{"id":16177,"date":"2026-04-27T10:35:37","date_gmt":"2026-04-27T10:35:37","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/samael-2\/"},"modified":"2026-06-19T06:03:12","modified_gmt":"2026-06-19T06:03:12","slug":"samael","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/","title":{"rendered":"Samael"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"16177\" class=\"elementor elementor-16177 elementor-1978 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael \u2013 b\u00f3g w tradycji \u017cydowskiej<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael jest postaci\u0105 archanio\u0142a w \u017cydowskiej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kabale<\/span>, ambiwalentn\u0105 si\u0142\u0105 pomi\u0119dzy kar\u0105 a ochron\u0105. Jego znaczenie w religioznawstwie polega na uciele\u015bnieniu boskiej surowo\u015bci (Geburah), na demonicznym aspekcie mistyki drzewa Sefirot oraz na z\u0142o\u017conej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt religijny k\u0142ad\u0105cy nacisk na bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga.\" tabindex=\"0\">mistyce<\/span> i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Naukowa dziedzina zajmuj\u0105ca si\u0119 Bogiem i wiar\u0105 danej religii.\" tabindex=\"0\">teologii<\/span> gniewu jako narz\u0119dzia duchowego.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"B\u00f3g\/bogini: spersonifikowana najwy\u017csza moc w panteonie danej kultury, o wyra\u017anie okre\u015blonych kompetencjach \u2013 si\u0142y natury, los, wojna, p\u0142odno\u015b\u0107. Czczona przez kulty, ofiary i instytucje \u015bwi\u0105tynne.\">B\u00f3g<\/span><a href=\"\/pl\/judaizm\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"\u017bydowska tradycja wiary od Tanach po Kaba\u0142\u0119 i mistyk\u0119 nowo\u017cytn\u0105.\">Judaizm<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Archanio\u0142 \u2013 najwy\u017csza klasa anio\u0142\u00f3w w tradycji \u017cydowskiej, chrze\u015bcija\u0144skiej i islamskiej.\">Archanio\u0142<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Es wurden keine \\u00dcberschriften auf dieser Seite gefunden.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tSpis tre\u015bci\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-130507\" alt=\"Samael - bogowie z tradycji judaistycznej, ilustracja historyczna\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-11758e7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"11758e7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael pe\u0142ni funkcj\u0119 anio\u0142a kary, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142a<\/span> a niekiedy ksi\u0119cia <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">demon\u00f3w<\/span>. Jego cechy obejmuj\u0105 karanie, gniew, lecz r\u00f3wnie\u017c sprawiedliwo\u015b\u0107.<\/p><p>Centralne mity to: uwiedzenie Ewy przez Samaela (pseudepigraficzne hagadot), jego rola oskar\u017cyciela przed tronem (Zohar), mistyczna podr\u00f3\u017c przez Hekhalot (literatura Hekhalot) oraz jego ambiwalentny status jako anio\u0142a-boga i kr\u00f3la <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142\u00f3w<\/span>, jak r\u00f3wnie\u017c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">kr\u00f3la demon\u00f3w<\/span> (Samael jako kr\u00f3l demon\u00f3w, Zohar I:19a).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Szybki przegl\u0105d: Samael<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael wywodzi si\u0119 z \u017cydowskich \u017ar\u00f3de\u0142 apokryficznych i kabalistycznych: Sefer ha-Razim (III\u2013IV w.), literatura Hekhalot (V\u2013VI w., j\u0119zyk hebrajski) oraz przede wszystkim Zohar (XIII w.). Osadzenie w ramach kulturowych nast\u0119puje w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka przej\u015bciowa mi\u0119dzy staro\u017cytno\u015bci\u0105 a \u015bredniowieczem, oko\u0142o III\u2013VII wieku.\" tabindex=\"0\">p\u00f3\u017anej staro\u017cytno\u015bci<\/span> i zostaje ugruntowane w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kabale<\/span>. Stan bada\u0144 (Scholem, Karppe, Wolfson) ukazuje Samaela jako posta\u0107 synkretyczn\u0105, ukszta\u0142towan\u0105 przez dualistyczny gnostycyzm i wp\u0142ywy zaratusztrianizmu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kontekst<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Okres powstania tekst\u00f3w<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Posta\u0107 Samaela mo\u017cna \u015bledzi\u0107 w \u017ar\u00f3d\u0142ach przez oko\u0142o p\u00f3\u0142tora tysi\u0105clecia \u2013 od wzmianek we wczesnej literaturze apokaliptycznej, przez Talmud i Midrasz, a\u017c po Sohar i kaba\u0142\u0119 luria\u0144sk\u0105. W tym czasie akcenty ulega\u0142y przesuni\u0119ciu: z oskar\u017cyciela i anio\u0142a \u015bmierci w tekstach rabinicznych sta\u0142 si\u0119 w Kabale ksi\u0119ciem demonicznego \u015bwiata przeciwnego. Imi\u0119 to pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c we wsp\u00f3\u0142czesnej ezoteryce i kulturze popularnej, zazwyczaj nawi\u0105zuj\u0105c do tych starszych warstw.