{"id":200686,"date":"2026-09-07T14:10:10","date_gmt":"2026-09-07T14:10:10","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200686"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/","title":{"rendered":"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200686\" class=\"elementor elementor-200686 elementor-2636 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Erlik Khan, altai-siberiar azpimunduaren jauna eta \u00dclgenen aurkaria<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta argi-jainko <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ulgen-argi-jainkoa-altaiarrak\/\">\u00dclgen<\/a>en mitoetako aurkaria. Aldi berean, heriotza eta gaixotasunaren adierazgarria da, baita munduaren itzal-alderdi beharrezko eta ordenatu bat ere.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Siberia \/ Tengrismo tradizioaren kalte-izakia.\">Kalte-izakia<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/siberiar-shamanismoa-tengrismoa-estepa-taiga\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Siberia \/ Tengrismo tradizioaren mitologia.\">Siberia \/ Tengrismo<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Azpimunduko jainkoa.\">Azpimunduko jainkoa<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-erlikkhan-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-erlikkhan-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-erlikkhan-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202507\" alt=\"Erlik Khan - Sibeeriar-tengrismo tradizioko deabruak, ilustrazio historikoa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp2-erlik-khan elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp2-erlik-khan\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp2-erlik-khan\" data-id=\"col-iwgcomp2-erlik-khan\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp2-erlik-khan elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp2-erlik-khan\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik Khan tengrismoaren <strong>altai-siberiar<\/strong> azpimunduko jainkoa da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-erlik-khan elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-erlik-khan\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-erlik-khan\" data-id=\"col-iwgcomp-erlik-khan\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-erlik-khan elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-erlik-khan\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik Khan, <strong>Altaiko azpimunduko jainkoa<\/strong>, hildakoen eta lurpeko munduaren jaun da, tradizio tengrista-xamanikoaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazio tradizionalen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologian<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sailkapena eta profil laburra<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik Khan (Erlik, Erklik, Erlig, mongolieraz Erlig Khaan ere deitua) Hego Siberiako panteoiaren goi-mailako jainko-geruzari dagokio. Sinesmen altaiar eta tuwiarrean beheko erreinuaren jaun da, ez gaizkiaren berorren jaun, baizik eremu mugatu bat kudeatzen duen jainkoa, hildakoak eta izurritearen eta goseteren espirituak bizi diren lekukoa.<\/p><p>Geroagoko geruzaketan gaiztotutako irudi gisa agertzen da, hein handi batean mundu mongoliarrean izan zuen budismoaren gaindiketagatik (Erlig Khan \u2248 Yama) eta XVIII.\/XIX. mendeko kristau-misiolarien deabruratzeagatik.<\/p><p><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/siberiar-shamanismoa-tengrismoa-estepa-taiga\/\">Tradizio siberiar-tengrista<\/a>ren barruan, Erlik-ek <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ulgen-argi-jainkoa-altaiarrak\/\">\u00dclgen<\/a>ekin bikote duala osatzen du. Ez da inolaz ere ulertu behar dualismo manikeoen zentzu moralean, aitzitik goiaren eta beheiaren, udaren eta neguaren, jaiotzaren eta heriotzaren ordena osagarri gisa. A. V. Anokhin-ek argi utzi zuen ikuspegi hori bere <em>Materialien zum <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Espezialistek espiritu-munduarekin harremanetan jartzen diren erlijio-sistema.\" tabindex=\"0\">Schamanismus<\/span> der Altaier<\/em> lanean (1924).