{"id":188640,"date":"2026-09-07T03:36:52","date_gmt":"2026-09-07T03:36:52","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=188640"},"modified":"2026-09-07T03:39:33","modified_gmt":"2026-09-07T03:39:33","slug":"aengus","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/","title":{"rendered":"Aengus"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"188640\" class=\"elementor elementor-188640 elementor-3049 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ac099aa e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"ac099aa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c4447c7 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"c4447c7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db560b3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db560b3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3adb205 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3adb205\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Aengus \u2014 dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1 agus na h\u00f3ige<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e069127 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e069127\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Is dia \u00c9ireannach \u00e9 Aengus a bhaineann leis an ghr\u00e1, leis an \u00f3ige agus leis an inspior\u00e1id fhileata, agus t\u00e1 r\u00f3l seasmhach aige i sraith sc\u00e9alta na Tuatha D\u00e9 Danann.<\/p><p>Aengus, a scr\u00edobhtar sa tSean-Ghaeilge mar \u00d3engus mac in Daghdha n\u00f3 Mac ind \u00d3g (\u00abAn Mac \u00d3g\u00bb), is pr\u00edomhfhigi\u00far \u00e9 i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ioml\u00e1n na sc\u00e9alta d\u00e9ithe a th\u00e1inig anuas \u00f3 chult\u00far ar leith.\" tabindex=\"0\">miotaseola\u00edocht<\/span> na h\u00c9ireann agus meastar gur dia na h\u00f3ige, an ghr\u00e1 agus na hinspior\u00e1ide fileata \u00e9.<\/p><p>Is mac \u00e9 leis an Daghda agus le Boann, bandia na habhann Boyne, agus de r\u00e9ir na traidisi\u00fain lonna\u00edtear \u00e9 sa tumba chnoic Br\u00fa na B\u00f3inne, ar a dtugtar Nuachongbh\u00e1il (Newgrange) sa l\u00e1 inniu. T\u00e9ann na t\u00e9acsanna sc\u00e9ala\u00edochta is sine faoi Aengus siar chomh fada leis an 8\u00fa haois.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2bc47b3 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"2bc47b3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-748962a elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"748962a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Dia \/ Bandia: Cumhacht uachtarach pearsantaithe i bpaintheon cult\u00fair, le freagrachta\u00ed soil\u00e9ire \u2014 f\u00f3rsa\u00ed an d\u00falra, cinni\u00faint, cogadh, torth\u00falacht. Adhrtha tr\u00ed chultacha, ofr\u00e1lacha agus institi\u00faid\u00ed teampail.\">Dia<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/ceilteach\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Reiligi\u00fan Ceilteach in Iarthar na hEorpa agus ar Oile\u00e1in na Breataine, curtha in i\u00fal go miotas\u00fail tr\u00ed th\u00e9acsanna \u00c9ireannach-Breatnach.\">Ceilteach<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f842fa7 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f842fa7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-94b3352 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"94b3352\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;N\\u00edor aims\\u00edodh aon cheannteideal ar an leathanach seo.