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Zasi\u0119g geograficzny<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael nie by\u0142 ograniczony do konkretnego regionu ani miejsca, lecz znany by\u0142 powszechnie w ca\u0142ym \u015bwiecie judaizmu \u2013 czczony lub darzony respektown\u0105 boja\u017ani\u0105. Zar\u00f3wno w wielkich centrach miejskich, jak i w odleg\u0142ych wsiach, zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d elit spo\u0142ecznych, jak i w\u015br\u00f3d zwyk\u0142ego ludu, duchowe i kulturowe znaczenie tej istoty by\u0142o powszechnie uznawane.<\/p><p>Samael nie by\u0142 lokalnym wierzeniem ludowym, lecz cz\u0119\u015bci\u0105 uczonej literatury judaizmu, czytanej we wszystkich wsp\u00f3lnotach diaspory. Wraz z Talmudem, Midraszem, a p\u00f3\u017aniej Zoharem wyobra\u017cenia o oskar\u017cycielu i aniele \u015bmierci w\u0119drowa\u0142y z Babilonii i Ziemi Izraela do Hiszpanii, Prowansji, W\u0142och i Europy Wschodniej. Poniewa\u017c wsp\u00f3lnoty opiera\u0142y si\u0119 na tych samych tekstach, obraz Samaela pozostawa\u0142 zadziwiaj\u0105co jednolity na wielkich obszarach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Stan \u017ar\u00f3de\u0142<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u0179r\u00f3d\u0142a pierwotne to Sefer ha-Razim (j\u0119zyk hebrajski, III\u2013IV wiek), Hekhalot Rabbati (j\u0119zyk hebrajski, V\u2013VI w.), Zohar I:19a, b, 55a (j\u0119zyk aramejski, XIII w., redakcja Izaaka Lurii) oraz Pirke de-Rabbi Eliezer 13 (X w.).<\/p><p><span data-nosnippet>W opracowaniach wt\u00f3rnych synkretyczne pochodzenie Samaela z gnostycyzmu, zaratusztrianizmu i wczesno\u017cydowskiej demonologii analizowali Scholem (Jewish Mysticism, 1941; Kabbalah, 1974), Karppe (\u00c9sot\u00e9risme et Cabale, j\u0119zyk francuski, 1909), Wolfson (Through a Speculum That Shines, 1994) oraz Abrams (Kabbalistic Imaginery).<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nazwa i warianty<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael jest przedstawiany w r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3d\u0142ach i tradycjach artystycznych za pomoc\u0105 okre\u015blonych, powtarzaj\u0105cych si\u0119 element\u00f3w ikonograficznych, kt\u00f3re pozostaj\u0105 wzgl\u0119dnie sta\u0142e przez dziesi\u0119ciolecia i na r\u00f3\u017cnych obszarach geograficznych. Elementy te s\u0105 g\u0142\u0119boko zakodowane symbolicznie i nios\u0105 wielkie znaczenie; nie s\u0105 bynajmniej dobrane przypadkowo ani wy\u0142\u0105cznie dekoracyjnie.<\/p><p>W \u017ar\u00f3d\u0142ach Samael opisywany jest nie tyle przez obrazy, ile przez pe\u0142nione funkcje, gdy\u017c tradycja \u017cydowska niemal nie zna przedstawie\u0144 figuratywnych. Jego znaki rozpoznawcze to urz\u0119dy i motywy: oskar\u017cyciel przed niebia\u0144skim trybuna\u0142em, anio\u0142 \u015bmierci z mieczem, na kt\u00f3rego ostrzu wisi kropla \u017c\u00f3\u0142ci, je\u017adziec na w\u0119\u017cu w Midraszu o upadku cz\u0142owieka, a w Kabale \u2013 ksi\u0105\u017c\u0119 Sitra Achra i towarzysz Lilith. Kto zna literatur\u0119 rabiniczn\u0105 i kabalistyczn\u0105, mo\u017ce na podstawie tych przypisa\u0144 dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 rang\u0119 i zakres zada\u0144 Samaela.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Opis<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael odgrywa\u0142 centraln\u0105 rol\u0119 w praktyce religijnej, codziennych rytua\u0142ach i potocznym rozumieniu judaizmu. Ludzie zwracali si\u0119 do tej istoty w krytycznych lub szczeg\u00f3lnych sytuacjach \u017cyciowych b\u0105d\u017a w okre\u015blonych rytualnych porach roku, stosuj\u0105c ustrukturyzowane, cz\u0119sto rozbudowane rytua\u0142y, modlitwy lub ofiary.<\/p><p>Obcowanie z Samaelem by\u0142o w \u017cydowskim przekazie domen\u0105 uczonych, nie pobo\u017cno\u015bci ludowej. Talmud i Midrasz omawiaj\u0105 go w ramach uregulowanej tradycji egzegetycznej, kabali\u015bci za\u015b wpisywali go w sw\u0105 systematyk\u0119 Sitra Achra \u2013 drugiej strony. R\u00f3wnie\u017c praktyki ochronne przed anio\u0142em \u015bmierci, takie jak okre\u015blone modlitwy i formu\u0142y ochronne, wynika\u0142y z przekazanych przepis\u00f3w i by\u0142y przekazywane oraz weryfikowane przez autorytety rabiniczne.<\/p><p>To, \u017ce przekaz o Samaelu trwa\u0142 od Talmudu a\u017c po Kaba\u0142\u0119, wynika\u0142o z jego praktycznej u\u017cyteczno\u015bci dla nauczania. Posta\u0107 ta spe\u0142nia\u0142a kilka zada\u0144: jako oskar\u017cyciel wyja\u015bnia\u0142a, sk\u0105d pochodzi pokusa i pr\u00f3ba, bez obarczania samego Boga odpowiedzialno\u015bci\u0105. Jako anio\u0142 \u015bmierci nadawa\u0142a umieraniu mo\u017cliw\u0105 do nazwania posta\u0107, przeciw kt\u00f3rej mo\u017cna by\u0142o kierowa\u0107 modlitwy ochronne. W Kabale Samael s\u0142u\u017cy\u0142 wreszcie do ujmowania z\u0142a jako odr\u0119bnej sfery w obr\u0119bie porz\u0105dku stworzenia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Profil: Samael<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Profil ujmuje Samaela w sze\u015bciu wymiarach: jego z\u0142o\u017cone pochodzenie z gnostycyzmu i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kaba\u0142y<\/span>, jego kr\u0105g odbiorc\u00f3w w\u015br\u00f3d mistycznych kabalist\u00f3w zainteresowanych demoniczn\u0105 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Praktyki, kt\u00f3re poprzez szczeg\u00f3lne dzia\u0142ania lub formu\u0142y d\u0105\u017c\u0105 do ingerowania w bieg wydarze\u0144.