{"id":200825,"date":"2026-09-07T14:10:32","date_gmt":"2026-09-07T14:10:32","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200825"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"horagalles","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/","title":{"rendered":"Horagalles"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200825\" class=\"elementor elementor-200825 elementor-3064 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-51c86db e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"51c86db\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c9c7d09 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"c9c7d09\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-247d924 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"247d924\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-859b0ae elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"859b0ae\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Horagalles, Sami herrien trumoi-jainkoa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0e5671d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0e5671d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Horagalles (Hora Galles, Tiermes edo Aijeke ere deitua) trumoi- eta ekaitz-jainkoa da Sami herrien sinesmenean, eta Eskandinavia iparraldeko, Finlandiako eta Kola penintsula errusiarreko kristautasunaren aurreko erlijioaren jainkorik boteretsuenetako bat da. Bere gurtza aro modernoaren hasierako misiolari-iturrien bidez dokumentatuta dago, eta iturri horien balioa iturri-kritikaz aztertu behar da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0020e40 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"0020e40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-95e240c elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"95e240c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Jainkoa \/ Jainkosa: Kultura bateko panteoiean pertsonifikatutako goi-boterea, eginkizun argiekin \u2014 natur-indarrak, patua, gerra, ugalkortasuna. Kultuen, eskaintzen eta tenplu-erakundeen bidez gurtua.\">Jainkoa<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8f7853f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8f7853f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-16003f2 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"16003f2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__16003f2\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__16003f2\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__16003f2\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b8542b5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b8542b5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fed4b00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"fed4b00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202397\" alt=\"Horagalles - Sami tradizioko jainkoak, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a58c52c e-con-boxed e-flex e-con e-parent\" data-id=\"a58c52c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1e2596b e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"1e2596b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9c754be elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9c754be\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturrien egoera eta azterketa kritikoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c01c74e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c01c74e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Trumoi-jainkoaren gurtzaileei buruzko idatzizko iturri nagusiak XVII. eta XVIII. mendekoak dira. Olaus Magnusek \u00abHistoria de gentibus septentrionalibus\u00bb lanean (1555) herri honen erlijio-praktikez lehen aldiz modu zabalean hitz egiten du, nahiz eta ikuspegi etnografiko urrundu batetik.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Iturri nagusia Johannes Schefferusen \u00abLapponia\u00bb da (1673), non Horagalles izenez eta bere eginkizunarekin deskribatzen den. XVIII. mendean Knud Leem, Lars Levi L\u00e6stadius eta Johan Nordlander gehitzen dira, behaketa xeheagoekin.<\/span><\/p>\n\n<p><span data-nosnippet>Iturri hauek interpretatzean kontuz ibili behar da. H\u00e5kan Rydvingek bere azterlanetan, batez ere \u00abThe End of Drum-Time\u00bb lanean (1993), erakutsi du misiolarien idazkiek Sami erlijioa kristau-ikuspegi batetik erakutsi eta modu sistematikoan distortsionatu zutela. \u00abJainko\u00bb, \u00ab<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Faltsutzat jotako gurtza-irudi baterako izendapen mespretxagarria.\" tabindex=\"0\">idoloa<\/span>\u00bb edo \u00abdeabrua\u00bb bezalako kontzeptuak Sami kontzeptuei gogoeta gabe ezarri zitzaizkien.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Juha Pentik\u00e4inenek \u00abSami Mythology\u00bb lanean (1999) azpimarratu du zailtasun metodologiko bat: Sami erlijioaren kristautasunaren aurreko forma gaur egun modu zeharkakoan bakarrik berreraiki daitekeela. Louise B\u00e4ckmanek eta Anna-Leena Siikalak lekukotasunak modu sistematikoan editatu eta modu kritikoan iruzkindu dituzte.