theo l\u1ed1i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u1ec7, b\u00f9a h\u1ed9 m\u1ec7nh ho\u1eb7c v\u1eadt mang t\u00ednh apotropaic.\" tabindex=\"0\">apotropaic<\/span>, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn \u0111\u1eb7t n\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh h\u00f3a t\u1ea1i l\u1ed1i v\u00e0o nh\u00e0 \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00f4i l\u00e0ng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay v\u00e0 c\u1eafm th\u00e1nh gi\u00e1 xu\u1ed1ng ru\u1ed9ng, nh\u1eefng th\u00e1nh gi\u00e1 n\u00e0y nay \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi \u1ea3nh \u0110\u1ee9c M\u1eb9 ho\u1eb7c Th\u00e1nh Giac\u00f4b\u00ea theo l\u1ed1i h\u1ed7n dung t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p><p>V\u1ec1 m\u1eb7t d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc t\u00f4n gi\u00e1o, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfp n\u1ed1i tr\u1ef1c ti\u1ebfp th\u1ef1c h\u00e0nh Illapa th\u1eddi ti\u1ec1n T\u00e2y Ban Nha d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c Kit\u00f4 gi\u00e1o. Olivia Harris \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 th\u1ef1c h\u00e0nh b\u1ea3o h\u1ed9 ch\u1ed1ng m\u01b0a \u0111\u00e1 n\u00e0y c\u00f2n ti\u1ebfp di\u1ec5n \u1edf v\u00f9ng cao nguy\u00ean Aymara trong <em>Of Bread and Blood<\/em> (2000).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi khu\u00f4n m\u1eabu to\u00e0n c\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t.<\/p><p>C\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac v\u1edbi <em>Thor<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Germanic, <em>Zeus<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hy L\u1ea1p, <em>Indra<\/em> c\u1ee7a V\u1ec7 \u0110\u00e0, <em>Perkunas<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Baltic, <em>Baal Hadad<\/em> c\u1ee7a v\u00f9ng T\u00e2y \u00c1, <em>Raijin<\/em> c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n v\u00e0 <em>Adad<\/em> c\u1ee7a Mesopotamia.<\/p><p>Trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n th\u1edd nh\u01b0 th\u1ea7n th\u00e1nh trong m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">v\u1ecb th\u1ea7n<\/span> s\u1ea5m s\u00e9t \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfn binh nam t\u00ednh mang v\u0169 kh\u00ed n\u00e9m (b\u00faa, ch\u00f9y s\u1ea5m, d\u00e2y n\u00e9m \u0111\u00e1), ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 m\u01b0a v\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u g\u1ecdi qua s\u00e9t \u0111\u00e1nh.<\/p><p>Trong ph\u1ea1m vi ch\u00e2u M\u1ef9, Illapa c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng g\u1ea7n nh\u1ea5t v\u1edbi <em>Tlaloc<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Aztec, th\u1ea7n <em>Chaak<\/em> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Maya v\u00e0 h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng <a href=\"\/vi\/thunderbird\/\">Thunderbird<\/a> c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc M\u1ef9. H\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng Thunderbird \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u00fa v\u1ecb v\u00ec n\u00f3 c\u0169ng k\u1ebft n\u1ed1i ti\u1ebfng s\u1ea5m v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng bay v\u00e0 t\u1ea1o ra b\u00e3o b\u1eb1ng \u0111\u00f4i c\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac v\u1edbi n\u1eef th\u1ea7n chi\u1ebfc b\u00ecnh n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Illapa.<\/p><p>S\u1ef1 li\u00ean k\u1ebft h\u1ed7n dung thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1eefa Illapa v\u00e0 Th\u00e1nh Giac\u00f4b\u00ea (<em>Santiago<\/em>) \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd trong t\u00e0i li\u1ec7u l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p><p>Truy\u1ec1n th\u1ed1ng Santiago c\u1ee7a T\u00e2y Ban Nha bi\u1ebft \u0111\u1ebfn <em>Santiago Matamoros<\/em>, ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u1edbi g\u01b0\u01a1m \u0111ao v\u00e0o qu\u00e2n Moor; \u1edf v\u00f9ng Andes, h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh <em>Santiago Mataindios<\/em> (k\u1ebb gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n \u0111\u1ecba) v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u00e1nh k\u1ef5 s\u0129 Kit\u00f4 gi\u00e1o v\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t Andes, m\u1ed9t h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng k\u00e9p.<\/p><p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng v\u1ec1 m\u1eb7t h\u1ecdc thu\u1eadt l\u00e0 Illapa v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea7n chi\u1ebfn tranh nh\u01b0 Thor hay Indra. Chi\u1ec1u k\u00edch ch\u00ednh c\u1ee7a \u00f4ng n\u1eb1m \u1edf vi\u1ec7c ban m\u01b0a. H\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng chi\u1ebfn binh mang t\u00ednh th\u1ee9 y\u1ebfu v\u00e0 v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ea7n h\u1ecdc t\u1eeb s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00f9y s\u1ea5m.