\" tabindex=\"0\">magi\u0105<\/span>, jego ikonograficzne przedstawienie jako anio\u0142a kary lub <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142a<\/span> b\u0105d\u017a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">kr\u00f3la demon\u00f3w<\/span>, jego funkcjonalna ambiwalencja mi\u0119dzy kar\u0105 a nauk\u0105, por\u00f3wnania z innymi demonicznymi archanio\u0142ami (Uriel, Raguel) oraz jego kontemplacyjna rola w mistyce <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt religijny k\u0142ad\u0105cy nacisk na bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga.\" tabindex=\"0\">Hekhalot.<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pochodzenie Samaela<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael wywodzi si\u0119 z <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka przej\u015bciowa mi\u0119dzy staro\u017cytno\u015bci\u0105 a \u015bredniowieczem, oko\u0142o III\u2013VII wieku.\" tabindex=\"0\">p\u00f3\u017anej staro\u017cytno\u015bci<\/span> (III\u2013IV wiek, Sefer ha-Razim), a jego kabalistyczne ugruntowanie nast\u0105pi\u0142o w XIII wieku (Zohar). Geograficzne pochodzenie le\u017cy w Judei i p\u00f3\u017aniejszych centrach <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kaba\u0142y<\/span> (Prowansja, Hiszpania, Safed).<\/p><p>Datowanie pierwszej wzmianki wskazuje na Sefer ha-Razim (III\u2013IV w.). Teologiczne uj\u0119cie jako kr\u00f3la demon\u00f3w pojawia si\u0119 dopiero w Zoharze (XIII w.) \u2013 jest to p\u00f3\u017any wp\u0142yw gnostycko-dualistycznego my\u015blenia.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Grupy docelowe Samaela<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael kierowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim do mistycznie zaawansowanych kabalist\u00f3w. Kr\u0105g odbiorc\u00f3w stanowili mistycy zainteresowani demoniczn\u0105 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Praktyki, kt\u00f3re poprzez szczeg\u00f3lne dzia\u0142ania lub formu\u0142y d\u0105\u017c\u0105 do ingerowania w bieg wydarze\u0144.\" tabindex=\"0\">magi\u0105<\/span>, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Rytua\u0142 j\u0119zykowy maj\u0105cy na celu przywo\u0142anie lub zwi\u0105zanie jakiej\u015b mocy.\" tabindex=\"0\">, zakl\u0119ciami<\/span> i gnoz\u0105. Okazjami by\u0142y mistyczne wizje (podr\u00f3\u017ce przez Hekhalot), praktyki pokutne (pokuta jako kontakt z Samaelem), praktyki magiczne (Jichudim) oraz konfrontacja z wewn\u0119trznymi demonami. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Modlitewne lub zaklinaj\u0105ce zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy.\" tabindex=\"0\">Przyzywanie<\/span> odbywa\u0142o si\u0119 raczej w prywatnej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt religijny k\u0142ad\u0105cy nacisk na bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga.\" tabindex=\"0\">mistyce<\/span> ni\u017c w publicznym <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 religijnych akt\u00f3w czci kierowanych do b\u00f3stwa lub \u015bwi\u0119tej postaci.\" tabindex=\"0\">kulcie.<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Wygl\u0105d Samaela<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ikonografia Samaela: posta\u0107 m\u0119ska lub androgyn\u0438\u0447\u043d\u0430 z czarnymi lub czerwonymi skrzyd\u0142ami, o powa\u017cnej lub gniewnej fizjonomii. Atrybuty to miecz lub w\u0142\u00f3cznia (kara), ogie\u0144, niekiedy w\u0105\u017c (aspekt kusiciela). W Zoharze i u Lurii: Samael nosi koron\u0119 \u0142uski (Qelippa, z\u0142a sfera) i jest przera\u017caj\u0105cy na widok. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nauka o tre\u015bciach obrazowych i ich znaczeniu.\" tabindex=\"0\">Ikonografia<\/span> oscyluje mi\u0119dzy anio\u0142em kary a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142em<\/span> a <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">kr\u00f3lem demon\u00f3w<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dzia\u0142anie Samaela<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Obszar dzia\u0142ania:<\/strong> Samael (\u05e1\u05de\u05d0\u05dc, 'trucizna Boga&#8217;) wyst\u0119puje w pi\u015bmiennictwie rabinicznym i kabalistycznym jako archanio\u0142 \u015bmierci, uciele\u015bnienie karz\u0105cej Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci (Middat ha-Din), a w p\u00f3\u017aniejszej recepcji jako przyw\u00f3dca upad\u0142ych <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142\u00f3w<\/span>.<\/p><p>W <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"G\u0142\u00f3wne dzie\u0142o rabinicznego judaizmu zawieraj\u0105ce wyk\u0142adni\u0119 religijnego przekazu.