{"id":15634,"date":"2026-04-27T06:40:50","date_gmt":"2026-04-27T06:40:50","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/marduk-2\/"},"modified":"2026-06-18T14:46:21","modified_gmt":"2026-06-18T14:46:21","slug":"marduk","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/","title":{"rendered":"Marduk"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"15634\" class=\"elementor elementor-15634 elementor-1880 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Marduk, b\u00f3g tradycji mezopotamskiej<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>G\u0142\u00f3wny b\u00f3g Babilonu i b\u00f3g pa\u0144stwowy babilo\u0144skiego panteonu, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 si\u0119 z lokalnego b\u00f3stwa miejskiego do najwy\u017cszego autorytetu boskiego. W obr\u0119bie mezopotamskiej tradycji religijnej Marduk stoi w centrum uk\u0142adu bog\u00f3w jako zwyci\u0119zca w walce z chaosem i stw\u00f3rca uporz\u0105dkowanego \u015bwiata.<\/p><p>Jego wzrost od b\u00f3stwa miejskiego Babilonu do babilo\u0144skiego boga najwy\u017cszego odzwierciedla polityczn\u0105 ekspansj\u0119 Babilonu za Hammurabiego i jest literacko zakorzeniony w Enuma Elish, babilo\u0144skim eposie stworzenia.<\/p><p>Marduk uchodzi za pogromc\u0119 chaosu mezopotamskiej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 przekazanych narracji o bogach danej kultury.\" tabindex=\"0\">mitologii<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"B\u00f3g\/bogini: uosobiona najwy\u017csza moc w panteonie danej kultury, o wyra\u017anie okre\u015blonych kompetencjach \u2013 si\u0142y przyrody, przeznaczenie, wojna, p\u0142odno\u015b\u0107. Czczony poprzez kulty, ofiary i instytucje \u015bwi\u0105tynne.\">B\u00f3g<\/span><a href=\"\/pl\/mezopotamia\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Kolebka udokumentowanej religii: Sumer, Akad, Babilon, Asyria (ok. 3500 p.n.e. \u2013 330 p.n.e.).\">Mezopotamia<\/a><a href=\"\/pl\/bostwa-najwyzsze\/\" class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Najwy\u017csi bogowie panteonu, kosmiczna suwerenno\u015b\u0107, aspekt stw\u00f3rcy lub w\u0142adcy.\">Najwy\u017csze b\u00f3stwo<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Es wurden keine \\u00dcberschriften auf dieser Seite gefunden.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tSpis tre\u015bci\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-130557\" alt=\"Marduk - bogowie z tradycji mezopotamskiej, ilustracja historyczna\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Marduk<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kr\u00f3tki profil: Marduk<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Typ:<\/strong> Mezopotamskie b\u00f3stwo g\u0142\u00f3wne, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu<br><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 bog\u00f3w danej religii lub kultury.\" tabindex=\"0\">Panteon<\/span>: Babilon (g\u0142\u00f3wny b\u00f3g babilo\u0144skiego panteonu), Assur (wt\u00f3rnie jako Bel)<br>Funkcja: stworzenie, kr\u00f3lewsko\u015b\u0107, burza, sprawiedliwo\u015b\u0107, gospodarka<br>G\u0142\u00f3wne atrybuty: uskrzydlony smok (Mu\u0161hu\u0161\u0161u), szpadel (marru), wysoka korona-diadem<br>G\u0142\u00f3wne miejsca kultu: Babilon (\u015bwi\u0105tynia Esagila<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynia<\/span> z zikkuratem Etemenanki), Borsippa (syn Nabu)<br>Identyfikacja astronomiczna: Jowisz (Salbatu)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kontekst<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Okres powstania tekst\u00f3w<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Marduk jest po\u015bwiadczony od okresu starobabilo\u0144skiego (pocz\u0105tek II tysi\u0105clecia p.n.e.) jako lokalne b\u00f3stwo miejskie Babilonu. G\u0142\u00f3wny awans nast\u0105pi\u0142 za Hammurabiego (ok. 1750 p.n.e.) na b\u00f3stwo pa\u0144stwowe. W okresie nowobabilo\u0144skim (Nabopolassar, Nabuchodonozor II) sta\u0142 si\u0119 bezwzgl\u0119dnym bogiem naczelnym.<\/p><p><em>Enuma Elish<\/em> (epos stworzenia, XII w. p.n.e.) ustanawia Marduka jako stw\u00f3rc\u0119 \u015bwiata z chaosu \u2013 smoczej bogini Tiamat. Jego kompleks <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynny<\/span> <em>Esagila<\/em> z zikkuratem <em>Etemenanki<\/em> (&#8217;Wie\u017ca Babel&#8217;) by\u0142 jednym z cud\u00f3w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka kultury greckiej i rzymskiej, ok. 800 p.n.e. \u2013 600 n.e.\" tabindex=\"0\">staro\u017cytno\u015bci<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Zasi\u0119g geograficzny<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>G\u0142\u00f3wnym miejscem kultu by\u0142 <strong>Babilon<\/strong> ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 <em>Esagila<\/em>&#8211;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynia<\/span> i zikkuratem <em>Etemenanki<\/em>. Ponadto Borsippa (<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynia<\/span> syna Nabu), Sippar, Niniwa (wt\u00f3rnie).