{"id":89626,"date":"2026-08-03T00:48:26","date_gmt":"2026-08-03T00:48:26","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/tiamat-2\/"},"modified":"2026-08-03T00:48:47","modified_gmt":"2026-08-03T00:48:47","slug":"tiamat","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/","title":{"rendered":"Tiamat"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"89626\" class=\"elementor elementor-89626 elementor-2078\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tiamat, n\u1eef th\u1ea7n trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Mesopotamia<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>R\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n nguy\u00ean th\u1ee7y, m\u1eb9 c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang.<\/strong> Tiamat l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 x\u01b0a nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 Mesopotamia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00e1c, m\u00e0 l\u00e0 nguy\u00ean s\u01a1, kh\u1ed1i n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n h\u1ed7n mang, t\u1eeb \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng tu\u00f4n ch\u1ea3y v\u00e0 s\u1ebd tr\u1edf v\u1ec1.<\/p><p>*Enuma Elish* k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a b\u00e0 tr\u01b0\u1edbc Marduk, nh\u01b0ng cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ee7a thi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u00e1c, m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a tr\u1eadt t\u1ef1 t\u1eeb h\u1ed7n mang, Tiamat b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, v\u00e0 th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh v\u0169 tr\u1ee5.<p>Tiamat xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong Enuma Elish v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 r\u1ed3ng nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a h\u1ed7n mang n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n.<\/p><p>Tiamat l\u00e0 n\u1eef th\u1ea7n trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Mesopotamia, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n tr\u01b0\u1edbc khi s\u00e1ng t\u1ea1o.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Th\u1ea7n \/ N\u1eef th\u1ea7n: Quy\u1ec1n n\u0103ng t\u1ed1i cao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00e1ch h\u00f3a trong \u0111i\u1ec7n th\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ea1m vi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng bao g\u1ed3m s\u1ee9c m\u1ea1nh t\u1ef1 nhi\u00ean, s\u1ed1 ph\u1eadn, chi\u1ebfn tranh, kh\u1ea3 n\u0103ng sinh s\u1ea3n. \u0110\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5ng th\u00f4ng qua c\u00e1c nghi l\u1ec5, l\u1ec5 v\u1eadt v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ec1n th\u1edd.\">N\u1eef th\u1ea7n<\/span><a href=\"\/vi\/mesopotamien\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"C\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p, Sumer, Akkad, Babylon, Assyria (kho\u1ea3ng n\u0103m 3500 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u0103m 330 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean).\">Mesopotamia<\/a><a href=\"\/vi\/anti-goetter\/\" class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"C\u00e1c quy\u1ec1n n\u0103ng h\u1ed7n mang v\u00e0 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 v\u0169 tr\u1ee5, nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ed1i l\u1eadp trong thuy\u1ebft nh\u1ecb nguy\u00ean l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o.\">Ph\u1ea3n th\u1ea7n<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Kh\\u00f4ng t\\u00ecm th\\u1ea5y ti\\u00eau \\u0111\\u1ec1 n\\u00e0o tr\\u00ean trang n\\u00e0y.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tM\u1ee5c l\u1ee5c\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-1638\" alt=\"Tiamat - G\u00f6tter aus der Mesopotamien-Tradition, historisch-illustrativ\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tiamat<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00f3m t\u1eaft nhanh: Tiamat<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Lo\u1ea1i:<\/strong> Th\u1ea7n nguy\u00ean th\u1ee7y Mesopotamia, n\u1eef th\u1ea7n r\u1ed3ng c\u1ee7a h\u1ed7n mang nguy\u00ean s\u01a1, \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Marduk<br><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">\u0110i\u1ec7n th\u1ea7n<\/span>: Babylon (trung t\u00e2m trong Enuma Elish v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ed1i l\u1eadp)<br>Ch\u1ee9c n\u0103ng: Bi\u1ec3n nguy\u00ean th\u1ee7y n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, m\u1eb9 c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n, quy\u1ec1n n\u0103ng \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi tr\u1eadt t\u1ef1 v\u0169 tr\u1ee5<br>Thu\u1ed9c t\u00ednh ch\u00ednh: H\u00ecnh d\u1ea1ng r\u1ed3ng, th\u00e2n x\u00e1c b\u1ecb chia \u0111\u00f4i (b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0), m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p trong m\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau.\" tabindex=\"0\">sinh v\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p<\/span> tr\u1ee3 th\u1ee7<br>C\u00e1c trung t\u00e2m th\u1edd ph\u1ee5ng ch\u00ednh: kh\u00f4ng c\u00f3 ri\u00eang, nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ed1i l\u1eadp trong th\u1ea7n tho\u1ea1i s\u00e1ng t\u1ea1o Babylon<br>\u0110\u1ed1i th\u1ee7: Marduk (\u0111\u00e1nh b\u1ea1i b\u00e0 trong Enuma Elish)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ph\u00e2n lo\u1ea1i<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt ph\u1ea3n di\u1ec7n trung t\u00e2m trong s\u1eed thi s\u00e1ng t\u1ea1o Babylon <em>Enuma Elish<\/em> (th\u1ebf k\u1ef7 12 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean, b\u1ea3n th\u1ea3o ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi T\u00e2n Assyria). Ti\u1ec1n th\u00e2n trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Sumer l\u00e0 <em>Nammu<\/em> (bi\u1ec3n nguy\u00ean th\u1ee7y).<\/p><p>Th\u1eddi k\u1ef3 ho\u00e0ng kim c\u1ee7a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Tiamat l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 T\u00e2n Babylon, khi Enuma Elish \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc t\u1ee5ng t\u1ea1i m\u1ed7i l\u1ec5 n\u0103m m\u1edbi (Akitu) trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u v\u1ecb th\u1ea7n.\" tabindex=\"0\">\u0111\u1ec1n th\u1edd<\/span> Esagila, m\u1ed7i m\u00f9a xu\u00e2n chi\u1ebfn th\u1eafng v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a Marduk tr\u01b0\u1edbc Tiamat l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t chu\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 quy t\u1eafc, mang \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">nghi l\u1ec5<\/span> t\u00e1i hi\u1ec7n. Trong c\u00e1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u1ec1 sau b\u00e0 \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp; v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19 v\u00e0 20 b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p so s\u00e1nh v\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ef1a tr\u00ean t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng.\" tabindex=\"0\">khoa h\u1ecdc t\u00f4n gi\u00e1o<\/span> v\u00e0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Thu\u1eadt ng\u1eef chung cho c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ed9t tri th\u1ee9c \u1ea9n b\u00ed, ch\u1ec9 d\u00e0nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea1o.