\" tabindex=\"0\">Talmudzie<\/span> Jerozolimskim<\/em> (Sanhedrin 24a) jest <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Anio\u0142, kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 opiek\u0119 nad pojedynczym cz\u0142owiekiem.\" tabindex=\"0\">anio\u0142em str\u00f3\u017cem<\/span> Ezawa, a w <em>Targumie Pseudo-Jonatana<\/em> do Rdz 3 dzia\u0142a jako w\u0105\u017c w raju.<\/p><p>Zohar<em> (II, 35a) systematyzuje go jako ma\u0142\u017conka Lilith i g\u0142ow\u0119 Sitra Achra (czyli 'drugiej strony&#8217;, demonicznego bieguna przeciwstawnego \u015bwiatu dziesi\u0119ciu Sefirot).<\/em>Zohar<\/p><p>Jego dzia\u0142anie obejmuje chorob\u0119, pokus\u0119, \u015bmier\u0107 \u2013 jest wykonawc\u0105 Bo\u017cego wyroku: upowa\u017cnionym egzekutorem, a nie buntownikiem pokroju chrze\u015bcija\u0144skiego Szatana. W luria\u0144skiej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kabale<\/span> jego upadek \u0142\u0105czy si\u0119 z 'rozpadem naczy\u0144&#8217; (Szwirat ha-Kelim).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ochrona przed Samaelem<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael by\u0142 uwa\u017cany za niebezpiecznego i ambiwalentnego, nie za\u015b za jednoznacznie z\u0142ego lub dobrego. Praktyki przywo\u0142ywania by\u0142y rzadkie i obarczone du\u017cym ryzykiem. W tekstach Hekhalot zaklinania praktykowano przy zachowaniu \u015bcis\u0142ego rytualnego zabezpieczenia. Praktyki ochronne obejmowa\u0142y oczyszczenie, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Modlitewne lub zaklinaj\u0105ce zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy.\" tabindex=\"0\">przyzywanie<\/span> Boga oraz u\u017cywanie amulet\u00f3w ochronnych z \u015awi\u0119tymi Imionami. Szacunek wobec Samaela wyra\u017ca\u0142 si\u0119 w l\u0119ku i ostro\u017cno\u015bci, a nie w czci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Paralele Samaela<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Por\u00f3wnywalne postaci: Uriel (anio\u0142 ognia i kary, lecz nie demoniczny), Raguel (kosmyczna sprawiedliwo\u015b\u0107), Chamuel (surowo\u015b\u0107 Bo\u017ca, cz\u0119sto odpowiednik Samaela). Spoza judaizmu: Ahriman (zaratusztria\u0144ski przeciwnik, dualizm), Azazel (ksi\u0105\u017c\u0119 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">demon\u00f3w<\/span>, lecz nie archanio\u0142). Ambiwalencja kary i ochrony jest cech\u0105 charakterystyczn\u0105 Samaela.<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">Demon<\/span>\u2013<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ochrona w \u017cyciu codziennym<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Rytua\u0142y apotropaiczne<\/strong><\/p><p>\u017bydowska <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt religijny k\u0142ad\u0105cy nacisk na bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga.\" tabindex=\"0\">mistyka<\/span> tradycyjnie nie zna bezpo\u015bredniej czci Samaela, lecz jego odp\u0119dzanie. Wiecz\u00f3r przed szabatem (<em>Erev Shabbat<\/em>) uchodzi za czas szczeg\u00f3lnej podatno\u015bci: zapalanie \u015bwiec szabatowych, nakrywanie sto\u0142u bia\u0142ym obrusem i milczenie przed Kiduszem to akty apotropaiczne.<\/p><p>Zohar<em>Sohar<\/em> zaleca recytowanie Psalmu 91 przed snem jako ochron\u0119 przed 'plagami nocy&#8217;.<\/p><p><strong>Zakl\u0119cia i formu\u0142y <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Magiczne lub ko\u015bcielne wykluczenie; r\u00f3wnie\u017c wi\u0105zanie jakiej\u015b mocy za pomoc\u0105 formu\u0142y.\" tabindex=\"0\">ekskomuniki<\/span><\/strong><\/p><p>\u015aredniowieczne manuskrypty aszkenazyjskie (m.in. <em>Sefer Raziel ha-Malakh<\/em>) przekazuj\u0105 formu\u0142y <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Magiczne lub ko\u015bcielne wykluczenie; r\u00f3wnie\u017c wi\u0105zanie jakiej\u015b mocy za pomoc\u0105 formu\u0142y.\" tabindex=\"0\">bannicji<\/span> przeciw Samaelowi, operuj\u0105ce zazwyczaj <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Modlitewne lub zaklinaj\u0105ce zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy.\" tabindex=\"0\">przyzywaniem<\/span> Tetragramu oraz archanio\u0142\u00f3w Mikhaela, Gabriela, Uriela i Rafaela.<\/p><p>Kabalistyczna <em>Pulsa de-Nura<\/em> zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej w kontek\u015bcie rytualnym przekszta\u0142cona w formu\u0142\u0119 skierowan\u0105 przeciwko niemu. Formu\u0142a 'Mi ka-El, mi ka-Adonai&#8217; (Kt\u00f3\u017c jak B\u00f3g?) uchodzi za bezpo\u015brednie <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Modlitewne lub zaklinaj\u0105ce zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy.\" tabindex=\"0\">przyzywanie<\/span> Mikhaela przeciw Samaelowi.<\/p><p><strong>Amulety i symbole ochronne<\/strong><\/p><p>Mezuza<em>Mezuza<\/em> przy odrzwiach (Pwt 6:9, 11:20) jest tradycyjnie interpretowana jako twierdza chroni\u0105ca przed Samaelem i jego zast\u0119pem (por. <em>Menachot<\/em> 33b). Amulety ochronne z Gwiazd\u0105 Dawida (<em>Magen David<\/em>) lub 72-literowym imieniem Boga (Szem ha-Meforasz) spotykane s\u0105 w praktyce <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">kabalistycznej<\/span>.