{"id":15921,"date":"2026-05-13T20:35:08","date_gmt":"2026-05-13T20:35:08","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/jabmiidaibmu-2\/"},"modified":"2026-06-18T14:53:36","modified_gmt":"2026-06-18T14:53:36","slug":"jabmiidaibmu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/","title":{"rendered":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"15921\" class=\"elementor elementor-15921 elementor-2672 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i podziemne kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych w tradycji Sam\u00f3w<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Jabmiidaibmu, zapisywane r\u00f3wnie\u017c jako Jamiaibmu, J\u00e1bme-aibmu lub Jamijmo, jest krain\u0105 umar\u0142ych przedchrze\u015bcija\u0144skiej <a href=\"\/pl\/saamowie\/\">samskiej<\/a> religii. Le\u017cy pod ziemi\u0105 i jest miejscem przebywania zmar\u0142ych. Z punktu widzenia religioznawstwa nale\u017cy do szerokiej klasy podziemnych krain umar\u0142ych w mitologiach cyrkumpolarnych i p\u00f3\u0142nocnoeuropejskich.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Duchy umar\u0142ych w tradycji Sam\u00f3w.\">Duchy umar\u0142ych<\/span><a href=\"\/pl\/saamowie\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Mitologia w tradycji Sam\u00f3w.\">Sami<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Kraina umar\u0142ych i \u015bwiat podziemny.\">Kraina umar\u0142ych i \u015bwiat podziemny<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Es wurden keine \\u00dcberschriften auf dieser Seite gefunden.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tSpis tre\u015bci\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-jabmiidaib-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-jabmiidaib-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-jabmiidaib-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-2888\" alt=\"Jabmiidaibmu - Geister aus der Sami-Tradition, historisch-illustrativ\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Klasyfikacja i kr\u00f3tki profil<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Jabmiidaibmu jest podziemn\u0105 krain\u0105 umar\u0142ych w tradycji samskiej. W \u017ar\u00f3d\u0142ach opisywana jest jako zimne, mroczne, pe\u0142ne cieni miejsce, w kt\u00f3rym zmarli \u017cyj\u0105 nadal, jednak nie w tej samej formie co na ziemi.<\/p><p>Termin sk\u0142ada si\u0119 z <em>j\u00e1bmi<\/em> oznaczaj\u0105cego zmar\u0142ego oraz <em>\u00e1ibmu<\/em> oznaczaj\u0105cego \u015bwiat lub sfer\u0119. Jabmiidaibmu oznacza zatem dos\u0142ownie \u015bwiat umar\u0142ych lub sfer\u0119 umar\u0142ych. Etymologia jest j\u0119zykowo przejrzysta i dobrze udokumentowana w religioznawstwie.<\/p><p>Naukowo Jabmiidaibmu nale\u017cy do szerokiej klasy podziemnych krain umar\u0142ych, reprezentowanych w licznych religiach. Pod wzgl\u0119dem strukturalnym por\u00f3wnywalne s\u0105 <a href=\"\/pl\/inuici\/\">Inuit<\/a>-Adlivun (zob. <a href=\"\/pl\/anguta\/\">Anguta<\/a>), grecki \u015bwiat podziemny Hades, staronordycki Helheim oraz mezopotamskie Kurnugi\u0119.<\/p><p>R\u00f3wnie\u017c kraina umar\u0142ych Jabmiidaibmu by\u0142a w nowszych badaniach analizowana za pomoc\u0105 rozszerzonych metod, \u0142\u0105cz\u0105cych etnograficzn\u0105 dok\u0142adno\u015b\u0107, j\u0119zykow\u0105 krytyk\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 oraz perspektyw\u0119 por\u00f3wnawcz\u0105. Wsp\u00f3lnota wiedzy samskiej jest dzi\u015b sama cz\u0119\u015bci\u0105 tych bada\u0144 i krytycznie weryfikuje starsze zachodnie interpretacje krainy umar\u0142ych, o ile by\u0142y zabarwione kolonialnymi schematami my\u015blenia.