{"id":200716,"date":"2026-09-07T14:10:11","date_gmt":"2026-09-07T14:10:11","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200716"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/","title":{"rendered":"R\u00e1hka &#8211; saami erlijioaren Aita-Jainkoa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200716\" class=\"elementor elementor-200716 elementor-2666 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">R\u00e1hka - saami erlijioaren Jainko-sortzailea eta aita-printzipioa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka edo Radien-\u00c1h\u010d\u010di saami erlijioan Aita-Jainko eta sortzaile nagusia da. Panteoiaren gainean dago eta beste jainkoei botere eta ordena ematen die. Ikuspuntu erlijio-zientifikotik, jainko goren isolatuen (Deus otiosus) klasekoa da, hots, garrantzi teologikoa handia duten baina kultu-gurtza zehatzagoak gutxiago dituzten jainkoena.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-raehka-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Sami tradizioaren jainkoa.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sami-eta-finno-ugriar-tradizioa-noaidi-danborra\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Sami tradizioaren mitologia.\">Sami<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Sortzailea eta aita-jainkoa.\">Sortzailea eta aita-jainkoa<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-raehka-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-raehka-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-raehka-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-raehka-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-raehka-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202470\" alt=\"Raehka - Sami tradizioko jainkoak, ikuspegi historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp2-raehka elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp2-raehka\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp2-raehka\" data-id=\"col-iwgcomp2-raehka\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp2-raehka elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp2-raehka\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka saami erlijioaren <strong>Jainko-sortzaile<\/strong> eta aita-printzipiotzat hartzen da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-raehka elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-raehka\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-raehka\" data-id=\"col-iwgcomp-raehka\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-raehka elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-raehka\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka saami erlijioaren <strong>Aita-Jainko<\/strong> eta sortzailetzat hartzen da, eta osagarri gisa jarduten du Maderakka eta bere alaben <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoi<\/span> amatiarrarekiko.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sailkapena eta profil laburra<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka, iturrietan Radien-\u00c1h\u010d\u010di, Radien-Attje edo Veralden-Olmm\u00e1i izenez ere ezaguna, kristautasuma baino lehenagoko <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sami-eta-finno-ugriar-tradizioa-noaidi-danborra\/\">sami<\/a> erlijioaren goi-figura maskulino nagusia da. Bere izenak hitzez hitz agintzen duen aita edo mundu-gizona esan nahi du.<\/p><p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik, R\u00e1hka jainko goren atzeratuen kategoriakoa da; hau da, panteoiaren buruan egon arren, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo figura sakratu baten aldeko gurtza-ekintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> zehatzean beren seme, alaba edo funtzio berezitutako azpi-jainkoak baino presentzia txikiagoa duenak. Egoera hori munduko erlijio askotan agertzen den fenomeno erlijiosoa da.<\/p><p>Bere semea, Radien-Pardne, iturri batzuetan aitaren botere exekutibo gisa agertzen da. Aita-seme egitura horrek nahasmena sortu zuen kristau misiolaritzan, kristau hirutasunaren kategoriak gogorarazten zituelako, eta batzuetan horrela birinterpretatu zen. Zientziaren ikuspegitik, birinterpretazio hori modu kritikoan aztertu behar da.