{"id":7852,"date":"2026-04-20T13:21:43","date_gmt":"2026-04-20T13:21:43","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/lilu-i-lilitu\/"},"modified":"2026-06-21T15:03:24","modified_gmt":"2026-06-21T15:03:24","slug":"lilu-i-lilitu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/","title":{"rendered":"Lil\u00fb i Lil\u012btu"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"7852\" class=\"elementor elementor-7852 elementor-722\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lilu i Lilitu, demonice tradycji mezopotamskiej<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Lilu i Lilitu to demonice tradycji mezopotamskiej.<\/p><p><strong>Istoty nocy i wiatru \u2013 mi\u0119dzy snem, pustyni\u0105 a uwodzeniem.<\/strong><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Demon \/ demonica: istota nadprzyrodzona o przewa\u017cnie szkodliwym lub ambiwalentnym dzia\u0142aniu. Sytuuje si\u0119 mi\u0119dzy bogami a lud\u017ami, powoduje choroby, pokusy lub nieszcz\u0119\u015bcia i jest odp\u0119dzana za pomoc\u0105 zakl\u0119\u0107, apotropaik\u00f3w i rytua\u0142\u00f3w.\">Demonica<\/span><a href=\"\/pl\/mezopotamia\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Kolebka udokumentowanej religii \u2013 Sumer, Akad, Babilon, Asyria (ok. 3500 p.n.e. \u2013 330 p.n.e.).\">Mezopotamia<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Es wurden keine \\u00dcberschriften auf dieser Seite gefunden.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tSpis tre\u015bci\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-7853\" alt=\"Lilu i Lilitu, demony z tradycji mezopotamskiej, uj\u0119cie historyczno-ilustracyjne\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lil\u00fb i Lil\u012btu<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-11758e7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"11758e7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Lil\u00fb (rodzaj m\u0119ski) i Lil\u012btu (rodzaj \u017ce\u0144ski) tworz\u0105 akadyjsk\u0105 par\u0119 demon\u00f3w \u015bci\u015ble kojarzonych z wiatrem, noc\u0105 i nieb\u0142ogos\u0142awion\u0105 seksualno\u015bci\u0105.<\/p><p>Sumeryjski etymon <em>l\u00edl<\/em> oznacza pierwotnie przestrze\u0144 powietrzn\u0105 w ruchu; z tego wywodz\u0105 si\u0119 w j\u0119zyku akadyjskim istoty zamieszkuj\u0105ce ow\u0105 przestrze\u0144 \u2013 bezcielesne, nieuchwytne i niebezpieczne dla \u015bpi\u0105cych. Z tej samej warstwy pochodzi r\u00f3wnie\u017c p\u00f3\u017aniejszy \u017ce\u0144ski wariant <em>ardat-lil\u00ee<\/em>, zagra\u017caj\u0105cy przede wszystkim m\u0142odym m\u0119\u017cczyznom i po\u0142o\u017cnicom.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">W skr\u00f3cie: Lilu i Lilitu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Typ:<\/strong> para demon\u00f3w wiatru i nocy (akadyjska)<br>Pochodzenie: sumeryjskie <em>l\u00edl<\/em> \u2192 akadyjskie <em>lil\u00fb<\/em> (m.) i <em>lil\u012btu<\/em> (f.); ardat-lil\u00ee jako wariant zagra\u017caj\u0105cy dzieciom<br>Funkcja: nocne uwodzenie, zaburzenia snu, zagro\u017cenie seksualne; ardat-lil\u00ee additionally zagra\u017ca po\u0142o\u017cnicom i niemowl\u0119tom<br><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy w formie pro\u015bby lub zakl\u0119cia.\" tabindex=\"0\">Przyzywanie<\/span>: tabliczki zakl\u0119\u0107 (seria Maql\u00fb), amulety ochronne<br>G\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a: akadyjskie teksty zakl\u0119\u0107, listy leksykalne, Gilgamesz<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kontekst<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Okres tekst\u00f3w<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pierwsze po\u015bwiadczenia pochodz\u0105 z sumeryjsko-akadyjskich tekst\u00f3w II tysi\u0105clecia p.n.e. Grupa pozostaje obecna przez ca\u0142e I tysi\u0105clecie. Znaczny wp\u0142yw wywar\u0142a ona na aramejskie czary na misach z okresu <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka przej\u015bciowa mi\u0119dzy staro\u017cytno\u015bci\u0105 a \u015bredniowieczem, ok. III\u2013VII wieku.\" tabindex=\"0\">p\u00f3\u017anej staro\u017cytno\u015bci<\/span> oraz na \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0119 wok\u00f3\u0142 Lilith.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Obszar rozprzestrzenienia<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Obszar centralny to Mezopotamia. Stamt\u0105d motywy i nazwy w\u0119druj\u0105 przez Lewant do tradycji aramejskiej, hebrajskiej, a p\u00f3\u017aniej do chrze\u015bcija\u0144skiego folkloru. Szczeg\u00f3lnie bliska jest wi\u0119\u017a z \u017cydowskimi zakl\u0119ciami i amuletami ochronnymi z Babilonii i Palestyny.