<\/p><p>Erlik-i buruzko erlijio-zientzien eztabaida hain aberatsa da, harengan modu adierazgarrian ikusten delako nola perspektiba misiolari kanpotarrek erlijio indigena bat distortsionatu dezaketen. Altaiarrek &#8220;Beherakoen Jaun&#8221; bezala ezagutzen zutena, itzulpen orrodoxo errusiar eta budistek &#8220;deabru&#8221; bihurtu zuten, Postcolonial Religious Studies-en adibide klasikoa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Erlik<\/em> izena turkiera zaharrekoa da, eta ikerketan, orokorrean, <em>er<\/em> (&#8220;gizon, heroi&#8221;) hitzarekin lotzen da; jatorri alternatibo batek &#8220;ausarta, indartsua, agintaria&#8221; esanahia duen erro batekin lotzen du.<\/p><p>Mongolieraz <em>Erlig Khaan<\/em> bihurtzen da; formulazio budistan indo-tibetar Yama \/ Shinjerekin nahasten da. Walther Heissigek nahaste hori zehatz-mehatz deskribatu zuen <em>Die Religionen der Mongolei<\/em> lanean (1970).<\/p><p><em>Khan<\/em> tituluak jaun gisa markatzen du; xamanen altaitar kantuetan <em>Yer-Tine Khan<\/em> ere deitzen zaio, &#8220;Lur-Barrunbeen Errege&#8221;. Garrantzitsua da: siberiar testuinguru propioan, Erlik ez da deabrua zentzu kristauan; XIX. mendeko kristau-misiolariek (Verbickij eta beste) itzulpen hori proposatu zuten, eta ikerketak luzaroan kritikarik gabe onartu zuen.<\/p><p>Hizkuntzalaritzatik interesgarria da <em>er-lig<\/em> hitzarekiko lotura posiblea, &#8220;gizon sendoa&#8221; esanahiarekin, Erlik heriotzaren haraindiko &#8220;Gizon Handi&#8221; gisa karakterizatzen duena. Irakurketa horretan, kalte-izakia baino gehiago, funtzio antropologiko beharrezko baten ordezkaria litzateke: heriotza gizontasunaren zati gisa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik gizon zahar, ile-beltz gisa deskribatzen da, basurdearen letagin, burdinazko atzapar eta giza bizkarrezur-hezurrez egindako mazu batekin.<\/p><p>Zezen beltz edo zaldi beltz batean ibiltzen da; bere jauregia infernu-ibai baten ertzean dago, non bederatzi seme eta bederatzi alabarekin bizi den. Altai xamanen danborrak beheko herenean irudikatzen du, askotan alderantzizko eguzki-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi baten ordezkari den zeinua.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span>arekin.<\/p><p>Ikonografia hori klasikoki Anokhinek (1924) eta N. Dyrenkovak deskribatu zuten; geroago Mircea Eliadek jaso zuen bere <em>Le chamanisme<\/em> lanean. Formulazio budistak, gainera, indo-tibetar Yamaren atributuak ematen dizkio: bufalo-adarrak, lasoa, egintzen ispilua.<\/p><p>Kunstkammer museoaren bildumetan (San Petersburg) altaitar Erlik irudikapen ugari daude gordeta, L. P. Potapovek bere <em>Altaiskij schamanizm<\/em> obra bibliografikoan katalogatu zituenak (1991). 200 urteko bilduma-historian irudikapenaren egonkortasun ikonografiko harrigarria erakusten dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kondaira mitologikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Altaiko sorrera-mitologiak kontatzen du nola <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ulgen-argi-jainkoa-altaiarrak\/\">\u00dclgenek<\/a> itsaso primitibotik lurra sortu nahi duen, eta horretarako Erliki, hegazti-formaz, laguntza eskatzen dion.<\/p><p>Erlik urperatzen da, lokatza atera, baina zati bat ahoan ezkutuan gordetzen du; hondar horretatik zingirak, mendiak eta, azkenik, Erlik bera sortzen dira botere independente gisa. Ondoren, harrokeriaz, \u00dclgenen ondoan eseri nahi izan du, eta erbesteratu egiten dute, harrezkero behe-munduaren jaun izanik.<\/p><p>Bigarren kontakizun batek azaltzen du nola Erlikek lehen gizakiak gaixotu zituen, haien gorputzetik hezurrak &#8220;irakurriz&#8221;. Xamanak jaio ziren hezur horiek itzultzeko, mitologia horrek xamanaren azpimundurako bidaia <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ohiko erlijio-ekintza baten arau finkoari dagokiona.\" tabindex=\"0\">erritualki<\/span> oinarritzen du, eta Eliaderen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Espirituen munduarekin harremanetan jartzen diren adituak dituen sistema erlijiosoa.\" tabindex=\"0\">xamanismo<\/span>-ereduan leku prototipikoa hartzen du.<\/p><p>Hirugarren kontakizun, gutxiago ezagunak, azaltzen du nola Erlikek hildakoen arimengatiko eztabaidan <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tengri-zeruko-jainkoa\/\">Tengriren<\/a> mandatariekin negoziatzen duen: bizitza ona izan duenak gora itzuli daiteke; gaizki jokatu duena Erlikekin geratzen da. Aldaera moralizatzaile hori, seguruenik, geroagoko (post-budista) jatorrikoa da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta gurtza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zentzu hertsian, ez zegoen Erlik-en &#8220;gurtzarik&#8221;; bereizketa erritualizatu bat baizik. Xamau altaiarrek bereizten zituzten <em>aq kam<\/em> (xamau zuria, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gizakien eta espiritu-munduaren bitartekaritza egiten duen erlijio-espezialista.