<\/p><p>S\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ban m\u01b0a ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i chi\u1ebfn binh, l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m nh\u1ea5n th\u1ea7n h\u1ecdc thu\u1ea7n t\u00fay Andes, ph\u00e2n bi\u1ec7t Illapa c\u1ee7a Inka v\u1edbi c\u00e1c th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng n\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Andes.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ti\u1ebfp nh\u1eadn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>\u1ede v\u00f9ng cao nguy\u00ean n\u00f3i ti\u1ebfng Quechua v\u00e0 Aymara hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, c\u00e1c th\u1ef1c h\u00e0nh Illapa ph\u1ea7n l\u1edbn v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c Kit\u00f4 gi\u00e1o. C\u00e1c chuy\u00ean gia <em>paqo<\/em> v\u00e0 <em>yatiri<\/em> c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng Andes hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u01b0\u1eddng d\u1eabn chi\u1ebfu ngu\u1ed3n g\u1ed1c s\u1ee9 m\u1ec7nh c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eeb m\u1ed9t l\u1ea7n s\u1ed1ng s\u00f3t sau s\u00e9t \u0111\u00e1nh; trong t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o c\u1ed5 d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc (ch\u1eb3ng h\u1ea1n Inge Bolin: <em>Rituals of Respect<\/em>, 1998), nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Trong nghi\u00ean c\u1ee9u <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"V\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n bao g\u1ed3m c\u00e1c phong t\u1ee5c, c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u00e0 b\u00e0i h\u00e1t.\" tabindex=\"0\">v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian<\/span>, s\u1ef1 h\u1ed7n dung Santiago-Illapa l\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 kinh \u0111i\u1ec3n v\u1ec1 <em>doble nivel de discurso<\/em> (hai t\u1ea7ng ng\u00f4n ng\u1eef) c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o Andes: \u1edf t\u1ea7ng tr\u00ean l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u00e1c th\u00e1nh Kit\u00f4 gi\u00e1o, \u1edf t\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u00e0 th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t b\u1ea3n \u0111\u1ecba, hai t\u1ea7ng n\u00e0y h\u00f2a quy\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch r\u1eddi trong th\u1ef1c h\u00e0nh nghi l\u1ec5. Sabine MacCormack \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f3 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1ea7ng k\u00e9p n\u00e0y trong <em>Religion in the Andes<\/em> (1991).<\/span><\/p><p>Trong nghi\u00ean c\u1ee9u thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc h\u00e0n l\u00e2m, m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a Illapa v\u1edbi ch\u00f2m sao Yacana ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u01b0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a b\u1ea7u tr\u1eddi sao Inka. Gary Urton, Tom Zuidema v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 R. Tom Zuidema \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra c\u00e1ch thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc Trung Andes \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n h\u1ecdc<\/span> th\u1eddi ti\u1ebft. V\u1ec1 m\u1eb7t h\u1ecdc thu\u1eadt, Illapa v\u1eabn l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p then ch\u1ed1t \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u s\u1ef1 \u0111an xen gi\u1eefa t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o n\u00f4ng d\u00e2n th\u1eddi Inka.<\/p><p>Trong v\u00e0i th\u1eadp k\u1ef7 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, <em>movimiento andino<\/em> c\u1ee7a Bolivia v\u00e0 Peru \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a Illapa v\u00e0o di\u1ec5n ng\u00f4n v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu kh\u00ed h\u1eadu b\u1ea3n \u0111\u1ecba. Khi c\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a \u1edf Andes thay \u0111\u1ed5i do bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ee9c tin c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n h\u1ecdc<\/span> Illapa trong c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t bu\u1ed3ng c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng v\u0103n h\u00f3a n\u01a1i nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o qua l\u0103ng k\u00ednh t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p><p>Nh\u00e0 nh\u00e2n h\u1ecdc Karsten Paerregaard \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng th\u00edch nghi nghi l\u1ec5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n cao nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu trong <em>Pilgrims of the Andes<\/em> (2017) v\u00e0 ch\u1ec9 ra vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi Illapa trong qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u00f3.