{"id":200757,"date":"2026-09-07T14:10:21","date_gmt":"2026-09-07T14:10:21","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200757"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"sobek","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/","title":{"rendered":"Sobek"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200757\" class=\"elementor elementor-200757 elementor-2993 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b8d2c94 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"b8d2c94\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ca8da53 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"ca8da53\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a9fe54c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"a9fe54c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-115d081 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"115d081\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sobek, krokodilo jainko egiptoarra<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-91618cc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"91618cc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek Egiptoko krokodilo jainkoa da, Niloren ur emankorrekin estu lotua. Sobek Egipto zaharreko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura edo erlijio bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoiko<\/span> krokodilo jainkoa da. Niloren bizi-indar menderaezina, ibai-ertzen emankortasuna eta harraparientzako gordina den gogortasuna gorpuzten ditu.<\/p><p>Beste egiptoar jainko gehienak Aro Berantiarrean ezaugarri gutxi batzuetara murriztu ziren bitartean, Sobek-ek profil fisiko markatu bat mantendu zuen historia faraonikoaren zehar: krokodiloa izaten jarraitzen du, batzuetan animalia hutsa, besteetan krokodilo burua duen forma antropomorfoa.<\/p><p>Piramideen Testuetan Erresuma Zaharrean dagoeneko agertzen da (317, 510 esaldiak), eta Aro Berantiarrean <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bat edo gehiago gurtzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluak<\/span> eskuratzen ditu Krokodilopoliston (Shedet, geroago Arsinoe), Ombosen (Kom Ombo) eta Egipto Erdiko hainbat hiritan.<\/p><p>Bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-egintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> botere errealaren ideiarekin estu lotua dago: hamahirugarren dinastiako faraoiek bere izena hartu zuten, ezagunena Sebek-hotep sailekoa izanik, eta harekin lotzen dira Nun ur primitibotik altxatzen den lehen muinoari buruzko kosmologia-ideiak.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-582eb55 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"582eb55\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a72163e elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"a72163e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Jainko \/ Jainkosa: Kultura bateko panteoian pertsonifikatutako goi-boterea, eginkizun argiekin \u2014 natur-indarrak, patua, gerra, emankortasuna. Kultuen, opariend eta tenplu-erakundeen bidez gurtua.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/egipto\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Nilo haraneko mitologia antzinakoa, K.a. 3000. urte inguru arte K.a. 30. urtera.\">Egipto<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e3a09f9 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e3a09f9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-807ac44 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"807ac44\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__807ac44\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__807ac44\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__807ac44\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f8ec57c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"f8ec57c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fc98d39 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"fc98d39\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202451\" alt=\"Sobek - Egipto tradizioko jainkoak, ikuspegi historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4a25753 e-con-boxed e-flex e-con e-parent\" data-id=\"4a25753\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8f26efb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"8f26efb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9d8080a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9d8080a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Mitoa eta enborra<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c574a86 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c574a86\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek-en genealogia hainbat aldiz jaso da, eta eskualdeka aldatu egiten da. Tradizio nagusienean, Neith-en semea da, Sais-eko jainkosa antzinakoa, sortzaile eta gerlaria aldi berean.