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bc1f546 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"bc1f546\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ee392e3 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ee392e3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4c45135 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4c45135\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Horagalles izena Sami herriek antzinako eskandinaviarreko \u00ab\u00de\u00f3rr karl\u00bb (\u00abThor zaharra\u00bb, \u00abThor gizona\u00bb) hitzetik hartutakotzat azaltzen da, eta horrek argi erakusten du iparraldeko germaniar herrien trumoi-jainko Thorrekiko antzekotasuna.<\/p><p>Etimologia hau XIX. mendetik dago ezarrita ohiko onarpen gisa, eta hizkuntzalari batzuek, hala nola Lars Levi L\u00e6stadiusek eta geroago Konrad Nielsenek eta Pekka Sammallahtik baieztatu dute. Sami dialekto batzuetan Hora-Galles edo Hora-Gallis forma ere agertzen da, eta ipar-samieraz Horag\u00e1lles.<\/p>\n\n<p>Horrez gain, ikerketak beste izen batzuk erabiltzen ditu, seguru asko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio batean jainkotzat gurtutako izakia.\" tabindex=\"0\">jainkotasun<\/span> berari erreferentzia egiteko: Tiermes, Atjek, Aijeke edo Pajan-Olmai. Izen-aniztasun honek, batetik, eskualdeko dialekto-desberdintasunak islatzen ditu, eta bestetik, Sami erlijioak forma bakar eta dogmatikoki finkatu bat izan ez zuela, eskualdez eskualde nabarmen aldatzen zela.<\/p><p>H\u00e5kan Rydvingek azpimarratu du misiolarien idazkiek askotan homogeneizazio artifizial bat egin zutela, egiazko dibersitate erlijiosoari erantzuten ez ziona.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36a4086 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"36a4086\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2baf39b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2baf39b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Trumoi-jainko gisako eginkizuna<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d3ec1aa elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"d3ec1aa\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Horagalles funtsean trumoi-jainkoa da, tximistak eta trumoia kontrolatzen dituena, eta horrela eguraldiaren gaineko boterea du. Jendea gaizki-izpirituetatik babesten duen izakitzat hartzen da, bereziki Stallo izeneko erraldoiengandik eta Sami herrien izpiritu-sinesmenean agertzen diren bestelako izaki etsaiengandik.<\/p><p>Bere mailua edo aizkora bere arma nagusia da, eta horrekin gaiztoak uxatzen ditu eta troll eta erraldoiei aurre egiten die. Eginkizun eta armamentu honek Horagallesen eta iparraldeko germaniar herrien Thorren artean dagoen antzekotasun tipologikoa argi azaltzen du.<\/p>\n\n<p>Anna-Leena Siikalak lan konparatiboetan, finlandiar-ugriar eta Sami <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kondairen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologiari<\/span> buruz, erakutsi du Sami herrien trumoi-jainko ideiak eskandinaviar auzokoekiko harremanen eragina jaso zuela, baina lehenagoko ideia autonomo batzuetan oinarritzen zela.<\/p><p>Tradizio finlandiarrean (Ukko) eta Siberia ekialdeko tradizioan (Num, nenetsen artean) ere antzekotasunak aurkitzen dira, eta horiek Ipar Eurasia osoko trumoi-jainko konplexu zabal batera bideratzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4f79bb2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"4f79bb2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be4684c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"be4684c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Danbor-sinbolismoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c8d7823 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c8d7823\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sami jainkoen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Irudien edukiaren eta esanahiaren azterketa.\" tabindex=\"0\">ikonografiaren<\/span> iturri garrantzitsuena sami danborrak dira (\u00abgoavddis\u00bb edo \u00abgievrie\u00bb), 17. eta 18. mendeetan misiolariek bildu eta museoetan gordetakoak.<\/p><p>Danbor horietako askotan figura zentral bat agertzen da, gehienetan mailua edo aizkora daramana, eta Horagalles gisa identifikatzen dena. Batzuetan haren irudia eguzki-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi baten ordezko ikur bat.\" tabindex=\"0\">sinboloaren<\/span> (Beaivi) azpi-azpian kokatzen da, sami <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoian<\/span> zuen posizio garrantzitsua azpimarratuz.<\/p>\n\n<p>Danbor-irudi horien esanahia, hala ere, ez da kasu guztietan argia, danborrak \u00abnoaidi\u00bb bakoitzak (sami xamanek) helburu erritualetarako erabiltzen zituelako eta ikur pertsonalekin apaintzen zituelako.