<\/p><p>Codzienne nak\u0142adanie tefilin (Wj 13:16) jest uwa\u017cane za sta\u0142\u0105 ochron\u0119; w gminach jeme\u0144skich tekst owijania odnoszony jest szczeg\u00f3lnie do ochrony przed <em>Sitra Achra<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael \u2013 paralele w innych kulturach<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><p><strong>Tradycja \u017cydowska:<\/strong> Samael pozostaje w rywalizacji z Urielem i Chamauelem (obaj r\u00f3wnie\u017c anio\u0142ami kary). R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce Samael jest zdemonizowany, podczas gdy Uriel i Chamuel pozostaj\u0105 ambiwalentni, lecz niedemoniczni. Teksty Zoharu ukazuj\u0105 Samaela jako drug\u0105 stron\u0119 kary, upad\u0142\u0105 w dualizm. Azazel (demon koz\u0142a ofiarnego) to posta\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142a, lecz nieposiadaj\u0105ca statusu archanio\u0142a.<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">Engel<\/span>). R\u00f3\u017cnica: Samael jest zdemonizowany, podczas gdy Uriel i Chamuel pozostaj\u0105 ambiwalentni, lecz niedemoniczni. Teksty Zoharu ukazuj\u0105 Samaela jako drug\u0105 stron\u0119 kary, upad\u0142\u0105 w dualizm. Azazel (demon koz\u0142a ofiarnego<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">&#8222;) jest postaci\u0105 r\u00f3wnoleg\u0142\u0105, lecz bez statusu archanio\u0142a.<\/span><\/p><p><strong>\u015awiat grecko-rzymski:<\/strong> Brak bezpo\u015brednich odpowiednik\u00f3w. W lu\u017anym pokrewie\u0144stwie: Helios\/Apollo jako s\u0119dzia lub Erynie\/Eumenidy jako demony kary. \u0141\u0105czy je demoniczna funkcja s\u0105downicza. Hades (kr\u00f3l podziemia) nosi r\u00f3wnie\u017c cechy demoniczne.<\/p><p><strong>Mezopotamia:<\/strong> Mezopotamski odpowiednik: Nergal (b\u00f3g wojny i zarazy, w\u0142adca podziemia, ambiwalentny). Samael i Nergal \u0142\u0105czy po\u0142\u0105czenie boskiego autorytetu z demonicznym charakterem. R\u00f3wnie\u017c Kingu (demon chaosu, przeciwnik Marduka) pe\u0142ni podobn\u0105 demoniczn\u0105 funkcj\u0119.<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota duchowa, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 szkodliwe lub niejednoznaczne dzia\u0142anie.\" tabindex=\"0\">demon<\/span><\/p><p><strong>Indie\/Azja:<\/strong> Indyjski odpowiednik: Rudra (b\u00f3g gniewu i zniszczenia, lecz r\u00f3wnie\u017c ochrony, hinduizm). Samael i Rudra \u0142\u0105czy ambiwalentna natura. Buddyjska paralela: Mahakala (mroczny b\u00f3g opieku\u0144czy). Obaj s\u0105 surowi i niebezpieczni, lecz nie czysto demoniczni.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpe83adf5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpe83adf5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp4e5bfd7 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp4e5bfd7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael w literaturze rabinicznej i midraszu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpee52509 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpee52509\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpe3b4347 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpe3b4347\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samael (po hebrajsku <em>Sammael<\/em>) jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci demonicznych i anielskich w tradycji \u017cydowskiej. W samej Biblii hebrajskiej nie pojawia si\u0119 on nigdzie; zna go dopiero literatura pozabiblijna. Jego szczeg\u00f3\u0142owe ukszta\u0142towanie znajdujemy w Midraszu, w agadycznym <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywanie wiedzy i opowie\u015bci kolejnym pokoleniom.\" tabindex=\"0\">przekazie<\/span> oraz w pismach apokryficznych pierwszych wiek\u00f3w po narodzeniu Chrystusa.<\/p><p>W tej literaturze Samael jest postaci\u0105 wielowarstwow\u0105. Opisywany jest cz\u0119sto jako wysoko postawiony <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142<\/span>, a zarazem jako oskar\u017cyciel i przeciwnik, kt\u00f3ry zlewa si\u0119 z rol\u0105 niebia\u0144skiego oskar\u017cyciela \u2013 <em>Szatana<\/em>.<\/p><p>W kilku Midraszach Samael uchodzi za <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142a<\/span> kieruj\u0105cego z ukrycia opowie\u015bci\u0105 o upadku cz\u0142owieka; jedna z tradycji czyni go rzeczywistym sprawc\u0105 kuszenia w ogrodzie Eden, kt\u00f3ry pos\u0142uguje si\u0119 w\u0119\u017cem lub jest z nim zwi\u0105zany.<\/p><p>Inne teksty \u0142\u0105cz\u0105 Samaela z pr\u00f3b\u0105 udaremnienia ofiarowania Izaaka przez Abrahama lub z do\u015bwiadczeniem Hioba.<\/p><p>Szczeg\u00f3lnie znany <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywanie wiedzy i opowie\u015bci kolejnym pokoleniom.\" tabindex=\"0\">przekaz<\/span> czyni Samaela anio\u0142em \u015bmierci \u2013 istot\u0105, kt\u00f3ra odbiera ludziom dusz\u0119. W tej funkcji jest on wykonawc\u0105 wpisanym w porz\u0105dek ustanowiony przez Boga, a zatem czym\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c tylko uosobieniem z\u0142a.