{"id":200676,"date":"2026-09-07T14:10:03","date_gmt":"2026-09-07T14:10:03","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200676"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"melqart-tiroko-hiri-jainkoa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/","title":{"rendered":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200676\" class=\"elementor elementor-200676 elementor-2626 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Melqart, Tiroko hiri-jainko feniziarra eta feniziarren 'Herakles'<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart (feniziarrez <em>mlqrt<\/em>, hitzez hitz &#8216;hiriko errege&#8217;) Tiroko hiri-jainko gorena da eta jainko feniziar garrantzitsuenetako bat. Grekoek Herakles-ekin identifikatu zuten (&#8216;Herakles-Melqart&#8217;), eta mundu helenistiko-erromatarrean asko gurtu zuten.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-melqart-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Tradizio Feniziarreko jainkoa.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/fenizarrak-kartago-baal-tanit\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Tradizio Feniziarreko mitologia.\">Feniziarra<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Hiri-jainkoa.\">Hiri-jainkoa<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-melqart-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-melqart-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-melqart-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-melqart-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-melqart-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202512\" alt=\"Melqart - Fenizio-tradizioko jainkoak, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sailkapena eta profil laburra<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart Tiro hiri-buru feniziarraren jainko nagusia da, eta horrenbestez toki gakoa du mediterraneoko erlijio-historian.<\/p><p>Corinne Bonnet-ek, <em>Melqart<\/em> (1988) monografian, jainko honi buruzko azterketa zabalena aurkeztu du; erakusten du Melqart aldi berean hiri-jainkoa, erregeen zaindaria, heroia eta jainko ktoniko-piztua zela. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/fenizarrak-kartago-baal-tanit\/\">Tradizio feniziarraren<\/a> baitan, tradizio tirokoaren jainko nagusi maskulino zentrala da.<\/p><p>Bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> tiroko koloniekin batera Mediterraneo osoan zabaldu zen. Gades-en (gaur egun Cadiz, Espainia) zegoen Melqart-en <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplu<\/span> garrantzitsuena, Tiro bera baino ere mendebalderago; Kartagon ere present zegoen. Maria Eugenia Aubet-ek, <em>The Phoenicians and the West<\/em> (2001) lanean, mediterraneoko zabalkundea xehetasunez dokumentatu du.<\/p><p>Erlijio-historiaren ikuspegitik, Melqart-ek hiri- eta errege-jainko motaren adibide da, urtero primaveran &#8216;esnatze&#8217; (<em>egersis<\/em>) baten bidez berritzen zena. Esnatze-jai hau Melqart-en ezaugarri erlijio-historiko bereizgarrienetako bat da, eta beste hiri-jainkotasunetatik desberdintzen du. Herakles grekoarekiko lotura antzekotasun funtzionalengatik eta K.a. VIII. mendeaz geroztik izandako harreman greko-feniziar sendoengatik sortu zen.<\/p><p>Melqart-en ezaugarri deigarrietako bat Tiroko errege-etxearekiko harreman estua da: Tiroko erregea aldi berean Melqart-en apaiz nagusia zen; urteroko esnatze-jaia erregeak berak burutzen zuen. Boterearen eta erritu-buruzagitza horren identitate hori historikoki alderagarria da faraoi egiptoarrarekin edo erromatar <em>pontifex maximus<\/em>-arekin.<\/p><p><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hetear-anatoliar-tarhunna-babes-praktika\/\">Tradizio hitiarrak<\/a> ere hiri- eta errege-zaindari jainko antzekoak izan zituen; <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sarruma-hurritar-mendi-jainkoa\/\">Sarruma<\/a>-rekiko konparazio hertsiak Mediterraneo ekialdeko brontze arozko azken errege-teologiari buruzko ikuspegi estrukturalki garrantzitsuak ematen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart izena <em>mlk<\/em> &#8216;errege&#8217; eta <em>qrt<\/em> &#8216;hiri&#8217; hitzen bateratzea da, hitzez hitz &#8216;hiriko errege&#8217; esan nahi duena. Hiria Tiro da, eta Melqart &#8216;Tiroren erregea&#8217; da esanahi jainkozkoan.