<\/p><p>Filiazio hori Hibis-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bat edo gehiago gurtzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluan<\/span>, Charga oasian, eta Esna-ko testuetan modu argian adierazten da; hemen Sobek \u00abNeith-en semea\u00bb da, sorreraren lehen egunean jaioa, Neith ur primitibotik altxatu eta bere semea mundura ekarri zuenean.<\/p><p>Aztarna zaharrenek dagoeneko \u00abShedet-eko jaun\u00bb deitzen diote Sobek-i, eta sortze-jainkoen ondoan kokatzen dute.<\/p>\n<p>Faiyumeko beste tradizio batean, Sobek ur primitibotik lehenengoa jaiotakoa da, Nun-etik altxatu eta bere agerpen hutsarekin lurra eta hazkuntza sortu zuena. Irakurketa kosmogoniko horrek Sobek sortzaile-jainko bihurtzen du berez, Heliopoliseko Atum-en edo Esnako Khnum-en pareko.<\/p><p>Kom Omboko Sobek Horus Zaharrarekin jainko bikoitz gisa gurtzen da, krokodiloaren izaeraren bi aldeak (arriskutsua eta babeslea) adieraziz. Aro Berantiarreko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoaren eta sinesmenaren doktrina zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologian<\/span>, Sobek Re-ren manifestazio gisa ere agertzen da, krokodilo forman gauezko ur primitibotik igarotzen den eguzki-bidaian.<\/p>\n<p>Sobek-en emaztea Hathor da testu batzuetan, beste batzuetan Renenutet jainkosa lokala (suge-formako uzta-jainkosa) edo Tasenetnofret (\u00abahizpa bikaina\u00bb, Ombosetik zetorren Hathor-en forma bat).<\/p><p>Bere semea Khonsu da, edo Khonsu-Sobek lokal bat, hilargi-jainko gaztea gorpuzten duena. Familia-harremanen aldakortasun hori ez da ezohikoa egiptoar erlijioan, eta tokiko kultu-tradizio ezberdinen bat-egitea islatzen du.<\/p>\n<p>Sobek-ek posizio berezia du Esna-ko Aro Berantiarreko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoaren eta sinesmenaren doktrina zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologian<\/span>, non Khnum, Neith eta Heka-rekin batera sortze-jainkoen laukote bat osatzen duen.<\/p><p>Esna-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bat edo gehiago gurtzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluko<\/span> hormetan zizelkatutako himno luzeek Sobek sortzailearen alderdi hura bezala aurkezten dute, bizi-indar gordina eta menderaezina sortzen duena, Khnum-ek berriz forma emateko lantegi-lana gorpuzten duen bitartean. Bereizketa teologiko horrek Aro Berantiarreko apaizgoaren maila intelektual altua erakusten du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3290abf e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3290abf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9b99c05 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9b99c05\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sinboloak, ikonografia eta atributuak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f15349a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f15349a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek bi forma nagusitan irudikatzen da: krokodilo oso gisa eta krokodilo-buruko gizon gisa. Buruan Atef koroa edo Atef koroaz osaturiko eguzki-diskoa, adarrez hornituriko eguzki-diskoa edo lumen eta adarren konbinazioa darama, bere dimentsio kosmikoa adierazten dutenak.<\/p><p>Bere ezaugarri tipikoa uretako txalupa da, non krokodiloa atseden hartzen duen, hasierako uretatik hasierako muinoraino igotzea iradokitzen duena.<\/p>\n<p>Krokodilo biziak bere tenpluetan zaindu eta hazi ziren, eta hil ondoren mumifikatzen ziren. Estrabonek (XVII, 1, 38) xehetasunez deskribatzen du Krokodilopolis herrian, Faiyum-en, \u00abPetesuchos\u00bb krokodilo sakratua: ogia, haragia eta ardoa ematen zioten, lepokoak eta urrezko eskumuturrekoak zeramatzan aurreko hankeitan, eta haren heriotzak hiri osoak dolua eragin zuen.