<\/p><p>R\u00e1hkarengan bereziki argi ikusten da zenbateraino behar den metodo landu bat: etnografia zehatza, hizkuntza-iturrien kritika eta ikuspegi konparatiboa elkarrekin lan egin behar dute, hainbat izenez ezagutzen den goi-jainko figura egoki jasotzeko. Gaur egun sami ikertzaile eta ikertzaileek beraiek hartzen dute parte lan horretan, eta askotan kolonialismoaren eragina zuten mendebaldeko interpretazio zaharrak zuzentzen dituzte.<\/p><p>Jainko goren atzeratu gisa, R\u00e1hka topografia erlijioso zirkunpolarraren baitan kokatzen da, zeinak distantzia luzeetan egitura errepikakor bat erakusten duen. Egiturazko iraunkortasun hori, milaka kilometrotan zehar, erlijio konparatuaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak sinesmen-loturarik gabe eta modu konparatuan aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">zientziaren<\/span> aurkikuntza aipagarrienetako bat da, eta oraindik ere eztabaida etengabearen gai da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka izena sami zahar erro batetik dator, \u00abagintzea\u00bb edo \u00abgobernatzea\u00bb esan nahi duena. Radien aldaera nordiko zaharreko <em>r\u00e1\u00f0<\/em> hitzarekin lotuta dago, \u00abkontseilu\u00bb edo \u00abboterea\u00bb esan nahi duena. Izen bikoiztasunak nordiko-sami hizkuntza-elkarreragin posible bat adierazten du.<\/p><p>Veralden-Olmm\u00e1i izenak hitzez hitz \u00abmundu-gizona\u00bb edo \u00abmunduko gizona\u00bb esan nahi du, eta munduaren ordenaren zaindari gisa duen esanahi kosmologikoa azpimarratzen du. Izen bikoitz eta hirukoitz hori sami tradizioaren berezitasun bat da erlijio-fenomenologiaren ikuspegitik, eta figuraren identifikazio zehatza zaildu egiten du iturrietan.<\/p><p>Etimologikoki, <em>radien<\/em> erroa antzinako eskandinaviar terminoekin lotuta dago, harreman-eremu zahar bat iradokiz. Sami sinesmenetan eskandinaviar eraginaren maila zenbaterainokoa den ezbaia zaharra da, eta ez dago erabat argituta.<\/p><p>Erlijio-soziologiaren ikuspegitik, galdera sortzen da R\u00e1hka bezalako jainko goren batek sami komunitate tradizionalaren gizarte-ordenan zer funtzio betetzen zuen, nahiz eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo figura sakratu baten aldeko gurtza-ekintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> zehatzean atzean geratzen zen.<\/p><p>Kasu honetan ere, egitura erlijiosoa gizarte-praktikarekin oso lotuta zegoen. Lotura horrek berezko ikerketa-eremu antropologiko-erlijioso bat osatzen du, batez ere H\u00e5kan Rydving eta Konsta Kaikkonen ikertzaileek modu sistematikoan aztertu dutena.<\/p><p>Beste dimentsio bat R\u00e1hkak gaur egungo sami identitate-politikan duen garrantzia da. Sami autogobernuarekin eta indigenen eskubideen aitorpen internazionalarekin, R\u00e1hka bezalako aitaren printzipioaren jainkotasun tradizionalak berriz ere pisua hartzen ari dira kontzientzian. Aitorpen politikoa eta erlijio-ikerketa nola lotzen diren eremu propio bat da, eta zientziak azken urteotan garrantzi handiagoa ematen dio.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Iturri etnografikoetan R\u00e1hka gizon zahar, jakintsu eta indartsu gisa deskribatzen da, zeruari eta lurrari zaintzen dien izakia. Gutxitan esku hartzen du zuzenean gertakarietan, eta bere azpi-jainko eta laguntzaile-espirituek jarduten dute haren ordez.<\/p><p>Saami xamanen danborretan, R\u00e1hka gehienetan goiko zatian irudikatzen da, gizon-figura eserita edo zutik dagoenean, batzuetan koroa duenean, besteetan makila duenean. Ernst Manker bere danbor-azterketetan ikonografia hau modu sistematikoan dokumentatu zuen.<\/p><p>Danbor-eremuko goiko posizio ikonografikoak hierarkia teologikoari erantzuten dio. Zientifikoki, danbor-ikonografia saami erlijioarentzako iturri indigenen artean garrantzitsuenetakoa da, eta misiolarien txosten idatziak osatzen ditu, hauek askotan tonu peiorativo eta joerakoak baitziren.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sorkuntza eta mundu-ordena<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zenbait samiar sorrera-kontakizunetan, R\u00e1hka da munduaren sortzailea. Berak sortu zituen zerua, lurra, animaliak eta gizakiak. Sorrera-ikuskera hauen xehetasunak eskualdez eskualde aldatzen dira eta iturrietan ez daude modu sistematikoan jasota.