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Stan \u017ar\u00f3de\u0142<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Kluczowe s\u0105 akadyjskie teksty zakl\u0119\u0107 przeciwko Lil\u00fb, Lil\u012btu i ardat-lil\u00ee, zawarte w wielkich seriach zakl\u0119\u0107 Maql\u00fb i \u0160urpu. Obok nich wyst\u0119puj\u0105 pojedyncze wzmianki w listach leksykalnych, w zbiorze Utukk\u016b lemn\u016btu (&#8217;Z\u0142e Demony&#8217;) oraz w p\u00f3\u017anobabilo\u0144skich tekstach szkolnych. Najwa\u017cniejsze wydanie krytyczne pochodzi od M.J. Gellera (2007 i 2016, Brill); wcze\u015bniejsze prace przygotowawcze napisali R. Borger i F.A.M. Wiggermann.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nazwa i warianty<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Sumeryjski:<\/strong> <em>l\u00edl<\/em> (wiatr\/powietrze w ruchu) \u2192 <em>l\u00edl-l\u00e1<\/em> (istota wiatru). <strong>Akadyjski:<\/strong> <em>lil\u00fb<\/em> (m.), <em>lil\u012btu<\/em> (f.), <em>ardat-lil\u00ee<\/em> (&#8217;m\u0142oda kobieta-Lil\u00ee&#8217;, forma \u017ce\u0144ska z elementem zagro\u017cenia dla dzieci). Podobie\u0144stwo brzmieniowe do hebrajskiego <em>laylah<\/em> (noc) jest wt\u00f3rne; etymologiczne powi\u0105zanie z 'noc\u0105&#8217; staje si\u0119 uchwytne dopiero w pi\u015bmiennictwie aramejsko-rabinicznym i kszta\u0142tuje p\u00f3\u017aniejszy obraz Lilith.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Cechy charakterystyczne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3>Wygl\u0105d<\/h3><p>Lil\u00fb i Lil\u012btu nie maj\u0105 ustalonego programu ikonograficznego. S\u0105 istotami wiatru, bezcielesnymi, niekiedy postrzeganymi jako nocne cienie lub sny. Ardat-lil\u00ee mo\u017ce ukazywa\u0107 si\u0119 jako m\u0142oda kobieta, cz\u0119sto jako uwodz\u0105ca posta\u0107 nawiedzaj\u0105ca \u015bpi\u0105cych m\u0119\u017cczyzn. Przedstawienia wizualne s\u0105 rzadkie i niejednoznaczne.<\/p><h3>Zachowanie<\/h3><p>Przychodz\u0105 noc\u0105, wnikaj\u0105 do dom\u00f3w i sypialni, n\u0119kaj\u0105 \u015bpi\u0105cych. Lil\u00fb uwodzi kobiety, Lil\u012btu m\u0119\u017cczyzn. Ardat-lil\u00ee zagra\u017ca kawalerom, po\u0142o\u017cnicom i niemowl\u0119tom. Znikaj\u0105 o \u015bwicie, pozostawiaj\u0105c jednak chorob\u0119, koszmary senne lub niechciane do\u015bwiadczenia seksualne.<\/p><h3>Obszar dzia\u0142ania<\/h3><p>Zaburzenia snu, koszmary senne, <a class=\"iwg-fachbegriff\" href=\"\/pl\/paraliz-senny\/\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Stan percepcji, w kt\u00f3rym \u015bwiadomo\u015b\u0107 si\u0119 budzi, lecz cia\u0142o jest jeszcze sparali\u017cowane przez atoni\u0119 REM; cz\u0119sto towarzysz\u0105 mu halucynacje.\" style=\"color:inherit;text-decoration:none\">parali\u017c senny<\/a>, sny o tre\u015bci seksualnej, niewyja\u015bnione poronienia, bezp\u0142odno\u015b\u0107. W wiejsko-archaicznym postrzeganiu r\u00f3wnie\u017c nieurodzajna ziemia i zaburzone porody zwierz\u0105t. Obszar dzia\u0142ania cz\u0119\u015bciowo pokrywa si\u0119 z obszarem Lamashtu, lecz jest silniej skoncentrowany na \u015bnie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Profil: Lilu i Lilitu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Najwa\u017cniejsze aspekty Lil\u00fb i Lil\u012btu w skr\u00f3cie. Szczeg\u00f3\u0142owe om\u00f3wienie nazwy, opisu, sposob\u00f3w ochrony i paraleli mo\u017cna znale\u017a\u0107 w rozdzia\u0142ach 2, 3, 5 i 6.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pochodzenie<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Etymologia sumeryjsko-akadyjska: z <em>l\u00edl<\/em> (powietrze w ruchu, wiatr, tchnienie) wywodzi si\u0119 kategoria bezcielesnych istot wiatru. Lil\u00fb jako m\u0119ski, Lil\u012btu jako \u017ce\u0144ski przedstawiciel tej klasy. Ardat-lil\u00ee rozwija si\u0119 jako specyficzny p\u00f3\u017aniejszy wariant z wyra\u017an\u0105 komponent\u0105 seksualn\u0105 i elementem zagro\u017cenia dla dzieci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Odnosi si\u0119 do<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u015api\u0105cy, zw\u0142aszcza osoby niezam\u0119\u017cne i bezdzietne. Podr\u00f3\u017cni na pustyni i od\u0142ogach. Miejsca, w kt\u00f3rych spo\u0142eczna przestrze\u0144 ochronna jest s\u0142aba.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Forma<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Brak ustalonego programu ikonograficznego. Lil\u00fb i Lil\u012btu opisywani s\u0105 zazwyczaj jako wiatr lub nocny cie\u0144. Ardat-lil\u00ee pojawia si\u0119 w tekstach zakl\u0119\u0107 sporadycznie jako atrakcyjna m\u0142oda kobieta z d\u0142ugimi w\u0142osami. Przedstawienia wizualne s\u0105 bardzo rzadkie; niekt\u00f3re gliniane plakietki ze starobabilo\u0144skiego okresu (tzw. 