<\/p><p>Milaka krokodilo mumifikatuak aurkitu dira Krokodilopolis, Tebtynis eta Kom Ombo hilerrietan, enbrioi txikietatik bost metro luzeko animalia helduetaraino. Nekropoliek erakusten dute Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo irudi sakratu bati eskainitako gurtza-ekintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuak<\/span> erromatar garaira arte biztanleria zabala erakarri zuela.<\/p>\n<p>Sobekeri buruzko irudi eskultorikoak Nilo bailara osoan aurkitu dira. Erresuma Ertainekoa da Amenemhet III.a Sobek-krokodilo buruarekin erakusten duen estatua garrantzitsua, gaur egun Kairoko Museoan gordetzen dena.<\/p><p>Kom Ombon erliebe bikainak gorde dira, Sobek forma antropomorfo osoan krokodilo-buruarekin erakusten dutenak. Tenpluko hormetan jainkoa beste egiptoar jainkotasun nagusiekin batera ageri da maiz, faraoiengandik eskaintza kanonikoak jasotzen.<\/p>\n<p>Sobek tenpluaren nagusi-aldarearen aurrean dagoen ur-betetako putzua <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi baten ordez dagoen zeinua.\" tabindex=\"0\">ikur<\/span> bereziki nabarmena da. Kom Omben, tenplu-esplanadan, oraindik ere gordetzen dira tenpluko krokodiloak zaintzen zituzten putzu zaharrak.<\/p><p>Tenpluaren ingurunea bere kanal-sistema propioaz hornitzen zen Niloko urarekin; animalia sakratuen eguneroko garbiketa eta ureztaketa apaizen eginbeharren artean zegoen, eta hain lan handia zenez, kudeaketa-atal berariazkoak arduratzen ziren horretaz.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-47fd627 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"47fd627\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4a0ffd6 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"4a0ffd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta gurtza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2fbba65 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"2fbba65\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo irudi sakratu bati eskainitako gurtza-ekintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuaren<\/span> zentroa Faiyumen zegoen, Nilotik mendebaldera dagoen depresio handian, non M\u00f6ris aintzirara etengabe iristen zen urak krokodiloz betetako eskualde berezia sortu zuen. Krokodilopolis (Schedet), ptolemaiar garaian Arsinoe izenez berrizendatua, Erresuma Ertainaz geroztik izan zen kultu-leku nagusia.<\/p><p>Amenemhet III.ak (1853 eta 1806 gure aroaren aurretik) hemen eraiki zuen bere ospetsu \u00abLabirintoa\u00bb, kudeaketa- eta kultu-zentro erraldoia, Herodotok (II, 148) Egiptoko eraikinik ikusgarriena, piramideak baino gorago, deskribatzen duena.<\/p>\n<p>Egunero egindako tenplu-erituetan janaria eta ura eskaintzen zitzaizkion Sobek krokodiloari; apaizak zehazki finkatutako hurrenkera erituala jarraituz sartzen ziren, Ahoa-Irekitzeko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera gauzatzen den ekintza solemnea.\" tabindex=\"0\">zeremonia<\/span> egiten zuten, jainko-irudia bizirik jartzen zuena, eta Esna-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluan<\/span> monumentalki gordetzen diren hitaldiak esaten zituzten.<\/p><p>Urteko zehar Sobekek hasierako uretatik agertzeko mitoa oroitzeko jaiak izaten ziren, eta gurutzada-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera gauzatzen den ekintza solemnea.\" tabindex=\"0\">zeremonia<\/span> bat ere, non argizarizko krokodilo bat erretzen zuten Apophis, kosmikoaren etsaia, uxatzeko.<\/p>\n<p>Kultuaren aldaera nabarmena Kom Omben aurkitzen da, Goi Egiptoko Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako leku sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegian<\/span>. Hemen tenplu bikoitza eraiki zen, ezkerreko erdia Sobeki eta eskuinekoa Horus Zaharrari (Haroeris) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ekintza erlijioso baten bidez sakratuari emana, eta horrela egunerokotasunetik bereizia.\" tabindex=\"0\">eskainita<\/span>.<\/p><p>Bi jainkoek <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> partekatzen zuten sarrera, patio, zutabe-areto eta santutegi bereiziekin; erliebeen programak bi kultuen independentzia gorde zuen. Konponbide eraikuntzako hori bakarra da egiptoar tenplu-arkitekturan.