\" tabindex=\"0\">huy\u1ec1n h\u1ecdc<\/span> ti\u1ebfp nh\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e2u r\u1ed9ng.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ph\u1ea1m vi ph\u00e2n b\u1ed1<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c trung t\u00e2m th\u1edd ph\u1ee5ng ri\u00eang, b\u00e0 l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ea7n tho\u1ea1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n gi\u00e1o th\u1edd ph\u1ee5ng d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">nghi th\u1edd<\/span>. Tuy nhi\u00ean, s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a b\u00e0 c\u00f3 m\u1eb7t trong m\u1ed7i l\u1ec5 h\u1ed9i Akitu Babylon, n\u01a1i <em>Enuma Elish<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5ng \u0111\u1ecdc v\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Marduk \u0111\u01b0\u1ee3c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t chu\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 quy t\u1eafc, mang \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">nghi l\u1ec5<\/span> t\u00e1i hi\u1ec7n.<\/p><p>Trong th\u1eddi H\u1eadu C\u1ed5 \u0111\u1ea1i Kit\u00f4 gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n chi\u1ebfu nh\u01b0 &#8220;\u0111\u1ed1i th\u1ee7 r\u1ed3ng&#8221; trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u1ea3i huy\u1ec1n (Kh\u1ea3i huy\u1ec1n 12). Trong ti\u1ebfp nh\u1eadn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t sau Robert Graves v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u1eef quy\u1ec1n) nh\u01b0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t k\u00fd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a.\" tabindex=\"0\">bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/span> c\u1ee7a quy\u1ec1n n\u0103ng n\u1eef nguy\u00ean th\u1ee7y b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00ecnh tr\u1ea1ng ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u tr\u1ecdng y\u1ebfu: <em>Enuma Elish<\/em> (s\u1eed thi s\u00e1ng t\u1ea1o, 7 b\u1ea3ng \u0111\u1ea5t s\u00e9t, ngu\u1ed3n ch\u00ednh), ti\u1ec1n th\u00e2n trong c\u00e1c th\u1ea7n tho\u1ea1i s\u00e1ng t\u1ea1o Sumer. T\u00e0i li\u1ec7u nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ee9 c\u1ea5p: Lambert, <em>Babylonian Creation Myths<\/em> (\u1ea5n b\u1ea3n chu\u1ea9n m\u1ef1c); Heidel, <em>The Babylonian Genesis<\/em>; Bott\u00e9ro, <em>La plus vieille religion. En M\u00e9sopotamie<\/em>; Black\/Green, <em>Gods, Demons and Symbols<\/em>. So s\u00e1nh (m\u00f4-t\u00edp chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ed3ng &#8211; <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 n\u1ed9i dung t\u00e1i di\u1ec5n trong ngh\u1ec7 thu\u1eadt ho\u1eb7c trong c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3.\" tabindex=\"0\">m\u00f4-t\u00edp<\/span>): Watkins, <em>How to Kill a Dragon<\/em> (m\u1eabu gi\u1ebft r\u1ed3ng \u1ea4n-\u00c2u).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00ean g\u1ecdi v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ebfn th\u1ec3<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh d\u1ea1ng kh\u1ed5ng l\u1ed3, mang h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a r\u1eafn ho\u1eb7c r\u1ed3ng, v\u1edbi v\u1ea3y, c\u00e1nh v\u00e0 m\u1eb7t n\u1ea1 r\u1ed3ng \u0111\u00e1ng s\u1ee3. Da b\u00e0 c\u00f3 m\u00e0u xanh \u0111\u1eadm ho\u1eb7c xanh l\u1ee5c, m\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a bi\u1ec3n m\u1eb7n.<\/p><p>B\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n, v\u00ec v\u01b0\u01a1ng mi\u1ec7n l\u00e0 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1ea7n linh; m\u00e0 ch\u00ednh b\u00e0 l\u00e0 b\u1ea3n th\u1ec3 nguy\u00ean s\u01a1. Trong c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh mu\u1ed9n h\u01a1n, b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u ho\u1eb7c h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng hydra. H\u01a1i th\u1edf c\u1ee7a b\u00e0 l\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c, ti\u1ebfng g\u1ea7m rung chuy\u1ec3n c\u00e1c th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u0110\u1eb7c t\u00ednh<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5ng nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1eef th\u1ea7n theo ngh\u0129a c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u00f3 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac ph\u1ee5c v\u1ee5 vi\u1ec7c th\u1edd ph\u1ee5ng m\u1ed9t ho\u1eb7c nhi\u1ec1u v\u1ecb th\u1ea7n.\" tabindex=\"0\">\u0111\u1ec1n th\u1edd<\/span>, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u0103ng l\u1eef. Tuy nhi\u00ean trong c\u00e1c b\u1ed1i c\u1ea3nh v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc, b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c m\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 ph\u1ea3i xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00f3.<\/p><p>M\u1ed7i n\u0103m v\u00e0o l\u1ec5 h\u1ed9i N\u0103m M\u1edbi (<em>Akitu<\/em>), <em>Enuma Elish<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5ng \u0111\u1ecdc, v\u00e0 Marduk \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i k\u00eau g\u1ecdi v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eafng Tiamat. Vi\u1ec7c t\u1ee5ng \u0111\u1ecdc n\u00e0y l\u00e0 m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t chu\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 quy t\u1eafc, mang \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">nghi l\u1ec5<\/span> huy\u1ec1n thu\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e1i t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 quay tr\u1edf l\u1ea1i h\u1ed7n mang. Tiamat \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda v\u0169 tr\u1ee5 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn th\u1eafng v\u0129nh vi\u1ec5n.<\/p><p><strong>Di\u1ec7n m\u1ea1o v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/strong><\/p><p><em>Tiamat<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 l\u00e0 m\u1ed9t con r\u1ed3ng ho\u1eb7c qu\u00e1i v\u1eadt bi\u1ec3n kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u1edbi b\u1ea3y \u0111\u1ea7u ho\u1eb7c nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u, v\u1edbi v\u1ea3y l\u1ea5p l\u00e1nh ph\u1ea3n chi\u1ebfu m\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc: xanh lam, xanh l\u1ee5c, tr\u1eafng. B\u00e0 c\u00f3 \u0111\u00f4i c\u00e1nh to l\u1edbn, m\u00f3ng vu\u1ed1t v\u00e0 r\u0103ng nanh, k\u00edch th\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai.<\/p><p>Th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 bi\u1ec3n c\u1ea3. B\u00e0 th\u1edf ra l\u1eeda v\u00e0 ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c. <em>Tiamat<\/em> \u0111\u1eb9p trong s\u1ef1 hoang d\u00e3 c\u1ee7a m\u00ecnh, nh\u01b0ng xa l\u1ea1 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c gh\u00ea t\u1edfm. N\u01b0\u1edbc v\u00e0 bi\u1ec3n l\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a b\u00e0. \u0110\u00f4i m\u1eaft b\u00e0 s\u00e1ng l\u00ean v\u1edbi tr\u00ed tu\u1ec7 nguy\u00ean s\u01a1, kh\u00f4ng mang t\u00ednh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, m\u00e0 b\u1ea3n n\u0103ng v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Th\u00f4ng tin c\u01a1 b\u1ea3n: Tiamat<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>C\u00e1c kh\u00eda c\u1ea1nh quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a Tiamat \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00f3m t\u1eaft. C\u00e1c m\u1ee5c sau \u0111\u00e2y t\u1ed5ng h\u1ee3p ngu\u1ed3n g\u1ed1c, ch\u1ee9c n\u0103ng, di\u1ec7n m\u1ea1o, s\u1ef1 th\u1edd ph\u1ee5ng, bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n h\u00f3a.