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tCl\u00e1r \u00c1bhair\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__94b3352\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__94b3352\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__94b3352\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4ea867a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4ea867a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f62e240 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"f62e240\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-190248\" alt=\"Aengus \u2013 dia \u00f3n Traidisi\u00fan Ceilteach, l\u00e9iri\u00fa stairi\u00fail-samhalta\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6e6e69b e-con-boxed e-flex e-con e-parent\" data-id=\"6e6e69b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bd0c179 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"bd0c179\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c4dfaf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1c4dfaf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Foins\u00ed agus traidisi\u00fan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f93be9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2f93be9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Is iad na t\u00e9acsanna is t\u00e1bhachta\u00ed faoi Aengus na sc\u00e9alta Sean-Ghaeilge \u00abAislinge \u00d3enguso\u00bb (\u00abAisling Aengus\u00bb, 8\u00fa haois), \u00abTochmarc \u00c9ta\u00edne\u00bb (\u00abC\u00fal\u00fa \u00c9ta\u00edn\u00bb, an 8\u00fa go 9\u00fa haois freisin) agus an \u00e1bhar ginealais \u00f3 \u00abLebor Gab\u00e1la \u00c9renn\u00bb.<\/p><p>Ina theannta sin t\u00e1 na \u00abDindshenchas\u00bb, sc\u00e9alta logainmneacha a luann Aengus ar\u00eds agus ar\u00eds eile, go h\u00e1irithe i dtaca leis an Boyne agus le Br\u00fa na B\u00f3inne. Sa t\u00e9acs Me\u00e1n-Ghaeilge \u00abAcallam na Sen\u00f3rach\u00bb (\u00abComhr\u00e1 na Sean\u00f3ir\u00ed\u00bb, 12\u00fa haois), l\u00e9ir\u00edtear Aengus mar r\u00ed sean, cr\u00edonna na S\u00edde.<\/p>\n\n<p>L\u00e9irigh John Carey ina shaothar ar litr\u00edocht na Me\u00e1n-Ghaeilge (\u00abA Single Ray of the Sun\u00bb, 1999) an dl\u00fathcheangal idir an traidisi\u00fan hagaigrafach agus an traidisi\u00fan <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"\u00d3 thaobh Cr\u00edosta\u00ed de: a bhaineann le reiligi\u00fan r\u00e9amh-Chr\u00edosta\u00ed n\u00f3 neamh-Chr\u00edosta\u00ed.\" tabindex=\"0\">p\u00e1g\u00e1nach<\/span>-miotaseola\u00edoch.<\/p><p>Feictear Aengus ansin mar shampla de fhigi\u00far r\u00e9amh-Chr\u00edosta\u00ed a rinneadh tuata di sa leagan Cr\u00edosta\u00ed, ach n\u00e1r cuireadh ar ceal go hioml\u00e1n. Cuireann Bernhard Maier Aengus i gc\u00f3ras miotaseola\u00edoch na Tuatha D\u00e9 Danann, ina seasann s\u00e9 don ghl\u00fain is \u00f3ige agus, d\u00e1 bhr\u00ed sin, do \u00abphrionsabal na hathnuachana\u00bb.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7d8e1b0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7d8e1b0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4116557 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4116557\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Breith agus Br\u00fa na B\u00f3inne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e822efe elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e822efe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>T\u00e1 sc\u00e9al breithe Aonghusa fite fuaite le tuama Bhr\u00fa na B\u00f3inne (Newgrange). Titeann an Daghdha i ngr\u00e1 le B\u00f3inn, at\u00e1 p\u00f3sta le hElcmar. Chun an o\u00edche ghr\u00e1 a fhad\u00fa, cuireann an Daghdha stop leis an ngrian ar feadh naoi m\u00ed, sa chaoi go dtarla\u00edonn gini\u00faint, toircheas agus breith Aonghusa ar aon l\u00e1 amh\u00e1in.<\/p><p>\u00d3n ngini\u00faint neamhghn\u00e1ch seo a thagann an t-ainm \u00abMac ind \u00d3g\u00bb (\u00abAn Mac \u00d3g\u00bb). Tar \u00e9is a bhreithe, cluicheann Aonghus Elcmar go glic agus glacann seilbh air f\u00e9in ar Bhr\u00fa na B\u00f3inne, \u00e1 \u00e9ileamh mar chuid den chomharbas go dtabharfa\u00ed d\u00f3 an tuama \u00abar feadh lae agus o\u00edche amh\u00e1in\u00bb, rud a chialla\u00edonn, sa tSean-Ghaeilge, an ts\u00edora\u00edocht f\u00e9in.<\/p>\n\n<p>Tugann an insint seo le fios go raibh nasc \u00e1rsa idir Aonghus agus an tuama meigiliteach seo ar bhruach na B\u00f3inne, a t\u00f3gadh de r\u00e9ir na seand\u00e1la\u00edochta timpeall na bliana 3200 roimh Chr\u00edost.