<\/p>\n<p>Nabarmentzekoa da, gainera, beste toki-tradizioekiko tentsioa: Dendaran eta Edfun, Hathor eta Horusen kultu-leku nagusietan, krokodiloa jainkoen ordenaren etsaitzat eta Seth gaiztoaren agertzetzat hartzen zen, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Finkatutako erlijio-ekintza baten parte dena.\" tabindex=\"0\">erritualki<\/span> suntsitzen zuten eta madarikazio-formuletan deabruztatzen zuten.<\/p><p>Krokodiloaren balorazio bikoitz hori, alde batetik Sobek sortze-jainko gisa eta bestetik izaki etsai gisa, azken ikerketetan (Frankfort 1948, Hornung 1971) arreta sistematikoa jaso du, eta egiptoar erlijioaren eredutzat hartzen da, non animalia berak toki-kultu desberdinetan esanahi kontrajarriak izan ditzakeen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-485f710 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"485f710\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-79f8e76 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"79f8e76\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Santutegi eta tenplu garrantzitsuak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8ee2b23 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8ee2b23\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Faiyumeko Krokodilopolis-Arsinoeko tenplu nagusia gaur egun neurri handi batean suntsituta dago, baina hondarrek haren tamaina iradokitzen dute: ehun eta berrogeita hamar metro luze inguruko tenplu-multzo handia, sei zutabetako edo gehiagoko areto handiekin, krokodiloentzako aintzira sakratu batekin eta mumifikatutako animalientzako nekropoli batekin.<\/p><p>Hemeretzigarren mendetik aurrera egindako italiar eta frantziar indusketek milaka papiro eta ostraka aurkitu dituzte, tenpluaren eguneroko bizitza dokumentatzen dutenak.<\/p>\n<p>Kom Ombo-ko bikoiztenplua, Aswandik iparraldera berrogeita bost kilometrora, gaur egun kontserbatzen den Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako gune sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> ikusgarriena da. Ptolomeoen garaian eraikia (batez ere Ptolomeo VI.a Filometor, gure aro aurreko 180-145) eta lehen enperadore erromatarren garaian amaitua, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori kultua eskaintzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluak<\/span> garai hartako sintesi helenistiko-egiptoarra erakusten du.<\/p><p>Hormetan erlijio-erliebe medikoak ageri dira, tresna kirurgikoak eta jaiotze-aulkiaren eszenak erakusten dituztenak, seguru asko Sobek kultuaren funtzio terapeutiko baten adierazgarri. Ondoko Krokodilo Museoak tenpluaren inguruan aurkitutako berrogei mumia baino gehiago gordetzen ditu gaur egun.<\/p>\n<p>Ipar-Erdialdeko Egipton, Sumenu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori kultua eskaintzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> zegoen (gaur egun Armanteko Mahamid Qibly deiturikoa), non Sobek bereziki gurtua izan zen Amenofis III.aren garaian. Erresuma Ertainean eta Erresuma Berrian eraikitako Gebelein, Esna eta Toden santutegiek ere Sobek-kaperak izan zituzten.<\/p><p>Esnan, Sobek-Re erromatar garaiko kontserbatutako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori kultua eskaintzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluko<\/span> jainko nagusietako bat da; hormek himno bereziki xeheak erakusten dituzte, Sobeken funtzio kosmogonikoa teologikoki formulatzen dutenak.<\/p>\n<p>Basamortu mendebaldean, Kharga oasisean, Hibis-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori kultua eskaintzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> dago, Sobek-kapera bat duena, non Sobek Neithen semetzat aurkezten duen teologia-adierazpen garrantzitsuena kontserbatzen den.<\/p><p>Faiyum hegoaldeko Tebtynisen, italiar misioak 1929az geroztik tenplu-multzoa eta milaka papiro aurkitu ditu, tartean Sobek-himno ugariak eta apaizen administrazio-agiriak. Aurkikuntza horiek dira greziar-erromatar garaian Sobek kultuaren eguneroko tenplu-bizitza eta administrazioa ulertzeko iturri garrantzitsuena.