<\/p><p>Coroczna <em>Akitu<\/em>&#8211;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">procesja<\/span> (\u015bwi\u0119to Nowego Roku, w miesi\u0105cu Nisan) by\u0142o najwi\u0119kszym babilo\u0144skim \u015bwi\u0119tem ludowym; Marduk przemierza\u0142 miasto w uroczystej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">procesji<\/span>, a kr\u00f3l odnawia\u0142 sw\u00f3j mandat. W czasach achemenidzkiej i seleukidzkiej dominacji kult zacz\u0105\u0142 podupada\u0107; w I w. n.e. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 religijnych czynno\u015bci kultowych sprawowanych ku czci b\u00f3stwa lub \u015bwi\u0119tej postaci.\" tabindex=\"0\">kult<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Stan \u017ar\u00f3de\u0142<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>G\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a: <em>Enuma Elish<\/em> (epos stworzenia, 7 tablic), <em>Stela Hammurabiego<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Pionowa, inskrybowana lub zdobiona p\u0142yta kamienna lub drewniana.\" tabindex=\"0\">stela<\/span><\/em> (nadanie w\u0142adzy przez Marduka), epos o <em>Errze<\/em>, nowobabilo\u0144skie inskrypcje kr\u00f3lewskie (Nabopolassar, Nabuchodonozor II, Nabonid). Literatura drugorz\u0119dna: Lambert, <em>Babylonian Creation Myths<\/em>; Sommerfeld, <em>Der Aufstieg Marduks<\/em>; Bott\u00e9ro, <em>La plus vieille religion<\/em>; Black\/Green, <em>Gods, Demons and Symbols<\/em>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nazwa i sposoby zapisu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Akadyjski:<\/strong> Marduk (MAR.DUK w pi\u015bmie klinowym), mo\u017cliwe pochodzenie: 'ciel\u0119 Utu&#8217; lub 'syn \u015bwiat\u0142a&#8217;; etymologia pozostaje sporna. Przydomki: <em>Bel<\/em> (&#8217;Pan&#8217;, p\u00f3\u017aniejsze okre\u015blenie standardowe, szczeg\u00f3lnie w fazie hellenistycznej), <em>Merodach<\/em> (transkrypcja grecka), <em>Lugal-dimmer-ankia<\/em> (sumerski odpowiednik: 'Kr\u00f3l bog\u00f3w krainy&#8217;).<\/p><p>Teologiczne 50 imion: W Enuma Elish Mardukowi nadawanych jest 50 imion, z kt\u00f3rych ka\u017cde oznacza przej\u0119cie funkcji innego babilo\u0144skiego boga \u2013 jest to <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Znak zast\u0119pczo reprezentuj\u0105cy jakie\u015b poj\u0119cie lub znaczenie.\" tabindex=\"0\">symbol<\/span> jego supremacji. Recepcja biblijna: 'Bel&#8217; w Ksi\u0119dze Jeremiasza i Daniela; 'Merodach&#8217; jako imi\u0119 ba\u0142wana w \u017ar\u00f3d\u0142ach hellenistycznych.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Opis<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Wygl\u0105d<\/strong><\/p><p>Marduk jest zazwyczaj przedstawiany jako dojrza\u0142y, brodaty m\u0119\u017cczyzna, siedz\u0105cy na tronie lub krocz\u0105cy, odziany w szaty kr\u00f3lewskie. Koron\u0119 rogow\u0105 (<em>agus<\/em>) nosi jako znak swej bosko\u015bci. G\u0142ow\u0119 otacza nimb promieni.<\/p><p>W r\u0119kach dzier\u017cy szpadel <em>Marru<\/em>, narz\u0119dzie stworzenia i porz\u0105dku, lub ber\u0142o. Smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u (zwany te\u017c Sirrush), potw\u00f3r o lwich przednich i kaczych tylnych \u0142apach, s\u0142u\u017cy mu jako wierzchowiec lub duch opieku\u0144czy.<\/p><p><strong>Natura i dzia\u0142anie<\/strong><\/p><p>Marduk nie jest pierwotnym stw\u00f3rc\u0105, lecz porz\u0105dkodawc\u0105 chaosu. W Enuma Elish walczy z prabogini\u0105 Tiamat, pokonuje j\u0105 i z jej cia\u0142a tworzy niebo i ziemi\u0119. W ten spos\u00f3b ustanawia kosmologiczny \u015bwiatopogl\u0105d porz\u0105dkuj\u0105cy wszech\u015bwiat.<\/p><p>Jest stra\u017cnikiem sprawiedliwo\u015bci, s\u0119dzi\u0105 bog\u00f3w i obro\u0144c\u0105 ludzkiego porz\u0105dku. Jako b\u00f3stwo miejskie Babilonu kszta\u0142towa\u0142 publiczne <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ustalona sekwencja symbolicznych czynno\u015bci o znaczeniu religijnym lub kulturowym.\" tabindex=\"0\">rytua\u0142y<\/span>, zw\u0142aszcza \u015bwi\u0119to Nowego Roku Akitu, podczas kt\u00f3rego jego supremacja by\u0142a corocznie odnawiana.<\/p><p><strong>Wygl\u0105d i symbolika<\/strong><\/p><p><em>Marduk<\/em> jest przedstawiany jako pot\u0119\u017cny, brodaty m\u0119\u017cczyzna z wysok\u0105 koron\u0105 (<em>Marru<\/em>) i szatami ukazuj\u0105cymi jego kr\u00f3lewsk\u0105 w\u0142adz\u0119. Dzier\u017cy z\u0142ote ber\u0142o i cz\u0119sto otaczaj\u0105 go z\u0142ote lub srebrne aureole.<\/p><p>U boku nosi p\u0142on\u0105cy miecz lub inne or\u0119\u017ce. W aspekcie stw\u00f3rczym bywa przedstawiany ze swoistym \u015bwiat\u0142em stw\u00f3rczym lub energi\u0105. Jego \u015bwi\u0119tym zwierz\u0119ciem jest smok <em>Tiamat<\/em> (lub pi\u0119ciog\u0142owy smok <em>Ushum<\/em>), <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Znak zast\u0119pczo reprezentuj\u0105cy jakie\u015b poj\u0119cie lub znaczenie.