<\/p><p>Jako podziemne kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Jabmiidaibmu wpisuje si\u0119 we wzorzec cyrkumpolarnej topografii religijnej, powtarzaj\u0105cy si\u0119 na rozleg\u0142ych obszarach. To, \u017ce struktura ta zachowuje swoje podstawowe zarysy na przestrzeni tysi\u0119cy kilometr\u00f3w, nale\u017cy do najbardziej godnych uwagi ustale\u0144 por\u00f3wnawczego <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Nauka, kt\u00f3ra bada religie por\u00f3wnawczo i bez przywi\u0105zania do okre\u015blonej wiary.\" tabindex=\"0\">religioznawstwa<\/span> i jest dyskutowane po dzi\u015b dzie\u0144.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nazwa i etymologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Nazwa Jabmiidaibmu jest j\u0119zykowo przejrzyst\u0105 kompozycj\u0105. <em>J\u00e1bmi<\/em> lub <em>j\u00e1met<\/em> oznacza w j\u0119zyku samskim: zmar\u0142y, nie\u017cyj\u0105cy, odesz\u0142y. <em>\u00c1ibmu<\/em> lub <em>aibmu<\/em> oznacza \u015bwiat, sfer\u0119, obszar. Kompozycja ta jest w j\u0119zyku samskim produktywna i nale\u017cy do standardowej terminologii.<\/p><p>Etymologicznie rdze\u0144 <em>j\u00e1bmi<\/em> jest spokrewniony z fi\u0144skim <em>j\u00e4m\u00e4<\/em> oznaczaj\u0105cym resztk\u0119 lub ostatek i nale\u017cy do podstawowej warstwy s\u0142ownictwa ugrofi\u0144skiego. Religiohistoryczna g\u0142\u0119bia tego rdzenia jest znaczna i odsy\u0142a do starszej warstwy koncepcji \u015bmierci.<\/p><p>Warianty dialektalne to Jamijmo w samskim po\u0142udniowym, Jamiaibmu w samskim ume\u0144skim oraz J\u00e1bme-aibmu w samskim p\u00f3\u0142nocnym. Ta r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 odpowiada og\u00f3lnemu zr\u00f3\u017cnicowaniu dialektalnemu.<\/p><p>Uzupe\u0142niaj\u0105co mo\u017cna postawi\u0107 socjologiczno-religijne pytanie, jak\u0105 funkcj\u0119 wyobra\u017cenie Jabmiidaibmu pe\u0142ni\u0142o w porz\u0105dku spo\u0142ecznym tradycyjnej wsp\u00f3lnoty samskiej \u2013 na przyk\u0142ad w odniesieniu do \u015bmierci, \u017ca\u0142oby i relacji ze zmar\u0142ymi.<\/p><p>Religijna wyobra\u017ania i praktyka spo\u0142eczna nie by\u0142y tu rozdzielone, lecz \u015bci\u015ble ze sob\u0105 splecione. To splecenie stanowi odr\u0119bne pole bada\u0144 religijno-antropologicznych, kt\u00f3re systematycznie analizowali zw\u0142aszcza H\u00e5kan Rydving i Konsta Kaikkonen.<\/p><p>Kolejny wymiar dotyczy wsp\u00f3\u0142czesnego znaczenia krainy umar\u0142ych dla polityki to\u017csamo\u015bci samskiej. Wraz z samsk\u0105 samorz\u0105dno\u015bci\u0105 i prawnomi\u0119dzynarodowym uznaniem praw lud\u00f3w rdzennych przekazane wyobra\u017cenia religijne odzyskuj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 widoczno\u015b\u0107. To, jak badania religioznawcze i polityczne uznanie wzajemnie si\u0119 splataj\u0105, stanowi odr\u0119bne pole, kt\u00f3remu nauka po\u015bwi\u0119ca w ostatnich latach coraz wi\u0119cej uwagi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Topografia i opis<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Jabmiidaibmu le\u017cy pod ziemi\u0105 i nie jest bezpo\u015brednio dost\u0119pna. Zmarli s\u0105 po \u015bmierci prowadzeni w to miejsce, a jedynie szamani mog\u0105 dociera\u0107 tam w transie, by widzie\u0107 zmar\u0142ych lub zadawa\u0107 im pytania.<\/p><p>W \u017ar\u00f3d\u0142ach \u2013 przede wszystkim u Schefferusa, Leema i L\u00e6stadiusa \u2013 Jabmiidaibmu opisywana jest jako zimne, ciemne, pe\u0142ne cieni miejsce. Zmarli \u017cyj\u0105 tam nadal w s\u0142abszej formie, cz\u0119sto jako odwzorowanie swojej ziemskiej egzystencji, lecz o przyt\u0142umionej witalno\u015bci.