<\/p><p>L\u00e9irigh Helmut Birkhan ina shaothar \u00abKelten\u00bb go dtaispe\u00e1nann an sc\u00e9al seo an t-aistri\u00fa at\u00e1 coitianta i dtraidisi\u00fan na h\u00c9ireann, \u00f3n <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"\u00d3m\u00f3s do shinsir mharbha teaghlaigh mar chumhachta\u00ed cosanta a mhaireann ina ndiaidh.\" tabindex=\"0\">chultas sinsear<\/span> at\u00e1 inaimsithe go seand\u00e1la\u00edochta go dt\u00ed an <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Comhth\u00e9acs ioml\u00e1n na sc\u00e9alta d\u00e9ithe a th\u00e1inig anuas \u00f3 chult\u00far \u00e1irithe.\" tabindex=\"0\">mhiotaseola\u00edocht<\/span> mar a hins\u00edodh \u00ed sna me\u00e1naoiseanna. N\u00edor luadh go sonrach sa t\u00e9acs me\u00e1naoiseach an t-ail\u00edni\u00fa r\u00e9alteola\u00edoch at\u00e1 ag Newgrange le h\u00e9ir\u00ed na gr\u00e9ine sa gheimhreadh, ach t\u00e1 s\u00e9 ar eolas mar thoradh ar thaighde seand\u00e1la\u00edochta Michael O&#8217;Kelly \u00f3 1969 i leith.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c7e255a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c7e255a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d7c632f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"d7c632f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Aisling Aengus agus an gr\u00e1 do Chaer<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4d558e5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4d558e5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Is \u00e9 an miotaseola\u00edocht Aengus is c\u00e1ili\u00fala \u00abAislinge \u00d3enguso\u00bb, a aisling. Feiceann Aengus i mbriongl\u00f3id bean \u00f3g \u00e1lainn, a im\u00edonn nuair a dh\u00fais\u00edonn s\u00e9. Tinn le gr\u00e1, cuarda\u00edonn s\u00e9 \u00ed ar feadh bliain ioml\u00e1n, go dt\u00ed go dtugann a mh\u00e1thair Boann agus a athair an Daghda c\u00fanamh d\u00f3.<\/p><p>Sa deireadh aims\u00edonn s\u00e9 Caer Ibormeith ag Loch B\u00e9l Dracon, \u00e1it a bhfuil s\u00ed ina c\u00f3na\u00ed mar eala i measc 150 eala, a athra\u00edtear go h\u00e9in gach bliain ag Samhain. Athra\u00edonn Aengus \u00e9 f\u00e9in ina eala freisin, agus eitl\u00edonn an bheirt acu chun beala\u00ed, agus cuireann a n-amhr\u00e1n \u00e9isteoir\u00ed i gcodladh ar feadh tr\u00ed l\u00e1.<\/p>\n\n<p>L\u00e9igh Marie-Louise Sjoestedt an sc\u00e9al seo mar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Eilimint athfhillteach \u00e1bhair in eala\u00edn n\u00f3 i sc\u00e9al.\" tabindex=\"0\">m\u00f3it\u00edf<\/span> Ceilteach tipici\u00fail an \u00abteachtaire briongl\u00f3ide\u00bb (\u00abfith-fath\u00bb), ina r\u00e9ada\u00edtear an gr\u00e1 idir dhaonna agus neach \u00f3n saol eile tr\u00ed athr\u00fa agus tr\u00ed theorainn idir na saolta a thrasn\u00fa.<\/p><p>L\u00e9irigh John Carey go mbaineann an athr\u00fa go eala i traidisi\u00fan Ceilteach agus Gearm\u00e1nach go minic le Samhain agus le athr\u00fa s\u00e9as\u00farach, rud a chuireann Aengus i gcomhth\u00e9acs f\u00e9ilire-deasghn\u00e1tha.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c31da5b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c31da5b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5653c1e elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5653c1e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">R\u00f3l in Tochmarc \u00c9ta\u00edne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-100a5d7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"100a5d7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>I \u00abTochmarc \u00c9ta\u00edne\u00bb, ceann de na sraitheanna sc\u00e9alta is t\u00e1bhachta\u00ed i dtraidisi\u00fan na h\u00c9ireann, t\u00e1 r\u00f3l idirghabh\u00e1la\u00ed l\u00e1rnach ag Aengus. Titeann a leathdhearth\u00e1ir Midir i ngr\u00e1 leis an \u00e1lainn \u00c9ta\u00edn, a n-athra\u00edonn a ch\u00e9ad bhean F\u00faamnach \u00ed, le \u00e9ad, ina loch\u00e1n uisce. Le himeacht na hathruithe, athra\u00edtear \u00c9ta\u00edn ina cuil, agus ansin ina bean, a athbheirtear.