\" tabindex=\"0\">xamaua<\/span>), \u00dclgen-erantz igotzen zena, eta <em>kara kam<\/em> (xamau beltza, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gizakien eta espiritu-munduaren bitartekaritza egiten duen erlijio-espezialista.\" tabindex=\"0\">xamaua<\/span>), Erlik-erantz jaisten zena.<\/p><p>Bi deiak legitimotzat eta beharrezkotzat hartzen ziren; Anokhin-en deskribapen etnografikoak argi uzten du &#8220;beltza&#8221; hemen &#8220;behera zuzendua&#8221; esan nahi duela, eta ez, hain zuzen, &#8220;gaiztoa&#8221;.<\/p><p>Izurriteetan, bat-bateko heriotzetan edo haur baten galeran, xamau beltza deitzen zen. Saioan Erlik-en erreinua modu <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ezarritako erlijio-jokabide baten araberakoa.\" tabindex=\"0\">erritualean<\/span> hartzen zuen, harekin negoziatzen zuen eta &#8220;eramanda zegoen arima&#8221; itzultzen zuen. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bati eskerrak, eskaria edo gurtza adierazteko oparia.\" tabindex=\"0\">Opariak<\/span> ardi edo zaldi beltzak ziren; odola lurrera isurtzen zen, eguzkiari eskaini beharrean.<\/p><p>Sobietar garaian <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> hori ia guztiz itzali zen; 1991tik aurrera izan den berpizkunde altaiarrean berpizkunde neurritsu bat bizi du, hala ere \u00dclgen-en <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultuarekin<\/span> alderatuz askoz nabarmenagoa dena, Erlik gaur egun ere &#8220;magia beltzarekin&#8221; lotzen jarraitzen duelako pertzepzio modernoan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-praktika eta babes magikoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik deskribatuta (eraginik hitzeman gabe): Erliken aurkako jarduera apotropaikoen artean, atalasean artile zuriz eginiko banda zintzilikatzea, egurrezko irudi txikiak (&#8220;Erliken zerbitzariak&#8221;) ordezko opari sinboliko gisa lurrean jartzea, eguzkia sartu ondoren Erliken izena ozenki esateko debekua eta etxea ipurua erretzen ke-garbiketa egitea ziren.<\/p><p>Portaera-arau batzuek ere kutsu <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kaltea uxatzen duena: eragin kaltegarriak urrun mantentzeko sortutako zeinu edo objektuei buruzkoa.\" tabindex=\"0\">apotropaikoa<\/span> zuten: gaixoak bisitatzera txapelarekin joaterik ez zegoen, Erlikek &#8220;buruak biltzen&#8221; zituelako; atalasean ikatza jartzen zen, beltz gelditutakoak beltza bera oztopatzen zuela iritzita, James Frazerren zentzuan <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ekintza edo formula bereziekin gauzen joanean eragin nahi duten jardunbideak.\" tabindex=\"0\">magia<\/span> sinpatikoaren adibide klasikoa.<\/p><p>Jardunbide horiek hego-siberiar erlijioaren debeku- eta garbitasun-kontzeptuaren esparruan ulertu behar dira, hark araugintza xehatu ugariren bidez ordenatutako mundua behe-munduarengandik bereizten baitu. Roberte Hamayonek <em>La chasse \u00e0 l&#8217;\u00e2me<\/em> (1990) lanean &#8220;ahaidetasun-ekonomiaren&#8221; zati gisa irakurri ditu, non gaixotasuna eta heriotza ordenaren hausturatzat hartzen diren.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Egiturazko aldetik konparagarriak dira: Yama Indian, tradizio vedikoan eta budistan; Hades Grezian; Hel <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazio tradizionalen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologia<\/span> nordikoan; Mictlantecuhtli azteken <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoian<\/span>; Osiris hilen epaile funtzioan, gutxiago jainko hiltzaile gisa. Siberian bertan, antzeko irudiak daude, esaterako <em>Aiy Tojon<\/em>-en aurkari den <em>Yer-Khan<\/em> jakutoen artean.<\/p><p>Erlik Erlig Khaan = Yama bihurtzeko gaindiketa budista-tibetarra Walther Heissigen ikerketa berezi baten gaia da (<em>Die Religionen der Mongolei<\/em>, 1970). Hemen ikus daiteke nola beherengo mundu bateko jatorrizko irudi bat tantrismoan integratzen den, eta bertan geruza atributibo berriak gehitzen zaizkion.<\/p><p>Erlijio-fenomenologiaren ikuspegitik aipagarria da ia hirurehiko sistema kosmologiko guztiek (Goia, Erdia, Behea) beheko munduko jainkotasun bat izaten dutela ohar hori, hots, izugarrikeriaren figura eta ordenaren bermatzailea aldi berean dena. Erlik, beraz, ez da anomalia, baizik eta adibide didaktikoa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera eta ikerketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Egungo <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ohitura, kondaira eta abestiez osaturiko herri-kultura tradizionala.