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Truy\u1ec1n th\u1ed1ng<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Trong <em>Enuma Elish<\/em>, Tiamat l\u00e0 m\u1eb9 nguy\u00ean th\u1ee7y, bi\u1ec3n m\u1eb7n nguy\u00ean s\u01a1, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt <em>Apsu<\/em> (ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu c\u1ee7a b\u00e0) l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n. Khi c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n tr\u1ebb (Anu, Enki, sau \u0111\u00f3 l\u00e0 Marduk) qu\u1ea5y r\u1ea7y s\u1ef1 y\u00ean t\u0129nh, Apsu mu\u1ed1n ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ecd, nh\u01b0ng Enki gi\u1ebft \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc.<\/p><p>Tiamat th\u1ec1 b\u00e1o th\u00f9, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p trong m\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau.\" tabindex=\"0\">sinh v\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p<\/span> qu\u1ef7 d\u1eef (trong \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u1ed3ng Mu\u0161hu\u0161\u0161u, ng\u01b0\u1eddi-s\u01b0 t\u1eed, ng\u01b0\u1eddi-b\u1ecd c\u1ea1p) v\u00e0 ch\u1ecdn Kingu l\u00e0m t\u01b0\u1edbng l\u0129nh. Marduk t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m anh h\u00f9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c trao quy\u1ec1n ch\u1ec9 huy t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n, gi\u1ebft Tiamat trong tr\u1eadn \u0111\u1ea5u tay \u0111\u00f4i v\u00e0 l\u00e0m t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0 th\u00e0nh b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, tr\u1eadt t\u1ef1 v\u0169 tr\u1ee5 ra \u0111\u1eddi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c Tiamat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Tiamat<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat l\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n th\u1ea7n tho\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ed7n mang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc tr\u1eadt t\u1ef1 v\u0169 tr\u1ee5. M\u1eb9 c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n (ch\u1ee9c n\u0103ng th\u1ea7n ph\u1ea3), nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 m\u1ed1i \u0111e d\u1ecda c\u1ee7a tr\u1eadt t\u1ef1, b\u00e0 ph\u1ea3i b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ra \u0111\u1eddi.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t k\u00fd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a.\" tabindex=\"0\">Bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/span> c\u1ee7a quy\u1ec1n n\u0103ng nguy\u00ean s\u01a1 v\u00f4 tr\u1eadt t\u1ef1, c\u1ee7a bi\u1ec3n nguy\u00ean th\u1ee7y n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n (tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt c\u1ee7a Apsu v\u1ed1n m\u00e0u m\u1ee1). Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u1ee7ng c\u1ed1 th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n th\u1ea7n Babylon, c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0 bi\u1ec7n minh cho v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n c\u1ee7a Marduk, m\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n s\u00e1ng t\u1ea1o c\u00f3 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Di\u1ec7n m\u1ea1o<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Trong <em>Enuma Elish<\/em>, Tiamat kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u00eau t\u1ea3 r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111o\u1ea1n g\u1ee3i \u00fd h\u00ecnh d\u1ea1ng ph\u1ee5 n\u1eef nh\u00e2n h\u00ecnh, c\u00e1c \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c g\u1ee3i \u00fd m\u1ed9t con r\u1ed3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 ho\u1eb7c th\u00e2n h\u00ecnh r\u1eafn. Gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 xu h\u01b0\u1edbng cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh d\u1ea1ng r\u1ed3ng-ng\u01b0\u1eddi lai.<\/p><p>Trong c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, b\u00e0 h\u1ea7u nh\u01b0 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00e0 r\u1ed3ng v\u1edbi bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng n\u1eef t\u00ednh (th\u00e2n r\u1eafn l\u1edbn, nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u, m\u00f3ng vu\u1ed1t, c\u00e1nh). Trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u1eafc \u1ea5n Babylon, kh\u00f4ng c\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1ec1 Tiamat; c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh r\u1ed3ng Mu\u0161hu\u0161\u0161u (v\u00ed d\u1ee5 tr\u00ean C\u1ed5ng Ishtar) l\u00e0 c\u00e1c tr\u1ee3 th\u1ee7 c\u1ee7a b\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea3n th\u00e2n b\u00e0.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ch\u1ee9c n\u0103ng<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Ph\u1ea1m vi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng:<\/strong> Tiamat kh\u00f4ng c\u00f3 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n gi\u00e1o th\u1edd ph\u1ee5ng d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">nghi th\u1edd<\/span> ri\u00eang, nh\u01b0ng s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a b\u00e0 c\u00f3 m\u1eb7t trong m\u1ed7i l\u1ec5 h\u1ed9i N\u0103m M\u1edbi Babylon (Akitu), Enuma Elish \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5ng \u0111\u1ecdc \u1edf \u0111\u00f3, chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Marduk \u0111\u01b0\u1ee3c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t chu\u1ed7i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng mang t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 quy t\u1eafc, mang \u00fd ngh\u0129a t\u00f4n gi\u00e1o ho\u1eb7c v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">nghi l\u1ec5<\/span> t\u00e1i hi\u1ec7n. Trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u00f4n gi\u00e1o th\u1edd ph\u1ee5ng d\u00e0nh cho m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u00e2n v\u1eadt thi\u00eang li\u00eang.\" tabindex=\"0\">nghi th\u1edd<\/span> c\u00e1 nh\u00e2n, b\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00eau g\u1ecdi (ch\u1ec9 c\u00f3 Marduk v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eafng).<\/p><p>Trong ti\u1ebfp nh\u1eadn huy\u1ec1n b\u00ed h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i (t\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 19) \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn nh\u01b0 &#8220;M\u1eb9 th\u1ea7n&#8221;, &#8220;M\u1eb9 r\u1ed3ng&#8221;, &#8220;N\u1eef nguy\u00ean th\u1ee7y&#8221;; trong l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4n gi\u00e1o theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u1eef quy\u1ec1n nh\u01b0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t k\u00fd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a.\" tabindex=\"0\">bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/span> c\u1ee7a quy\u1ec1n n\u0103ng n\u1eef nguy\u00ean th\u1ee7y b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c. Trong v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1ea1i ch\u00fang hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, hi\u1ec7n di\u1ec7n nh\u01b0 r\u1ed3ng trong c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i, ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0 phim \u1ea3nh.