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u v\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tuy\u1ec3n ch\u1ecdn d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y li\u1ec7t k\u00ea c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc Andes v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u thi\u00ean v\u0103n kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc, v\u1ed1n l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u v\u1ec1 Illapa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2827b8ba e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2827b8ba\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp276778f4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp276778f4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Illapa trong t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Inka v\u00e0 \u0111\u1ec1n th\u1edd t\u1ea1i Cusco<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2fb4d10f e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2fb4d10f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27cc43ae elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp27cc43ae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t, ch\u1edbp v\u00e0 m\u01b0a, thu\u1ed9c nh\u00f3m c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao trong t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Inka v\u00e0 \u0111\u1ee9ng g\u1ea7n b\u00ean th\u1ea7n m\u1eb7t tr\u1eddi <em>Inti<\/em> c\u00f9ng th\u1ea7n s\u00e1ng t\u1ea1o <em>Viracocha<\/em> trong th\u1ee9 b\u1eadc t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p><p>C\u00e1c nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed T\u00e2y Ban Nha th\u1ebf k\u1ef7 16 v\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 17 ghi ch\u00e9p r\u1eb1ng Illapa c\u00f3 m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m thi\u00eang li\u00eang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh ri\u00eang cho vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n.\" tabindex=\"0\">th\u00e1nh \u0111i\u1ec7n<\/span> ri\u00eang \u1edf Cusco v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0nh m\u1ed9t ph\u00f2ng ri\u00eang trong \u0111\u1ec1n m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1edbn, t\u1ee9c <em>Coricancha<\/em>.<\/p><p>T\u1ea7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u00edch b\u1edfi s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c c\u1ee7a n\u00f4ng nghi\u1ec7p Andes v\u00e0o m\u01b0a. L\u00e0 ch\u00faa t\u1ec3 th\u1eddi ti\u1ebft, \u00f4ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh gi\u1eefa h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 m\u00e0u m\u1ee1, v\u00e0 trong th\u1eddi k\u1ef3 kh\u00f4 h\u1ea1n, c\u00e1c \u0111o\u00e0n r\u01b0\u1edbc c\u1ea7u nguy\u1ec7n v\u00e0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"L\u1ec5 v\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean th\u1ea7n linh \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n, c\u1ea7u xin ho\u1eb7c s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh.\" tabindex=\"0\">l\u1ec5 v\u1eadt<\/span> \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean \u00f4ng.<\/p><p>Nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed Bernab\u00e9 Cobo m\u00f4 t\u1ea3 chi ti\u1ebft v\u1ec1 v\u1ecb th\u1ea7n th\u1eddi ti\u1ebft trong <em>Historia del Nuevo Mundo<\/em> (ho\u00e0n th\u00e0nh n\u0103m 1653) v\u00e0 \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng quan ni\u1ec7m li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tia ch\u1edbp nh\u01b0 m\u0169i t\u00ean v\u00e0 ti\u1ebfng s\u1ea5m nh\u01b0 \u00e2m thanh c\u1ee7a d\u00e2y n\u00e9m \u0111\u00e1 thi\u00ean \u0111\u00ecnh.<\/p><p>Trong t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, Illapa c\u00f2n l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng nh\u1eefng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"L\u1ec5 v\u1eadt d\u00e2ng l\u00ean th\u1ea7n linh \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng bi\u1ebft \u01a1n, c\u1ea7u xin ho\u1eb7c s\u1ef1 t\u00f4n k\u00ednh.