\" tabindex=\"0\">symbol<\/span> jego dominacji nad chaotyczn\u0105 si\u0142\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Profil: Marduk<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Najwa\u017cniejsze aspekty Marduka w skr\u00f3cie. Poni\u017csze pola podsumowuj\u0105 pochodzenie, funkcj\u0119, wygl\u0105d, kult, symbole i paralele.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tradycja<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Marduk jest synem <em>Ea<\/em> (Enki, boga w\u00f3d) i <em>Damkiny<\/em>. W <em>Enuma Elish<\/em> jest bohaterem m\u0142odego pokolenia bog\u00f3w, kt\u00f3ry walczy z prabogini\u0105 <em>Tiamat<\/em> (smokiem chaosu) i j\u0105 pokonuje; z jej cia\u0142a tworzy niebo i ziemi\u0119.<\/p><p>Ojciec <em>Nabu<\/em> (boga pisarzy), ma\u0142\u017conek <em>Sarpanitu<\/em>. W procesie wyniesienia do rangi b\u00f3stwa pa\u0144stwowego otrzymuje <em>50 imion<\/em>, przypisuj\u0105cych mu funkcje wszystkich pozosta\u0142ych bog\u00f3w (konsolidacja teogonalna).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Funkcja Marduka<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>B\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu \u2013 ka\u017cdy kr\u00f3l otrzymywa\u0142 sw\u0105 w\u0142adz\u0119 z r\u0105k Marduka. Stw\u00f3rca \u015bwiata (w Enuma Elish), gwarant kosmicznego porz\u0105dku. Patron gospodarki i dobrobytu Babilonu. B\u00f3g burzy i pogody (w jego dawnej roli lokalnej). W osobistym <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 religijnych czynno\u015bci kultowych sprawowanych ku czci b\u00f3stwa lub \u015bwi\u0119tej postaci.\" tabindex=\"0\">kulcie<\/span> r\u00f3wnie\u017c <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Modlitewne lub zaklinaj\u0105ce zwracanie si\u0119 do b\u00f3stwa lub mocy.\" tabindex=\"0\">wzywany<\/span> w ochronie przed chorob\u0105, przest\u0119pstwem i demonicznym atakiem; jego gwiazda (Jowisz) uchodzi\u0142a za pomy\u015bln\u0105.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Wygl\u0105d<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Przedstawiany antropomorficznie jako brodata posta\u0107 m\u0119\u017cczyzny z wysok\u0105 koron\u0105-diademem i d\u0142ug\u0105 wielowarstwow\u0105 szat\u0105. Charakterystyczne atrybuty: <em>szpadel<\/em> (marru, jego insygnium, pierwotnie narz\u0119dzie rolnicze, nast\u0119pnie <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Znak zast\u0119pczo reprezentuj\u0105cy jakie\u015b poj\u0119cie lub znaczenie.\" tabindex=\"0\">symbol<\/span> stw\u00f3rcy), \u0142uk, strza\u0142y, miecz. Zwierz\u0119 towarzysz\u0105ce: smok <em>Mu\u0161hu\u0161\u0161u<\/em> (stworzenie hybrydowe: w\u0105\u017c-lew-ptak-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota \u0142\u0105cz\u0105ca cechy r\u00f3\u017cnych \u017cywych stworze\u0144.\" tabindex=\"0\">istota mieszana<\/span>), najs\u0142ynniejszy <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Znak zast\u0119pczo reprezentuj\u0105cy jakie\u015b poj\u0119cie lub znaczenie.\" tabindex=\"0\">symbol<\/span> Marduka na Bramie Isztar w Babilonie. Na nowobabilo\u0144skich reliefach cz\u0119sto stoj\u0105cy z szpadlem w d\u0142oni.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kult Marduka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Zakres oddzia\u0142ywania:<\/strong> Marduk by\u0142 wzywany jako g\u0142\u00f3wny b\u00f3g Babilonu we wszystkich dziedzinach \u2013 od kr\u00f3lewskiego mandatu przez coroczn\u0105 procesj\u0119 Akitu<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">procesj\u0119<\/span> a\u017c po osobist\u0105 ochron\u0119. Esagila by\u0142a miejscem pielgrzymek z ca\u0142ego pa\u0144stwa.<\/p><p>Kr\u00f3l otrzymywa\u0142 potwierdzenie swej w\u0142adzy podczas corocznego <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ustalona sekwencja symbolicznych czynno\u015bci o znaczeniu religijnym lub kulturowym.\" tabindex=\"0\">rytua\u0142u<\/span> Akitu: by\u0142 upokarzany przez arcykap\u0142ana, a nast\u0119pnie przez r\u0119k\u0119 Marduka ponownie wprowadzany na urz\u0105d. Najwa\u017cniejsze osobiste obrz\u0119dy: modlitwy b\u0142agalne w chorobie, modlitwy ochronne w osobistym kryzysie.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Symbole Marduka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Szpadel (marru), wysoka korona-diadem, \u0142uk, strza\u0142y, miecz, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u (zwierz\u0119 towarzysz\u0105ce), \u015bwi\u0105tynia Esagila-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynia<\/span>, zikkurat Etemenanki, uskrzydlona tarcza s\u0142oneczna (w niekt\u00f3rych tradycjach). \u015awi\u0119ta ro\u015blina: tamaryszek. \u015awi\u0119ta gwiazda: Jowisz. \u015awi\u0119ta liczba: 50 (imiona Marduka).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Analogie<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Bel<\/em> (asyryjskie okre\u015blenie, oznacza po prostu 'Pan&#8217;), <em>Ashur<\/em> (Asyria, asyryjski odpowiednik jako b\u00f3g pa\u0144stwowy), <em>Anu<\/em> (Mezopotamia, starszy ojciec panteonu), <em>Iuppiter Optimus Maximus<\/em> (Rzym, identyfikowany astronomicznie poprzez Jowisza), <em>Zeus<\/em> (Grecja, paralela boga pa\u0144stwowego i boga gromu), <em>Indra<\/em> (hinduizm, kr\u00f3l bog\u00f3w z piorunem i b\u0142yskawic\u0105), <em>Thor<\/em> (germa\u0144ski, cz\u0119\u015bciowo), <em>Hadad\/Adad<\/em> (Mezopotamia, aspekt boga pogody).