<\/p><p>Etimologia hau eztabaidaezina da eta inskripzioetan argi dokumentatuta dago. Testu kuneiformetan <em>Milqartu<\/em> gisa agertzen da, iturri greziarretan Melqart edo Melkart gisa, eta sinkretismo helenistikoetan Herakles-Melqart gisa.<\/p><p>Interpretazio alternatibo batek <em>mlk<\/em>-n ez du bakarrik &#8216;errege&#8217; esanahi profanoan ikusten, baizik eta &#8216;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati esker ona, eskaera edo gurtza adierazteko emaitza.\" tabindex=\"0\">sakrifizioa<\/span>&#8216; (Molk-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati esker ona, eskaera edo gurtza adierazteko emaitza.\" tabindex=\"0\">sakrifizioa<\/span>) ere, feniziarrezko errozko hitz beraren esanahi bikoitza. Interpretazio hau, hala ere, gutxiago onartua dago ikerketan.<\/p><p>Alde greziarrean bere izena &#8216;Herakles-Tirios&#8217;, &#8216;Herakles&#8217; edo &#8216;Melikartos&#8217; izen teoforo osagai gisa agertzen da. Herakles-ekiko identifikazioa K.a. V. mendetik dago literaturan dokumentatuta (Herodoto 2.44). Herakles-en mito greziar irudiak Melqart feniziarraren ezaugarriak ditu, batez ere &#8216;mendebaldera&#8217; bidaiaren eta Geryon-en heriotzari buruzko mitoetan.<\/p><p>Hamilkar izen teoforoa oso zabaldua zegoen Kartagon; kartagoko buruzagi militar garrantzitsu askok zuten izen hori, tartean Hamilkar Barkas, Hannibalen aita. Izen-tradizio horrek Melqart-en garrantzia iraunkorra frogatzen du estatu puniarraren bizitza politikoan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart ikonografia feniziarrean gizon bizardun gisa agertzen da gehienetan, gerriko labur bat jantzita, gudu-aizkora edo kluba altxatuta, batzuetan gezi-uztaia eskuan, eta askotan lehoi-larru batez jantzita. Ikonografia hau historikoki garrantzitsua da, zuzenean Herakles greziarraren tradiziora igaro zelako, lehoi-larruarekin eta klubarekin.<\/p><p>Helenismoko Tiroko txanponetan Melqart-Herakles klubarekin eta lehoi-larruarekin sarritan agertzen da; Kartagoko Tofet-eko estelen artean batzuetan <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/baal-hammon-kartagoko-goi-jainkoa\/\">Baal-Hammon<\/a>-en ondoan dago. Tradizio ikonografiko garrantzitsu bat &#8216;Melqart itsas zaldi baten gainean&#8217; da, itsasoarekiko eta nabigazioarekiko lotura dokumentatzen duena.<\/p><p>Bere animalia sakratua lehoia da; erliebe batzuetan lehoi baten gainean oinez edo lehoi bat itotzen agertzen da. Arranoa ere lagun-animalia gisa agertzen da geroko irudikapen batzuetan. Aphakide Bonnet-ek dibersitate ikonografikoa xehetasunez dokumentatu du; erakusten du Melqart-ek testuinguru mediterraneo bakoitzean apur bat desberdinak ziren irudi-tradizioak garatzen zituela.<\/p><p>Ye\u1e25awmilk-en &#8216;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Zutik dagoen harri- edo egur-plaka, idatzia edo irudiduna.\" tabindex=\"0\">estela<\/span>&#8216; famatuan, Biblosko errege (K.a. V. mendea), Melqart bera ez da agertzen, baina errege eta jainkoaren topaketaren irudi-formula bai, tradizio hiri-jainko feniziarrean garrantzitsua dena. Konbenzio ikonografiko hori Tirotik Biblosera eta Kartagorarte iristen da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kondaira mitologikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqarti buruzko mito feniziarrak zatikatuta baino ez dira iritsi gurera. Eusebio Zesareakoak Filon Bibloskoaren istorio bat aipatzen du (Praeparatio Evangelica 1.10), non Melqart heroi eta berpiztaile gisa agertzen den. Antzinako iturriek diotenez, Melqart urtero esnatzen da esnatze-jai batean (<em>egersis<\/em>), eta horrek urtero hiltzen eta berpizten diren landaretza- eta hiri-jainkoen tradizioan kokatzen du.<\/p><p>Istorio garrantzitsu batek Melqart Tirorako sorreraren beraren sortzailetzat aurkezten du: harkaitz igerilariak, Tiro eraiki zen horiek, hegazti-sakrifizio baten bidez finkatu omen zituen. Beste istorio batek fenizieren jarduera ekonomiko funtsezko batekin lotzen du: purpura-kolorearen asmakuntzarekin. Melqarten txakur batek, ustekabean, purpura-maskor bat mordikatu omen zuen, eta horrela aurkitu zen kolore purpura.