<\/p><p>Zientifikoki, samien sorrera-kontzepzioa ez da Edda eskandinaviar zaharraren mailako kosmogonia landu bat, baizik eta testuinguruaren arabera aldatzen den atzeko kontakizun lauso bat. Lausotasun hori tipikoa da erlijio-fenomenologiaren aldetik <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta sinesmenari buruzko jakintza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> kodifikaturik gabeko ahozko tradiziozko erlijioetan.<\/p><p>R\u00e1hkak mundu-ordena mantentzen du, baina gutxitan asaldatzen du zuzenean. Ordena urratzen denean, adibidez tabuak hausten direnean, orokorrean jainko azpikoak esku hartzen dute, ez R\u00e1hka bera. Jarduera hori delegatzeko joera hau tipikoa da erlijio-fenomenologiaren aldetik jainko goren erretiratuen kasuan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta gurtza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hkaren gurtza zuzena Beaiviren edo Akken gurtza baino ahulagoa zen. Xamanek deitzen zioten okasio bereziki garrantzitsuetan, bizitzako aldi handietan edo komunitatearen krisi larrietan. Eguneroko bizitzan, haren papera txikiagoa zen.<\/p><p>Sieidi harri sakratuetan, opari-lekuetan, R\u00e1hka batzuetan opari-jasotzailea zen, baina askoz maizago <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/beaivi-samien-eguzki-jainkosa\/\">Beaivi<\/a>, Akkak eta jainko funtzional espezializatuak izaten ziren jasotzaileak. Kultu-praktikaren asimetria hori tipikoa da erlijio-fenomenologiaren aldetik jainko goren mota honetan.<\/p><p>Zientifikoki, esanahi teologikoaren eta kultu-praktika zehatzaren arteko asimetria fenomeno berezia da, Mircea Eliadek deus otiosus-aren ezaugarri tipiko gisa deskribatu zuena. R\u00e1hka konstelazio horren kasu paradigmatiko bat da erlijio-historia zirkumpolarrean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">R\u00e1hka eta bere semea Radien-Pardne<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zenbait iturritan, R\u00e1hka estuki lotzen zaio bere semeari, Radien-Pardneri, aitaren botere betearazlea den heinean. R\u00e1hkak ordena erretiratua ordezkatzen duen bitartean, Radien-Pardnek aktiboki esku hartzen du munduko gertakarietan.<\/p><p>Aita-seme konstelazio hark eragina izan du literatura misiolarian, kristau aita-seme <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta sinesmenari buruzko jakintza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologiaren<\/span> transferentzia batzuk eraginez. Zientifikoki berrinterpretazio hori kritikoki tratatu behar da, konstelazio indigena estaltzen eta jatorrizko esanahia faltsutzen duelako.<\/p><p>H\u00e5kan Rydvingek bere lanetan erakutsi du aita-seme konstelazio horrek logika propioa zuela kristautasunaren aurreko samiar erlijioan, kristau trinitate-kategoriekin harturik ulertu ezin dena. Metodologia-argipen hori funtsezkoa da azterketa zientifikorako.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Beste jainko gorenekin alderatuz<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka erretiratutako jainko goren mailakoen taldean kokatzen da, Eurasiako eta Ipar Amerikako hainbat erlijio indigenatan ordezkatuak daudenak. Egiturazko antzekotasuna dute finlandiar Ukko-k (bere jainko goren aldaeran), nenetsiar Num-ek, txukotxiar Tener-ek edo algonkiar tradizio batzuetako ipar-amerikar Master of Life-ek.<\/p><p>Deus otiosus konstelazio hori egitura-eredu berezia da erlijio-fenomenologiaren aldetik, Mircea Eliadek <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparatiboki eta sinesmen-loturarik gabe aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">erlijio konparatuan<\/span> modu sistematikoan deskribatu zuena. Eliaderen kontzeptua eztabaidagarria da, baina balio heuristikoa du R\u00e1hkaren azterketarako.<\/p><p>Zeus edo Jupiter jainko goren mediterraneoetatik desberdin, R\u00e1hka ez da eztabaidatzailea, ez erotikoa, ez mito dramatikoetan jarduten duena. Ordena bermatzen duen atzeko instantzia lasai eta egonkorra da, etengabe esku hartu gabe. Jainko-izaera lasai hori fenomeno berezia da erlijio-fenomenologiaren aldetik.