\" tabindex=\"0\">folklore<\/span> tuwar eta altaiarrean, Erlik izugarrikeria-irudi bat da gehiago, gurtza-objektu baino; jasotzapen popularrean (fantasia-eleberrietan, sarean jokoetan) &#8220;aurkari iluna&#8221; gisa agertzen da batzuetan. Zientzialdetik oinarritutako azalpenak Andrei Znamenskiren, Roberte Hamayonen eta rusieraz argitaratutako <em>Mify narodov mira<\/em> (2. liburukia, 1992) bilduman aurki daitezke.<\/p><p>Ikerketa-eztabaida garrantzitsu bat da gaur egungo Erlik-en irudi &#8220;ilun&#8221; horretatik zenbat izan zen islam edo budismoaren aurrekoa, eta zenbat kristau-misiolarien deabrutzearen ondorio XVIII. eta XIX. mendean. Verbickij eta beste misiolari batzuek beren hiztegietan &#8220;Erlik&#8221; hitza soilik &#8220;deabru&#8221; gisa itzuli zuten, eta ondorengo zientziak luzaroan modu kritikorik gabe onartu zuen hori.<\/p><p>Andrei Znamenskiren <em>Shamanism and Western Imagination<\/em> (Oxford, 2007) lanak distortsio-historia hori osorik berreraiki du, eta Erlik historiko baten berrezarpenaren alde egiten du, eskema dualista kristauetatik haratago ordena-irudi anbibalente gisa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikerketa-eztabaidak eta galdera irekiak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hiru ikerketa-galdera daude oraindik irekita. Lehenengoa: zein aurre-forma zuen Erlikek proto-turkiar erlijioan, budismoarekin eta kristautasunarekin harremanetan jarri aurretik? Anokhinen materialak iradokitzen du budismoak Yamarekin egiten duen identifikazioak adierazten duena baino zaharragoa eta autonomoagoa zela.<\/p><p>Bigarrena: zein neurritan da altaiar Erlik-tradizioa jakutiar <em>abasy<\/em>-tradizioarekin jarraitua, eta ez-jarraitua mongoliar Erlig-Khaan-tradizioarekin? L. P. Potapovek hipotesi-zatiketa baten alde argudiatu du hemen, eta ikerketa berrienean berriro hartu da eragite hori.<\/p><p>Hirugarrena: zein zeregin du Erlikek gaur egungo tuwiar eta altaiar neo-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Espiritu-munduarekin harremanetan jartzen diren espezialistak dituen sistema erlijiosoa.\" tabindex=\"0\">Xamanismo<\/span> eszenan, zeina zati batean errusiar korronte nagusiaren aurka eta zati batean harekin batera garatzen den? Marjorie Mandelstam Balzerrek hainbat lanetan erakutsi du xaman modernoek Erlik baliatzen dutela nahita, sinbologia errusiar-ortodoxo nagusiaren aurrean alternatiba indigena bat sortzeko.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Yama tradizioarekiko harremana<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik budista Yamarekin identifikatzea mongoliar-tibetar erlijioaren historian ondoen dokumentatutako kasuetako bat da. Walther Heissigek <em>Die Religionen der Mongolei<\/em> (1970) obran erakutsi zuen nola, mende askotan zehar, altaiar Erlik indo-tibetar Yama \/ Shinjerekin bat egin zuen, substituzio osorik gertatu gabe.<\/p><p>Horren ordez, bi geruzako figura bat sortu zen, non testuinguruaren arabera geruza altaiarra edo geruza budista aktibatzen den.<\/p><p>Geruzatze hori adibide bikaina da &#8220;Translation Studies&#8221; zientifikoetan: nola aldatzen da zehazki kontzeptu bat tradizio batetik bestera, zein desplazamendu semantiko diren ezinbestekoak, eta zein hibrido bitxi sortzen diren itzulpen-prozesutik?<\/p><p>Kasu zehatz bat: tibetar <em>Bardo-th\u00f6dr\u00f6l<\/em>ean (&#8220;Tibetar Hilen Liburua&#8221;) Yama ispilu bat eusten duen figura gisa agertzen da, hildakoari bere bizitzako egintzak erakusten dizkiona. Ideia hori ez da agertzen jatorrizko altaiar Erlik-multzoan, baina bai berandu-mongoliar Erlik-kontzepzioan, geruza budistaren adierazgarri.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s10 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s10\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s10h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s10h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturriak eta kultura-hub-arekin lotura<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s10c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s10c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s10t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s10t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik-en konplexua zabalean aztertu nahi duenak <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/siberiar-shamanismoa-tengrismoa-estepa-taiga\/\">Tradizio siberiar-tengrista<\/a> laburpen-orrian aurkituko ditu figura erlazionatuenei buruzko erreferentzia nagusiak, hala nola <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ulgen-argi-jainkoa-altaiarrak\/\">\u00dclgen<\/a> eta beheko <em>abasy<\/em> izaki kaltegarriak. A. V. Anokhin-en <em>Materialien zum <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Espezialistek espiritu-munduarekin harremanetan jartzen diren erlijio-sistema.