<\/p><p>Ernst Manker eta Phebe Fjellstr\u00f6mek sami danbor-arteari buruzko euren azterlanetan irudikapenen aniztasuna azaldu dute. Ez dago Horagallesentzako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Irudien edukiaren eta esanahiaren azterketa.\" tabindex=\"0\">ikonografia<\/span> estandarizaturik, baina ezaugarri jakin batzuk (mailua, aizkora, arma altxatuta duen giza-itxurako figura) behin eta berriz agertzen dira.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-62583e8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"62583e8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fa6e9c0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"fa6e9c0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gurtza eta erritoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff303a9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ff303a9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Gurutzatze-iturriek gurtza-jardunbide zehatzari buruz gutxi kontatzen dute xehetasunez. Horagallesek, itxura denez, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati dohain edo eskaintza, esker ona, eskaria edo gurtza adierazteko.\" tabindex=\"0\">opariak<\/span> jasotzen zituen animalien bidez (batez ere errainduak), gurtzagune bereziotan (\u00absieidi\u00bb) eskainiak.<\/p><p>Gurtzagune horiek gehienetan harkaitz-formazio nabarmenak, harri handiak edo zuhaitz bereziak izaten ziren, jainkoen egoitzatzat hartuak. Ekaitz-egunetan <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati dohain edo eskaintza, esker ona, eskaria edo gurtza adierazteko.\" tabindex=\"0\">opari<\/span> bereziak eskaintzen ziren, Horagalles baretzeko edo haren laguntza eskatzeko.<\/p>\n\n<p>Praktika xamanikoa sami erlijioaren erdigunean zegoen. Noaidiak, danborraren laguntzarekin eta trantze-bidaia erritualizatuen bitartez, jainkoekin harremanetan jartzeko gai zen, Horagalles barne. Praktika hori gurutzatze-iturrietan \u00abdeabru-magia\u00bb gisa askotan aurkeztu izan da, eta XVII. eta XVIII. mendeetan sistematikoki jazarri zuten.<\/p><p>H\u00e5kan Rydvingek \u00abThe End of Drum-Time\u00bb lanean dokumentatu du nola erre edo konfiskatu zituzten sami danborrak garai hartan, eta horrek kultura erlijiosoaren galera itzela eragin zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7cf8ed3 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"7cf8ed3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1298de4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1298de4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kristautzea eta bazterketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3fbc340 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3fbc340\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samien kristautzea XI. eta XII. mendeetan hasi zen lehen ebanjelizazio-saiakerekin, XVI. eta XVII. mendeetan modu masiboan biziagotu zen, eta XVIII. mende eta XIX. mende hasieran amaitu zen, kristautasunaren aurreko erlijioa bizitza publikotik ia erabat baztertuz.<\/p><p>H\u00e5kan Rydvingek prozesu horren etapak xehetasunez azaldu ditu. Suediako, Norvegiako, Finlandiako eta Errusiako egoitza estatal-elizkoiek zigorrak, danbor-konfiskazioak eta bataio behartuak erabili zituzten sinesmen tradizionala zapaltzeko.<\/p>\n\n<p>Bazterketa-etapa horretan, Horagalles sarritan deabru kristauarekin edo \u00abSatan\u00bbekin identifikatu zen. Identifikazio hori estrategia misiolariaren zati zen, erlijio zaharra deabruzko izaeraz seinalatzeko.<\/p><p>Zabaldua zegoen ere Horagallesen identifikazioa Olaf santuarekin, errege-santu norvegiarrarekin, hark ere, Horagallesek bezala, trolen eta erraldoien aurka borrokatzailea zela uste zenaren zioz; horrela zubi ikonografiko izan zitekeen erlijio zaharraren eta berriaren artean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-dc98dbf e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"dc98dbf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-00a74a1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"00a74a1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikerketa egoera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4374957 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4374957\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sami erlijioaren ikerketa modernoa XIX. mendearen bigarren erdian hasi zen, eta XX. eta XXI. mendeetan nabarmen aberastu da. Ekarpen garrantzitsuak egin dituzte H\u00e5kan Rydvingek, Juha Pentik\u00e4inenek, Louise B\u00e4ckmanek, Anna-Leena Siikalak, Ernst Mankerrek eta Phebe Fjellstr\u00f6mek.<\/p><p>Elkarrekin, sami erlijioaren irudi landu bat osatu dute, tradizio eskualdekoen aniztasuna, iturri misiolarien distortsioak eta berreraikuntzaren zailtasunak kontuan hartuz.<\/p>\n\n<p>Eztabaida-gai nagusi bat eskandinaviar erlijioaren eragin-mailari dagokio. Ikerketa zaharragoek Horagalles Thorren sami parekide huts gisa ikusten bazuten, lan berriagoek sami tradizio propioa azpimarratzen dute, eta eragin eskandinaviarra sami tximista-jainko zaharrago baten gainean jarritako geruza gisa ikusten dute. Jarrera hori bereziki Anna-Leena Siikalak defendatzen du, paralelismo finno-ugriarrei erreferentzia eginez.