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Misioa eta baztertzea<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Misio kristauak R\u00e1hka Jainko Aitarekin identifikatu zuen batzuetan, samiar erlijio-berrituei trantsizio-teologia erraztu ziena, baina samiar esanahi berezia lausotu zuena. Identifikazio hori zientifikoki ez da <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Hainbat tradizio erlijiotako ideien edo jainkoen bat-egitea.\" tabindex=\"0\">sinkretismo<\/span> soila, misio-estrategia kontziente bat baizik.<\/p><p>XVII. eta XVIII. mendeetako predikatze lutherotarrean, R\u00e1hka batzuetan egiazko aita jainko kristauaren aurrezantzu paganiko osatugabe gisa aurkezten zen. Berrinterpretazio hori misio-estrategia eraginkorra izan zen, erlijio indigena erabat ezabatu gabe geldiarazi zuena.<\/p><p>Zientifikoki, misio-historia hori ikerketa-eremu berezia da, azken hamarkadetan samiar erlijioaren berrazterketa postkolonialean eragin handia izan duena. R\u00e1hka samiar jainko goren autonomo gisa berraurkitzea berrazterketa horren zati da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikerketa eta egungo egoera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hkari buruzko ikerketa gaur egun oso zabala da. H\u00e5kan Rydving, Juha Pentik\u00e4inen, Anna Lia Berthelsen eta Konsta Kaikkonen jainko gorena modu sistematikoan aztertu dute eta haren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta sinesmenari buruzko jakintza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> berezi samiarra atera dute argira.<\/p><p>Samiar kultura garaikidean, R\u00e1hka Beaivi edo Akkak baino gutxiago presente dago, baina samiar literaturan eta arte plastikoan agertzen da. Joik testuek batzuetan aipatzen dute, erdigunean jarri gabe.<\/p><p>R\u00e1hkaren azterketa zientifikoa bidean da. Ikerketa-hutsune zehatzak daude eskualdeko bereizketa zehatzean eta beste jainko samiar maskulinoekiko harremanean, hala nola Horagalles edo Tiermes. Hutsune horiek etorkizuneko ikerketan aztertu beharko lirateke.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lexikoiaren gurutze-erreferentziak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>R\u00e1hka lotzen zaio <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/beaivi-samien-eguzki-jainkosa\/\">Beaivi<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/mannu-hilargi-jainkoa\/\">M\u00e1nnu<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/stallo-gizon-jale-erraldoia-sami-tradizioa\/\">Stallo<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sara-akka-jaiotza-jainkosa\/\">Sara-Akka<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/uksakka-atezaina-atalasearen-zaindaria\/\">Uksakka<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/juksakka-gezi-jainkosa-mutilen-babeslea\/\">Juksakka<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/madderakka-jatorrizko-ama-akka-nagusia\/\">Madderakka<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/jabmiidaibmu-hildakoen-lurra-samiak\/\">Jabmiidaibmu<\/a> eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/saivo-mendi-lakuen-mundu-sakratua\/\">Saivo<\/a>-ri. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sami-eta-finno-ugriar-tradizioa-noaidi-danborra\/\">Sami-tradizioa<\/a> kultura-erdigunea erlijio-historia kokatzen du. Egitura antzekoa duten jainko goren erretiratuak Eurasiako eta Ipar Amerikako erlijio indigena ugaritan aurkitzen dira, eta erlijio-fenomenologian deus otiosus izenez deskribatzen dira.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27454cbb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp27454cbb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2de9464a elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2de9464a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturri-egoera eta jasotzearen arazoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2d7058cc e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2d7058cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp22ea370e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp22ea370e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samiar erlijio-sinesmenei buruz oso zatikako moduan eta belaunaldiz belaunaldi asko hautsitako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jakintza eta kontakizunak belaunaldiz belaunaldi transmititzeko modua.