'Relief <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przedstawienie plastyczne, reliefowo wystaj\u0105ce z powierzchni.\" tabindex=\"0\">Burneya<\/span>&#8217;) s\u0105 niekiedy \u0142\u0105czone z Lil\u012btu, lecz identyfikacja ta pozostaje sporna.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Obszar dzia\u0142ania<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Koszmary senne, <a class=\"iwg-fachbegriff\" href=\"\/pl\/paraliz-senny\/\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Stan percepcji, w kt\u00f3rym \u015bwiadomo\u015b\u0107 si\u0119 budzi, lecz cia\u0142o jest jeszcze sparali\u017cowane przez atoni\u0119 REM.\" style=\"color:inherit;text-decoration:none\">parali\u017c senny<\/a>, nocne do\u015bwiadczenia seksualne, przygn\u0119bienie, bezp\u0142odno\u015b\u0107. Figura wyja\u015bniaj\u0105ca to, co dzieje si\u0119 w nocy i na granicy przestrzeni spo\u0142ecznej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u015arodki ochronne<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zakl\u0119cia, amulety ochronne z inskrypcjami, rytualne \u015brodki ochrony przestrzeni snu. W p\u00f3\u017aniejszej tradycji: czarodziejskie misy z formu\u0142ami ochronnymi przeciwko Lilith.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pokrewne istoty<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Bezpo\u015bredni nast\u0119pcy: <a href=\"\/pl\/lilith\/\">Lilith<\/a> (tradycja \u017cydowsko-rabiniczna, \u015bredniowiecze). Pokrewne funkcjonalnie: <a href=\"\/pl\/lamia\/\">Lamia<\/a> i <a href=\"\/pl\/empuza\/\">Empusa<\/a> (Grecja), <a href=\"\/pl\/sukkubus\/\">Sukkub<\/a> i <a href=\"\/pl\/inkubus\/\">Inkub<\/a> (\u015bredniowieczno-chrze\u015bcija\u0144skie), <a href=\"\/pl\/yurei\/\">Y\u016brei<\/a> w tradycji japo\u0144skiej jako niespokojne nocne zjawiska. R\u00f3wnie\u017c <a href=\"\/pl\/mahr\/\">Mahr<\/a> (germa\u0144ski) i <a href=\"\/pl\/kikimora\/\">Kikimora<\/a> (s\u0142owia\u0144ska) dziel\u0105 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 element tre\u015bciowy w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">motyw<\/span> nocnego intruza w sypialni.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Praktyczna ochrona<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3>Rytua\u0142y ochronne<\/h3><p>Serie zakl\u0119\u0107 Maql\u00fb (&#8217;Spalenie&#8217;) i \u0160urpu (&#8217;Spalenie&#8217;) zawieraj\u0105 szczeg\u00f3\u0142owe wskaz\u00f3wki <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uporz\u0105dkowana sekwencja symbolicznych dzia\u0142a\u0144 o znaczeniu religijnym lub kulturowym.\" tabindex=\"0\">rytualne<\/span> przeciwko Lil\u00fb, Lil\u012btu i ardat-lil\u00ee. Typowe jest po\u0142\u0105czenie ustnie recytowanych formu\u0142 zakl\u0119\u0107 z ofiarami kadzidlanymi (ja\u0142owiec, drewno cedrowe), amuletami ochronnymi przy \u0142\u00f3\u017cku lub nad drzwiami oraz symbolicznymi aktami zniszczenia (spalanie figurek glinianych przedstawiaj\u0105cych dan\u0105 istot\u0119). Samo miejsce snu zabezpieczane jest kr\u0119gami ochronnymi i apotropaicznymi inskrypcjami.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lilu i Lilitu \u2013 paralele w innych kulturach<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Tradycja \u017cydowska:<\/strong> Lilith jest bezpo\u015bredni\u0105 nast\u0119pczyni\u0105 akadyjskiej Lil\u012btu\/ardat-lil\u00ee. Pierwsze wzmianki w Ksi\u0119dze Izajasza 34,14 jako demonice pustyni; rozwini\u0119cie w babilo\u0144skim <span class=\"iwg-fachbegriff\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"G\u0142\u00f3wne dzie\u0142o rabinicznego judaizmu, w wersji babilo\u0144skiej i jerozolimskiej; zawiera Miszna i Gemar\u0119.\">Talmudzie<\/span> (B. Eruvin 100b, Niddah 24b), a nast\u0119pnie w \u015bredniowiecznym Alfabecie Ben Siry (X w.).<\/p><p>Tradycja kabalistyczna czyni z niej pierwsz\u0105 \u017con\u0119 Adama, kt\u00f3ra go opuszcza i odt\u0105d zagra\u017ca niemowl\u0119tom. Amulety ochronne z archanio\u0142ami Sanvi, Sansanvi i Semangelaf pozostaj\u0105 w u\u017cyciu a\u017c do czas\u00f3w nowo\u017cytnych.<\/p><p><strong>\u015awiat grecko-rzymski:<\/strong> Lamia i Empusa przejmuj\u0105 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 element tre\u015bciowy w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">motyw<\/span> nocnej demonicy \u017ce\u0144skiej. Obie s\u0105 pierwotnie postaciami indywidualnymi, lecz w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka przej\u015bciowa mi\u0119dzy staro\u017cytno\u015bci\u0105 a \u015bredniowieczem, ok. III\u2013VII wieku.