<\/p><p>Z perspektywy fenomenologii religii wyobra\u017cenie to nie jest moralnym s\u0105dem karnym w sensie chrze\u015bcija\u0144skim. Jabmiidaibmu nie jest piek\u0142em, lecz krain\u0105 umar\u0142ych, kt\u00f3ra przyjmuje wszystkich zmar\u0142ych niezale\u017cnie od prowadzonego przez nich \u017cycia. Ta koncepcja pozbawiona wymiaru etycznego jest sama w sobie odr\u0119bnym fenomenem religioznawczym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Droga do \u015bwiata umar\u0142ych<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Droga do krainy umar\u0142ych jest w \u017ar\u00f3d\u0142ach samskich opisana szczeg\u00f3\u0142owo. Dusza zmar\u0142ego przemierza lodowat\u0105 tundr\u0119, przekracza rzek\u0119 lub g\u00f3r\u0119, a nast\u0119pnie wchodzi do Jabmiidaibmu przez szczelin\u0119 pod ziemi\u0105.<\/p><p>Na tym przej\u015bciu stoj\u0105 r\u00f3\u017cni stra\u017cnicy, kt\u00f3rzy poddaj\u0105 dusz\u0119 pr\u00f3bie. W niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3d\u0142ach stra\u017cniczk\u0105 jest posta\u0107 Akka, w innych \u2013 m\u0119ski <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota bezcielesna, kt\u00f3rej przypisuje si\u0119 sprawczo\u015b\u0107 w \u015bwiecie.\" tabindex=\"0\">duch<\/span>. Wyobra\u017cenie stra\u017cnik\u00f3w jest fenomenologicznie typowe dla przej\u015b\u0107 do krain umar\u0142ych.<\/p><p>Szamani udaj\u0105cy si\u0119 w transie do Jabmiidaibmu musieli r\u00f3wnie\u017c przeby\u0107 t\u0119 drog\u0119. Konkretne opisy szama\u0144skiej podr\u00f3\u017cy do Jabmiidaibmu s\u0105 w \u017ar\u00f3d\u0142ach szczeg\u00f3\u0142owe \u2013 mi\u0119dzy innymi u Schefferusa, kt\u00f3ry przytacza obszern\u0105 relacj\u0119 noaidi o jego podr\u00f3\u017cy w transie do Jabmiidaibmu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Zmarli w Jabmiidaibmu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Umarli \u017cyj\u0105 w Jabmiidaibmu w formie odzwierciedlaj\u0105cej ich ziemsk\u0105 egzystencj\u0119, lecz o obni\u017conej intensywno\u015bci. Maj\u0105 swoje narz\u0119dzia, rodziny, stada renifer\u00f3w \u2013 wszystko jednak w s\u0142abszej postaci ni\u017c na ziemi.<\/p><p>Wyobra\u017cenie to jest fenomenologicznie odr\u0119bnym zjawiskiem i odr\u00f3\u017cnia samsk\u0105 teologi\u0119 \u015bmierci od tradycji, w kt\u00f3rych umarli przechodz\u0105 w zupe\u0142nie inn\u0105 form\u0119 istnienia. U Sam\u00f3w to\u017csamo\u015b\u0107 zmar\u0142ego pozostaje zachowana, zmniejsza si\u0119 jedynie intensywno\u015b\u0107.<\/p><p>Naukowo odpowiada to teologii-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Naukowe studium Boga i wiary okre\u015blonej religii.\" tabindex=\"0\">lustrze<\/span> krainy umar\u0142ych, po\u015bwiadczonej w wielu rdzennych religiach. Strukturalna zgodno\u015b\u0107 z innymi tradycjami jest sama w sobie odr\u0119bnym ustaleniem fenomenologicznym.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Rytua\u0142y pogrzebowe i kontakt ze zmar\u0142ymi<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samskie obrz\u0119dy pogrzebowe by\u0142y \u015bci\u015ble powi\u0105zane z Jabmiidaibmu. Zmar\u0142ego chowano wraz z narz\u0119dziami, bi\u017cuteri\u0105, a niekiedy z zabitymi reniferami, kt\u00f3rych mia\u0142 potrzebowa\u0107 w krainie umar\u0142ych. Praktyka wyposa\u017cania grob\u00f3w jest szczeg\u00f3\u0142owo udokumentowana w religijnej etnologii.<\/p><p>Kontakt ze zmar\u0142ymi by\u0142 mo\u017cliwy za po\u015brednictwem szaman\u00f3w. W sytuacjach kryzysu, choroby lub spraw rodzinnych noaidi m\u00f3g\u0142 uda\u0107 si\u0119 do Jabmiidaibmu i pyta\u0107 zmar\u0142ych o rad\u0119. Praktyka ta by\u0142a religijno-etnologicznie centralnym elementem religii samskiej.<\/p><p>Umarli mogli te\u017c manifestowa\u0107 si\u0119 z w\u0142asnej inicjatywy \u2013 przede wszystkim w snach lub jako duchy, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 w szczeg\u00f3lnych chwilach. Wyobra\u017cenie to jest fenomenologicznie odr\u0119bnym zjawiskiem, powszechnie spotykanym w wielu rdzennych religiach.