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">B\u1ea3o h\u1ed9 ch\u1ed1ng Tiamat<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>H\u00ecnh d\u1ea1ng r\u1ed3ng, th\u00e2n r\u1eafn, nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u, m\u00f3ng vu\u1ed1t, c\u00e1nh (trong mi\u00eau t\u1ea3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i), th\u00e2n x\u00e1c b\u1ecb chia \u0111\u00f4i (v\u1ec1 th\u1ea7n tho\u1ea1i, t\u1eeb hai n\u1eeda c\u1ee7a b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t). Tr\u1ee3 th\u1ee7: m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p trong m\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau.\" tabindex=\"0\">sinh v\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p<\/span> qu\u1ef7 d\u1eef (Mu\u0161hu\u0161\u0161u, r\u1eafn Lahamu, Bashmu, U\u0161umgallu, v.v.). Y\u1ebfu t\u1ed1 thi\u00eang li\u00eang: n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n. Con s\u1ed1 thi\u00eang li\u00eang: 11 (c\u00e1c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p trong m\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau.\" tabindex=\"0\">sinh v\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p<\/span> c\u1ee7a b\u00e0).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">C\u00e1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Apsu<\/em> (Mesopotamia, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu, th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt nguy\u00ean th\u1ee7y), <em>Nammu<\/em> (Sumer, n\u1eef th\u1ea7n ti\u1ec1n th\u00e2n Sumer), <em>Lotan\/Leviathan<\/em> (Phoenicia-Do Th\u00e1i, r\u1ed3ng h\u1ed7n mang), <em>Vritra<\/em> (\u1ea4n \u0110\u1ed9 gi\u00e1o, r\u1ed3ng b\u1ecb Indra \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, c\u00f9ng g\u1ed1c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ed3ng \u1ea4n-\u00c2u), <em>Typhon<\/em> (Hy L\u1ea1p, qu\u00e1i v\u1eadt h\u1ed7n mang, b\u1ecb Zeus \u0111\u00e1nh b\u1ea1i), <em>J\u00f6rmungandr<\/em> (German, r\u1eafn th\u1ebf gi\u1edbi, b\u1ecb Thor chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u), <em>Yamata-no-Orochi<\/em> (Nh\u1eadt B\u1ea3n, r\u1ed3ng t\u00e1m \u0111\u1ea7u, b\u1ecb Susano-o \u0111\u00e1nh b\u1ea1i), <em>Apophis<\/em> (Ai C\u1eadp, r\u1eafn h\u1ed7n mang). <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 n\u1ed9i dung t\u00e1i di\u1ec5n trong ngh\u1ec7 thu\u1eadt ho\u1eb7c trong c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3.\" tabindex=\"0\">M\u00f4-t\u00edp<\/span> gi\u1ebft r\u1ed3ng \u1ea4n-\u00c2u c\u1ee7a Watkins l\u00e0 Tiamat l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u00ed d\u1ee5 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">B\u1ea3o h\u1ed9 th\u1ef1c h\u00e0nh<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>C\u00e1c nghi l\u1ec5 apotropaic<\/strong><\/p><p>Tiamat v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 con r\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n nguy\u00ean th\u1ee7y (Enuma Elish I, 1-150) kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp, b\u00e0 l\u00e0 quy\u1ec1n n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ed7n mang nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c chinh ph\u1ee5c, thi th\u1ec3 c\u1ee7a b\u00e0 b\u1ecb Marduk ch\u1ebb \u0111\u00f4i th\u00e0nh b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t \u0111\u1ea5t (Enuma Elish IV, 105-145).<\/p><p>C\u00e1c nghi l\u1ec5 apotropaic ch\u1ed1ng Tiamat \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong b\u1ed9 ph\u00f9 ch\u00fa Maql\u00fb nh\u01b0 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c \u00e1c qu\u1ef7 g\u00e2y b\u1ec7nh mang h\u00ecnh d\u1ea1ng r\u1ed3ng (xem Bott\u00e9ro, Foster). Trong l\u1ec5 h\u1ed9i N\u0103m M\u1edbi <em>ak\u012btu<\/em>, vi\u1ec7c chinh ph\u1ee5c Tiamat \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i hi\u1ec7n mang t\u00ednh nghi l\u1ec5.<\/p><p><strong>C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n ph\u00f9 ch\u00fa<\/strong><\/p><p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc Enuma Elish tr\u00ean phi\u1ebfn \u0111\u1ea5t nung IV-V (chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Marduk) v\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a ak\u012btu l\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"S\u1ef1 tr\u1ee5c xu\u1ea5t mang t\u00ednh ma thu\u1eadt ho\u1eb7c t\u00f4n gi\u00e1o; c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c r\u00e0ng bu\u1ed9c m\u1ed9t quy\u1ec1n n\u0103ng b\u1eb1ng c\u00f4ng th\u1ee9c.\" tabindex=\"0\">tr\u1eeb \u1ebfm<\/span> trung t\u00e2m. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"H\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ea7u nguy\u1ec7n ho\u1eb7c kh\u1ea9n c\u1ea7u h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c quy\u1ec1n n\u0103ng.\" tabindex=\"0\">L\u1eddi kh\u1ea9n c\u1ea7u<\/span> \u201eTiamtu lalkaltu&#8221; (Tiamat, h\u00e3y tan v\u1ee1!) \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong c\u00e1c b\u00e0i ph\u00f9 ch\u00fa ch\u1ed1ng b\u00e3o t\u1ea1i Niniveh (Hee\u00dfel, <em>Babylonisch-assyrische Diagnostik<\/em>).<\/p><p><strong>B\u00f9a h\u1ed9 m\u1ec7nh v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o h\u1ed9<\/strong><\/p><p>C\u00e1c bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a Marduk (x\u1ebbng, \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng) nh\u01b0 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ed1ng l\u1ea1i Tiamat, con r\u1ed3ng mu\u0161\u1e2bu\u0161\u0161u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc h\u1ecda nh\u01b0 m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t k\u00fd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a.\" tabindex=\"0\">bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/span> \u0111\u1ed1i l\u1eadp \u0111\u00e3 b\u1ecb chinh ph\u1ee5c tr\u00ean c\u00e1c c\u1ed5ng th\u00e0nh Babylon (C\u1ed5ng Ishtar Berlin). C\u00e1c phi\u1ebfn \u0111\u1ea5t nung apotropaic mang t\u00ean Marduk \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi b\u1eadc th\u1ec1m c\u1eeda nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c quy\u1ec1n n\u0103ng thu\u1ed9c Tiamat. B\u00e1nh xe m\u1eb7t tr\u1eddi t\u00e1m nan hoa (<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t k\u00fd hi\u1ec7u \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m ho\u1eb7c \u00fd ngh\u0129a.\" tabindex=\"0\">bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng<\/span> m\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ee7a Marduk) thay th\u1ebf v\u00f9ng n\u01b0\u1edbc h\u1ed7n mang c\u1ee7a Tiamat b\u1eb1ng s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tiamat, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng trong c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiamat t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Leviathan trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Hebrew, m\u1ed9t con r\u1eafn n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n nguy\u00ean th\u1ee7y m\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. V\u1edbi Apophis Ai C\u1eadp (r\u1eafn h\u1ed7n mang), b\u00e0 chia s\u1ebb vai tr\u00f2 \u0111\u1ed1i th\u1ee7 h\u1ed7n mang v\u0129nh c\u1eedu.