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kult w \u017cyciu codziennym<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Marduk by\u0142 przede wszystkim bogiem kultu pa\u0144stwowego, a nie <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota czczona jako boska w obr\u0119bie danej religii.\" tabindex=\"0\">b\u00f3stwem<\/span> osobistego zbawienia czy misteri\u00f3w. W przestrzeni publicznej jego kult by\u0142 wszechobecny: kr\u00f3lewskie inskrypcje powo\u0142ywa\u0142y si\u0119 na <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Udzielanie zbawienia i ochrony, cz\u0119sto w ustalonej formie s\u0142ownej.\" tabindex=\"0\">b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo<\/span> Marduka, umowy zawierano pod jego okiem, a formu\u0142y przysi\u0119gi wymienia\u0142y go jako stra\u017cnika.<\/p><p>W prywatnym gospodarstwie domowym Marduk odgrywa\u0142 mniej centraln\u0105 rol\u0119. Osobista <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Prze\u017cywana religijna postawa i praktyka cz\u0142owieka.\" tabindex=\"0\">pobo\u017cno\u015b\u0107<\/span> kierowa\u0142a si\u0119 raczej ku duchom opieku\u0144czym, bogini Isztar lub bogu uzdrowienia Guli.<\/p><p>Niemniej wielu Babilo\u0144czyk\u00f3w nosi\u0142o imiona zawieraj\u0105ce cz\u0142on 'Marduk&#8217; (np. Merodach-Baladan: 'Marduk da\u0142 syna&#8217;), co by\u0142o wyrazem teologicznej integracji Marduka w codziennym my\u015bleniu. Podczas \u015bwi\u0119ta Akitu, \u015bwi\u0119ta Nowego Roku, miasto i kraj \u015bwi\u0119towa\u0142y odnowienie kosmicznych rz\u0105d\u00f3w Marduka; udzia\u0142 w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">procesji<\/span> by\u0142 powinno\u015bci\u0105 ka\u017cdego Babilo\u0144czyka.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Marduk \u2013 paralele w innych kulturach<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Tradycja grecka:<\/strong> Zeus jako najwy\u017csze b\u00f3stwo i w\u0142adca nieba i porz\u0105dku. Obaj nie s\u0105 pierwotnymi stw\u00f3rcami, lecz porz\u0105dkodawcami chaosu po walce z tytanami. Funkcja piorunogromy jest u Zeusa silniejsza, lecz aspekt kosmicznego \u0142adu prawnego jest wsp\u00f3lny obu.<\/p><p><strong>Tradycja wedyjska i hinduistyczna:<\/strong> Indra jako b\u00f3g gromu i przyw\u00f3dca Dew\u00f3w. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 motyw tematyczny w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">Motyw<\/span> walki z smokiem (Indra przeciw Vritrze) jest fundamentalnym r\u00f3wnoleg\u0142ym elementem <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazana narracja o bogach, pocz\u0105tkach i porz\u0105dku \u015bwiata.\" tabindex=\"0\">mitu<\/span>. Indra r\u00f3wnie\u017c dzier\u017cy piorun (Vad\u017cra) i jest str\u00f3\u017cem kosmicznego porz\u0105dku (Rta).<\/p><p><strong>Tradycja egipska:<\/strong> Ra jako b\u00f3g s\u0142o\u0144ca i stra\u017cnik Maat (porz\u0105dku \u015bwiata). Podczas gdy Marduk poskramia chaos przez narracj\u0119 o walce z wrogiem, u Ra dokonuje si\u0119 to w cyklicznej nocnej podr\u00f3\u017cy (walka z w\u0119\u017cem Apofisem). Teologiczny model b\u00f3stwa stw\u00f3rcy jako porz\u0105dkodawcy jest podobny.<\/p><p><strong>Tradycja hetycka:<\/strong> Teszub jako b\u00f3g pogody i najwy\u017csze b\u00f3stwo, znany z <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazana narracja o bogach, pocz\u0105tkach i porz\u0105dku \u015bwiata.\" tabindex=\"0\">mitu<\/span> o Kumarbi, dzieli motyw walki ze smokiem<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Powtarzaj\u0105cy si\u0119 motyw tematyczny w sztuce lub narracji.\" tabindex=\"0\">motyw<\/span> z Mardukiem. Walka Teszuba z w\u0119\u017cem Illuyanka jest paralela do <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Przekazana narracja o bogach, pocz\u0105tkach i porz\u0105dku \u015bwiata.\" tabindex=\"0\">mitu<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6874574 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp6874574\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpb3658ca elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpb3658ca\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Enuma Elisz: babilo\u0144ski epos o stworzeniu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3f37203 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp3f37203\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpa527e77 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpa527e77\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Najwa\u017cniejszym \u017ar\u00f3d\u0142em dla pozycji Marduka jest babilo\u0144ski epos stworzenia, nazwany od swych s\u0142\u00f3w pocz\u0105tkowych <em>Enuma Elisz<\/em> (&#8217;Gdy w g\u00f3rze&#8217;). Przekazany jest na siedmiu glinianych tablicach, pochodz\u0105cych przede wszystkim z biblioteki asyryjskiego kr\u00f3la Asurbanipala w Niniwie, lecz zachowuj\u0105cych starszy materia\u0142.