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jabmiidaibmu w por\u00f3wnaniu cyrkumpolarnym<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Jabmiidaibmu nale\u017cy do szerokiej klasy podziemnych krain umar\u0142ych, rozpowszechnionych w religiach cyrkumpolarnych i p\u00f3\u0142nocnoeuropejskich. Pod wzgl\u0119dem strukturalnym por\u00f3wnywalne s\u0105 <a href=\"\/pl\/inuici\/\">Inuit<\/a>-Adlivun (strze\u017cone przez <a href=\"\/pl\/anguta\/\">Anguta<\/a>), staronordycki Helheim (strze\u017cony przez Hel), fi\u0144ski Tuonela (strze\u017cony przez Tuonena) oraz nienieckie Ngo&#8217;-jelba.<\/p><p>Specyfika Jabmiidaibmu tkwi w szczeg\u00f3\u0142owym opisie topograficznym i w rozbudowanej szama\u0144skiej praktyce podr\u00f3\u017cowania. Ta g\u0142\u0119bia tradycji jest fenomenologicznie swoista i czyni samsk\u0105 teologi\u0119 \u015bmierci dobrze uchwytnym przypadkiem badawczym.<\/p><p>W obr\u0119bie tradycji ugrofi\u0144skiej wyobra\u017cenie Tuoneli Fin\u00f3w stanowi najbli\u017csz\u0105 analogi\u0119. Strukturalne pokrewie\u0144stwo jest znaczne i historycznie dobrze udokumentowane. Pokrewie\u0144stwo to odsy\u0142a do starej wsp\u00f3lnej warstwy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Misja chrze\u015bcija\u0144ska i wypieranie tradycji<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Misja chrze\u015bcija\u0144ska cz\u0119\u015bciowo zinterpretowa\u0142a Jabmiidaibmu jako piek\u0142o, cz\u0119\u015bciowo jako czy\u015bciec, a cz\u0119\u015bciowo jako otch\u0142a\u0144. Taka reinterpretacja prowadzi\u0142a do powa\u017cnych teologicznych nieporozumie\u0144, poniewa\u017c samska koncepcja pozbawiona wymiaru etycznego nie dawa\u0142a si\u0119 wprost wpisa\u0107 w chrze\u015bcija\u0144ski schemat moralny.<\/p><p>Rytualna praktyka poch\u00f3wku zosta\u0142a przez misj\u0119 gruntownie zmieniona. Zakazano wyposa\u017cania grob\u00f3w, kryminalizowano szama\u0144skie podr\u00f3\u017ce do krainy umar\u0142ych. \u015alady tradycji przetrwa\u0142y w praktykach rodzinnych i w ustnie przekazywanych opowie\u015bciach.<\/p><p>Naukowo ta historia misji jest odr\u0119bnym polem badawczym. Postkolonialne przepracowanie samskiej teologii \u015bmierci poczyni\u0142o w ostatnich dziesi\u0119cioleciach znaczne post\u0119py i koryguje dawniejsze uj\u0119cia kszta\u0142towane przez misjonarzy.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Badania i stan obecny<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Badania nad Jabmiidaibmu s\u0105 rozleg\u0142e. H\u00e5kan Rydving, Juha Pentik\u00e4inen, Anna Lia Berthelsen i Konsta Kaikkonen systematycznie badali teologi\u0119 \u015bmierci i wypracowali specyficznie samsk\u0105 konfiguracj\u0119.<\/p><p>We wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze samskiej Jabmiidaibmu jest obecna w tekstach joiku, w literaturze samskiej i w sztukach wizualnych. Pisarze tacy jak Nils-Aslak Valkeap\u00e4\u00e4 tw\u00f3rczo nawi\u0105zywali do wyobra\u017ce\u0144 o krainie umar\u0142ych.<\/p><p>Naukowe opracowanie Jabmiidaibmu jest w toku. Konkretne luki badawcze istniej\u0105 w kwestii dok\u0142adnej relacji mi\u0119dzy Jabmiidaibmu a <a href=\"\/pl\/saivo\/\">Saivo<\/a> jako drugiego podziemnego \u015bwiata tradycji samskiej. Ta podw\u00f3jno\u015b\u0107 \u015bwiata podziemnego jest fenomenologicznie swoista.