<\/p><p>Vritra trong \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 J\u00f6rmungandr trong th\u1ea7n tho\u1ea1i B\u1eafc \u00c2u l\u00e0 nh\u1eefng con r\u1eafn v\u0169 tr\u1ee5 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Tuy nhi\u00ean, Tiamat \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u1edf ch\u1ed7 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a b\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 ti\u00eau di\u1ec7t, m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ch\u00ednh v\u0169 tr\u1ee5, b\u00e0 v\u1eeba l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 v\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp397d784 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp397d784\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp715d1bb elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp715d1bb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n: vai tr\u00f2 c\u1ee7a Tiamat trong th\u1eddi nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a Enuma Elish<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp78a1cf7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp78a1cf7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp94e8c6d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp94e8c6d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Trong s\u1eed thi s\u00e1ng t\u1ea1o Babylon <em>Enuma Elish<\/em>, Tiamat \u0111\u1ee9ng \u1edf kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a v\u1ea1n v\u1eadt. Tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 th\u1ebf gi\u1edbi, ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i hai d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc nguy\u00ean th\u1ee7y: Apsu, n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m ng\u1ecdt, v\u00e0 Tiamat, bi\u1ec3n m\u1eb7n. C\u00e1c d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a h\u1ecd h\u00f2a quy\u1ec7n v\u00e0o nhau, m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi tr\u1eadt t\u1ef1. T\u1eeb s\u1ef1 h\u00f2a quy\u1ec7n n\u00e0y, c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ra \u0111\u1eddi.<\/p><p>T\u00ean <em>Tiamat<\/em> li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1eeb Semitic c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 bi\u1ec3n; v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi t\u1eeb Hebrew <em>tehom<\/em>, &#8220;nguy\u00ean th\u1ee7y l\u0169 l\u1ee5t&#8221; hay &#8220;v\u1ef1c th\u1eb3m&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp trong ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a S\u00e1ng Th\u1ebf K\u00fd. S\u1ef1 g\u1ea7n g\u0169i ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn d\u00e0i v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa quan ni\u1ec7m s\u00e1ng t\u1ea1o Mesopotamia v\u00e0 Kinh Th\u00e1nh.<\/p><p>Trong s\u1eed thi, xung \u0111\u1ed9t b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00ec ti\u1ebfng \u1ed3n c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n tr\u1ebb l\u00e0m phi\u1ec1n Apsu v\u00e0 Tiamat. Apsu mu\u1ed1n ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, nh\u01b0ng b\u1ecb th\u1ea7n Tr\u00ed tu\u1ec7 Ea ra tay tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft. Tiamat ban \u0111\u1ea7u th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng, sau \u0111\u00f3 b\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ecb th\u1ea7n th\u00fac \u0111\u1ea9y ra chi\u1ebfn tranh. B\u00e0 n\u1ed5i d\u1eady l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o th\u00f9.<\/p><p>Gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c li\u1ec7u Tiamat ban \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh dung nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1eef th\u1ea7n c\u00f3 nh\u00e2n c\u00e1ch hay \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n th\u1ec3 v\u0169 tr\u1ee5 v\u00f4 ng\u00e3. C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n dao \u0111\u1ed9ng: khi b\u00e0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt m\u1eb9 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, khi l\u1ea1i nh\u01b0 ch\u00ednh bi\u1ec3n c\u1ea3.<\/p><p>S\u1ef1 l\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00e2u thu\u1eabn c\u1ee7a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"S\u1ef1 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t tri th\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3 qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7.\" tabindex=\"0\">truy\u1ec1n th\u1eeba<\/span>, m\u00e0 ch\u1ec9 ra kh\u00f3 kh\u0103n trong vi\u1ec7c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t ng\u00f4n ng\u1eef m\u1ed9t quy\u1ec1n n\u0103ng v\u0169 tr\u1ee5 nguy\u00ean th\u1ee7y. Tiamat v\u1eeba l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed1, v\u1eeba l\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n v\u1eeba l\u00e0 h\u1ed7n mang ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qua.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp4dee1d5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp4dee1d5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpea74fec elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpea74fec\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tr\u1eadn \u0111\u1ea5u v\u1edbi Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp1507b78 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp1507b78\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6defbf1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp6defbf1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u0110\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a <em>Enuma Elish<\/em> l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u1eefa Tiamat v\u00e0 <a href=\"\/vi\/marduk\/\">Marduk<\/a>. Tiamat \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n g\u1ed3m m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t qu\u00e1i v\u1eadt, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u1eafn, r\u1ed3ng v\u00e0 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t th\u1ef1c th\u1ec3 k\u1ebft h\u1ee3p trong m\u00ecnh c\u00e1c \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a nhi\u1ec1u sinh v\u1eadt kh\u00e1c nhau.\" tabindex=\"0\">sinh v\u1eadt h\u1ed7n h\u1ee3p<\/span>, v\u00e0 b\u1ed5 nhi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi ph\u1ed1i ng\u1eabu m\u1edbi Kingu l\u00e0m t\u1ed5ng ch\u1ec9 huy, trao cho \u00f4ng <em>B\u1ea3ng M\u1ec7nh S\u1ed1<\/em>, v\u1eadt ph\u1ea9m t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u1ed1i cao.<\/p><p>Marduk xu\u1ea5t chinh \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb gi\u00f3, b\u00e3o v\u00e0 l\u0169 l\u1ee5t. Khi Tiamat h\u00e1 mi\u1ec7ng ra, \u00f4ng th\u1ed5i gi\u00f3 v\u00e0o trong khi\u1ebfn th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0 ph\u00ecnh to, r\u1ed3i xuy\u00ean qua b\u00e0 b\u1eb1ng m\u1ed9t m\u0169i t\u00ean. Sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0, \u00f4ng chia th\u00e2n x\u00e1c th\u00e0nh hai n\u1eeda.<\/p><p>T\u1eeb n\u1eeda n\u00e0y \u00f4ng t\u1ea1o ra b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1eb7t then ch\u1ed1t \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ea3y ra; t\u1eeb n\u1eeda kia \u00f4ng t\u1ea1o ra m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. T\u1eeb \u0111\u00f4i m\u1eaft b\u00e0 \u00f4ng cho s\u00f4ng Euphrat v\u00e0 Tigris tu\u00f4n ch\u1ea3y, t\u1eeb c\u00e1c b\u1ed9 ph\u1eadn kh\u00e1c t\u1ea1o ra n\u00fai non v\u00e0 su\u1ed1i ngu\u1ed3n.