<\/p><p>Z religioznawczego punktu widzenia ta wieloznaczno\u015b\u0107 jest charakterystyczna: w my\u015bleniu rabinicznym Samael jawi si\u0119 jako niebezpieczna, oskar\u017caj\u0105ca, \u015bmierciono\u015bna istota, kt\u00f3ra mimo to pozostaje cz\u0119\u015bci\u0105 hierarchii niebia\u0144skiej \u2013 nie jest bogiem-przeciwnikiem zwr\u00f3conym przeciw Bogu. Ostre rozgraniczenie mi\u0119dzy <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142em<\/span> a diab\u0142em, znane z p\u00f3\u017aniejszych wyobra\u017ce\u0144, nie zosta\u0142o tu jeszcze przeprowadzone.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpcd05cd9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpcd05cd9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp59c59e6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp59c59e6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Imi\u0119 i kwestia jego znaczenia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6a96f0f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp6a96f0f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpfe876ad elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpfe876ad\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Etymologia imienia Samael jest od dawna przedmiotem interpretacji, bez ustalenia w pe\u0142ni pewnego wyja\u015bnienia. Drugi cz\u0142on, <em>-el<\/em>, jest jednoznaczny: to hebrajskie s\u0142owo oznaczaj\u0105ce Boga, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w licznych imionach anielskich, jak Mikhael czy Gabriel. Okre\u015bla Samaela jako istot\u0119 pierwotnie nale\u017c\u0105c\u0105 do sfery anielskiej.<\/p><p>Pierwszy cz\u0142on, <em>sam-<\/em>, bywa r\u00f3\u017cnie interpretowany. Rozpowszechnione wyja\u015bnienie \u0142\u0105czy go z hebrajskim s\u0142owem <em>sam<\/em>, oznaczaj\u0105cym trucizn\u0119; Samael by\u0142by zatem trucizn\u0105 Boga lub Truj\u0105cym Bo\u017cym, co dobrze pasowa\u0142oby do jego roli anio\u0142a \u015bmierci i kusiciela.<\/p><p>Interpretacja ta jest stara i po\u015bwiadczona w samej tradycji. Inne propozycje wywodz\u0105 pierwszy cz\u0142on od rdzenia oznaczaj\u0105cego \u015blepot\u0119, wed\u0142ug kt\u00f3rych Samael by\u0142by \u015alepym Bo\u017cym lub O\u015blepiaj\u0105cym; interpretacj\u0119 t\u0119 podj\u0119\u0142a literatura kabalistyczna, \u0142\u0105cz\u0105c j\u0105 z wyobra\u017ceniem, \u017ce z\u0142o jest rodzajem za\u015blepienia.<\/p><p>Badacze podkre\u015blaj\u0105, \u017ce tego rodzaju interpretacje nazwy s\u0105 cz\u0119sto wt\u00f3rnymi wyk\u0142adniami, m\u00f3wi\u0105cymi wi\u0119cej o rozumieniu danej postaci w okre\u015blonej epoce ni\u017c o rzeczywistym j\u0119zykowym pochodzeniu. Pewny jest jedynie teologiczny charakter ko\u0144c\u00f3wki.<\/p><p>Niepewno\u015b\u0107 co do pierwszej sylaby jest sama w sobie pouczaj\u0105ca: pokazuje, \u017ce ju\u017c tradycja \u017cydowska odczuwa\u0142a potrzeb\u0119 interpretacji imienia i \u0142\u0105czy\u0142a je z g\u0142\u00f3wnymi w\u0142a\u015bciwo\u015bciami Samaela \u2013 trucizn\u0105, \u015bmierci\u0105, za\u015blepieniem.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp80c149a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp80c149a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9718754 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp9718754\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael w Kabale jako ma\u0142\u017conek Lilith<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp7a0e1a3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp7a0e1a3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp194ea76 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp194ea76\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>W \u015bredniowiecznej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt \u017cydowskiej mistyki z g\u0142\u00f3wnymi dzie\u0142ami, takimi jak Sefer Jezira i Sohar.\" tabindex=\"0\">Kabale<\/span>, zw\u0142aszcza w literaturze skupionej wok\u00f3\u0142 <em>Zoharu<\/em> i w p\u00f3\u017aniejszych systemach kabalistycznych, Samael otrzymuje systematyczne miejsce w nauce o z\u0142u.<\/p><p>Jest tu g\u0142ow\u0105 <em>Sitra Achra<\/em> \u2013 drugiej strony, czyli tej sfery przeciwbo\u017cej, kt\u00f3ra jest pojmowana jako mroczny odpowiednik \u015bwiata Bo\u017cych emanacji. W tym systemie Samael stoi na czele nieczystych mocy, tak jak po stronie \u015bwi\u0119tej stoi najwy\u017cszy <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142<\/span>.<\/p><p>\u015aci\u015ble z tym zwi\u0105zane jest wyobra\u017cenie Samaela jako ma\u0142\u017conka <a href=\"\/pl\/lilith\/\">Lilith<\/a>. Para Samael i Lilith tworzy w kabalistycznej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 przekazanych opowie\u015bci o bogach danej kultury.\" tabindex=\"0\">mitologii<\/span> mroczny odpowiednik \u015bwi\u0119tej pary i uchodzi za \u017ar\u00f3d\u0142o kolejnych demonicznych istot.<\/p><p>Ich zjednoczenie jest interpretowane jako \u017ar\u00f3d\u0142o szerzenia si\u0119 z\u0142a na \u015bwiecie. To wyobra\u017cenie pary jest specyficznie kabalistycznym rozwini\u0119ciem, kt\u00f3re w starszej literaturze rabinicznej nie wyst\u0119puje w tej postaci.