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Odsy\u0142acze leksykonu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Jabmiidaibmu \u0142\u0105czy si\u0119 z <a href=\"\/pl\/saivo\/\">Saivo<\/a>, <a href=\"\/pl\/beaivi\/\">Beaivi<\/a>, <a href=\"\/pl\/maennu-sami\/\">M\u00e1nnu<\/a>, <a href=\"\/pl\/raehka\/\">R\u00e1hka<\/a>, <a href=\"\/pl\/stallo\/\">Stallo<\/a>, <a href=\"\/pl\/sara-akka\/\">Sara-Akka<\/a>, <a href=\"\/pl\/uksakka\/\">Uksakka<\/a>, <a href=\"\/pl\/juksakka\/\">Juksakka<\/a> oraz <a href=\"\/pl\/madderakka\/\">Madderakka<\/a>. Centrum kulturowe <a href=\"\/pl\/saamowie\/\">Sami-Tradition<\/a> osadza teologi\u0119 \u015bmierci w szerszym kontek\u015bcie. Strukturalnie zbli\u017cone krainy umar\u0142ych znale\u017a\u0107 mo\u017cna w serii hase\u0142 dotycz\u0105cych <a href=\"\/pl\/inuici\/\">Inuit<\/a> przy <em>Anguta<\/em> i Adlivun.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2483344c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2483344c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp21ce3fd3 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp21ce3fd3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Stan \u017ar\u00f3de\u0142: zapisy misyjne i folklorystyczne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp208326bd e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp208326bd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2255c84e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2255c84e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>O <em>Jabmiidaibmu<\/em>, w\u0142adczyni samskiego kr\u00f3lestwa umar\u0142ych <em>J\u00e1bmiid\u00e1ibmu<\/em>, nie zachowa\u0142 si\u0119 ani jeden przedchrze\u015bcija\u0144ski tekst napisany przez samych Sam\u00f3w. Ca\u0142a wiedza pochodzi z drugiej r\u0119ki: z zapisk\u00f3w lutera\u0144skich misjonarzy z XVII i wczesnego XVIII wieku oraz z p\u00f3\u017aniejszych zbior\u00f3w folklorystycznych.<\/p><p>Najwa\u017cniejszymi wczesnymi \u015bwiadectwami s\u0105 du\u0144sko-norweskie raporty misyjne, w szczeg\u00f3lno\u015bci r\u0119kopisy z kr\u0119gu Missionscollegium Thomasa von Westena, a tak\u017ce prace Isaaca Olsena i Jensa Kildala.<\/p><p>\u0179r\u00f3d\u0142a te s\u0105 podw\u00f3jnie przefiltrowane. Po pierwsze, pochodz\u0105 od ludzi, kt\u00f3rzy zwalczali religi\u0119 samsk\u0105 i opisywali j\u0105 jako zabobon lub s\u0142u\u017cb\u0119 diab\u0142u. Po drugie, wiele imion i poj\u0119\u0107 zosta\u0142o zapisanych ze s\u0142uchu, bez jednolitej ortografii, przez co forma nazwy znacznie si\u0119 waha.<\/p><p>Religioznawcy tacy jak H\u00e5kan Rydving zwracali uwag\u0119, \u017ce pozornie systematyczne listy b\u00f3stw sporz\u0105dzone przez misjonarzy s\u0105 cz\u0119\u015bciowo samymi ich konstruktami, wt\u0142aczaj\u0105cymi wyobra\u017cenia samskie w znany im schemat.<\/p><p>Dochodzi do tego regionalne zr\u00f3\u017cnicowanie. Kultura samska rozci\u0105ga si\u0119 na Norwegi\u0119, Szwecj\u0119, Finlandi\u0119 i P\u00f3\u0142wysep Kolski, obejmuj\u0105c kilka odr\u0119bnych j\u0119zyk\u00f3w.<\/p><p>Posta\u0107 pojawiaj\u0105ca si\u0119 w \u017ar\u00f3d\u0142ach samskich po\u0142udniowych nie musia\u0142a pe\u0142ni\u0107 tej samej roli w przekazach samskich p\u00f3\u0142nocnych czy samskich kolskich. Stwierdzenia dotycz\u0105ce Jabmiidaibmu nale\u017cy zatem zawsze \u0142\u0105czy\u0107 z pytaniem, z jakiego regionu i z jakiej warstwy zapisu pochodz\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2fb0f9b8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2fb0f9b8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ae0b2b0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2ae0b2b0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">J\u00e1bmiid\u00e1ibmu jako miejsce: kr\u00f3lestwo umar\u0142ych pod ziemi\u0105<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp29eae327 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp29eae327\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2c64f801 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2c64f801\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>W przekazanych wyobra\u017ceniach <em>J\u00e1bmiid\u00e1ibmu<\/em> jest przede wszystkim miejscem \u2013 pomy\u015blanym pod ziemi\u0105 kr\u00f3lestwem umar\u0142ych \u2013 a dopiero w drugiej kolejno\u015bci spersonifikowan\u0105 w\u0142adczyni\u0105 tego kr\u00f3lestwa.