\" tabindex=\"0\">Schamanismus<\/span> der Altaier<\/em> (1924) da iturri primario garrantzitsuena.<\/p><p>Budismoaren gaindiketari dagokionez, Walther Heissig-en <em>Die Religionen der Mongolei<\/em> (1970) eta Klaus Sagaster-en ikerketak dira funtsezkoak. Misiolarien distortsioen azterketa kritikorako, Andrei Znamenski-ren <em>Shamanism and Western Imagination<\/em> (Oxford, 2007) da eskuragarri dagoen lan onena.<\/p><p>L. P. Potapov-en oinarrizko lana, <em>Altaiskij schamanizm<\/em> (San Petersburgo, 1991), sintesi sobietar-errusiar zabalena eskaintzen du eta Erlik-en inguruko ikerketan ez zaio alde batera utzi behar.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s11 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s11\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s11h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s11h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Azpiko munduaren erlijio-fenomenologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s11c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s11c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s11t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s11t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik azpiko munduko jainkoen espektro fenomenologiko-erlijiosoari dagokio, Mircea Eliade-k <em>Forgerons et alchimistes<\/em> lanean (1956) eta bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Espezialistek espiritu-munduarekin harremanetan jartzen diren erlijio-sistema.\" tabindex=\"0\">xamanismoa<\/span>-liburuan zabal jorratu zuena. Ezaugarri bereizgarria anbibalentzia da: azpiko munduko jainkoek kosmos-ordenaren beharrezko itzal-eremua ordezkatzen dute; &#8220;gaiztoa&#8221; hitz sinplearekin haien izaera galtzen da.<\/p><p>Erlik-en punturik bereziena, gaixotasunen eragilea eta aldi berean sendatzailea izatearen funtzioa da. Xamau beltzak Erlik-ekin negoziatzen du galdutako arimen itzulerarako, &#8220;negoziazio xamanikoa&#8221;ren eredu klasiko bat, Roberte Hamayon-ek Eliade-ren &#8220;estasi&#8221; ereduaren aurrean garatu zuena.<\/p><p>Antropologia erlijiosoaren ikuspegitik interesgarria da xamau &#8220;zuriak&#8221; eta &#8220;beltzak&#8221; bereizteko sistema, jainko-helbide banatuekin. Egitura bikoitz hori Siberiako oso tradizio gutxitan aurkitzen da altaiarren eta tuwiarren artean bezain garbi; historikoki, ziurrenik berantiarra da, eta agian eragin budistaren ondorioz sortu zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s12 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s12h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s12h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gogoeta metodologikoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s12c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s12c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s12t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s12t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik-iturriekin lan egiterakoan hainbat arazo metodologiko sortzen dira. Lehenengoa: iturri zaharrenak XIX. mendeko kristau misiolariek (Verbickij, Chivalkov) egindako erregistroak dira, zeinek sistematikoki deabru kristauarekin identifikatu zuten. Geruza misiolari hori kentzea zeregin metodologikoki zaila da.<\/p><p>Bigarrena: Yamarekin egindako identifikazio budistak esanahi-geruza gehigarriak gehitu ditu, zeinak ez diren erraz bereizten altaiar Erlik jatorrizko geruzatik. Walther Heissigen geruza-eredua lagungarria da, baina eztabaidagarria izaten jarraitzen du.