<\/p><p>Grekoen bertsioan, Herakles-Melqart gisa, Herakles <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura baten jainko-istorioen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> istorioak jasotzen ditu, batez ere Gerion-en pasartea, non Herakles Mediterraneo mendebaldean (geroko Gades kokalekuan) hiru buruko erraldoi Gerionen behiak lapurtzen dituen. Lotura hau erlijio-historiaren aldetik oso adierazgarria da, Gades benetan fenizieren sorrera izan baitzen eta Melqarten mendebaldeko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako leku sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> nagusia.<\/p><p>Pseudepigrafi garrantzitsu bat &#8216;Sanchunjaton&#8217; (Sankuniathon) da, ustezko apaiz feniziar bat, zeinen lana Filon Bibloskoaren bidez iritsi omen zaigun. Albert Baumgartenen edizio kritikoak erakusten du materiala neurri handi batean asmakizun hellenistiko berantiarra dela, baina benetako mito-tradizio feniziarraren aztarnak ere badituela, bereziki Melqart eta jainkoen genealogiari dagokienez.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta gurtza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqarten kultu nagusia Tiroan zegoen, hiriko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplu<\/span> zaharren eta dotoreenean. Herodotok <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplu<\/span> hori zehatz deskribatzen du (2.44) eta bi zutabe aipatzen ditu, bata urrezkoa, bestea esmeraldazkoa, gauez argi egiten zutenak; ziurrenik, mineral fosforeszenteen &#8216;s\u00eew\u00e2n&#8217; fenomeno ospetsuari dagokio.<\/p><p>Hiram I.a Tirokoa (K.a. X. mendea) Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluarekin<\/span> estu lotuta dago; Josefo-ren arabera, urrez eta brontzez eraiki zuen.<\/p><p>Urteko esnatze-jaia kultuaren gailurra zen; &#8216;esnatzaile&#8217; batek (<em>mqm-\u02belm<\/em>, &#8216;jainkoa zutik jartzen duena&#8217;) gidatzen zuen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Esanahi erlijiosoa edo kulturala duen ekintza sinboliko-sekuentzia arautua.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>a. Tiroko erregea funtsezko errituzko pertsona zen. Antzeko esnatze-jaiak Kartagon eta Gadesen ere daude dokumentatuta; horiek Melqart historikoki Tammuz\/Dumuzirekin eta Adonisekin lotzen dute.<\/p><p>Kartagon ere Melqart presente zegoen; Tiroko Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluari<\/span> ordaindutako urteko tributua Errepublika berantiarrean ere mantendu zuen Kartagok, hiri metropolitarrarekiko lotura estuaren adierazle.<\/p><p>Gadesen, Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati edo gehiagori eskainitako eraikina.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> uharte txiki batean zegoen; Polibio, Strabon eta Silio Italiko-k deskribatu zuten. Erromatarren konkistaren ondoren ere, Gades-Melqart Herkules-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako leku sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> aktibo izaten jarraitu zuen, eta Hannibal, Zesar eta Adriano bisitatu zuten.<\/p><p>Tiroko Melqarten tenpluaren azterketa arkeologikoa gaur egungo eraikuntzek zailtzen dute; Gadesen, aldiz, santutegiaren hondarrak, gaur egungo Sancti Petri uhartean, eskuragarriago daude. Antonio S\u00e1ez Romeroren zuzendaritzapean egiten ari diren urpeko indusketek azken urteotan aurkikuntza berri garrantzitsuak eman dituzte.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-praktika eta babes magikoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart errege-etxearen, hiriaren eta nabigazioaren babes-jainkoa zen. Tiroko errege-zigiluetan babesle gisa agertzen da; izen feniziarretan bere theonimoa maiz agertzen da (Hamilkar = &#8216;Melqarten zerbitzaria&#8217;, Bomilkar = &#8216;Melqarten eskutik&#8217;). Melqart osagaia duten izen theoforikoen ugaritasunak fedearen intentsitatea erakusten du herritarren artean.