<\/p><p>Samskie s\u0142owo zawiera rdze\u0144 oznaczaj\u0105cy 'umar\u0142ych&#8217; (<em>j\u00e1bmek<\/em>) oraz element oznaczaj\u0105cy '\u015bwiat&#8217; lub 'sfer\u0119&#8217;. Wed\u0142ug zapis\u00f3w umarli prowadzili tam egzystencj\u0119 podobn\u0105 do ziemskiej, lecz o odwr\u00f3conych lub zwierciadlanych rysach.<\/p><p>Relacja mi\u0119dzy \u017cywymi a krain\u0105 umar\u0142ych nie by\u0142a definitywnie zerwana. Kilka \u017ar\u00f3de\u0142 podaje, \u017ce <em>noaidi<\/em>, samski specjalista rytualny, m\u00f3g\u0142 w transie zst\u0119powa\u0107 do umar\u0142ych, by prowadzi\u0107 negocjacje \u2013 na przyk\u0142ad w przypadku choroby.<\/p><p>Choroba by\u0142a cz\u0119\u015bciowo interpretowana jako wezwanie \u017cywego przez umar\u0142ych do siebie. Noaidi pr\u00f3bowa\u0142 w\u00f3wczas zaproponowa\u0107 dar zast\u0119pczy, najcz\u0119\u015bciej zwierz\u0119.<\/p><p>W tym kontek\u015bcie pojawia si\u0119 spersonifikowana w\u0142adczyni. Jest instancj\u0105, z kt\u00f3r\u0105 si\u0119 negocjuje, kt\u00f3ra przyjmuje lub odrzuca dary. W odr\u00f3\u017cnieniu od chrze\u015bcija\u0144skiej \u015bmierci nie jest ona przedstawiana jednoznacznie jako gro\u017ana lub karz\u0105c\u0105; zarz\u0105dza sfer\u0105, w kt\u00f3rej przypadnie ka\u017cdy cz\u0142owiek, i pozostaje w sk\u0105pych \u017ar\u00f3d\u0142ach postaci\u0105 niewyra\u017an\u0105.<\/p><p>Ta niewyrazisto\u015b\u0107 nie jest brakiem tej postaci, lecz skutkiem <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazywanie wiedzy i opowie\u015bci przez pokolenia.\" tabindex=\"0\">przekazu<\/span>: misjonarzy interesowa\u0142o to, co mogli pot\u0119pi\u0107 jako ba\u0142wochwalstwo, nie za\u015b subtelne rysy w\u0142adczyni za\u015bwiat\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura (wyb\u00f3r)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><ul><li>Johannes Schefferus: <em>Lapponia<\/em> (Frankfurt 1673)<\/li><li>Knud Leem: <em>Beskrivelse over Finmarkens Lapper<\/em> (Kopenhaga 1767)<\/li><li>Lars Levi L\u00e6stadius: <em>Fragmenter i lappska mythologien<\/em> (r\u0119kopis ok. 1840)<\/li><li>H\u00e5kan Rydving: <em>The End of Drum-Time<\/em> (Uppsala 1993)<\/li><li>Juha Pentik\u00e4inen: <em>Saamelaiset<\/em> (Helsinki 1995)<\/li><li>Konsta Kaikkonen: <em>Sami Pre-Christian Religion<\/em> (Helsinki 2020)<\/li><\/ul><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Powi\u0105zane poj\u0119cia kluczowe: Jabmiidaibmu Jamiaibmu J\u00e1bme-aibmu Sami kraina umar\u0142ych \u015bwiat podziemny Noaidi obrz\u0119dy pogrzebowe.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-jabmiidaibmu\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard i tradycje ochronne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard nawi\u0105zuje do kulturowo-historycznej tradycji przeno\u015bnych przedmiot\u00f3w ochronnych, w tradycji <a href=\"\/pl\/saamowie\/\">Sami<\/a> i wielu innych kultur na ca\u0142ym \u015bwiecie. 41 poziom\u00f3w, prawdziwe z\u0142oto, platyna, srebro, wyprodukowane w Niemczech. 30-dniowe prawo zwrotu.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/pl\/o-iwell-guard-szczegoly-dotyczace-wisiorka-ochronnego\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">Wi\u0119cej o iWell Guard<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">Wi\u0119cej o iWell Guard<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Do\u015bwiadczenia osobiste mog\u0105 by\u0107 r\u00f3\u017cne. Nie jest to produkt medyczny. Brak obietnicy uzdrowienia.