<\/p><p>Glacann Aengus l\u00e9i ina S\u00eddh, tugann s\u00e9 cosaint di agus cinnt\u00edonn s\u00e9 go bhfaigheann s\u00ed a bealach ar ais go Midir sa deireadh. Ceangla\u00edonn an sc\u00e9al \u00e9 leis an <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Eilimint athfhillteach \u00e1bhair in eala\u00edn n\u00f3 i sc\u00e9al.\" tabindex=\"0\">m\u00f3it\u00edf<\/span> athbheireachta agus le hiontaofacht laistigh den chlann d\u00e9ithe.<\/p>\n\n<p>L\u00e9irigh Miranda Aldhouse-Green in \u00abThe Gods of the Celts\u00bb (1986) an fheidhm strucht\u00farach a bh\u00ed ag Aengus mar dhia teorann: seasann s\u00e9 idir na gl\u00faine, idir m\u00fascailt agus briongl\u00f3id, idir cruth ainmh\u00ed agus daonna, idir an saol seo agus an Saol Eile. Cuireann an su\u00edomh idirghabh\u00e1la\u00ed seo ar a chumas nasc a bheith aige le l\u00edon m\u00f3r sc\u00e9alta ina l\u00e9ir\u00edtear trasnuithe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fc0b71e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"fc0b71e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f652002 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f652002\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">R\u00e9ims\u00ed feidhme<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec69272 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ec69272\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sna t\u00e9acsanna is f\u00e9idir roinnt r\u00e9ims\u00ed feidhme a aithint. Is \u00e9 Aengus dia an ghr\u00e1 \u00f3igeanta agus na d\u00edlseachta, na fil\u00edochta agus na hinspior\u00e1ide, an bhriongl\u00f3id\u00ed agus na tairngreachta, agus an chlaochlaithe.<\/p><p>Meastar go bhfuil a \u00e1it ch\u00f3naithe, Br\u00fa na B\u00f3inne, ina \u00e1it naofa inspior\u00e1ide agus teagmh\u00e1la leis na S\u00edde. D\u00e9antar cur s\u00edos air go minic mar \u00f3stach fial agus mar ph\u00e1tr\u00fan leann\u00e1n.<\/p>\n\n<p>Cuireann Bernhard Maier \u00e9 i sc\u00e9im feidhme \u00ab<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ein als g\u00f6ttlich verehrtes Wesen innerhalb einer Religion.\" tabindex=\"0\">diachta<\/span> \u00f3ige\u00bb, inchompar\u00e1ide leis an mBaldr Gearm\u00e1nach, an Eros Gr\u00e9agach n\u00f3 an Kama Indiach.<\/p><p>N\u00ed f\u00e9idir ionannas feidhme d\u00edreach a bhun\u00fa, ach l\u00e9ir\u00edonn an chos\u00falacht th\u00edopeola\u00edoch feidhm dia gr\u00e1 agus \u00f3ige laistigh den <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Die Gesamtheit der G\u00f6tter einer Religion oder Kultur.\" tabindex=\"0\">phaintheon<\/span> Ceilteach. Chomh maith leis sin, chuir Helmut Birkhan b\u00e9im ar an ngn\u00e9 a bhaineann leis an bhfil\u00edocht agus leis an <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Praktiken, die durch besondere Handlungen oder Formeln in den Lauf der Dinge eingreifen wollen.\" tabindex=\"0\">dra\u00edocht<\/span>, a nascann Aengus le Brigid agus leis na filid, na fil\u00ed traidisi\u00fanta \u00c9ireannacha.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-228c187 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"228c187\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-320c189 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"320c189\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Comhchos\u00falachta\u00ed Breatnaise agus Gallaise<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9de5d9a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"9de5d9a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>N\u00ed f\u00e9idir comhionann Breatnach d\u00edreach le Aengus a shainaithint go cinnte. Faightear feidhmeanna inchompar\u00e1ide i bhfigi\u00far Mabon, an mac \u00f3g le Modron, a bhfuil r\u00f3l aige in \u00abCulhwch agus Olwen\u00bb.<\/p><p>T\u00e1 Mabon inchompar\u00e1ide leis an Mac ind \u00d3g, rud a l\u00e9irigh Sjoestedt sa taighde n\u00edos sine agus John T. Koch sna hoibreacha n\u00edos d\u00e9ana\u00ed. Ar mh\u00f3r-th\u00edr na hEorpa, t\u00e1 Maponos deimhnithe in inscr\u00edbhinn\u00ed R\u00f3mh\u00e1nacha, ainm a bhaineann go heitneola\u00edoch go d\u00edreach leis an bhunfhoirm Insceilteach *makwo-no-s (\u00abmac \u00f3g\u00bb).