<\/p><p>Hirugarrena: gaur egungo Erlik inguruko xaman-praktika zatikatuta dago Sobietar garaia amaitu ondoren; gaur ikusten duguna berrformulazio bat da testu etnografikoetan oinarritua, ez etengabeko jarraitutasun bat. Andrei Znamenskik hau kritikoki hausnartu du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s13 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s13\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s13h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s13h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Erlik gaur egungo kultura popularrean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s13c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s13c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-s13t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-s13t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Gaur egungo kultura popularrean Erlik harrigarriro presente dago. Errusiar fantasiazko nobela ugarietan agertzen da, online bideojokoetan (adibidez <em>Path of Exile<\/em>, <em>Smite<\/em>), heavy metal kantu-hitzetan eta manga eta anime munduan. Harrera hori askotan irudi historikoa nabarmen okertzen du, baina Erlik figura kulturalki aktibo bihurtzen du.<\/p><p>Zientifikoki harrera hori anbibalentea da: Erlik oroimen kulturalean mantentzen du, baina aldi berean banalizatzen du. Andrei Znamenskik <em>Shamanism and Western Imagination<\/em> (2007) liburuan berreraikuntza zientifikoaren eta jabetze popularraren arteko tentsioa azpimarratu du.<\/p><p>Errepublika altaiar eta tuwiarretan berauetan, Erlik herri-kulturan presentzia txikiagoa du \u00dclgen edo Tengri baino; figura periferiko bat da, xaman-praktikan zeregin bat betetzen duena, baina ez eskualdearen ordezkaritza publikoan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27518a4a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp27518a4a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp20374ec2 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp20374ec2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Erlik altaiar sorrera-kondairan: mundu ezin-perfektuaren sortzaile-lagun<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp23d083fe e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp23d083fe\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2fdabf2c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2fdabf2c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Altaiko turkiar hizkuntzako herrien sorrera-kontakizunetan, Erlik-ek, <em>Erlik Khan<\/em> edo <em>Erlik<\/em> izenez ere ezagutzen denak, rol anbibalente baina ezinbestekoa jokatzen du.<\/p><p>XIX. eta XX. mende hasierako etnografoek jasotako hainbat bertsiok kontatzen dute hasieran ura bakarrik zegoela eta nola sortzaile-jainkoak, sarritan <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ulgen-argi-jainkoa-altaiarrak\/\">\u00dclgen<\/a>-ekin identifikatua, Erliken laguntzarekin lurra ur primitibotik atera zuen.<\/p><p>Kontakizun-forma zabaldu batean, biak txori-itxuran urperatzen dira edo izaki bat urperatzera bidaltzen dute, itsaso primitiboaren hondotik lurra ekartzeko. Erlik-ek, ordea, ezkutuan lurra apur bat ahoan gordetzen du, bere mundua sortzeko asmoz.<\/p><p>Sortzaile-jainkoak ekarritako lurra hazten uzten duenean, Erliken ahoko lur ezkutua ere hazten hasten da, eta hark kanporatu behar izaten du. Kanporatutako lur horretatik zingirak eta bide-gogorreko lurralde antzuak sortzen dira. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arte edo kontakizun batean errepikatzen den eduki-elementu bat.\" tabindex=\"0\">Motiboa<\/span> mitologikoki azaltzen du zergatik ez den munduaren egitura perfektua.<\/p><p>Kontakizun hau lur-urpekari motako sorrera-mitoen tipo zabal batekoa da, Eurasia iparraldean eta Amerika iparraldean oso zabaldua. Nabarmena da Erliken jarrera moralaren anbibalentzia: hutseko suntsitzailea izan beharrean, mitoak sortzaile-lagunkide bat erakusten du, zeinaren jarrera propioak eta maltzurkeriak mundua osatu eta kaltetu egiten duten aldi berean.<\/p><p>Kontakizun hauek balioztatzerakoan, kontuan hartu behar da erregistratutako testuak garai batekoak direla, altaiar erlijioa jadanik kristau eta budista ideiek ukitua zegoenekoak. Ikertzaile batzuek galdetu dute ea sortzaile-lagunkide etsai baten irudi hori indartu ote zen eragin horiengatik. Erantzun ziurra ez da posible.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2032381e e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2032381e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2549d4d3 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2549d4d3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Azpimunduaren jauna: Erliken erreinua eta bidaia xamanikoa beherantz<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2699d7d9 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2699d7d9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp215c60fe elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp215c60fe\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Sorrera-kontakizunetatik haratago, Erlik altaiar eta oro har siberiar erlijioan azpimunduaren jaun eta hilen agintari gisa ezagutzen da batez ere. Bere erreinua iturrietan lurpean dagoen eremu ilun gisa deskribatzen da, hildakoak hara joaten direla.