\" tabindex=\"0\">p\u00f3\u017anej staro\u017cytno\u015bci<\/span> staj\u0105 si\u0119 okre\u015bleniem gatunkowym. Rzymska Striga i Gello obs\u0142uguj\u0105 ten sam kompleks.<\/p><p><strong>\u015aredniowiecze i czasy nowo\u017cytne:<\/strong> Sukkub i Inkub staj\u0105 si\u0119 w scholastycznej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Naukowa nauka o Bogu i o wierze danej religii.\" tabindex=\"0\">teologii<\/span> samodzielnymi kategoriami seksualnie aktywnych demon\u00f3w. Procesy czarownic wczesnej nowo\u017cytno\u015bci si\u0119gaj\u0105 po ten kompleks i \u0142\u0105cz\u0105 go z zarzutem obcowania z diab\u0142em. W wierzeniach ludowych 'Mahr&#8217; jako duch uciskaj\u0105cy pozostaje \u017cywy w obszarze niemieckoj\u0119zycznym a\u017c do XIX wieku.<\/p><p><strong>Recepcja nowo\u017cytna:<\/strong> Posta\u0107 Lilith zostaje w XX wieku szczeg\u00f3lnie odkryta na nowo w feministycznej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Naukowa nauka o Bogu i o wierze danej religii.\" tabindex=\"0\">teologii<\/span> i w literaturze \u017cydowsko-ameryka\u0144skiej (Lilith Magazine, Judith Plaskow) oraz odczytana jako antyteza podrz\u0119dnej Ewy. Kompleks Pazuzu\u2013Lamashtu\u2013Lil\u00fb prze\u017cywa szerokie popkulturowe przyj\u0119cie w nowoczesnej literaturze grozy i fantastycznej.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpd2ae5c9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpd2ae5c9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpcb748d7 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpcb748d7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Seria zakl\u0119\u0107 Maql\u00fb i jej miejsce w niej<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp7d03588 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp7d03588\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp1104060 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp1104060\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Najwa\u017cniejszym klinopisowym \u017ar\u00f3d\u0142em dotycz\u0105cym nocnych demon\u00f3w typu <em>lil\u00fb<\/em> i <em>lil\u012btu<\/em> nie jest pojedynczy <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywana narracja o bogach, pocz\u0105tkach i porz\u0105dku \u015bwiata.\" tabindex=\"0\">mit<\/span>, lecz ca\u0142y zbi\u00f3r tekst\u00f3w rytualnych.<\/p><p>Szczeg\u00f3lnie obfitym \u017ar\u00f3d\u0142em jest nowoasyryjska seria zakl\u0119\u0107 <em>Maql\u00fb<\/em> (&#8217;Spalenie&#8217;), zachowana na dziewi\u0119ciu tabliczkach oraz jednej tabliczce rytualnej, udost\u0119pniona w wydaniu krytycznym przez Tzviego Abuscha. <em>Maql\u00fb<\/em> skierowane jest przede wszystkim przeciwko czarom, lecz wielokrotnie wymienia istoty <em>lil\u00fb<\/em> w wyliczeniach szkodliwych mocy, przed kt\u00f3rymi kap\u0142an-zakl\u00ednacz chroni pacjenta.<\/p><p>Obok tego stoi wielka seria medyczno-magicznych tekst\u00f3w diagnostycznych. W tak zwanej serii Sakikk\u00fb oraz w odpowiednich zakl\u0119ciach przeciwko chorobom dzieci\u0119cym pojawia si\u0119 <em>lil\u012btu<\/em> jako istota zagra\u017caj\u0105ca niemowl\u0119tom i po\u0142o\u017cnicom.<\/p><p>Blisko spokrewniona jest posta\u0107 <em>ardat lil\u00ee<\/em>, 'Lil\u00fb-dziewicy&#8217;, demonicy postrzeganej jako kto\u015b, kto zmar\u0142 przed zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciem i macierzy\u0144stwem, i dlatego zazdro\u015bci \u017cywym tego, czego jej odm\u00f3wiono.<\/p><p>Walter Farber opracowa\u0142 i skomentowa\u0142 zakl\u0119cia chroni\u0105ce matk\u0119 i dziecko, w tym seri\u0119 <em>Lama\u0161tu<\/em>; w tym kontek\u015bcie porusza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c <em>lil\u012btu<\/em>.<\/p><p>Metodycznie wa\u017cne jest, \u017ce teksty te nie oferuj\u0105 narracyjnej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ca\u0142okszta\u0142t przekazanych opowie\u015bci o bogach danej kultury.\" tabindex=\"0\">mitologii<\/span>. Opisuj\u0105 demony funkcjonalnie \u2013 przez ich dzia\u0142anie i czynno\u015b\u0107 odwracaj\u0105c\u0105. To, co wiemy o wygl\u0105dzie, pochodzeniu i zachowaniu istot <em>lil\u00fb<\/em>, zosta\u0142o zatem prawie w ca\u0142o\u015bci wydobyte z kontekst\u00f3w rytualnych, a nie z epos\u00f3w o bogach.<\/p><p>Ta sytuacja \u017ar\u00f3d\u0142owa wyja\u015bnia, dlaczego posta\u0107 <em>lil\u012btu<\/em> pozostaje nieostra w \u017ar\u00f3d\u0142ach klinopisowych i dopiero p\u00f3\u017aniejszy \u017cydowski <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywanie wiedzy i narracji przez kolejne pokolenia.