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kaltegarritzat jotzen diren eraginak urruntzeko diren zeinu eta objektuei buruzkoa.\" tabindex=\"0\">Apotropaiko<\/span> gisa, Melqart eskarabeoak eta brontzezko irudi txikiak eramaten ziren edo etxean jartzen ziren. Bredsch-eko (Bredja) Ipar Siriako &#8216;Melqart-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Zutik dagoen, inskripzioduna edo irudiduna den harrizko edo zurezko plaka.\" tabindex=\"0\">estela<\/span>&#8216; ospetsua, errege aramear Bar-Hadad-ek Melqarti eskainitako oparia inskribatzen duena, Melqarten kultuaren froga epigrafiko garrantzitsuenetako bat da Tirotik kanpo.<\/p><p data-nosnippet=\"true\">Nabigazioaren fedean, Melqart babes-instantzia gorena zen; kapitain eta kolonizatzaile feniziarrek eskaintzak jartzen zizkioten abiatzean eta iristean. Bidaia-fede hau fenizieren mugikortasunaren ezaugarri erlijio-historiko garrantzitsua da. iWell Guard-ek Melqart figura historiko-historikotzat jasotzen du, gaur egungo osasun-agindu erreferentziarik gabe.<\/p><p>K.a. V. eta IV. mendeko Kartagoko tenpluetan, Melqart bigarren edo hirugarren jainko gisa agertzen da <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/baal-hammon-kartagoko-goi-jainkoa\/\">Baal-Hammon<\/a>en eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tanit-kartagoko-jainkosa\/\">Tanit<\/a>en ondoren. Fenizieren hiri sortzailearen jainko-hirukotea (Baal-\u0160amem, Astarte, Melqart) Kartagon konfigurazio berri batera birmoldatu zen, Melqart erabat baztertu gabe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erlijio-historiaren aldetik parekotasunik garrantzitsuena greziar Herakles-identifikazioa da. Walter Burkerrek <em>Die orientalisierende Epoche<\/em> lanean (1984) eta geroko hainbat azterketatan erakutsi zuen greziar Herakles figurak fenizisar Melqarten eragin handia jaso zuela, batez ere Geryon episodioan eta &#8216;Herakles-en zutabeetan&#8217; (Gibraltarko itsasartea), hasieran &#8216;Melqarten zutabeak&#8217; zirenak.<\/p><p>Mesopotamiar Gilgame\u0161-ekin Melqartek partekatzen du hilkorra-hilezkorra den heroiaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Artean edo narrazioan errepikatzen den eduki-elementu bat.\" tabindex=\"0\">motiboa<\/span>, funtzio erregetiarrarekin batera. Kartagon ez zen bere tradiziotik jainkotasun nagusi berezirik garatu, kartagoar erlijioak <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/baal-hammon-kartagoko-goi-jainkoa\/\">Baal-Hammon<\/a>rekin eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tanit-kartagoko-jainkosa\/\">Tanit<\/a>ekin bere jainko-gailurra osatu zuelako; hala ere, Melqart beti egon zen present.<\/p><p>Historikoki, Melqart fenizisar hiri- eta errege-jainkoen prototipoa da. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/sarruma-hurritar-mendi-jainkoa\/\">Sarruma<\/a>rekin, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hetear-anatoliar-tarhunna-babes-praktika\/\">hitiar tradizioarena<\/a>, erregearen babesle pertsonalaren funtzioa partekatzen du; mesopotamiar Marduk-ekin, urtaroko porrotaren ondoren esnatutako hiri-jainkoaren funtzioa. Greziar-erromatar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio-tradizio ezberdinetako sinesmen edo jainkotasunen bat egitea.\" tabindex=\"0\">sinkretismo<\/span> garaian, fenizisar eta greziar erlijioen artean &#8216;itzulpen-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio jakin batean jainkotzat gurtutako izakia.\" tabindex=\"0\">jainkotasun<\/span>&#8216; prototipiko bihurtzen da.<\/p><p>Mediterraneo mendebaldean Melqart greziar Herakles izenaz agertzen da hainbat inskripzio eta txanpon zaharrean; helenismo garaiko hizkeran &#8216;Melqart&#8217; eta &#8216;Herakles&#8217; izenen artean muga lausoak izaten dira askotan. Kartagon izen bikoiztasun horrek erabilera politikoa izan zuen, greziar aliatuak fenizisar erlijiora hurbiltzeko.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera eta ikerketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqarti buruzko ikerketa gaur egun maila handikoa da. Corinne Bonneten <em>Melqart<\/em> monografia (1988) eta bere geroko azterketak erreferentzia estandarra dira; Maria Eugenia Aubetek, Sabatino Moscatik eta H\u00e9l\u00e8ne Saderrek ekarpen garrantzitsuak egin dituzte alderdi arkeologikoan. Inskripzioak Charles Krahmalkoven eta Wolfgang R\u00f6llig-en edizioetan eskuragarri daude.