<\/p><p>Naukowo kabalistyczna nauka o Samaelu jest znakomitym przyk\u0142adem systematyzacji z\u0142a w ramach monoteistycznego porz\u0105dku. <em>Sitra Achra<\/em> nie jest niezale\u017cnym bogiem-przeciwnikiem, lecz pozostaje zale\u017cna od Bo\u017cego porz\u0105dku i jest pojmowana jako mu ostatecznie podleg\u0142a. Samael uciele\u015bnia w tym systemie mo\u017cliwo\u015b\u0107 z\u0142a bez porzucania <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Wiara w jednego Boga.\" tabindex=\"0\">monoteizmu<\/span>.<\/p><p>P\u00f3\u017aniejsze ezoteryczne i okultystyczne nurty epoki nowo\u017cytnej wyodr\u0119bni\u0142y Samaela z tego teologicznego kontekstu i uczyni\u0142y ze\u0144 po cz\u0119\u015bci samodzieln\u0105 posta\u0107, co jednak mija si\u0119 z kabalistyczn\u0105 point\u0105, \u017ce nawet druga strona jest cz\u0119\u015bci\u0105 jednej, przez Boga okre\u015blonej ca\u0142o\u015bci.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp69c20b3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp69c20b3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp02f3474 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp02f3474\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Samael \u2013 anio\u0142 str\u00f3\u017c Ezawa i Rzymu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6801553 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp6801553\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpce51878 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpce51878\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Odr\u0119bna ni\u0107 przekazu \u0142\u0105czy Samaela z wyobra\u017ceniem niebia\u0144skich anio\u0142\u00f3w str\u00f3\u017c\u00f3w narod\u00f3w. Wed\u0142ug pogl\u0105du rozpowszechnionego w literaturze rabinicznej ka\u017cdy nar\u00f3d ma niebia\u0144skiego ksi\u0119cia lub <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"W religiach abrahamowych: niebia\u0144ska istota pos\u0142a\u0144cza Boga.\" tabindex=\"0\">anio\u0142a<\/span>, kt\u00f3ry go reprezentuje i wstawia si\u0119 za nim. W tym kontek\u015bcie Samael staje si\u0119 niebia\u0144skim ksi\u0119ciem Ezawa, a tym samym Rzymu.<\/p><p>To przypisanie nale\u017cy rozumie\u0107 historycznie. Ezaw jest w \u017cydowskiej egzegezie uwa\u017cany za praojca Edomu, a Edom sta\u0142 si\u0119 w literaturze pozabiblijnej szyfrem dla Rzymu, a p\u00f3\u017aniej dla chrze\u015bcija\u0144skiej pot\u0119gi \u2013 czyli mocarstwa, pod kt\u00f3rego panowaniem lud \u017cydowski \u017cy\u0142 i cierpia\u0142.<\/p><p>Czyni\u0105c Samaela \u2013 oskar\u017cyciela i przeciwnika \u2013 niebia\u0144skim przedstawicielem tej wrogiej pot\u0119gi, historyczne do\u015bwiadczenie obcego panowania i ucisku zyskuje kosmiczn\u0105 interpretacj\u0119. Walka mi\u0119dzy Jakubem a Ezawem, mi\u0119dzy Izraelem a Edomem, odzwierciedla si\u0119 w niebia\u0144skim sporze mi\u0119dzy <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Anio\u0142, kt\u00f3remu przypisuje si\u0119 opiek\u0119 nad pojedynczym cz\u0142owiekiem.\" tabindex=\"0\">anio\u0142em str\u00f3\u017cem<\/span> Izraela a Samaelem.<\/p><p>Pewna znana opowie\u015b\u0107 agadyczna interpretuje nawet nocn\u0105 walk\u0119 Jakuba nad rzek\u0105 Jabbok, opisan\u0105 w Ksi\u0119dze Rodzaju, jako walk\u0119 Jakuba z Samaelem, anielskim ksi\u0119ciem Ezawa. Naukowo ten nurt przekazu pokazuje, jak posta\u0107 demoniczna mog\u0142a sta\u0107 si\u0119 no\u015bnikiem teologiczno-historycznej interpretacji.<\/p><p>Samael jest tu spersonifikowan\u0105 wrog\u0105 moc\u0105 dziejow\u0105 i tym samym wykracza poza rol\u0119 kusiciela w ogrodzie Eden czy anio\u0142a \u015bmierci. To powi\u0105zanie demonologii z interpretacj\u0105 dziej\u00f3w jest wa\u017cn\u0105 cech\u0105 my\u015blenia \u017cydowskiego i odr\u00f3\u017cnia posta\u0107 Samaela od zwyk\u0142ego indywidualnego kusiciela.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dalsze odsy\u0142acze<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"\/pl\/lilith\/\">Lilith, ma\u0142\u017conka Samaela w kabale luria\u0144skiej<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/azazel\/\">Azazel, spokrewniony upad\u0142y anio\u0142 w 1. Ksi\u0119dze Henocha<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/mikail\/\">Mikhael, g\u0142\u00f3wny przeciwnik Samaela w hierarchii anielskiej<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/azrael\/\">Azrael, spokrewniony anio\u0142 \u015bmierci w tradycji islamskiej<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/shedim\/\">Shedim, demoniczny zast\u0119p pod dow\u00f3dztwem Samaela<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/judaizm\/\">Judaizm, kontekst religijny<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura (wyb\u00f3r)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Scholem, Gershom: <em>Die j\u00fcdische <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nurt religijny k\u0142ad\u0105cy nacisk na bezpo\u015brednie do\u015bwiadczenie Boga.