<\/p>\n\n<p>L\u00e9ir\u00edonn na comhchos\u00falachta\u00ed seo go raibh figi\u00far forleithne de dhia \u00f3g le feidhm gr\u00e1 agus inspior\u00e1ide ann sa saol Ceilteach teanga, a chuaigh i bhfoirm chinnte i dt\u00e9acsanna na h\u00c9ireann mar Aengus. N\u00ed deimhn\u00edtear strucht\u00far sc\u00e9ala\u00edochta comhionann, ach t\u00e1 an gaol strucht\u00farach inchreidte.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e186afd e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e186afd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a83fbb1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"a83fbb1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">L\u00e9irthuiscint<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dc78d2b elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"dc78d2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>San nua-litr\u00edocht, phl\u00e9igh William Butler Yeats Aengus i roinnt d\u00e1nta, an ceann is c\u00e1ili\u00fala n\u00e1 \u00abThe Song of Wandering Aengus\u00bb (1899), ina dt\u00f3gann s\u00e9 an m\u00f3t\u00edf briongl\u00f3id\u00ed. Rinne Yeats agus a lucht comhth\u00e9acsa Aengus ina cheann de na figi\u00fair\u00ed suntasacha den Athbheochan \u00c9ireannach.<\/p><p>Sa spiorad\u00e1ltacht Cheilteach nua-aimseartha, meastar Aengus mar ph\u00e1tr\u00fan leann\u00e1n \u00f3g agus mar inspior\u00e1id don obair eala\u00edne. N\u00ed m\u00f3r a bheith c\u00faramach anseo, mar go dt\u00e9ann an l\u00e9irmh\u00edni\u00fa nua-aimseartha go minic i muin\u00edn Yeats n\u00edos m\u00f3 n\u00e1 na t\u00e9acsanna me\u00e1naoiseacha.<\/p>\n\n<p>Rinne taighde acad\u00fail John Carey, Tom\u00e1s \u00d3 Cathasaigh agus Kim McCone, sna deich mbliana anuas, na strucht\u00fair int\u00e9acs\u00fala a mh\u00edni\u00fa agus l\u00e9irigh siad go dtuig scol\u00e1ir\u00ed manachta na Me\u00e1naoise Aengus n\u00edos l\u00fa mar dhia p\u00e1g\u00e1nach n\u00e1 mar fhigi\u00far laoch\u00fail \u00f3n am f\u00e1is mhiotasa\u00edoch.<\/p><p>Crutha\u00edonn an t-achar seo idir feidhm reiligi\u00fanach agus foirm liteartha an d\u00edosp\u00f3ireacht nua-aimseartha faoi an raibh Aengus <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Die Gesamtheit der religi\u00f6sen Verehrungshandlungen f\u00fcr eine Gottheit oder heilige Gestalt.\" tabindex=\"0\">cultas<\/span>-sprioc neamhsple\u00e1ch n\u00f3 go pr\u00edomha t\u00f3g\u00e1il liteartha na scr\u00edobhaithe me\u00e1naoiseacha.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-47dbe91 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"47dbe91\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-eabb141 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"eabb141\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Aengus mar Ph\u00e1tr\u00fan na bhFilid<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a123527 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a123527\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Nascann l\u00edne shonrach de thraidisi\u00fan Aengus \u00e9 leis na filid, an aicme dhl\u00edtheach fhoghlamtha fil\u00ed na h\u00c9ireann. In \u00abAcallam na Sen\u00f3rach\u00bb, tugann seansaighdi\u00fair a raibh aithne phearsanta aige ar Aengus tuairisc ar a bhua chun an r\u00e9altacht a chlaochl\u00fa tr\u00ed dhra\u00edocht focal agus ceoil.<\/p><p>Nascann an <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ein wiederkehrendes inhaltliches Element in Kunst oder Erz\u00e4hlung.\" tabindex=\"0\">m\u00f3t\u00edf<\/span> seo leis an tuiscint Sean-Ghaeilge maidir leis an imbas forosnai, an \u00abt-eolas inspior\u00e1ideach cuimsitheach\u00bb, a cuireadh i leith na filid faoi thromchodladh. Anseo, n\u00ed l\u00e9ir\u00edtear Aengus go pr\u00edomha mar dhia gr\u00e1, ach mar r\u00e1tha\u00ed na hinspior\u00e1ide fil\u00edochta.<\/p>\n\n<p>L\u00e9irigh Kim McCone in \u00ab<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gleichbedeutend mit heidnisch; einer vorchristlichen Religion zugeh\u00f6rig.