\" tabindex=\"0\">l\u1ec5 v\u1eadt<\/span> \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u1ecdng th\u1ec3 trong th\u1eddi kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nghi l\u1ec5 <em>capacocha<\/em>, nghi l\u1ec5 t\u1ebf l\u1ec5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inka. V\u1ec1 m\u1eb7t h\u1ecdc thu\u1eadt, Illapa do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t y\u00eau qu\u00e1i t\u1ef1 nhi\u00ean m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn k\u1ebft v\u00e0o trung t\u00e2m ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 nghi l\u1ec5 c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c. Vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng \u00f4ng k\u1ebft h\u1ee3p m\u1ed1i lo v\u1ec1 m\u01b0a v\u1edbi s\u1ef1 h\u1ee3p ph\u00e1p h\u00f3a quy\u1ec1n l\u1ef1c Inka, v\u00ec nh\u00e0 cai tr\u1ecb \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 trung gian gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c quy\u1ec1n n\u0103ng thi\u00ean \u0111\u00ecnh v\u0129 \u0111\u1ea1i. M\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Inti v\u00e0 Viracocha cho th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Inka quan ni\u1ec7m c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1ed5ng th\u1ec3 g\u1eafn k\u1ebft v\u1edbi nhau.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp23b404c1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp23b404c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2418c76c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2418c76c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">C\u00e1c nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed nh\u01b0 ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u v\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u0103ng k\u00ednh Kit\u00f4 gi\u00e1o<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ccce282 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2ccce282\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ac73122 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2ac73122\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u1ec1 Illapa \u0111\u1ec1u b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n sau cu\u1ed9c chinh ph\u1ee5c c\u1ee7a T\u00e2y Ban Nha, v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng truy\u1ec1n t\u1ea3i n\u00e0y ph\u1ea3i lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u \u00fd trong m\u1ecdi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh.<\/p><p>Ng\u01b0\u1eddi Inka kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft theo ngh\u0129a ch\u00e2u \u00c2u; vi\u1ec7c qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n tri th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef trong c\u00e1c <em>quipu<\/em>, nh\u1eefng s\u1ee3i d\u00e2y th\u1eaft n\u00fat, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u1ed9i dung t\u00f4n gi\u00e1o, ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng di\u1ec5n \u0111\u1ea1t h\u1ea1n ch\u1ebf. C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ch\u1eef vi\u1ebft do c\u00e1c tu s\u0129, quan ch\u1ee9c T\u00e2y Ban Nha v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c b\u1ea3n \u0111\u1ecba ho\u1eb7c h\u1ed7n huy\u1ebft so\u1ea1n th\u1ea3o.<\/p><p><span data-nosnippet>Trong s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u00f3 Pedro de Cieza de Le\u00f3n, Juan de Betanzos ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef Inka v\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, tu s\u0129 D\u00f2ng T\u00ean Bernab\u00e9 Cobo c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi lai Inca Garcilaso de la Vega, ng\u01b0\u1eddi trong <em>Comentarios Reales<\/em> (1609) m\u00f4 t\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi Inka t\u1eeb g\u00f3c nh\u00ecn t\u1eeb b\u00ean trong nh\u01b0ng v\u1edbi kho\u1ea3ng c\u00e1ch th\u1eddi gian v\u00e0 xu h\u01b0\u1edbng bi\u1ec7n h\u1ed9.<\/span><\/p><p>M\u1ed9t nh\u00f3m ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u ri\u00eang bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 <em>extirpaci\u00f3n de idolatr\u00edas<\/em>, vi\u1ec7c Gi\u00e1o h\u1ed9i truy b\u1ee9c t\u00f4n gi\u00e1o b\u1ea3n \u0111\u1ecba, ch\u1eb3ng h\u1ea1n c\u1ee7a Francisco de \u00c1vila v\u00e0 Pablo Jos\u00e9 de Arriaga.<\/p><p>C\u00e1c ngu\u1ed3n n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu nh\u01b0ng ch\u00fang nh\u00ecn Illapa qua l\u0103ng k\u00ednh Kit\u00f4 gi\u00e1o. M\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 bi\u00ean ni\u00ean s\u1eed \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u00f4ng v\u1edbi T\u00f4ng \u0111\u1ed3 Giac\u00f4b\u00ea v\u00ec trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng T\u00e2y Ban Nha, v\u1ecb t\u00f4ng \u0111\u1ed3 n\u00e0y g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 ti\u1ebfng \u1ed3n chi\u1ebfn tr\u1eadn, d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ef1 pha tr\u1ed9n c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn t\u1eadn th\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ecba. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c s\u1eafp x\u1ebfp th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ea7n linh Andes v\u00e0o c\u00e1c khu\u00f4n m\u1eabu ch\u00e2u \u00c2u ho\u1eb7c che gi\u1ea5u nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd cho l\u00e0 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3n c\u1ea3m. V\u1ec1 m\u1eb7t h\u1ecdc thu\u1eadt, do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng h\u00ecnh \u1ea3nh Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n lu\u00f4n l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00e3 qua l\u1ecdc. Nghi\u00ean c\u1ee9u hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u1edf Pierre Duviols v\u00e0 trong c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o thu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00f9ng Andes, \u0111ang n\u1ed7 l\u1ef1c truy v\u1ea5n l\u1ea1i ph\u00eda sau t\u1ea5m l\u1ecdc \u0111\u00f3, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1i d\u1ef1ng quan ni\u1ec7m g\u1ed1c m\u1ed9t ph\u1ea7n.\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o (tuy\u1ec3n ch\u1ecdn)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>Gary Urton: <em>At the Crossroads of the Earth and the Sky<\/em> (1981)<\/li><li>Sabine MacCormack: <em>Religion in the Andes<\/em> (1991)<\/li><li><span data-nosnippet>Frank Salomon, George Urioste: <em>The Huarochiri Manuscript<\/em> (1991)<\/span><\/li><li>Inge Bolin: <em>Rituals of Respect<\/em> (1998)<\/li><li>Cristobal de Molina: <em>Relacion de las fabulas y ritos de los Incas<\/em> (1575)<\/li><li>Pierre Duviols: <em>Cultura andina y represion<\/em> (1986)<\/li><li>Brian Bauer: <em>The Sacred Landscape of the Inca<\/em> (1998)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-illapa e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-illapa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-illapa-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-illapa-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Trong tr\u1eadt t\u1ef1 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Inka, Illapa \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 <strong>ch\u00faa t\u1ec3 th\u1eddi ti\u1ebft<\/strong> t\u1ed1i cao, ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u1ea3 n\u00f4ng d\u00e2n l\u1eabn ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u1ec1u g\u1eedi g\u1eafm nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ea7u xin m\u01b0a \u0111\u00fang m\u00f9a v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o h\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng c\u01a1n m\u01b0a \u0111\u00e1 t\u00e0n ph\u00e1.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-illapa-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>C\u00e1c thu\u1eadt ng\u1eef then ch\u1ed1t li\u00ean quan: Illapa Yllapa th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t ch\u1edbp Yacana Santiago Pucamarca Capac Raymi paqo.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-illapa\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-illapa-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard v\u00e0 c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng b\u1ea3o h\u1ed9<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard k\u1ebf th\u1eeba d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ea9m b\u1ea3o h\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111eo mang, trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a <a href=\"\/vi\/anden-inka\/\">Andes \/ Inka<\/a> v\u00e0 nhi\u1ec1u n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. 41 l\u1edbp, v\u00e0ng th\u1eadt, b\u1ea1ch kim, b\u1ea1c, s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1ea1i \u0110\u1ee9c. Quy\u1ec1n tr\u1ea3 h\u00e0ng trong v\u00f2ng 30 ng\u00e0y.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-illapa-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">T\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 iWell Guard<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">T\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 iWell Guard<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-illapa-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-illapa-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-illapa-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-illapa-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-illapa-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-illapa-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00e1c nhau t\u00f9y t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ea3n ph\u1ea9m y t\u1ebf. Kh\u00f4ng c\u00f3 cam k\u1ebft ch\u1eefa b\u1ec7nh.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-illapa-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-illapa-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-illapa-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m y t\u1ebf<\/strong> v\u00e0 kh\u00f4ng thay th\u1ebf cho vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb y t\u1ebf ho\u1eb7c t\u00e2m l\u00fd tr\u1ecb li\u1ec7u. C\u00e1c n\u1ed9i dung t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecdc l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n lo\u1ea1i v\u0103n h\u00f3a l\u1ecbch s\u1eed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i khuy\u1ebfn ngh\u1ecb th\u1ef1c h\u00e0nh t\u00e2m linh.