<\/p><p>Erlik gaixotasunaren eta heriotzaren sortzaile gisa ere hartzen da; altaiar sinesmenaren arabera, larriki gaixotzen zenaren bizi-indarra edo arima Erliken edo bere mandatarien eskutik azpimundura eramana izan zitekeen.<\/p><p>Sinesmen horrekin lotuta zegoen praktika xamaniko jakin bat. \u00dclgen-erako zeru-bidaia igoera zen bitartean, Erlik-erako bidaia jaitsiera zen.<\/p><p>Espezialista xamanikoak, kantu erritualetan, Erliken erreinurantz jaitsi nola zen, han oztopoak gainditzen zituela eta azkenean Erliken aurrean aurkeztu, harekin negoziatzeko, adibidez gaixo baten arima harrapatua berreskuratzeko edo eskaintzak entregatzeko.<\/p><p>Wilhelm Radloff-ek jaitsiera-kontakizun horiek jaso zituen, eta geroago xamanismo konparatuaren ikerketan asko aintzat hartu izan dira.<\/p><p>Interpretazioan kontuz jokatu behar da. Erregistratutako testuak errepresentazio zehatzak dira, ez betiereko gidoiak, eta jaitsiera xamanikoaren eredu bakar batera orokortzea, Mircea Eliadek egin zuen bezala, ikerketa berrienak gehiegi lauegin izan zela kritikatu du.<\/p><p>Ondorio bezala, Erlik altaiar praktikan izaki beldurgarritzat hartu eta saihestu zena baino askoz gehiago zela esan daiteke: <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Sinbolo-esanahi erlijioso edo kulturala duten ekintza-segida erregulatu bat.\" tabindex=\"0\">erritualean<\/span> espezialistarekin negoziazio aktiboan sartzen zen boterea. Erlikekiko harremana defentsa hutsetik haratago zihoan; komunikazio arriskutsu eta erregulatu bat zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2907420d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2907420d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2fc29be0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2fc29be0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Erlik jatorrizko tradizioaren eta atzerriko eraginaren artean: ikerketa-eztabaida bat<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp215c8e40 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp215c8e40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27662833 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp27662833\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlik-en irudia barne-asiar erlijioan atzerriko eraginei buruzko ikerketa-eztabaida luze batean dago. Nabarmena da hasteko izena bera: Erlik edo Erlik Khan, hizkuntzaz eta kontzeptualki, tradizio budistako Yamarekin lotuta dago, mongoliar eta tibet-budistaren imajinarioan Erlik Khan gisa sartu zena.<\/p><p>Galdera da ea azpimundu-irudi altaiarra hasieratik horrelakoa zen ala budismoak eraldatu zuen.<\/p><p>Eztabaidaren bigarren lerroa dualismoari dagokio.<\/p><p>\u00dclgen goian eta Erlik behean, sorreraren eta kalteren, zeruaren eta azpimunduaren aurkakotasunak, ikertzaile batzuei sistema erlijioso dualistak gogorarazten dizkiete, adibidez zoroastriar ideiak, Asia Erdiko merkataritza-bideen bidez eragina izan ahal zutenak, edo Jainkoaren eta deabruaren kristau aurkakotasuna, errusiar misioarekin etorri zena.<\/p><p>Iturriak harreman horiek guztiak jadanik existitzen ziren garai batetik datorrenez, zaila da jatorrizko oinarria bereiztea.<\/p><p>Metodologikoki zuhur den ikerketak ondorioztatzen du Erlik azpimundu-botere baten jatorrizko ideia batean oinarritzen dela seguru asko, baina ideia hori budismoaren eta agian beste eragin batzuen eraginez eraldatu eta zorroztu izan zela. Garrantzitsua da hemen ohiko gaizki-ulertze bati buruzko ohartarazpena egitea: Erlik ez litzateke azkarregi kristau deabruarekin baliokidetu behar.<\/p><p>Kontakizun altaiarretan ez da izaki gaiztoa erabat, munduaren ordenaren zati beharrezkoa baizik, gizakiek eta beren espezialista erritualek harekin moldatu behar izan zutena. \u00dclgen-en etsai gisa duen kokapenak tentsiozko osagarritasun bat deskribatzen du, ez gerra morala. Azpimundu-agintari ahaideak beste <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/siberiar-shamanismoa-tengrismoa-estepa-taiga\/\">barne-asiar kulturek<\/a> ere ezagutzen dituzte.