\" tabindex=\"0\">przekaz<\/span> skondensowa\u0142 j\u0105 w nazwan\u0105, indywidualn\u0105 posta\u0107. Ktokolwiek czyta mezopotamskie \u015bwiadectwa, powinien zawsze mie\u0107 na uwadze r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy klas\u0105 demon\u00f3w a p\u00f3\u017aniejsz\u0105 <a href=\"\/pl\/lilith\/\">Lilith<\/a> z tekst\u00f3w rabinicznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp99f2ecb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp99f2ecb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp445bb03 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp445bb03\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Od zbiorowo\u015bci demon\u00f3w do postaci indywidualnej: historia recepcji<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp1cc05d0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp1cc05d0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp774944b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp774944b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Rozw\u00f3j od mezopotamskiej klasy demon\u00f3w do \u017cydowskiej postaci indywidualnej mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 etapami. W \u017ar\u00f3d\u0142ach babilo\u0144skich II i I tysi\u0105clecia p.n.e. <em>lil\u00fb<\/em>, <em>lil\u012btu<\/em> i <em>ardat lil\u00ee<\/em> to trzy pokrewne, lecz nieidentyczne istoty pozbawione w\u0142asnej biografii.<\/p><p>Biblijna wzmianka w Ksi\u0119dze Izajasza 34,14, gdzie s\u0142owo <em>l\u012bl\u012bt<\/em> pojawia si\u0119 w\u015br\u00f3d pustynnych zwierz\u0105t i z\u0142owrogich postaci przy spustoszonym Edomie, jest wzmiank\u0105 odosobnion\u0105; przek\u0142ady wahaj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy 'nocnym widmem&#8217;, 'Lilith&#8217; a konkretnymi nazwami zwierz\u0105t, co dobrze uwidacznia niepewno\u015b\u0107 bada\u0144.<\/p><p>Dopiero literatura rabiniczna i aramejskie czary na misach z p\u00f3\u017anoantycznej Mezopotamii nadaj\u0105 tej postaci wyra\u017aniejszy kszta\u0142t. Misy, z kt\u00f3rych opublikowano kilkaset egzemplarzy, opracowywane mi\u0119dzy innymi przez Josepha Naveha i Shaula Shakeda, a nast\u0119pnie przez Dana Levene&#8217;a i Christ\u0119 M\u00fcller-Kessler, wymieniaj\u0105 Lilith jako zagro\u017cenie dla ma\u0142\u017ce\u0144stwa, ci\u0105\u017cy i niemowl\u0105t.<\/p><p>Tutaj jest ona ju\u017c moc\u0105, do kt\u00f3rej mo\u017cna si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 i kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna zwi\u0105za\u0107 imieniem, cz\u0119sto wyobra\u017can\u0105 w liczbie mnogiej jako ca\u0142a rodzina Lilin.<\/p><p>Etap \u015bredniowieczny wyznacza pseudepigraficzny <em>Alfabet Ben Siry<\/em>, kt\u00f3ry wprowadza Lilith jako pierwsz\u0105 \u017con\u0119 Adama, odmawiaj\u0105c\u0105 podleg\u0142o\u015bci. Tekst ten, kt\u00f3rego datowanie i charakter (czy by\u0142 traktowany serio, czy satyryczny) pozostaj\u0105 do dzi\u015b sporne, dostarczy\u0142 szkieletu narracyjnego, na kt\u00f3rym opiera\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniejsza <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt mistyki \u017cydowskiej z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jecira i Zohar.\" tabindex=\"0\">Kaba\u0142a<\/span> i nowo\u017cytna recepcja.<\/p><p>St\u0105d biegnie d\u0142uga linia przez romantyzm a\u017c do feministycznego ponownego przyswojenia w XX wieku. Dla religioznawczego rozumienia decyduj\u0105ce jest odr\u00f3\u017cnianie tych warstw: mezopotamskie istoty <em>lil\u00fb<\/em> s\u0105 punktem wyj\u015bcia, nie gotowym obrazem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp0b18833 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp0b18833\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3c8c54d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp3c8c54d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Etymologia i zwi\u0105zek z wiatrem<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpbfc23ab e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpbfc23ab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6b5dd10 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp6b5dd10\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Starsza etymologia ludowa wyprowadza\u0142a <em>lil\u012btu<\/em> od hebrajskiego <em>laylah<\/em> (&#8217;noc&#8217;) i widzia\u0142a w tych istotach czyste demony nocy. Wyja\u015bnienie to jest j\u0119zykowo nie do utrzymania, cho\u0107 silnie ukszta\u0142towa\u0142o p\u00f3\u017aniejsze wyobra\u017cenia.