<\/p><p>Dok\u0142adny czas powstania jest przedmiotem dyskusji; wiele przemawia za redakcj\u0105 w drugim tysi\u0105cleciu przed nasz\u0105 er\u0105, by\u0107 mo\u017ce w okresie starobabilo\u0144skim lub \u015bredniobabilo\u0144skim.<\/p><p>Epos opisuje, jak z pierwotnych w\u00f3d uosobnionych przez <a href=\"\/pl\/tiamat\/\">Tiamat<\/a> i Apsu rodz\u0105 si\u0119 bogowie. Gdy Tiamat wypowiada wojn\u0119 m\u0142odszym bogom i wystawia armi\u0119 potwor\u00f3w, \u017caden ze starszych bog\u00f3w nie odwa\u017cy si\u0119 jej stawi\u0107 czo\u0142a. Marduk zg\u0142asza si\u0119 na ochotnika, lecz \u017c\u0105da w zamian najwy\u017cszej godno\u015bci kr\u00f3lewskiej w\u015br\u00f3d bog\u00f3w.<\/p><p>Zgromadzenie bog\u00f3w przyznaje mu t\u0119 pozycj\u0119. Marduk pokonuje Tiamat w pojedynku, rozdziela jej cia\u0142o i z obu po\u0142\u00f3w tworzy niebo i ziemi\u0119. Z krwi Kingu, przyw\u00f3dcy bog\u00f3w po stronie przeciwnej, zostaje stworzony cz\u0142owiek, by s\u0142u\u017cy\u0142 bogom. Na zako\u0144czenie bogowie buduj\u0105 Mardukowi miasto Babilon ze \u015bwi\u0105tyni\u0105 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tynia<\/span> Esagila.<\/p><p><em>Enuma Elisz<\/em> jest zatem nie tyle neutralnym opisem stworzenia, ile teologicznym uzasadnieniem prymatu Babilonu i Marduka. Wyja\u015bnia, dlaczego \u015bwiat jest urz\u0105dzony tak, jak jest, i dlaczego w\u0142a\u015bnie Babilon ma by\u0107 jego centrum.<\/p><p>Tablica si\u00f3dma sk\u0142ada si\u0119 niemal w ca\u0142o\u015bci z litanii pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu imion Marduka, w kt\u00f3rej przypisuje mu si\u0119 funkcje innych bog\u00f3w.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpab7c6b1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpab7c6b1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp922795f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp922795f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Esagila i Etemenanki: \u015bwi\u0105tynia Marduka i wie\u017ca Babel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf75bb56 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpf75bb56\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpd1621ff elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpd1621ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Kult Marduka by\u0142 przestrzennie zwi\u0105zany z Babilonem. Jego g\u0142\u00f3wna \u015bwi\u0105tynia nosi\u0142a nazw\u0119 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Og\u00f3\u0142 religijnych czynno\u015bci kultowych sprawowanych ku czci b\u00f3stwa lub \u015bwi\u0119tej postaci.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span>Esagila<em>, 'Dom, kt\u00f3rego szczyt jest wysoki&#8217;. Obok niej wznosi\u0142 si\u0119 wie\u017cowiec schodkowy <\/em>Etemenanki<em>, 'Dom fundamentu nieba i ziemi&#8217; \u2013 zikkurat pojmowany jako po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy sferami.<\/em>Etemenanki<\/p><p><em> jest uznawany przez badaczy za prawdopodobny rzeczywisty pierwowz\u00f3r biblijnej opowie\u015bci o Wie\u017cy Babel.<\/em>Pozosta\u0142o\u015bci archeologiczne s\u0105 w du\u017cej mierze zniszczone wskutek <\/p><p>antycznych<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka kultury greckiej i rzymskiej, ok. 800 p.n.e. \u2013 600 n.e.\" tabindex=\"0\"> rozbi\u00f3rek i nowo\u017cytnych ingerencji, lecz <\/span>antyczne<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Epoka kultury greckiej i rzymskiej, ok. 800 p.n.e. \u2013 600 n.e.\" tabindex=\"0\"> opisy \u2013 m.in. u Herodota \u2013 oraz teksty klinowe pozwalaj\u0105 na przybli\u017con\u0105 rekonstrukcj\u0119. Babilo\u0144ski kr\u00f3l Nabuchodonozor II kaza\u0142 rozbudowa\u0107 kompleks na szerok\u0105 skal\u0119 w VI w. przed nasz\u0105 er\u0105.<\/span>W Esagili sta\u0142 <\/p><p>wizerunek kultowy<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Wizerunek b\u00f3stwa czczony w \u015bwi\u0105tyni lub kaplicy.\" tabindex=\"0\"> Marduka. Wizerunek ten by\u0142 tak \u015bci\u015ble zwi\u0105zany z to\u017csamo\u015bci\u0105 miasta, \u017ce jego uprowadzenie przez wrog\u00f3w \u2013 m.in. przez Hetyt\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej Asyryjczyk\u00f3w \u2013 by\u0142o uwa\u017cane za kl\u0119sk\u0119 narodow\u0105; odzyskanie pos\u0105gu by\u0142o triumfem.<\/span>Pos\u0105g nie by\u0142 zwyk\u0142ym odwzorowaniem, lecz uchodzi\u0142 za realn\u0105 obecno\u015b\u0107 boga, kt\u00f3ry musia\u0142 by\u0107 piel\u0119gnowany, ubierany i karmiony.