\" tabindex=\"0\">tradizioaren<\/span> bidez heldu zaigu ezagutza. Samiar hizkuntzak ez ziren garai modernora arte idatzi, eta erlijio-tradizioa ahozkoa zen.<\/p><p>Gaur egun Raehka bezalako irudi jakin batzuei buruz eskura dagoena, batez ere XVII. eta XVIII. mendeko misiolari, apaiz eta bidaiarien idatzietatik dator, Ipar Eskandinaviaren kristautze bortitzaren testuinguruan sortuak.<\/p><p>Motako iturri nagusiak Thomas von Westen eta bere laguntzaileak bezalako norvegiar eta suediar misiolarien txostenak dira, baita hala nola N\u00e6r\u00f8y eskuizkribu deiturikoan gordetako idazkiak ere.<\/p><p>Testu horiek helburu esplizitua zuten: samiar erlijioa deskribatzea, hura borrokatzeko. Horregatik haien terminoak okertuak daude: jainkotasun batzuk deabruztatzen dira, beste batzuk kategoria kristauen bidez birmoldatzen dira, eta samiar taldeen arteko eskualdeko desberdintasunak leundu egiten dira.<\/p><p>Gainera, irudi bera edo antzeko bat eskualde ezberdinetan izen ezberdinez agertzen da, eta idazkerak asko aldatzen dira, transkribatzaileek samiar hizkuntzen soinuak hurbilketa bidez bakarrik jaso zituztelako. Horregatik ezin da Raehkari buruz eskualde guztietan balio duen adierazpen argirik eman.<\/p><p>H\u00e5kan Rydving bezalako erlijio-zientzialariek adierazi dute, samiar panteoi itxi baten ideia bera ere iturrien eraikuntza izan litekeela. Raehkari buruzko azterketa orok ziurgabetasun bikoitz hori aipatu behar du: frogen hutsuneak eta haien sorrera zapalkuntza-testuinguru batean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp20882ba7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp20882ba7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2af949a8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2af949a8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Danbor-irudiak eta ikur-adierazpenaren interpretazioa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2bdb8657 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2bdb8657\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp25437e13 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp25437e13\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Samiar erlijio-sinesmenetarako iturri berezi bat danbor magikoak dira, samieraz hizkuntzaren arabera <em>goavddis<\/em> edo <em>meavrresg\u00e1rri<\/em> deiturikoak. Beren mintzean okre kolorez margotutako irudiak eramaten zituzten, kosmologia-eremuak, jainkotasunak, animaliak eta paisaia-elementuak irudikatzen zituztenak. Erabilera erritualean, adierazle bat eremu horien gainean mugitzen zen, eta bere mugimenduaren esanahia interpretatzen zen.<\/p><p>Hainbat hamarreka horrelako danbor gorde dira, haietako asko XVII. eta XVIII. mendean agintariek eta misiolariek konfiskatuak eta bilduma europarretara eramanak. Ernst Manker-ek 1930etik 1950era bitartean katalogatu zituen, eta ikur-adierazpenak sistematizatzen saiatu zen.<\/p><p>Horrek arazo funtsezko bat agerian utzi zuen: irudi bakoitzaren interpretazioak ia beti kanpoko transkribatzaileengandik datoz, ez danborren jabeengandik berengandik, eta askotan elkarren artean kontraesanean daude.<\/p><p>Danbor bateko irudi jakin bat Raehkarekin identifikatu daitekeen edo ez, orokorrean ezin da ziurtasunez erabaki. Garaikideen oharrek irudi mota bera danbor ezberdinetan irudi ezberdinei egozten diete, eta eskualdeko margo-tradizioak nabarmen desberdinak dira.<\/p><p>Danborrek frogatzen dute samiar erlijioak irudi-sistema aberatsa zuela, baina irudi bakar bati ez diote sarbide zuzenik eskaintzen.<\/p><p>Raehkarentzat horrek esan nahi du danbor-tradizioa atzeko planoko posible gisa aipatu behar dela, irudi-froga zehatzik nahitaez egokitu ezin badira ere. Gaur egungo samiar ikerketa gero eta gehiago komunitate tradizionalen ondorengoekin lankidetzan lan egiten ari da, katalogo zaharrak bakarrik luzatu beharrean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>H\u00e5kan Rydving: <em>The End of Drum-Time<\/em> (Uppsala 1993)<\/li><li>Juha Pentik\u00e4inen: <em>Saamelaiset. Pohjoisen kansan mytologia<\/em> (Helsinki 1995)<\/li><li>Ernst Manker: <em>Die Lappische Zaubertrommel<\/em> (Stockholm 1938-1950)<\/li><li>Johannes Schefferus: <em>Lapponia<\/em> (Frankfurt 1673)<\/li><li>Konsta Kaikkonen: <em>Sami Pre-Christian Religion<\/em> (Helsinki 2020)<\/li><li>Mircea Eliade: <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Sistema erlijiosoa, non espezialistek espirituen munduarekin harremanetan jartzen diren.