<\/p><p>Dzi\u015b w asyriologii przewa\u017ca wywodzenie <em>lil\u00fb<\/em> od sumeryjskiego <em>lil<\/em>, poj\u0119cia z pola znaczeniowego 'wiatr&#8217;, 'powietrze&#8217;, 'tchnienie&#8217;, 'burza&#8217;. Istoty <em>lil\u00fb<\/em> by\u0142yby zatem pierwotnie demonami wiatru i burzy \u2013 bezcielesnymi mocami przemierzaj\u0105cymi powietrze.<\/p><p>Ta etymologia przystaje do kilku rys\u00f3w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywanie wiedzy i narracji przez kolejne pokolenia.\" tabindex=\"0\">przekazu<\/span>. Istoty <em>lil\u00fb<\/em> uchodz\u0105 za niespokojne, pozbawione sta\u0142ego miejsca, wnikaj\u0105 przez okna i szczeliny, nie maj\u0105 ludzkiego partnera ani potomstwa w zwyk\u0142ym sensie.<\/p><p>Wiatr jako obraz bezdomno\u015bci, niesta\u0142o\u015bci i nieuchwytno\u015bci nasuwa si\u0119 sam. P\u00f3\u017aniejsze nawi\u0105zanie do 'nocy&#8217; by\u0142oby w\u00f3wczas wt\u00f3rnym przekszta\u0142ceniem, sprzyjaj\u0105cym brzmieniowemu powinowactwu i faktowi, \u017ce wiele tych demon\u00f3w wyobra\u017cano sobie jako aktywne noc\u0105.<\/p><p>Badania dyskutuj\u0105 nadal, jak \u015bcis\u0142y jest zwi\u0105zek z sumeryjskim <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota czczona jako boska w obr\u0119bie danej religii.\" tabindex=\"0\">b\u00f3stwem<\/span> Enlil, kt\u00f3rego imi\u0119 zawiera ten sam element <em>lil<\/em>, nie zak\u0142adaj\u0105c jednak bezpo\u015bredniego pokrewie\u0144stwa. Pewne jest jedynie, \u017ce pole s\u0142owne jest stare i si\u0119ga g\u0142\u0119boko w warstw\u0119 j\u0119zyka sumeryjskiego.<\/p><p>Dla historii nazewnictwa oznacza to: imi\u0119 niesie ze sob\u0105 wyobra\u017cenie starsze ni\u017c jakakolwiek opisana posta\u0107. Zanim <em>lil\u012btu<\/em> otrzyma\u0142a twarz, by\u0142a tchnieniem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp474329a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp474329a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpa117c08 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpa117c08\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ardat lil\u00ee i logika niespe\u0142nionego \u017cycia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp73b3a75 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp73b3a75\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp20036d2 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp20036d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Spo\u015br\u00f3d trzech pokrewnych istot <em>ardat lil\u00ee<\/em> zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119, poniewa\u017c ujawnia wewn\u0119trzn\u0105 logik\u0119 ca\u0142ej grupy demon\u00f3w. <em>Ardatu<\/em> oznacza w akadyjskim m\u0142od\u0105 kobiet\u0119 zdatn\u0105 do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia, kt\u00f3ra nie jest jeszcze matk\u0105.<\/p><p>Istota <em>ardat lil\u00ee<\/em> jest demonizacj\u0105 w\u0142a\u015bnie tego stanu, gdy nie doszed\u0142 on do ko\u0144ca: dziewczyny, kt\u00f3ra zmar\u0142a przed \u015blubem i macierzy\u0144stwem lub kt\u00f3ra nigdy nie znalaz\u0142a m\u0119\u017cczyzny.<\/p><p>Teksty zakl\u0119\u0107 opisuj\u0105 j\u0105 jako istot\u0119, kt\u00f3rej odm\u00f3wiono normalnych kobiecych spe\u0142nie\u0144 \u017cyciowych. Nie ma piersi daj\u0105cych mleko, nie zna ma\u0142\u017conka, nigdy nie do\u015bwiadczy\u0142a defloracji.<\/p><p>Z tego braku czerpie swe niebezpiecze\u0144stwo: noc\u0105 nawiedza m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, aby nadrobi\u0107 to, czego zabrak\u0142o jej w \u017cyciu, i jednocze\u015bnie zagra\u017ca ci\u0119\u017carnym oraz po\u0142o\u017cnicom, kt\u00f3rych spe\u0142nione \u017cycie sama nie mia\u0142a. Zazdro\u015b\u0107 o udane \u017cycie jest nap\u0119dowym <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 element tre\u015bciowy w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">motywem<\/span>.<\/p><p>Ta konstrukcja jest religioznawczo pouczaj\u0105ca, poniewa\u017c pokazuje, jak spo\u0142ecze\u0144stwo przek\u0142ada w\u0142asne p\u0119kni\u0119cia spo\u0142eczne na demony.<\/p><p>Wczesna \u015bmier\u0107 m\u0142odej kobiety, bezdzietno\u015b\u0107, szcz\u0119\u015bcie ma\u0142\u017ce\u0144skie odm\u00f3wione lub utracone: by\u0142y to realne l\u0119ki, a wiara w <em>ardat lil\u00ee<\/em> nadawa\u0142a im daj\u0105c\u0105 si\u0119 opanowa\u0107 form\u0119. Mo\u017cna by\u0142o odprawi\u0107 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub dwuznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">rytua\u0142<\/span> przeciwko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uporz\u0105dkowana sekwencja symbolicznych dzia\u0142a\u0144 o znaczeniu religijnym lub kulturowym.