<\/p><p>Babilon posiada\u0142 ponadto <\/p><p>drog\u0119 procesyjn\u0105<em><\/em>procesji<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">, prowadz\u0105c\u0105 przez s\u0142ynn\u0105 Bram\u0119 Isztar pokryt\u0105 glazurowanymi ceg\u0142ami i figurami zwierz\u0105t. T\u0105 drog\u0105 podczas \u015bwi\u0119ta Nowego Roku przechodzi\u0142a <\/span>procesja<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3ede43e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp3ede43e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp0a5ee8a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp0a5ee8a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u015awi\u0119to Nowego Roku Akitu: rytua\u0142, kr\u00f3lewsko\u015b\u0107 i kosmiczne odnowienie<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp7a1665f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp7a1665f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp33d71f1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp33d71f1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ustalona sekwencja symbolicznych czynno\u015bci o znaczeniu religijnym lub kulturowym.<em>Najwa\u017cniejszym cyklem \u015bwi\u0105tecznym kultu Marduka by\u0142o \u015bwi\u0119to <\/em>Akitu<\/p><p> \u2013 babilo\u0144skie \u015bwi\u0119to Nowego Roku obchodzone wiosn\u0105 przez ok. jedena\u015bcie dni. Z okresu p\u00f3\u017anego zachowa\u0142y si\u0119 teksty rytualne opisuj\u0105ce poszczeg\u00f3lne dni, cho\u0107 z lukami.<em>Do przekazanych element\u00f3w nale\u017cy recytacja <\/em>Enuma Elish<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\" wizerunk\u00f3w bog\u00f3w. Monumentalna architektura Babilonu by\u0142a zatem scen\u0105 i dekoracj\u0105 kultu Marduka \u2013 nie jedynie t\u0142em.\" tabindex=\"0\"> przed wizerunkiem kultowym<\/span> Marduka. W ten spos\u00f3b zwyci\u0119stwo boga nad chaosem by\u0142o liturgicznie uobecniane: \u015bwi\u0119to powtarza\u0142o i zabezpiecza\u0142o porz\u0105dek \u015bwiata. Znana jest te\u017c scena, w kt\u00f3rej kr\u00f3l musia\u0142 stan\u0105\u0107 przed <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Wizerunek b\u00f3stwa czczony w \u015bwi\u0105tyni lub kaplicy.\" tabindex=\"0\">wizerunkiem kultowym<\/span>.<\/p><p>Arcykap\u0142an zdejmowa\u0142 mu kr\u00f3lewskie insygnia, uderza\u0142 go w twarz i kaza\u0142 mu zapewni\u0107, \u017ce nie dopu\u015bci\u0142 si\u0119 bezprawia. Dopiero potem insygnia by\u0142y mu zwracane. Ten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Wizerunek b\u00f3stwa czczony w \u015bwi\u0105tyni lub kaplicy.\" tabindex=\"0\">rytua\u0142<\/span> wi\u0105za\u0142 ziemskie kr\u00f3lestwo z Mardukiem i poddawa\u0142 je boskiej kontroli.<\/p><p>Kolejnym elementem by\u0142a wielka <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ustalona sekwencja symbolicznych czynno\u015bci o znaczeniu religijnym lub kulturowym.\" tabindex=\"0\">procesja<\/span>, podczas kt\u00f3rej wizerunki bog\u00f3w z r\u00f3\u017cnych miast by\u0142y przewo\u017cone do Babilonu i do domu \u015bwi\u0105tecznego poza miastem. \u015awi\u0119to demonstrowa\u0142o tym samym zwierzchno\u015b\u0107 Marduka i Babilonu nad pozosta\u0142ymi miejscami kultu Mezopotamii.<\/p><p>Dawniejsze badania, pozostaj\u0105ce pod wp\u0142ywem tzw. szko\u0142y mitu i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">rytua\u0142u<\/span>, ch\u0119tnie interpretowa\u0142y \u015bwi\u0119to <em>Akitu<\/em> jako dramat o umieraj\u0105cym i zmartwychwstaj\u0105cym bogu. Ta interpretacja jest dzi\u015b uznawana za przesadzon\u0105 i s\u0142abo uzasadnion\u0105. Trze\u017awa lektura podkre\u015bla, \u017ce \u015bwi\u0119to wsp\u00f3lnie potwierdza\u0142o porz\u0105dek kosmosu, pozycj\u0119 Babilonu i legitymizacj\u0119 kr\u00f3la.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpe942edb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpe942edb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpc69cf80 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpc69cf80\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Od boga miejskiego do boga imperialnego: historyczny wzrost znaczenia Marduka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp779b35e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp779b35e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp6af0f46 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp6af0f46\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Marduk pierwotnie nie by\u0142 znacz\u0105cym <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Istota czczona jako boska w obr\u0119bie danej religii.\" tabindex=\"0\">b\u00f3stwem<\/span>. W najstarszych \u017ar\u00f3d\u0142ach pojawia si\u0119 jako lokalne b\u00f3stwo miejskie Babilonu \u2013 miasta w epoce wczesnodynastycznej pozbawionego wi\u0119kszego znaczenia. Jego awans jest \u015bci\u015ble powi\u0105zany z politycznym wzrostem Babilonu.<\/p><p>Decyduj\u0105cego impulsu dostarczy\u0142y rz\u0105dy Hammurabiego w XVIII w. przed nasz\u0105 er\u0105, gdy Babilon sta\u0142 si\u0119 dominuj\u0105c\u0105 pot\u0119g\u0105 Mezopotamii. Nawet po tym procesie pozostawa\u0142 on w ruchu.<\/p><p>Teologicznie Marduk by\u0142 stopniowo wyposa\u017cany w funkcje, kt\u00f3re wcze\u015bniej przynale\u017ca\u0142y innym bogom \u2013 przede wszystkim staremu sumeryjskiemu kr\u00f3lowi bog\u00f3w <a href=\"\/pl\/enlil\/\">Enlilowi<\/a> i bogu m\u0105dro\u015bci <a href=\"\/pl\/enki\/\">Ea<\/a>, kt\u00f3ry w eposie ukazany jest jako ojciec Marduka.