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-jabmiidaib-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-jabmiidaib-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>nie jest produktem medycznym<\/strong> i nie zast\u0119puje leczenia lekarskiego ani psychoterapeutycznego. Tre\u015bci religioznawcze stanowi\u0105 kulturowo-historyczn\u0105 klasyfikacj\u0119, a nie rekomendacj\u0119 praktyki duchowej.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2888,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Jabmiidaibmu Sami kraina umar\u0142ych","_yoast_wpseo_title":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych religii samskiej","_yoast_wpseo_metadesc":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"3","wesen_kultur":"sami","wesen_klasse":"geister","footnotes":""},"categories":[29],"class_list":["post-15921","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-geister"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych religii samskiej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-18T14:53:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/\",\"name\":\"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych religii samskiej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp\",\"datePublished\":\"2026-05-13T20:35:08+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-18T14:53:36+00:00\",\"description\":\"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Geister aus der Sami-Tradition.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/strona-glowna\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w\",\"datePublished\":\"2026-05-13T20:35:08+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-18T14:53:36+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/\"},\"wordCount\":11,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/jabmiidaibmu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp\",\"articleSection\":[\"Geister\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"description\":\"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych religii samskiej","description":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w","og_description":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-06-18T14:53:36+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w","datePublished":"2026-05-13T20:35:08+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:53:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/"},"wordCount":11,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","articleSection":["Geister"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/","name":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych religii samskiej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","datePublished":"2026-05-13T20:35:08+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:53:36+00:00","description":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Geister aus der Sami-Tradition."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/strona-glowna\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Jabmiidaibmu \u2013 kraina umar\u0142ych i kr\u00f3lestwo zmar\u0142ych Saam\u00f3w","datePublished":"2026-05-13T20:35:08+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:53:36+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/"},"wordCount":11,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/jabmiidaibmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_sami_jabmiidaibmu.webp","articleSection":["Geister"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Jabmiidaibmu jest krain\u0105 umar\u0142ych religii samskiej \u2013 podziemnym kr\u00f3lestwem zmar\u0142ych. Religioznawcza klasyfikacja ze \u017ar\u00f3d\u0142ami."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15921\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}