<\/p><p>Th\u1ebf gi\u1edbi \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ra \u0111\u1eddi t\u1eeb h\u01b0 v\u00f4, m\u00e0 t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u1ecb chia \u0111\u00f4i c\u1ee7a m\u1ed9t sinh v\u1eadt nguy\u00ean th\u1ee7y b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Ki\u1ec3u truy\u1ec7n s\u00e1ng t\u1ea1o n\u00e0y, trong \u0111\u00f3 c\u00e1c ph\u1ea7n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb m\u1ed9t sinh v\u1eadt v\u0169 tr\u1ee5 b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f3 c\u00e1c t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng trong c\u00e1c th\u1ea7n tho\u1ea1i kh\u00e1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n c\u00e2u chuy\u1ec7n B\u1eafc \u00c2u v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5ng l\u1ed3 Ymir.<\/p><p>Quan tr\u1ecdng l\u00e0 th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p th\u1ea7n h\u1ecdc c\u1ee7a s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y: tr\u1eadt t\u1ef1 ra \u0111\u1eddi t\u1eeb h\u1ed7n mang \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u01b0\u1ee3t qua, v\u00e0 n\u00f3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb h\u1ed7n mang \u0111\u00f3. B\u1ea7u tr\u1eddi l\u00e0 th\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a Tiamat. H\u1ed7n mang kh\u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ea5t v\u00f4 d\u1ea5u v\u1ebft, m\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. Quan ni\u1ec7m n\u00e0y mang l\u1ea1i cho <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">v\u0169 tr\u1ee5 lu\u1eadn<\/span> Babylon s\u1ee9c c\u0103ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp879b046 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp879b046\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3a61d80 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp3a61d80\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Th\u1ea7n tho\u1ea1i h\u1ed7n mang chi\u1ebfn: Tiamat trong nghi\u00ean c\u1ee9u so s\u00e1nh<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf03eede e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpf03eede\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp81f1c08 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp81f1c08\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Tiamat l\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 Mesopotamia n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t cho m\u1ed9t m\u1eabu k\u1ec3 chuy\u1ec7n ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i, m\u00e0 gi\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ecdi l\u00e0 <em>h\u1ed7n mang chi\u1ebfn<\/em>: m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n tr\u1eadt t\u1ef1 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i m\u1ed9t sinh v\u1eadt nguy\u00ean th\u1ee7y h\u1ed7n mang, th\u01b0\u1eddng g\u1eafn v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c r\u1ed3ng, v\u00e0 t\u1eeb chi\u1ebfn th\u1eafng n\u00e0y th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 ho\u1eb7c quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb ra \u0111\u1eddi.<\/p><p>C\u00e1c truy\u1ec7n k\u1ec3 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong th\u1ebf gi\u1edbi T\u00e2y Semitic, ch\u1eb3ng h\u1ea1n cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u1ee7a th\u1ea7n b\u00e3o Baal ch\u1ed1ng bi\u1ec3n <em>Jam<\/em> trong c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n Ugarit, v\u00e0 trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Hy L\u1ea1p l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u1ee7a Zeus ch\u1ed1ng Typhon.<\/p><p>C\u1ea3 trong Kinh Th\u00e1nh Hebrew c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng d\u1ea5u v\u1ebft: \u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong Thi Thi\u00ean v\u00e0 s\u00e1ch Gi\u00f3p, c\u00f3 \u00e1m ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf ch\u1ed1ng c\u00e1c qu\u00e1i v\u1eadt bi\u1ec3n nh\u01b0 <em>Rahab<\/em> hay <a href=\"\/vi\/leviathan\/\">Leviathan<\/a>.<\/p><p>Thu\u1eadt ng\u1eef <em>h\u1ed7n mang chi\u1ebfn<\/em> xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb nh\u00e0 th\u1ea7n h\u1ecdc Hermann Gunkel, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e2n t\u00edch m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Babylon v\u00e0 c\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n Kinh Th\u00e1nh trong t\u00e1c ph\u1ea9m <em>Sch\u00f6pfung und Chaos in Urzeit und Endzeit<\/em> n\u0103m 1895. C\u00e1c lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u01a1i m\u00e0o m\u1ed9t cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay.<\/p><p>Nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi h\u01a1n \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n. N\u00f3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng ng\u00f4n ng\u1eef nh\u01b0 gi\u1eefa <em>Tiamat<\/em> v\u00e0 <em>tehom<\/em> ch\u01b0a ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u0103n h\u1ecdc tr\u1ef1c ti\u1ebfp.<\/p><p>C\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a C\u1eadn \u0110\u00f4ng c\u1ed5 \u0111\u1ea1i chia s\u1ebb m\u1ed9t kho truy\u1ec7n k\u1ec3 chung, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u1ed7i n\u1ec1n ph\u00e1t tri\u1ec3n phi\u00ean b\u1ea3n ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. Tiamat trong b\u1ee9c tranh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n tho\u1ea1i li\u00ean quan, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1eaft x\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t chi ti\u1ebft trong m\u1ed9t truy\u1ec1n th\u1ed1ng r\u1ed9ng l\u1edbn.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp89c5abb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp89c5abb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ffef82 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2ffef82\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tiamat trong ti\u1ebfp nh\u1eadn hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i: t\u1eeb v\u0103n b\u1ea3n ch\u1eef h\u00ecnh n\u00eam \u0111\u1ebfn n\u1eef v\u01b0\u01a1ng r\u1ed3ng<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf6f8e9a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpf6f8e9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpebb5771 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpebb5771\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>S\u1ef1 t\u00e1i kh\u00e1m ph\u00e1 Tiamat b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 19. C\u00e1c t\u1ea5m \u0111\u1ea5t s\u00e9t c\u1ee7a <em>Enuma Elish<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong c\u00e1c cu\u1ed9c khai qu\u1eadt t\u1ea1i Nineveh, v\u00e0 nh\u00e0 Assyria h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Anh George Smith \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 ch\u00fang v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1870. Qua \u0111\u00f3, m\u1ed9t <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"M\u1ed9t c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, ngu\u1ed3n g\u1ed1c v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean h\u01a1n hai ngh\u00ecn n\u0103m \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c.<\/p><p>Trong t\u00e0i li\u1ec7u h\u1ecdc thu\u1eadt, Tiamat t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed l\u00fd nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt then ch\u1ed1t c\u1ee7a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 c\u1ea5u tr\u00fac v\u00e0 tr\u1eadt t\u1ef1 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">v\u0169 tr\u1ee5 lu\u1eadn<\/span> Mesopotamia. Trong ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ea1i ch\u00fang, b\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p ri\u00eang, ph\u1ea7n n\u00e0o t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u. Ph\u1ed5 bi\u1ebfn l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t con r\u1ed3ng c\u00e1i h\u00f9ng tr\u00e1ng.