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f0ef82 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2f0ef82\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-66a3052 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"66a3052\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Mito-narrazioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8952ec7 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"8952ec7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobeken kontakizun mitiko garrantzitsuena Horus haurra salbatzeko duen zeregina da. Osirisen heriotzari buruzko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren antolamenduaren inguruko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoan<\/span>, Isisek bere hildako senarraren gorputz-atalak Nilo ibaian barreiatuta aurkitu zituen; horietako batzuk, bereziki kideak (falo), krokodiloek irentsi zituzten.<\/p><p>Sobek, pasarte honetan modu positiboan agertzen dena, atal horiek bilatu zituen eta Isisi lagundu zion elkartzen.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren antolamenduaren inguruko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">Mitoaren<\/span> aldaera batek, Piramide Testuetan jasoa (317. formula), Sobeki Horus Chemmiseko zingiratik ateraraztea egokitzen dio, Isisek han ezkutatu zuen tokitik; Sobekek jainko gaztea Sethen erasoetatik babesten du, bizkarrean bideratuz ur-ertzera.<\/p>\n<p>Kontakizun kosmogoniko batean, Sobek uraren jainkoa ur-jatorrizkotik lehen agertzen den bezala agertzen da. Nunen, mugarik gabeko urjatorrizkoaren, gainean flotatzen du, eta bere arnasarekin lehen muino jatorrizkoa, \u00abTatenen\u00bb, sortzen da.<\/p><p>Muino horretatik gainerako jainko eta izaki guztiak sortzen dira. Irakurketa hori Esna-ko himnoetan zabal-zabal jorratzen da, eta Sobek Atum edo Amon-Re-ren pareko sorkuntza-maila batean kokatzen du.<\/p>\n<p>Edfuko geroagoko tenplu-testuetan aipatutako hirugarren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren antolamenduaren inguruko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mito<\/span> batek Sobek Edfuko Horusen etsai gisa deskribatzen du, hau da, Seth gaiztoaren agerpen gisa krokodilo-itxuran.<\/p><p>Irakurketa hori Edfuko \u00abHorusen garaipena etsaien gainean\u00bb <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren antolamenduaren inguruko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoan<\/span> garatzen da (Edfu VI, 60 eta hurrengoak); krokodiloa hemen Horusek arpoiaz zulatzen dituen etsai-izakietako bat da.<\/p><p>Sobek bera bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako gune sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegian<\/span> gurtua izatea eta beste <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako gune sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> batean madarikatua izatea, erlijio egiptoarraren tokiko logikaren adierazpena da, ez esanahi modernoko kontraesan bat.<\/p>\n<p>Erresuma Ertaineko medikuntza-papiroetan, esaterako Ebers papiroan eta Berlingo papiroan, Sobek-listua edo Sobek-koipea sendagai gisa aipatzen dira begi- eta larru-gaitz jakin batzuentzat.<\/p><p>Justifikazio teologikoa hauxe da: Sobekek Horusen begia sendatu zuen, eta horregatik haren substantziak sendagarriak dira. Funtzio mediko hori adierazgarria da, halaber, tresna medikoak dituzten Kom Ombo-ko erlieebak testuinguru <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ezarritako erlijio-ekintza baten araberakoa.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>-terapeutiko batean irakurri behar direla adierazteko.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-794939a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"794939a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-85ca2a9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"85ca2a9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Panteoian harremanak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58b7e99 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"58b7e99\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek hainbat konstelazio jainkotiarretan sartuta dago. Neithekin ama-seme harremana du; tradizio saitarrean Sobek zehazki haren lehen semea dela azaltzen da.<\/p><p>Rerekin Sobek epoka berantiarraren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta fedeari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologian<\/span> Sobek-Re bihurtzen da, eguzki-jainkoaren forma bat, gaueko azpimundu-bidaiaren krokodilo-elementua bere baitan hartzen duena. Horusekin harreman anbibalente bikoitza dago: Kom Ombon maila berean elkarrekin, Edfun etsaigoan.