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2eae97c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2eae97c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c6f1672 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"c6f1672\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">XVII. eta XVIII. mendeetako iturri misiolari nagusiak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-df3246d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"df3246d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Horagallesen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi jakintza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">transmisioaren<\/span> etapa iturri-kritikoki garrantzitsuena XVII. eta XVIII. mendeetan aurkitzen da, suediar eta danimarkar-norvegiar misiolariek eta funtzionarioek sami erlijioaren lehen erregistro sistematikoak egin zituztenean.<\/p><p><span data-nosnippet>Johannes Schefferusek 1673an Frankfurten argitaratu zuen bere \u00abLapponia\u00bb, Magnus Gabriel De la Gardie suediar kantziler nagusiaren aginduz idatzitako lurraldearen deskribapena, zeinak \u00abDe Lapponum Diis\u00bb kapitulu berezian jainkoen mundua aurkezten duen eta Horagalles (\u00abThoragalles\u00bb formaz) \u00abStoorjunkare\u00bb izeneko tximista-jainkoen artean nagusi gisa aipatzen duen.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Schefferus suediar apaizen txostenetan oinarritu zen, hala nola Olaus Petri Niurenius, Samuel Rheen, Olaus Graan eta Johannes Tornaeusenetan, zeinen eskuizkribuak zuzenean aipatu zituen zati batean. \u00abLapponia\u00bb azkar itzuli zen Europako hainbat hizkuntzatara (ingelesera 1674an, alemanera 1675ean, frantsesera 1678an) eta sami erlijioaren pertzepzio etnografikoa markatu zuen Europan mende osoan.<\/span><\/p>\n<p><span data-nosnippet>Norvegia-Danimarka eremuan, aldi berean, Thomas von Westen misiolariaren (1682-1727) eskuizkribuak sortu ziren; hura \u00ablapoien apostolua\u00bb izenez, ebanjelizazio sistematiko bat zuzendu zuen ipar-norvegiar sami lurraldeetan.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Haren ikasleek, Isaac Olsenek, Hans Skankek (\u00abEpitomes Historiae Missionis Lapponicae Pars Prima\u00bb, 1728an bukatua), Jens Kildalek eta Johan Randulfek, txosten eskuizkribatu-multzo zabal bat bildu zuten, \u00abN\u00e6r\u00f8y-eskuizkribua\u00bb (Randulf) eta \u00abKildal-eskuizkribua\u00bb izenez ezagutzen direnak.<\/span><\/p><p>Iturri horiek XX. mendean bakarrik editatu zituzten osorik Reidar Th. Christiansenek eta Karl Bernhard Wiklundek. Horiek eskaintzen dituzte opari-praktika zehatzenaren deskribapenak: idi beltzak udaberri hasieran tximista-jainkoari <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ekintza erlijioso baten bidez santutzat eskaini, eta horrela eguneroko izaeratik bereizi.\" tabindex=\"0\">sagaratzen<\/span> zitzaizkion, urki-azal adarrak tximista-forman toki sakratuetan zintzilikatzen ziren, eta \u00absieidi\u00bb harriek gantz- eta odol-opariak jasotzen zituzten.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3e674e9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3e674e9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-15f8ed9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"15f8ed9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Danbor-pintura ikerketa konparatiboan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58eb664 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"58eb664\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Horagallesekin lotutako irudikapenen ikonografia-iturri nagusia sami \u00abnoaidi\u00bb xamanen \u00abgoavddis\u00bb danborretako irudiak dira. Ernst Manker-ek, \u00abDie lappische Zaubertrommel. Eine ethnologische Monographie\u00bb (Stockholm, 1938 eta 1950) bere bi liburu monumentaletan, gutxi gorabehera hirurogeita hamar danbor kontserbatu dokumentatu eta ikonografikoki katalogatu zituen.<\/span><\/p><p>Danbor horien heren batean gutxi gorabehera, bi mailuko (edo mailu eta makilako) figura zentral bat ikus daiteke, danborretako iturri-inskripzioetan eta danborrak konfiskatzen zituzten eliz gizonen iruzkinetan Horagallesekin identifikatzen dena. Irudikapen bereziki oparoa \u00abBindal danborrean\u00bb (Stockholm, Nordiska Museet) eta \u00abS\u00f8r-Fron danborrean\u00bb (Oslo, Norsk Folkemuseum) aurki daiteke.<\/p>\n<p><span data-nosnippet>H\u00e5kan Rydving-ek, \u00abThe End of Drum-Time. Religious Change Among the Lule Saami, 1670s to 1740s\u00bb (Uppsala, 1995) lanean, erakutsi zuen danbor-pinturak ez direla <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoi<\/span> estatiko gisa irakurri behar, baizik eta \u00abnoaidi\u00bb bakoitzaren eskualdez eskualdeko aldakuntza duten eta biografikoki markatutako diagrama gisa, zeinen irudi-mundua kristautasunarekiko goiz modernoko topaketetan asko aldatu zen.