<\/p><p>C\u00e1c v\u0103n b\u1ea3n c\u1ed5 \u0111\u1ea1i kh\u00f4ng mi\u00eau t\u1ea3 Tiamat r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 r\u1ed3ng; ch\u00fang \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn b\u00e0 nh\u01b0 bi\u1ec3n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9. H\u00ecnh d\u1ea1ng r\u1ed3ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 s\u1ef1 di\u1ec5n gi\u1ea3i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb vi\u1ec7c Tiamat ch\u1ec9 huy m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n r\u1ed3ng v\u00e0 r\u1eafn.<\/p><p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00e0 tr\u00f2 ch\u01a1i nh\u1eadp vai <em>Dungeons &amp; Dragons<\/em>, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a Tiamat v\u00e0o nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1eef v\u01b0\u01a1ng r\u1ed3ng n\u0103m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a \u00e1c t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1970. Qua tr\u00f2 ch\u01a1i n\u00e0y v\u00e0 c\u00e1c tr\u00f2 ch\u01a1i t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft, truy\u1ec7n tranh v\u00e0 tr\u00f2 ch\u01a1i m\u00e1y t\u00ednh, c\u00e1i t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o kh\u00e1n gi\u1ea3 h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng quen v\u1edbi nguy\u00ean b\u1ea3n Babylon.<\/p><p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e2n t\u00edch t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecdc, l\u1edbp n\u00e0y c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch bi\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng kh\u1ecfi <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"S\u1ef1 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t tri th\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3 qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7.\" tabindex=\"0\">truy\u1ec1n th\u1eeba<\/span> c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. Con r\u1ed3ng c\u00e1i Tiamat hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i l\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a fantasy; Tiamat <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Hy L\u1ea1p v\u00e0 La M\u00e3, kho\u1ea3ng t\u1eeb n\u0103m 800 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u0103m 600 sau C\u00f4ng nguy\u00ean.\" tabindex=\"0\">c\u1ed5 \u0111\u1ea1i<\/span> l\u00e0 l\u0169 m\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n c\u00e1ch h\u00f3a, ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nguy\u00ean th\u1ee7y v\u00e0 h\u1ed7n mang b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1ea1i trong m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 gi\u00e1o hu\u1ea5n Babylon. C\u1ea3 hai mang c\u00f9ng m\u1ed9t t\u00ean, nh\u01b0ng thu\u1ed9c c\u00e1c th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1c nhau.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Li\u00ean k\u1ebft tham kh\u1ea3o th\u00eam<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"\/vi\/marduk\/\">Marduk, ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eafng trong Enuma Elish<\/a><\/li><li><a href=\"\/vi\/enki\/\">Enki\/Ea, gi\u1ebft Apsu \u1edf \u0111\u1ea7u th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/a><\/li><li><a href=\"\/vi\/anu\/\">Anu, con trai \/ ch\u00e1u trai c\u1ee7a b\u00e0 (n\u1ebfu c\u00f3 trang)<\/a><\/li><li><a href=\"\/vi\/mesopotamien\/\">Mesopotamia, t\u1ed5ng quan \u0111i\u1ec7n th\u1ea7n<\/a><\/li><li><a href=\"\/vi\/anti-goetter\/\">Ph\u1ea3n th\u1ea7n, danh m\u1ee5c ph\u1ee5<\/a><\/li><li><a href=\"\/vi\/goetter\/\">C\u00e1c th\u1ea7n, t\u1ed5ng quan theo lo\u1ea1i<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o (tuy\u1ec3n ch\u1ecdn)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Lambert, Wilfred G.: <em>Babylonian Creation Myths<\/em>. Winona Lake 2013.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Heidel, Alexander: <em>The Babylonian Genesis. The Story of Creation<\/em>. Chicago 1951.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Watkins, Calvert: <em>How to Kill a Dragon. Aspects of Indo-European Poetics<\/em>. Oxford 1995.<\/span><\/li><li>Walde, Christine (Hg.): <em>Der Neue Pauly<\/em> (Lemma &#8220;Tiamat&#8221;).<\/li><\/ul><\/footer>\n<p class=\"iwg-bib-more\"><span data-nosnippet>C\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o chu\u1ea9n m\u1ef1c kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t k\u00ea trong <a href=\"\/vi\/literatur\/\">danh m\u1ee5c t\u00e0i li\u1ec7u<\/a>.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-00fb941 e-con-boxed e-flex e-con e-parent\" data-id=\"00fb941\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2decbcd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2decbcd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h2>C\u00e1c c\u00e2u h\u1ecfi th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p v\u1ec1 Tiamat<\/h2>\n<div class=\"iwg-faq-q\"><h3>Tiamat l\u00e0 ai trong <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"To\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n v\u1ec1 th\u1ea7n linh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n trong m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a.\" tabindex=\"0\">th\u1ea7n tho\u1ea1i<\/span> Babylon?<\/h3><p>Tiamat l\u00e0 n\u1eef th\u1ea7n nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n trong th\u1ea7n tho\u1ea1i s\u00e1ng th\u1ebf Babylon Enuma Elish. B\u00e0 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1eddi Apsu (\u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt) l\u00e0 nh\u1eefng sinh linh \u0111\u1ea7u ti\u00ean, s\u1ef1 h\u00f2a quy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ea1o ra c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 th\u1ea7n linh \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Nh\u01b0ng c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n tr\u1ebb h\u01a1n \u1ed3n \u00e0o v\u00e0 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u; Apsu mu\u1ed1n gi\u1ebft h\u1ecd.<\/p><p>Tiamat do d\u1ef1, nh\u01b0ng sau c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a ch\u00ednh Apsu (do Ea g\u00e2y ra), b\u00e0 tung ra m\u1ed9t \u0111\u1ed9i qu\u00e2n g\u1ed3m r\u1ed3ng v\u00e0 qu\u00e1i v\u1eadt \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9. Marduk, v\u1ecb th\u1ea7n tr\u1ebb nh\u1ea5t trong s\u1ed1 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i b\u00e0 trong m\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn duy nh\u1ea5t.<\/p><\/div>\n<div class=\"iwg-faq-q\"><h3>Marduk \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a Tiamat nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/h3><p>Sau chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a Marduk tr\u01b0\u1edbc Tiamat, \u00f4ng x\u1ebb \u0111\u00f4i th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0 th\u00e0nh hai n\u1eeda: t\u1eeb n\u1eeda tr\u00ean \u00f4ng t\u1ea1o ra v\u00f2m b\u1ea7u tr\u1eddi (v\u1edbi c\u00e1c v\u00ec sao v\u00e0 qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o m\u1eb7t tr\u1eddi), t\u1eeb n\u1eeda d\u01b0\u1edbi \u00f4ng t\u1ea1o ra tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, c\u00e1c ng\u1ecdn n\u00fai, c\u00e1c con s\u00f4ng Euphrat v\u00e0 Tigris (t\u1eeb \u0111\u00f4i m\u1eaft c\u1ee7a b\u00e0).