<\/p>\n<p>Hathorekin lotura ezkontza-antzeko bat dago tokiko kultu batzuetan; Kom Ombon Tasenetnofret (&#8220;arreba bikaina&#8221;) gurtzen da Hathor-forma gisa Sobeken ondoan. Khonsurekin, seme gisa, Sobek-ek bere familia-triade propioa du (Sobek, Hathor, Khonsu), Kom Ombon programa gisa irudikatua.<\/p><p>Khnumekin, Esnako sortzaile-jainkoarekin, Sobek-ek ur-primitiboen izaki profila partekatzen du; biak Esnako testuetan sorkuntza-indar kosmiko bereko alderdi osagarri gisa ulertzen dira.<\/p>\n<p>Sethekin lotura berezia dago: krokodiloa Seth bihurtzen den animalietako bat da, Horus mehatxatzeko. Baina Sobek alderdi positiboetan Sethen aurkari gisa pentsatzen da, gaizkiaren tresnak alderantzikatzen dituena, krokodiloaren indarra babeserako erabiliz.<\/p><p>Anbibalentzia teologiko hau egiptoar erlijioan ez da kontraesan gisa hartzen, baizik eta jarduera jainkotiarraren benetako konplexutasunaren adierazpen gisa: botere bera, alderdiaren arabera, sortzailea edo suntsitzailea izan daiteke.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e28c992 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"e28c992\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13140c5 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13140c5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jasotze kulturala<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f0c0431 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f0c0431\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura grekoaren eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">Antzinate<\/span> greko-erromatarrean Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten gurtze-egintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultuak<\/span> arreta berezia jaso zuen. Herodotok, Estrabonek, Diodorok eta Aelianok zehatz-mehatz deskribatzen dute krokodiloen edukitza egiptoar tenpluetan; Estrabonen Petesuchos krokodiloaz Krokodilopolisen egiten duen kontakizuna izaki-tenplu bizi bati buruzko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura grekoaren eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">antzinateko<\/span> deskribapenik zehatzena da.<\/p><p>Suchos grekoarekin edo Sobek-Selkisekin egindako identifikazioak <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten gurtze-egintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> Egiptotik kanpora ere zabaldu zuen, esaterako Cirenaikan, Erromatar Inperioko garaian Pompeian (Iseum famatua, krokodilo-mosaikoarekin) eta Italiako Italica hirian.<\/p>\n<p>Bosgarren eta seigarren mendeetan, gurtza paganoa amaitzearekin batera, Sobek-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten gurtze-egintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> bizia desagertu zen. Tradizio koptoak krokodiloa gaiztakeriaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen zeinua.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span> gisa mantendu zuen, judu tradizioaren Leviatanen antzera.<\/p><p>Erdi Aroan, Y\u0101q\u016bt eta Ibn al-Faq\u012bh bezalako bidaiari arabiarrek krokodilo-tenplu abandonatuei eta Faiyum lakuan bizirik zeuden krokodilo erraldoiei buruz idatzi zuten.<\/p>\n<p>Sobek-kultuaren berraurkikuntza zientifikoa Champollionek Kom Ombori buruz egindako deskribapenarekin eta Lepsiusek Faiyumen egindako indusketekin hasi zen.<\/p><p>Hogeigarren mendean, bereziki Henri Frankfortek (\u00abKingship and the Gods\u00bb, 1948) Sobek-kultuaren sakontasun teologikoa aztertu zuen; Erik Hornungek (\u00abConceptions of God in Ancient Egypt\u00bb, 1971, alemanez 1971) krokodiloaren balorazio bikoitz paradoxikoa erlijio egiptoarrean sistematikoki deskribatu du.