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t, ch\u1edbp v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a v\u00f9ng cao nguy\u00ean Andes Illapa (ti\u1ebfng Quechua Illapa, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Yllapa) l\u00e0 th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t, ch\u1edbp v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Inka. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u1ea7ng l\u1edbp n\u00f4ng d\u00e2n v\u00f9ng cao nguy\u00ean Andes, \u00f4ng l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n t\u1ed1i cao quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u00e0ng ng\u00e0y, v\u00ec [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":2677,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Illapa th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t Inka","_yoast_wpseo_title":"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Ch\u00faa T\u1ec3 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","_yoast_wpseo_metadesc":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"3","wesen_kultur":"anden-inka","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-89891","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Ch\u00faa T\u1ec3 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-03T01:39:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"30 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/\",\"name\":\"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Ch\u00faa T\u1ec3 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_illapa.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-03T01:38:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-03T01:39:12+00:00\",\"description\":\"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_illapa.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_illapa.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"G\u00f6tter aus der Anden-inka-Tradition.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/trang-chu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka\",\"datePublished\":\"2026-08-03T01:38:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-03T01:39:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/\"},\"wordCount\":6081,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/illapa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_illapa.webp\",\"inLanguage\":\"vi\",\"description\":\"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Ch\u00faa T\u1ec3 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","description":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","og_description":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-08-03T01:39:12+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"30 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","datePublished":"2026-08-03T01:38:52+00:00","dateModified":"2026-08-03T01:39:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/"},"wordCount":6081,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","inLanguage":"vi","description":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/","name":"Illapa - Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Ch\u00faa T\u1ec3 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","datePublished":"2026-08-03T01:38:52+00:00","dateModified":"2026-08-03T01:39:12+00:00","description":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"G\u00f6tter aus der Anden-inka-Tradition."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/trang-chu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Illapa &#8211; Th\u1ea7n S\u1ea5m S\u00e9t v\u00e0 Th\u1eddi Ti\u1ebft c\u1ee7a Inka","datePublished":"2026-08-03T01:38:52+00:00","dateModified":"2026-08-03T01:39:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/"},"wordCount":6081,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/illapa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_illapa.webp","inLanguage":"vi","description":"Illapa, th\u1ea7n s\u1ea5m s\u00e9t v\u00e0 m\u01b0a c\u1ee7a Inka, quan tr\u1ecdng v\u1edbi n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00f9ng Andes nh\u01b0 Inti v\u1edbi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. G\u1ed3m th\u1ea7n tho\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u h\u1ecdc thu\u1eadt."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89891"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89893,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89891\/revisions\/89893"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}