<\/p><p>T\u1eeb m\u00e1u c\u1ee7a th\u1ee7 l\u0129nh Qingu b\u1ecb gi\u1ebft, Marduk tr\u1ed9n \u0111\u1ea5t s\u00e9t v\u00e0 t\u1ea1o ra nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n. Th\u1ea7n tho\u1ea1i s\u00e1ng th\u1ebf n\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m song song v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u tr\u00fac v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n s\u00e1ng th\u1ebf trong Kinh Th\u00e1nh (chia t\u00e1ch n\u01b0\u1edbc, t\u00e1ch bi\u1ec7t b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 tr\u00e1i \u0111\u1ea5t).<\/p><\/div>\n<script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@type\":\"FAQPage\",\"mainEntity\":[{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Wer war Tiamat in der babylonischen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Die Gesamtheit der \u00fcberlieferten G\u00f6ttererz\u00e4hlungen einer Kultur.\" tabindex=\"0\">Mythologie<\/span>?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Tiamat ist die Urg\\u00f6ttin des Salzwasser-Ozeans im babylonischen Sch\\u00f6pfungsmythos Enuma Elisch. Sie und ihr Gemahl Apsu (S\\u00fc\\u00dfwasser-Ozean) sind die ersten Wesen \\u2014 ihre Vermischung schafft die ersten G\\u00f6ttergenerationen. Doch die j\\u00fcngeren G\\u00f6tter sind laut und st\\u00f6rend; Apsu will sie t\\u00f6ten. Tiamat z\\u00f6gert, doch nach Apsus eigenem Tod (durch Ea) entfesselt sie eine Armee aus Drachen und Monstern, um sich zu r\\u00e4chen. Marduk, der j\\u00fcngste der G\\u00f6tter, besiegt sie schlie\\u00dflich in einem einzigen Kampf.\"}},{\"@type\":\"Question\",\"name\":\"Wie schuf Marduk aus Tiamats Leib die Welt?\",\"acceptedAnswer\":{\"@type\":\"Answer\",\"text\":\"Nach dem Sieg Marduks \\u00fcber Tiamat zerteilt er ihren Leib in zwei H\\u00e4lften: aus der oberen H\\u00e4lfte schafft er das Himmelsgew\\u00f6lbe (mit Sternen und Sonnenbahn), aus der unteren H\\u00e4lfte die Erde, die Berge, die Fl\\u00fcsse Euphrat und Tigris (aus ihren Augen). Aus dem Blut ihres get\\u00f6teten Anf\\u00fchrers Qingu mischt Marduk Lehm und schafft die ersten Menschen \\u2014 bestimmt, den G\\u00f6ttern zu dienen. Der Sch\\u00f6pfungsmythos hat strukturelle Parallelen zur Genesis-Erz\\u00e4hlung (Wasser teilen, Trennen von Himmel und Erde).\"}}]}<\/script>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tiamat, n\u1eef th\u1ea7n trong truy\u1ec1n th\u1ed1ng Mesopotamia R\u1ed3ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n nguy\u00ean th\u1ee7y, m\u1eb9 c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang. Tiamat l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 x\u01b0a nh\u1ea5t trong v\u0169 tr\u1ee5 Mesopotamia, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00e1c, m\u00e0 l\u00e0 nguy\u00ean s\u01a1, kh\u1ed1i n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n h\u1ed7n mang, t\u1eeb \u0111\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 s\u1ed1ng tu\u00f4n ch\u1ea3y [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1638,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Tiamat","_yoast_wpseo_title":"Tiamat - R\u1ed3ng Nguy\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1ed7n Mang trong Enuma Elish","_yoast_wpseo_metadesc":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"4","wesen_kultur":"mesopotamien","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-89626","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Tiamat - R\u1ed3ng Nguy\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1ed7n Mang trong Enuma Elish<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"vi_VN\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tiamat\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-08-03T00:48:47+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"28 ph\u00fat\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/\",\"name\":\"Tiamat - R\u1ed3ng Nguy\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1ed7n Mang trong Enuma Elish\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-03T00:48:26+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-03T00:48:47+00:00\",\"description\":\"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"vi\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"G\u00f6tter aus der Mesopotamien-Tradition.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/trang-chu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tiamat\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"vi\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"vi\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Tiamat\",\"datePublished\":\"2026-08-03T00:48:26+00:00\",\"dateModified\":\"2026-08-03T00:48:47+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/\"},\"wordCount\":5516,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/vi\\\/tiamat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp\",\"inLanguage\":\"vi\",\"description\":\"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tiamat - R\u1ed3ng Nguy\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1ed7n Mang trong Enuma Elish","description":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/","og_locale":"vi_VN","og_type":"article","og_title":"Tiamat","og_description":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-08-03T00:48:47+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u01af\u1edbc t\u00ednh th\u1eddi gian \u0111\u1ecdc":"28 ph\u00fat"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tiamat","datePublished":"2026-08-03T00:48:26+00:00","dateModified":"2026-08-03T00:48:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/"},"wordCount":5516,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","inLanguage":"vi","description":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/","name":"Tiamat - R\u1ed3ng Nguy\u00ean Th\u1ee7y v\u00e0 H\u1ed7n Mang trong Enuma Elish","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","datePublished":"2026-08-03T00:48:26+00:00","dateModified":"2026-08-03T00:48:47+00:00","description":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#breadcrumb"},"inLanguage":"vi","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"G\u00f6tter aus der Mesopotamien-Tradition."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/trang-chu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tiamat"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"vi"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"vi","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tiamat","datePublished":"2026-08-03T00:48:26+00:00","dateModified":"2026-08-03T00:48:47+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/"},"wordCount":5516,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/tiamat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_tiamat.webp","inLanguage":"vi","description":"M\u1eb9 c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ea7n, hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a h\u1ed7n mang, s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Marduk v\u00e0 s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u1ebf gi\u1edbi t\u1eeb th\u00e2n x\u00e1c b\u00e0."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=89626"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89626\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":89633,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/89626\/revisions\/89633"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=89626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=89626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}