<\/p><p>Lista imion na tablicy si\u00f3dmej <em>Enuma Elish<\/em> jest teologicznym narz\u0119dziem tego przekazu: nadaj\u0105c Mardukowi imiona, a tym samym cechy innych bog\u00f3w, czyni go sum\u0105 panteonu. Niekt\u00f3rzy badacze m\u00f3wi\u0105 o tendencji ku monolatrii, cho\u0107 Babilon nigdy nie osi\u0105gn\u0105\u0142 <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Wiara w jednego boga.\" tabindex=\"0\">monoteizmu<\/span>.<\/p><p>Przydomek Marduka brzmia\u0142 cz\u0119sto po prostu <em>Bel<\/em>, 'Pan&#8217; \u2013 tytu\u0142, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 te\u017c w Biblii hebrajskiej jako <em>Bel<\/em>, m.in. u prorok\u00f3w Jeremiasza i Izajasza, kt\u00f3rzy szydz\u0105 z babilo\u0144skiego boga.<\/p><p>Jego synem by\u0142 b\u00f3g pisarzy <a href=\"\/pl\/nabu\/\">Nab\u00fb<\/a> z Borsippy, kt\u00f3rego w\u0142asny awans towarzyszy\u0142 awansowi Marduka. \u015awiadectwa historyczne ukazuj\u0105 zatem przyk\u0142adowo, jak \u015bci\u015ble <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Naukowa nauka o Bogu i wierze danej religii.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> i polityka w\u0142adzy by\u0142y w Mezopotamii ze sob\u0105 splecione.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dalsze odsy\u0142acze<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"\/pl\/enki\/\">Ea\/Enki, ojciec<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/nabu\/\">Nabu, syn<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/tiamat\/\">Tiamat, pokonana bogini chaosu (o ile jako strona)<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/anu\/\">Anu, starszy ojciec panteonu<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/mezopotamia\/\">Mezopotamia, przegl\u0105d panteonu<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/bostwa-najwyzsze\/\">Najwy\u017csze b\u00f3stwa, podkategoria<\/a><\/li><li><a href=\"\/pl\/bostwa\/\">Bogowie, przegl\u0105d klas<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura (wyb\u00f3r)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Lambert, Wilfred G.: <em>Babylonian Creation Myths<\/em>. Winona Lake 2013.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Sommerfeld, Walter: <em>Der Aufstieg Marduks. Die Stellung Marduks in der babylonischen Religion des zweiten Jahrtausends v. Chr.<\/em>. Neukirchen-Vluyn 1982.<\/span><\/li><li>Walde, Christine (red.): <em>Der Neue Pauly<\/em> (has\u0142o 'Marduk&#8217;).<\/li><\/ul><\/footer>\n<p class=\"iwg-bib-more\"><span data-nosnippet>Dalsze pozycje standardowe w <a href=\"\/pl\/literatura\/\">bibliografii<\/a>.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-wv-marduk-faq-9f83f8 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"wv-marduk-faq-9f83f8\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-wv-marduk-faq-col-1313dd\" data-id=\"wv-marduk-faq-col-1313dd\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-wv-marduk-h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"wv-marduk-h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Cz\u0119sto zadawane pytania dotycz\u0105ce Marduka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-wv-marduk-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"wv-marduk-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n<details class=\"iwg-faq-item\">\n  <summary><strong>Kim by\u0142 b\u00f3g Marduk?<\/strong><\/summary>\n  <p>Marduk by\u0142 g\u0142\u00f3wnym bogiem babilo\u0144skiego panteonu i uchodzi za stw\u00f3rc\u0119 \u015bwiata wed\u0142ug wyobra\u017ce\u0144 babilo\u0144skich. Enuma Elish, babilo\u0144ski mit stworzenia, opowiada, jak Marduk pokonuje smocz\u0105 bogini\u0119 pierwotnych w\u00f3d Tiamat i z jej cia\u0142a kszta\u0142tuje niebo i ziemi\u0119. Marduk przej\u0105\u0142 w okresie postakedyjskim funkcj\u0119 sumeryjskiego Enlila.<\/p>\n<\/details>\n\n<details class=\"iwg-faq-item\">\n  <summary><strong>Czym jest \u015bwi\u0119to Marduka?<\/strong><\/summary>\n  <p>Najwa\u017cniejszym \u015bwi\u0119tem Marduka by\u0142o Akitu, babilo\u0144skie \u015bwi\u0119to Nowego Roku wiosn\u0105. Publicznie odczytywano w\u00f3wczas mit stworzenia Enuma Elish, wizerunek Marduka wynoszono ze \u015bwi\u0105tyni Esagila w <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Budowla s\u0142u\u017c\u0105ca czci jednego lub wielu b\u00f3stw.\" tabindex=\"0\">\u015bwi\u0105tyni<\/span> w uroczystej <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Uroczysta procesja religijna.\" tabindex=\"0\">procesji<\/span> przez Babilon, a kr\u00f3l by\u0142 ponownie potwierdzany w swym urz\u0119dzie. Akitu wyznacza\u0142o rytm babilo\u0144skiego roku.<\/p>\n<\/details>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-wv-marduk-s elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"wv-marduk-s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<script type=\"application\/ld+json\">{\"@context\": \"https:\/\/schema.org\", \"@type\": \"FAQPage\", \"mainEntity\": [{\"@type\": \"Question\", \"name\": \"Kim by\u0142 b\u00f3g Marduk?