\" tabindex=\"0\">P\u00e1g\u00e1nach<\/span> Past and Christian Present\u00bb (1990) gur st\u00edle\u00e1il na manaigh mhe\u00e1naoiseacha, a scr\u00edobh na sc\u00e9alta, Aengus go d&#8217;aon ghn\u00f3 mar fhigi\u00far \u00e9ifeachtach liteartha, a d&#8217;aistrigh eala\u00edn na fil\u00edochta p\u00e1g\u00e1na\u00ed isteach i saol oideachas\u00fail Cr\u00edosta\u00ed. D\u00e1 bhr\u00ed sin, is figi\u00far comhth\u00e1ite \u00e9 Aengus a nascann r\u00e9amhstair agus cult\u00far mainistreach, seachas sprioc chult\u00fartha shoil\u00e9ir go stairi\u00fail.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ca05d79 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"ca05d79\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f289f61 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"f289f61\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Aengus i Sc\u00e9al Fhinn<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e98b883 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e98b883\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sa timthriall sc\u00e9ala\u00edochta faoi Fhionn mac Cumhaill, feictear Aengus ar\u00eds agus ar\u00eds eile mar athair altrama cosantach agus mar ph\u00e1tr\u00fan Dhiarmaid U\u00ed Dhuibhne, a bhfuil a mh\u00e1thair, dar leis, i ngaol altrama leis.<\/p><p>In \u00abT\u00f3raigheacht Dhiarmada agus Ghr\u00e1inne\u00bb (\u00abAn T\u00f3ra\u00edocht ar Dhiarmuid agus Gr\u00e1inne\u00bb), a bhfuil an l\u00e1mhscr\u00edbhinn is sine d\u00e1 cuid \u00f3 chuid an 16\u00fa haois, ach a sh\u00edneann a traidisi\u00fan b\u00e9il siar go dt\u00ed an 10\u00fa haois, cosna\u00edonn Aengus an Diarmaid teifeach ar\u00eds agus ar\u00eds eile ar th\u00f3ra\u00edocht Fhinn.<\/p><p>Tar \u00e9is b\u00e1s Dhiarmaid \u00f3 eite an torc dra\u00edochta \u00f3 Beann Gulbain (Ben Bulben), iompra\u00edonn Aengus an corp\u00e1n chun an Br\u00fa na B\u00f3inne, \u00e1it a n-athbheo\u00edonn s\u00e9 \u00e9 le an\u00e1il beatha le haghaidh comhr\u00e1ite \u00f3 am go ham.<\/p><p>L\u00e9irigh Joseph Falaky Nagy in \u00abThe Wisdom of the Outlaw\u00bb (Berkeley 1985) go dtugann an eipeas\u00f3id seo leas comhaimseartha don topos n\u00edos sine den ch\u00f3naitheoir S\u00eddhe mar ph\u00e1tr\u00fan cosantach na h\u00f3ige d\u00edbeartha.<\/p>\n<p>Sa \u00abMacgn\u00edmartha Find\u00bb (\u00ab\u00c9achta\u00ed \u00d3ige Fhinn\u00bb), a bhfuil a t\u00e9acs sa \u00abLebor na hUidre\u00bb, feictear Aengus freisin ar imeall an sc\u00e9il mar fhigi\u00far r\u00e1tha\u00edochta, ag a ch\u00fairt a fhaigheann Fionn cuid d\u00e1 oili\u00faint mar leanbh.<\/p><p>L\u00e9ir\u00edonn an idirfh\u00ed seo idir an Timthriall Miotaseola\u00edoch agus Timthriall Fhinn r\u00f3l idirghabh\u00e1la\u00ed chult\u00fartha ag Aengus, a fhanann i l\u00e1thair thar theorainneacha na dtimthriallta sc\u00e9ala\u00edochta. Rinne Proinsias Mac Cana cur s\u00edos ar an st\u00e1das seo in \u00abCeltic Mythology\u00bb (1970) mar shaintr\u00e9ith de na figi\u00fair\u00ed d\u00e9 \u00abl\u00e1rnach \u00f3 thaobh gin\u00e9iteach\u00bb, a fheictear i roinnt sraitheanna sc\u00e9ala\u00edochta mar fhigi\u00fair\u00ed taca\u00edochta.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d54be97 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d54be97\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e6071f9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"e6071f9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Naisc Teanga agus \u00cdocnagrafa\u00edochta<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e21ed9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8e21ed9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sa stair teanga l\u00e9irmh\u00edn\u00edtear an ainm Aengus mar \u00ab\u00f3en-guss\u00bb, \u00abneart aonarach\u00bb n\u00f3 \u00abaon neart\u00bb, nasctha leis an tsean-Ghaeilge \u00abguss\u00bb, \u00abneart, f\u00edochmhaireacht\u00bb.