<\/p><p>Ikerketa berrienek, Marco Zecchik (\u00abSobek of Shedet\u00bb, 2010) egindakoak, faiyumeko Sobek-kultuaren berezitasun teologikoa monografia batean azaldu dute. Kultura popularrean, Sobek Christian Jacqen eleberrien eta \u00abSmite\u00bb bideojoko-sagaren bidez ezagunagoa egin da publiko zabalagoarengan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-623fd37 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"623fd37\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-9fb646c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"9fb646c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Erlijio-zientziaren araberako sailkapena<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c8e2bd5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c8e2bd5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sobek egiptoar erlijioan garrantzi tipikoa duten animalia-jainkoen kategoriakoa da. Jainko horiek \u00abteriomorfismoak\u00bb (animalia-forma) edo \u00abanimalia-jainko epifaniak\u00bb diren galderak, Hermann Junker eta Erik Hornungetik hasita, ikerketa okupatu du.<\/p><p>Hornungek \u00abConceptions\u00bb lanean argudiatzen du egiptoar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Hainbat jainkotan sinestea.\" tabindex=\"0\">politeismoak<\/span> ez duela zehazki bereizten \u00abjainkoa animalian\u00bb eta \u00abanimalia jainko gisa\u00bb; animalia jainkoaren manifestazio ikusgarri bat da, jainkoa haren baitan erabat murgildu gabe. Sobek adibide ona da: krokodiloa baino gehiago da, baina ezin da krokodilorik gabe pentsatu.<\/p>\n<p>Erlijio-konparaketaren testuinguruan, krokodilo-kultuak Afrika azpisaharatarrean (esaterako Nigerian eta Kamerunen) eta Erdialdeko Amerikan (Maya krokodilo-jainko Cipactli) paralelismo estrukturala erakusten dute: nonahi krokodiloak ur-primitiboen, sorkuntzaren eta heriotza-arriskuaren ideia lotzen ditu. Baina egiptoar Sobek da dokumentaturik hobekiena eta, idatzizko transmisio jarraituari esker, erlijio-historiako krokodilo-jainko konplexuena teologikoki.<\/p>\n<p>Walter Burkertek eta Jan Assmannek Sobek jainkoen \u00abizen-aniztasunaren\u00bb (poliomia) adibide gisa sailkatu dute: jainko batek izen eta agerpen-forma ugari ditu, testuinguru kultualaren arabera aktibatzen direnak, jainkotasunaren batasuna hautsi gabe.<\/p><p>Assmannek (\u00ab\u00c4gyptische Geheimnisse\u00bb, 2004) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta fedeari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> hori \u00abkosmoteista\u00bb erlijio baten modelo gisa interpretatu du, jainkotasuna errealitate kosmiko osoan hedatzen dela ikusten duena. Azken bi hamarkadetako ikerketa egiptologikoak Sobek-kultuaren tokiko bereizketa xehetasunez landu du, eta bere garrantzia tenplu-teologia ptolemaiko-erromatarrean berriz baloratu du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08305c8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"08305c8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6bd51d5 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6bd51d5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Etimologia eta lehen aipamenak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-52a724d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"52a724d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>\u00abSobek\u00bb izena (egiptoeraz \u00abSbk\u00bb, koptoz \u00abSouchos\u00bb, grekoz \u00ab\u03a3\u03bf\u1fe6\u03c7\u03bf\u03c2\u00bb) Erresuma Zaharraz geroztik dago dokumentatuta. Etimologia zehatza ez dago ziurtatuta; proposatu izan da \u00absbk\u00bb aditzarekiko lotura (\u00abelkartu, batu\u00bb), horrek Sobek sortzaile-jainko eta munduaren egile gisa interpretatzea ekarriko lukeelarik.<\/p><p>Beste proposamen batzuek \u00absbq\u00bb hitzarekin (hanka, gorputz-adar behekoa) lotzen dute, Sobek uhaldi jatorrizkotik igo eta jatorrizko mendixkan \u00abzutik geratu\u00bb zela kontsideratuz. Eztabaida etimologikoa ez dago itxita, hain teonimo zaharra izanik ez da harritzekoa.<\/p>\n<p>\u00abSouchos\u00bb forma grekoak egiptoeraz garatutako idazkera sekundario batetik dator, \u00abSwk\u00bb hitzari \u00abs-\u00bb aurrizki protetikoa gehituz, garai berantiarrean zabalduta zegoena. Estrabonek, Diodorok eta Elianok forma hori era jarraituan erabiltzen dute. \u00abPetesouchos\u00bb (\u00abSouchosek emandakoa\u00bb) izeneko krokodilo sakratu jakin baten identifikazioak erakusten du nola txertatu zuen greziarrek jainko egiptoarraren izena beren izen-eraikuntzako tradizio propioan.<\/p>\n<p>Sobekiren aipamen goiztiarrenak Piramide-testuetan aurkitzen dira, bosgarren eta seigarren dinastietan. 317. formula da aipamen zaharrenetako bat, eta Sobek erregea izarretara igotzeko laguntzaile gisa aurkezten du dagoeneko.