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Juha Pentik\u00e4inen-ek (\u00abShamanism and Northern Ecology\u00bb, Berlin, 1996) eta Anna Westman-ek (\u00abS\u00e1pmi.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Becoming a Nation\u00bb, Stockholm, 2007, bilduma-liburuan) tesi hori berretsi dute danbor-ale berriagoei eta Inari eta Pite-Lappmark-eko testuinguru-txostenei erreferentzia eginez.<\/span><\/p><p><span data-nosnippet>Konsta Kaikkonen-ek, 2017tik aurrera egindako artikuluetan (bereziki \u00abS\u00e1mi Religious Source Material\u00bb, 2020), eliz gizonen konfiskazio-praktikak eragindako iturri-kritikako distorsioak nabarmendu ditu: danbor asko \u00abaitorpen\u00bb gisa idatzi ziren, eta horrela, kontsignatzaileen bidez, teologikoki antolatutako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoi<\/span> bihurtu ziren.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f38d8f6 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f38d8f6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5565be6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"5565be6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a53521d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a53521d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>XX. eta XXI. mendean, sami nortasuna, elementu erlijiosoak barne, kultura-berpizkunde zabal baten aztergai bihurtu da. Sami hizkuntzak sustatzen dira, danbor-artea tradizionala berriz praktikatzen da, eta antzinako jainkoak, gutxienez kultura-ondare gisa, berriz aipatzen dira.<\/p><p>Horagalles kultuaren berpizkunde erlijioso ofizialik ez da gertatu, baina sami arte eta literatura garaikidean nortasun kulturalaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen zeinua.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span> gisa agertzen da.<\/p>\n\n<p>Finlandiako, Norvegiako eta Suediako kultura nagusian, Horagalles Thor eta Odin baino gutxiago ezagutzen da, baina azken hamarkadetan ikusgarritasuna irabazten ari da sami kulturarekiko interesa handitu delako.<\/p><p>Inari-ko Siida museoa, Troms\u00f8-ko Nordnorsk-Vitenskapsmuseum eta Jokkmokk-eko \u00c1jtte museoa bezalako museoek sami erlijioa eta bere jainkoak publiko zabalago bati aurkezten dizkiote. Ikusgarritasun kultural hori sami tradizioaren zapalkuntza historikoaren birplanteamendu postkolonial zabalago baten parte da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":3263,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Horagalles","_yoast_wpseo_title":"Horagalles \u2013 Sami herrien trumoi-jainkoa | iWell Guard","_yoast_wpseo_metadesc":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"1","wesen_kultur":"sami","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200825","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Horagalles \u2013 Sami herrien trumoi-jainkoa | iWell Guard<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Horagalles\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/\",\"name\":\"Horagalles \u2013 Sami herrien trumoi-jainkoa | iWell Guard\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_horagalles.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_horagalles.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_horagalles.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Sami tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Horagalles\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Horagalles\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:32+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/horagalles\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_horagalles.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Horagalles \u2013 Sami herrien trumoi-jainkoa | iWell Guard","description":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Horagalles","og_description":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Horagalles","datePublished":"2026-09-07T14:10:32+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","inLanguage":"eu","description":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/","name":"Horagalles \u2013 Sami herrien trumoi-jainkoa | iWell Guard","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:32+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Sami tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Horagalles"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Horagalles","datePublished":"2026-09-07T14:10:32+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/horagalles\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_horagalles.webp","inLanguage":"eu","description":"Horagalles (Hora Galles) Sami herrien trumoi-jainkoa da, elur-larre babeslea. Thorren ahaidea: mailua, arkua eta xamanen danborra."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200825\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}