\" tabindex=\"0\">demonowi<\/span>, podczas gdy wobec samego losu spo\u0142ecznego pozostawano bezsilnym.<\/p><p>T\u0119 sam\u0105 logik\u0119 niesie p\u00f3\u017aniejsze wyobra\u017cenie Lilith, kt\u00f3re przez stulecia podtrzymywa\u0142o <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 element tre\u015bciowy w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">motyw<\/span> martwej lub odrzuconej kobiety mszcz\u0105cej si\u0119 na dzieciach. Pokrewne mechanizmy mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w postaci <a href=\"\/pl\/lamashtu\/\">Lama\u0161tu<\/a>, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c zagra\u017ca matce i dziecku, lecz tam jako moc zrodzona z bog\u00f3w, nie jako nieudany cz\u0142owiek.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Linki uzupe\u0142niaj\u0105ce<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zalecane linki wewn\u0119trzne do tej strony:<\/p><ul><li><a href=\"\/pl\/mezopotamia\/\">Mezopotamia<\/a> (nadrz\u0119dna strona kulturowa)<\/li><li>Szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce Lilu i Lilitu w przygotowaniu<\/li><li>Szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce Lilu i Lilitu w przygotowaniu<\/li><li><a href=\"\/pl\/lilith\/\">Lilith<\/a> (p\u00f3\u017aniejsza \u017cydowska nast\u0119pczyni)<\/li><li><a href=\"\/pl\/istoty-nocne\/\">Istoty nocy<\/a> i <a class=\"iwg-fachbegriff\" href=\"\/pl\/paraliz-senny\/\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Stan czuwania przy atonii mi\u0119\u015bniowej REM; na ca\u0142ym \u015bwiecie interpretowany jako do\u015bwiadczenie duchowe (Mahr, Old Hag, Kanashibari) \u2013 neurologicznie wyja\u015bnialny.\" style=\"color:inherit;text-decoration:none\">parali\u017c senny<\/a> (klasyfikacja wsp\u00f3\u0142czesna)<\/li><li>Demonice \u017ce\u0144skie (strona przegl\u0105dowa)<\/li><li><a href=\"\/pl\/inkubus\/\">Inkub<\/a> i <a href=\"\/pl\/sukkubus\/\">Sukkub<\/a> (chrze\u015bcija\u0144sko-\u015bredniowieczne paralele)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u0179r\u00f3d\u0142a i literatura<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zwi\u0119z\u0142y wyb\u00f3r kluczowych prac dotycz\u0105cych Lil\u00fb, Lil\u012btu i szerszego kontekstu nocnych demon\u00f3w:<\/p><div data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Wiggermann, Frans A. M.: <em><a href=\"https:\/\/archive.org\/details\/mesopotamian-protective-spirits\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Mesopotamian Protective Spirits. The Ritual Texts<\/a><\/em> (Cuneiform Monographs 1). Groningen 1992.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Hutter, Manfred: 'Lilith&#8217;, in: <em>Dictionary of Deities and Demons in the Bible.<\/em> 2. Aufl. Leiden 1999.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Naveh, Joseph \/ Shaked, Shaul: <em>Amulets and Magic Bowls. Aramaic Incantations of Late Antiquity.<\/em> Jerusalem 1985.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Black, Jeremy \/ Green, Anthony: <em><a href=\"https:\/\/www.britishmuseum.org\/collection\/term\/BIB4117\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia. An Illustrated Dictionary.<\/a><\/em> London 1992.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Stol, Marten: <em>Birth in Babylonia and the Bible.<\/em> Groningen 2000.<\/span><\/li><\/ul><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgca-liluund-sec e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgca-liluund-sec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-ca-lilu-und-lilitu\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgca-liluund-te iwg-ca-textwrap elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgca-liluund-te\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p class=\"iwg-ca-bridge\">Opisana tu praktyka ochronna stanowi naukow\u0105 klasyfikacj\u0119 historycznych tradycji. iWell Guard nawi\u0105zuje do tej kulturowo-historycznej linii noszonych przedmiot\u00f3w ochronnych i jest jej wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 form\u0105.