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>A. V. Anokhin: <em>Materialien zum <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gorputz-espirituen munduarekin harremanetan jartzen den espezialistak dituen sistema erlijiosoa.\" tabindex=\"0\">Schamanismus<\/span> der Altaier<\/em> (1924)<\/li><li>Mircea Eliade: <em>Le chamanisme<\/em> (1951)<\/li><li>Walther Heissig: <em>Die Religionen der Mongolei<\/em> (1970)<\/li><li>Vladimir Basilov: <em>Shamanism in Siberia<\/em> (1984)<\/li><li>Roberte Hamayon: <em>La chasse \u00e0 l&#8217;\u00e2me<\/em> (1990)<\/li><li>Andrei Znamenski: <em>Shamanism and Western Imagination<\/em> (2007)<\/li><li>L. P. Potapov: <em>Altaiskij schamanizm<\/em> (1991)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-erlikkhan e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-erlikkhan\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-erlikkhan-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-erlikkhan-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Altaiar<\/em>&#8211;<em>siberiar<\/em> sinesmenean, <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren ordenaren inguruko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoak<\/span><\/em> Erlik Khan azpimunduaren agintari eta \u00dclgen-en aurkari gisa ezartzen du; altai-turkiarren eta buriatoen kantu xamanikoek haren rola gaixotasunean, heriotzan eta arima-gidaritzan jasotzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Kontzeptu gako lotuak: Erlik Khan, Erlig Khaan, Altai, Azpimundua, Yama, budista berrinterpretazioa.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-erlik-khan\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard tradizio historikoari lotua da, gorputzean eramateko babes-objektuen tradizioari, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/siberiar-shamanismoa-tengrismoa-estepa-taiga\/\">Siberia \/ tengrismoa<\/a>ren eta mundu osoko beste kultura askoren tradizioan. 41 maila, urre finkoa, platinoa, zilarra, Alemanian fabrikatua. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-erlikkhan-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-erlikkhan-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2855,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Erlik Khan Altaiko azpimunduko jainkoa","_yoast_wpseo_title":"Erlik Khan \u2013 Altaiko azpimunduko jainkoa, mitoa eta iturriak","_yoast_wpseo_metadesc":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"4","wesen_kultur":"sibirisch-tengrismus","wesen_klasse":"daemonen","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200686","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Erlik Khan \u2013 Altaiko azpimunduko jainkoa, mitoa eta iturriak<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/\",\"name\":\"Erlik Khan \u2013 Altaiko azpimunduko jainkoa, mitoa eta iturriak\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Sibeeriar-tengrismo tradizioko deabruak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:10+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Erlik Khan \u2013 Altaiko azpimunduko jainkoa, mitoa eta iturriak","description":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna","og_description":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna","datePublished":"2026-09-07T14:10:10+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","inLanguage":"eu","description":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/","name":"Erlik Khan \u2013 Altaiko azpimunduko jainkoa, mitoa eta iturriak","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:10+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Sibeeriar-tengrismo tradizioko deabruak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Erlik Khan \u2013 Altaitarren azpimunduaren jauna","datePublished":"2026-09-07T14:10:10+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/erlik-khan-altaitarren-azpimunduaren-jauna\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/daemonen_sibirisch-tengrismus_erlik-khan.webp","inLanguage":"eu","description":"Erlik Khan hego-siberiar tengrismoan azpimunduaren jauna da eta \u00dclgenen aurkaria. Mitoa eta kultua bilduta."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200686","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200686"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200686\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2855"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200686"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200686"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}