<\/p><p>Chuir Whitley Stokes agus Kuno Meyer an eitn\u00e9imeola\u00edocht seo chun cinn cheana f\u00e9in sa 19\u00fa haois, agus t\u00e1 s\u00ed deimhnithe sna saothair chaighde\u00e1nacha nua-aoiseacha ar ainmneola\u00edocht na sean-Ghaeilge, mar shampla Donncha \u00d3 Corr\u00e1in agus Fidelma Maguire, \u00abGaelic Personal Names\u00bb (Baile \u00c1tha Cliath 1981).<\/p><p>T\u00e1 l\u00e9amh ioma\u00edoch mar \u00abrogha amh\u00e1in\u00bb, \u00aban t-aon rogha\u00bb, le f\u00e1il i ngluaiseanna imeallacha, ach n\u00edl an bhonn eitneola\u00edochta chomh l\u00e1idir sin d\u00f3.<\/p><p>Is suntasach an rian liteartha go mb\u00edonn an leasainm \u00abMac ind \u00d3g\u00bb (\u00abMac na h\u00d3ige\u00bb n\u00f3 \u00abMac an d\u00e1 \u00d3g\u00e1nach\u00bb) ag Aengus, rud a l\u00e9igh John Carey in \u00abStudia Celtica\u00bb Iml. 19 (1984) mar aisiomp\u00fa d&#8217;aon ghn\u00f3 ar phatrainm coitianta: n\u00ed h\u00e9 an t-athair a thugann ainm don mhac, ach an mh\u00e1thair (Boann) agus an t-athair-leann\u00e1n (Dagda) a chruaitheann an fhoirmle ainm le ch\u00e9ile.<\/p>\n<p>\u00d3 thaobh na \u00edocnagrafa\u00edochta de, n\u00edl l\u00e9irithe cinnte den <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Tr\u00e9imhse an chult\u00fair Ghr\u00e9agaigh agus R\u00f3mh\u00e1naigh, \u00f3 thart ar 800 R.Ch. go 600 A.D.\" tabindex=\"0\">seanaimsire<\/span> ar Aengus ann, \u00f3s rud \u00e9 go n-oibr\u00edonn eala\u00edn na Gaeilge sa <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Tr\u00e9imhse r\u00e9amhstairi\u00fail tar \u00e9is na Cr\u00e9-umhaoise, marc\u00e1ilte ag saoirseacht iarainn.\" tabindex=\"0\">Aois Iarainn<\/span> den chuid is m\u00f3 go neamh-fh\u00edor\u00fail.<\/p><p>Luaigh Barry Raftery in \u00abPagan Celtic Ireland\u00bb (Londain 1994) go c\u00faramach na m\u00f3it\u00edfeanna gr\u00e9ine agus \u00e9an \u00f3n d\u00e9anach-chr\u00e9-umhaois ar an \u00f3r \u00f3 Coggalbeg, chomh maith leis an tsiombalachas p\u00e9ire eala\u00ed i n-earra\u00ed cr\u00e9-umha \u00f3n Abhainn Bann, mar shubstr\u00e1it \u00edocnagrafa\u00edochta. Is f\u00e9idir go raibh sc\u00e9alta n\u00edos d\u00e9ana\u00ed, mar shampla claochl\u00fa Aengus le Caer ina bp\u00e9ire eala\u00ed, cur ar ais go liteartha isteach san \u00e1bhar seo. N\u00ed f\u00e9idir aithint dh\u00edreach a dh\u00e9anamh.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a894f54 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a894f54\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9f1ec7d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9f1ec7d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Br\u00fa na B\u00f3inne mar l\u00e1rphointe cosmach<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0834f76 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0834f76\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Is \u00e9 Br\u00fa na B\u00f3inne, an tuama meigiliteach ar an Bh\u00f3inn, an su\u00edomh is t\u00e1bhachta\u00ed a bhaineann le Aengus i <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ioml\u00e1n na sc\u00e9alta d\u00e9ithe a tugadh anuas de chult\u00far.\" tabindex=\"0\">miotaseola\u00edocht<\/span> na h\u00c9ireann. Meastar gur geata \u00e9 chuig an Saol Eile, gur st\u00f3ras \u00e9 agus gur ionad tion\u00f3il \u00e9 do na Tuatha D\u00e9 Danann.<\/p><p>Tugann na \u00abDindshenchas\u00bb roinnt eitneola\u00edochta\u00ed don logainm, iad go l\u00e9ir ag baint le Boann n\u00f3 leis an uisce. N\u00ed luaitear i gceachtar de na foins\u00ed me\u00e1naoiseacha an eola\u00edocht r\u00e9alteola\u00edoch a bhaineann le treo an dorchla i dtreo \u00e9ir\u00ed na gr\u00e9ine ag an gheimhreadh, treo at\u00e1 ar eolas \u00f3 thochailt\u00ed Michael O&#8217;Kelly, rud a l\u00e9ir\u00edonn an deacracht a bhaineann le fionnachtana seand\u00e1la\u00edochta a nascadh le <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ioml\u00e1n na sc\u00e9alta d\u00e9ithe a tugadh anuas de chult\u00far.\" tabindex=\"0\">miotaseola\u00edocht<\/span> a tugadh anuas i dt\u00e9acsanna.<\/p>\n\n<p>I dtaighde ceilteola\u00edochta an lae inniu, t\u00e1 Br\u00fa na B\u00f3inne ina Oidhreacht Dhomhanda UNESCO agus ina bhuaicphointe do staid\u00e9ar ar an gaol idir an Neolaiteach agus <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ioml\u00e1n na sc\u00e9alta d\u00e9ithe a tugadh anuas de chult\u00far.