\" tabindex=\"0\">Mystik<\/span> in ihren Hauptstr\u00f6mungen<\/em>. Suhrkamp, Frankfurt a.M. 1980.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Scholem, Gershom: <em>Von der mystischen Gestalt der <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota czczona jako boska w obr\u0119bie danej religii.\" tabindex=\"0\">Gottheit<\/span><\/em>. Suhrkamp, Frankfurt a.M. 1973.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Idel, Moshe: <em>Kabbalah: New Perspectives<\/em>. Yale University Press, New Haven 1988.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Mach, Michael: <em>Entwicklungsstadien des j\u00fcdischen Engelglaubens in vorrabbinischer Zeit<\/em>. Mohr Siebeck, T\u00fcbingen 1992.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Davidson, Gustav: <em>A Dictionary of Angels<\/em>. The Free Press, New York 1967.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Patai, Raphael: <em>The Hebrew Goddess<\/em>. Wayne State UP, Detroit 1990.<\/span><\/li><\/ul><\/footer>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":1749,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Samael","_yoast_wpseo_title":"Samael \u2013 archanio\u0142 tradycji \u017cydowskiej","_yoast_wpseo_metadesc":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","gefaehrdungsstufe":"4","wesen_kultur":"judentum","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[27,165,42,163,169,56,25,157],"class_list":["post-16177","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-goetter","category-hoellenwesen","category-istota-piekielna","category-judaizm","category-judentum","category-kulturen","category-kultury"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Samael \u2013 archanio\u0142 tradycji \u017cydowskiej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Samael\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-19T06:03:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/\",\"name\":\"Samael \u2013 archanio\u0142 tradycji \u017cydowskiej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_judentum_samael.webp\",\"datePublished\":\"2026-04-27T10:35:37+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-19T06:03:12+00:00\",\"description\":\"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_judentum_samael.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_judentum_samael.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Bogowie z tradycji judaistycznej.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/strona-glowna\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Samael\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Samael\",\"datePublished\":\"2026-04-27T10:35:37+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-19T06:03:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/samael\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_judentum_samael.webp\",\"articleSection\":[\"Goetter\",\"Goetter\",\"Hoellenwesen\",\"Istota piekielna\",\"Judaizm\",\"Judentum\",\"Kulturen\",\"Kultury\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"description\":\"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Samael \u2013 archanio\u0142 tradycji \u017cydowskiej","description":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Samael","og_description":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-06-19T06:03:12+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Samael","datePublished":"2026-04-27T10:35:37+00:00","dateModified":"2026-06-19T06:03:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","articleSection":["Goetter","Goetter","Hoellenwesen","Istota piekielna","Judaizm","Judentum","Kulturen","Kultury"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ..."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/","name":"Samael \u2013 archanio\u0142 tradycji \u017cydowskiej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","datePublished":"2026-04-27T10:35:37+00:00","dateModified":"2026-06-19T06:03:12+00:00","description":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Bogowie z tradycji judaistycznej."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/strona-glowna\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Samael"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Samael","datePublished":"2026-04-27T10:35:37+00:00","dateModified":"2026-06-19T06:03:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/samael\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_judentum_samael.webp","articleSection":["Goetter","Goetter","Hoellenwesen","Istota piekielna","Judaizm","Judentum","Kulturen","Kultury"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Pisemny przekaz dotycz\u0105cy Samaela si\u0119ga wstecz o wiele stuleci, a z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem istnia\u0142y jeszcze starsze tradycje ustne ..."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16177","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16177"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/16177\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16177"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16177"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}