<\/p><p>Lehen Tarteko Aroko eta Erdi Erresumako Hilkutxa-testuetan Sobeken garrantzi teologikoa handitzen da, Faiyum eskualdea nekazaritzarako ustiatzearekin lotuta dagoena. Hamahirugarren dinastiako faraoiek (bereziki Sobek-hotep sailekoek eta Sobek-em-safek) jainkoarekiko lotura erlijiosoki eta politikoki adierazten duten izenak dituzte.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58124b8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"58124b8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1a22807 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1a22807\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-780c08a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"780c08a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>Piramide-testuak, 317. eta 510. formulak (Sobek Horusen laguntzaile gisa). Hilkutxa-testuak eta Hildakoen Liburua, hainbat pasarte. Esnako tenpluko inskripzioak (Sauneronen edizio frantsesa, 1962-1975). Kom Ombo tenpluko erliebeak (Adolphe Gutbuben edizioa). Hibis tenpluko inskripzioak (Norman de Garis Daviesen eta Mark Smithen edizioa).<\/p><p>Herodoto, \u00abHistoriak\u00bb II, 69 (krokodilo-kultua Egipton); Estrabon, \u00abGeographika\u00bb XVII, 1, 38 (Petesuchos Krokodilopolisen); Diodoro, \u00abBibliotheke historica\u00bb I, 89; Eliano, \u00abDe natura animalium\u00bb X, 21 eta 24. Henri Frankfort, \u00abKingship and the Gods\u00bb, Chicago 1948. Erik Hornung, \u00abDer Eine und die Vielen\u00bb, Darmstadt 1971. Jan Assmann, \u00ab\u00c4gypten.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">Teologia<\/span> und <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Pertsona baten jarrera eta erlijio-praktika biziaren adierazpena.\" tabindex=\"0\">Fr\u00f6mmigkeit<\/span> einer fr\u00fchen Hochkultur\u00bb, Stuttgart 1984. Marco Zecchi, \u00abSobek of Shedet\u00bb, Todi 2010.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":3208,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Sobek","_yoast_wpseo_title":"Sobek \u2013 Nilo krokodilo jainko egiptoarra | iWell Guard","_yoast_wpseo_metadesc":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"aegypten","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200757","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Sobek \u2013 Nilo krokodilo jainko egiptoarra | iWell Guard<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sobek\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/\",\"name\":\"Sobek \u2013 Nilo krokodilo jainko egiptoarra | iWell Guard\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_aegypten_sobek.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_aegypten_sobek.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_aegypten_sobek.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Egiptoko tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sobek\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Sobek\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/sobek\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_aegypten_sobek.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sobek \u2013 Nilo krokodilo jainko egiptoarra | iWell Guard","description":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Sobek","og_description":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Sobek","datePublished":"2026-09-07T14:10:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","inLanguage":"eu","description":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/","name":"Sobek \u2013 Nilo krokodilo jainko egiptoarra | iWell Guard","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Egiptoko tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sobek"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Sobek","datePublished":"2026-09-07T14:10:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sobek\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_aegypten_sobek.webp","inLanguage":"eu","description":"Sobek Niloren, emankortasunaren eta soldaduen jainko babesle egiptoarra da, krokodilo itxurakoa. Kom Ombo tenplua eta Piramideen Testuek dagoeneko aipatzen dute."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200757"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200757\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3208"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}