\" tabindex=\"0\">miotaseola\u00edocht<\/span> Cheilteach.<\/p><p>L\u00e9irigh Bernhard Maier gur d\u00f3cha go dtarraing\u00edonn na t\u00e9acsanna me\u00e1naoiseacha ar sheantraidisi\u00fan cuimhne lean\u00fanach a mharc\u00e1il \u00e1iteanna \u00e1irithe le l\u00e1ithreacht dhiaga, ach nach f\u00e9idir aon l\u00edne dh\u00edreach a at\u00f3g\u00e1il as sin chuig reiligi\u00fanacht na dt\u00f3g\u00e1laithe f\u00e9in.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":3239,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Aengus","_yoast_wpseo_title":"Aengus \u2013 Dia \u00c9ireannach an Ghr\u00e1 agus na h\u00d3ige | iWell Guard","_yoast_wpseo_metadesc":"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"1","wesen_kultur":"","wesen_klasse":"","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-188640","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Aengus \u2013 Dia \u00c9ireannach an Ghr\u00e1 agus na h\u00d3ige | iWell Guard<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Aengus\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T03:39:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/\",\"name\":\"Aengus \u2013 Dia \u00c9ireannach an Ghr\u00e1 agus na h\u00d3ige | iWell Guard\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_keltisch_aengus.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T03:36:52+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T03:39:33+00:00\",\"description\":\"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ga\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_keltisch_aengus.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_keltisch_aengus.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"D\u00e9ithe \u00f3n traidisi\u00fan Ceilteach.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/aengus\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/?page_id=188113\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Aengus\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"ga\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ga\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/ga\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Aengus \u2013 Dia \u00c9ireannach an Ghr\u00e1 agus na h\u00d3ige | iWell Guard","description":"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Aengus","og_description":"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T03:39:33+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/","name":"Aengus \u2013 Dia \u00c9ireannach an Ghr\u00e1 agus na h\u00d3ige | iWell Guard","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp","datePublished":"2026-09-07T03:36:52+00:00","dateModified":"2026-09-07T03:39:33+00:00","description":"Is \u00e9 Aengus (Aengus \u00d3g) dia \u00c9ireannach an ghr\u00e1, na h\u00f3ige agus na hinspior\u00e1ide, mac an Daghda agus \u00e1itritheoir Chnoc Nuachongbh\u00e1il (Newgrange).","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/#breadcrumb"},"inLanguage":"ga","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ga","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_keltisch_aengus.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"D\u00e9ithe \u00f3n traidisi\u00fan Ceilteach."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/aengus\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/?page_id=188113"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Aengus"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"ga"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ga","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/188640","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188640"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/188640\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3239"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188640"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188640"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}