<a href=\"\/pl\/o-iwell-guard-szczegoly-dotyczace-wisiorka-ochronnego\/?utm_source=iwell-guard.com&#038;utm_medium=text-link&#038;utm_campaign=schadwesen-tradition\">Wi\u0119cej o iWell Guard \u2192<\/a><\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-liluundlilitu e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-liluundlilitu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-liluundlilitu-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-liluundlilitu-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Lil\u00fb i Lil\u012btu nale\u017c\u0105 do najwcze\u015bniejszych imiennie uchwytnych postaci <strong>mezopotamskiej<\/strong> demonologii i s\u0105 po\u015bwiadczone w akadyjskich zakl\u0119ciach od II tysi\u0105clecia przed nasz\u0105 er\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lilu und Lilitu, D\u00e4monin der mesopotamischen Tradition Lilu und Lilitu ist D\u00e4monin der mesopotamischen Tradition. Nacht- und Windwesen zwischen Schlaf, W\u00fcste und Verf\u00fchrung. D\u00e4moninMesopotamien Inhaltsverzeichnis Lil\u00fb und Lil\u012btu Lil\u00fb (m\u00e4nnlich) und Lil\u012btu (weiblich) bilden ein akkadisches D\u00e4monenpaar, das eng mit Wind, Nacht und ungesegneter Sexualit\u00e4t assoziiert ist. Das sumerische Etymon l\u00edl bezeichnet urspr\u00fcnglich den bewegten [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":7853,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Lil\u00fb i Lil\u012btu","_yoast_wpseo_title":"Lil\u00fb i Lil\u012btu, demony mezopotamskie","_yoast_wpseo_metadesc":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"","wesen_kultur":"","wesen_klasse":"","footnotes":""},"categories":[158,161,157,159],"class_list":["post-7852","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-demony","category-demony-uwodzenia","category-kultury","category-mezopotamia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Lil\u00fb i Lil\u012btu, demony mezopotamskie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Lil\u00fb i Lil\u012btu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-21T15:03:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/\",\"name\":\"Lil\u00fb i Lil\u012btu, demony mezopotamskie\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp\",\"datePublished\":\"2026-04-20T13:21:43+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-21T15:03:24+00:00\",\"description\":\"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Demony z tradycji mezopotamskiej.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/strona-glowna\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lil\u00fb i Lil\u012btu\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Lil\u00fb i Lil\u012btu\",\"datePublished\":\"2026-04-20T13:21:43+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-21T15:03:24+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/\"},\"wordCount\":2321,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/lilu-i-lilitu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp\",\"articleSection\":[\"Demony\",\"Demony uwodzenia\",\"Kultury\",\"Mezopotamia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"description\":\"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Lil\u00fb i Lil\u012btu, demony mezopotamskie","description":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Lil\u00fb i Lil\u012btu","og_description":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-06-21T15:03:24+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Lil\u00fb i Lil\u012btu","datePublished":"2026-04-20T13:21:43+00:00","dateModified":"2026-06-21T15:03:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/"},"wordCount":2321,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","articleSection":["Demony","Demony uwodzenia","Kultury","Mezopotamia"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale..."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/","name":"Lil\u00fb i Lil\u012btu, demony mezopotamskie","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","datePublished":"2026-04-20T13:21:43+00:00","dateModified":"2026-06-21T15:03:24+00:00","description":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Demony z tradycji mezopotamskiej."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/strona-glowna\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lil\u00fb i Lil\u012btu"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Lil\u00fb i Lil\u012btu","datePublished":"2026-04-20T13:21:43+00:00","dateModified":"2026-06-21T15:03:24+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/"},"wordCount":2321,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/lilu-i-lilitu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/daemonen_mesopotamien_lilu-und-lilitu-1.webp","articleSection":["Demony","Demony uwodzenia","Kultury","Mezopotamia"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Lil\u00fb i Lil\u012btu tworz\u0105 w demonologii mezopotamskiej grup\u0119 trudno uchwytnych istot nocnych. S\u0105 one mniej wyra\u017anie zdefiniowane ni\u017c Lamashtu, ale..."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7852"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11574,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7852\/revisions\/11574"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}