\" tabindex=\"0\">Xamanismoa<\/span> eta teknika ekstatiko arkaikoa<\/em> (Stuttgart 1957)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-raehka-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Erlazionatutako gako-hitzak: R\u00e1hka Radien-\u00c1h\u010d\u010di Radien-Attje Veralden-Olmm\u00e1i samiar Aita-jainkoa Sortzailea Deus otiosus.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-raehka\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-raehka-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guardek objektu babesle eramangarrien tradizio kultural-historikoari lotzen zaio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sami-eta-finno-ugriar-tradizioa-noaidi-danborra\/\">Sami<\/a> herriaren eta munduko beste hainbat kulturaren tradizioaren ildotik. 41 maila, urre fina, platinoa, zilarra, Alemanian fabrikatua. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-raehka-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-raehka-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-raehka-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-raehka-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-raehka-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-raehka-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-raehka-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-raehka-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-raehka-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-raehka-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2894,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"R\u00e1hka saami Aita-Jainkoa","_yoast_wpseo_title":"R\u00e1hka - saamien Aita-Jainkoa eta sortzailea","_yoast_wpseo_metadesc":"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"","wesen_kultur":"","wesen_klasse":"","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200716","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>R\u00e1hka - saamien Aita-Jainkoa eta sortzailea<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"R\u00e1hka - saami erlijioaren Aita-Jainkoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/\",\"name\":\"R\u00e1hka - saamien Aita-Jainkoa eta sortzailea\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_raehka.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:11+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_raehka.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_sami_raehka.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Sami tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"R\u00e1hka &#8211; saami erlijioaren Aita-Jainkoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"R\u00e1hka - saamien Aita-Jainkoa eta sortzailea","description":"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"R\u00e1hka - saami erlijioaren Aita-Jainkoa","og_description":"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/","name":"R\u00e1hka - saamien Aita-Jainkoa eta sortzailea","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:11+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"R\u00e1hka, Radien-\u00c1h\u010d\u010di, saami erlijioaren Aita-Jainkoa eta sortzailea da. Sailkapen erlijio-zientifikoa mitoan, kultuan eta iturrietan.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_sami_raehka.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Sami tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rahka-aita-jainkoa-saami-erlijioa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"R\u00e1hka &#8211; saami erlijioaren Aita-Jainkoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200716","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200716"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200716\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2894"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200716"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200716"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}