\", \"acceptedAnswer\": {\"@type\": \"Answer\", \"text\": \"Marduk by\u0142 g\u0142\u00f3wnym bogiem babilo\u0144skiego panteonu i uchodzi za stw\u00f3rc\u0119 \u015bwiata wed\u0142ug wyobra\u017ce\u0144 babilo\u0144skich. Enuma Elisz \u2013 babilo\u0144ski mit stworzenia \u2013 opowiada, jak Marduk pokonuje smocz\u0105 bogini\u0119 pierwotnych w\u00f3d Tiamat i z jej cia\u0142a kszta\u0142tuje niebo i ziemi\u0119. Marduk przej\u0105\u0142 w okresie postakedyjskim funkcj\u0119 sumeryjskiego Enlila.\"}}, {\"@type\": \"Question\", \"name\": \"Czym jest \u015bwi\u0119to Marduka?\", \"acceptedAnswer\": {\"@type\": \"Answer\", \"text\": \"Najwa\u017cniejszym \u015bwi\u0119tem Marduka by\u0142o Akitu, babilo\u0144skie \u015bwi\u0119to Nowego Roku wiosn\u0105. Publicznie odczytywano w\u00f3wczas mit stworzenia Enuma Elisz, wizerunek Marduka wynoszono ze \u015bwi\u0105tyni Esagila w procesji przez Babilon, a kr\u00f3l by\u0142 ponownie potwierdzany w swym urz\u0119dzie. Akitu wyznacza\u0142o rytm babilo\u0144skiego roku.\"}}]}<\/script>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":1635,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Marduk","_yoast_wpseo_title":"Marduk, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu i tradycji mezopotamskiej","_yoast_wpseo_metadesc":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","gefaehrdungsstufe":"3","wesen_kultur":"mesopotamien","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[27,165,25,157,59,159],"class_list":["post-15634","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-goetter","category-kulturen","category-kultury","category-mesopotamien","category-mezopotamia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Marduk, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu i tradycji mezopotamskiej<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marduk\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-18T14:46:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/\",\"name\":\"Marduk, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu i tradycji mezopotamskiej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_marduk.webp\",\"datePublished\":\"2026-04-27T06:40:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-18T14:46:21+00:00\",\"description\":\"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_marduk.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_marduk.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Bogowie z tradycji mezopotamskiej.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/strona-glowna\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marduk\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Marduk\",\"datePublished\":\"2026-04-27T06:40:50+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-18T14:46:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/pl\\\/marduk\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_mesopotamien_marduk.webp\",\"articleSection\":[\"Goetter\",\"Goetter\",\"Kulturen\",\"Kultury\",\"Mesopotamien\",\"Mezopotamia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"description\":\"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marduk, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu i tradycji mezopotamskiej","description":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Marduk","og_description":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-06-18T14:46:21+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Marduk","datePublished":"2026-04-27T06:40:50+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:46:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","articleSection":["Goetter","Goetter","Kulturen","Kultury","Mesopotamien","Mezopotamia"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/","name":"Marduk, b\u00f3g pa\u0144stwowy Babilonu i tradycji mezopotamskiej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","datePublished":"2026-04-27T06:40:50+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:46:21+00:00","description":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Bogowie z tradycji mezopotamskiej."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/strona-glowna\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marduk"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Marduk","datePublished":"2026-04-27T06:40:50+00:00","dateModified":"2026-06-18T14:46:21+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/marduk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_mesopotamien_marduk.webp","articleSection":["Goetter","Goetter","Kulturen","Kultury","Mesopotamien","Mezopotamia"],"inLanguage":"pl-PL","description":"Awans od b\u00f3stwa miejskiego do boga pa\u0144stwowego, zwyci\u0119stwo nad Tiamat, \u015bwi\u0105tynia Esagila, \u015bwi\u0119to Akitu, 50 imion, smok Mu\u0161hu\u0161\u0161u."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15634","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/15634\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}