<\/p><p>Errezepzio herrikoian, Melqart bereziki bere Herakles-identifikazioaren eta Tartessoseko elezaharren bidez ezagutzen da (Karambolo altxorrarekin eta &#8216;Hesperideen urrezko sagarrarekin&#8217; loturik). Libano modernoan, Tiro hiriak 1990eko hamarkadatik hasita bere eremu arkeologikoak berreraikitzeaz, Melqart kultura-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen zeinua.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span> gisa berreskuratu du.<\/p><p>Zientifikoki, Melqart gaur egun ikergai nagusia da fenizisar erlijioaren, hiri-jainkoaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoaz eta sinesmenaz aritzen den jakintza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologiaren<\/span> eta Mediterraneoko erlijio-dinamikaren azterketarako. Gaur egungo ikerketa-lerroek Melqarten tokiko hipostasien bereizketari, greziar Herakles tradiziorako irudi-transferentziari eta Gadeseko santutegiaren azterketa arkeologikoari begiratzen diote. iWell Guard-ek Melqart pantheon historikoko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoi<\/span>-kide gisa jasotzen du.<\/p><p>Tiro eta Kartagoko txanpon helenistikoek ere Melqarten irudiak erakusten dituzte, askotan makila, arku edo itsasontzi-branka batekin. Txanpon-irudien arte hori Melqarten irudi-historiarako iturri garrantzitsua da.<\/p><p>Josephine Quinnen eta Brian Doaken azken ikerketek Melqartek identitate punikoaren eraikuntzan eta erromatar-fenizisar harreman-eremuan izan zuen zeregina berriro aztertu dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura eta iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ondorengo hautaketak Melqarti buruzko ikerketaren funtsezko obra estandarrak biltzen ditu. Monografiak, inskripzio-edizioak eta erlijio-historiaren sintesiak biltzen ditu. Corinne Bonneten <em>Melqart<\/em> lehen sarrera da; Burkerrek greziar lerroa lantzen du; Aubetek mediterraneoko hedapena; Krahmalkovek hizkuntza-historiaren materiala. H\u00e9l\u00e8ne Saderren azken monografiak sintesi arkeologikoa eskaintzen du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ff50c6c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2ff50c6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp202ddb76 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp202ddb76\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Egersis, Melqarten esnatze-jaia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2683cd7c e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2683cd7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27bc6d8a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp27bc6d8a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiroko Melqart kultuaren berezitasun bat urteroko jai bat zen, iturri grekoek <em>egersis<\/em> deitzen dutena, jainkoaren esnaraztea edo berpiztea. Termino horrek adierazten du jai horren oinarrian Melqart hiltzen zela eta bizitzara itzultzen zela zioen ideia zegoela.<\/p><p>Horrela, Melqart Ekialde Zaharreko jainkotasunen artean sartzen da, haien <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> heriotza eta itzuleraren zikloarekin lotuta zegoelarik, Adonisekin edo Mesopotamiako Dumuzirekin alderagarria.<\/p><p>Egersisaren erritu zehatzak zatika baino ez dira ezagutzen. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greko-erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">Antzinateko<\/span> egileek jainkoaren irudi edo figura baten erretzea aipatzen dute, eta jainkoaren esnaratzailea izeneko kargua zeukan pertsona baten berri ematen dute.<\/p><p>Litekeena da jaia udaberriko data batekin lotuta egotea, natura berpiztearekin bat etorriz, baina iturriek ez dute berreraiketa segururik ahalbidetzen. Zipreko Kitiongo <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Euskarri finko batean marraztutako edo zizelkatutako testua.\" tabindex=\"0\">inskripzio<\/span> garrantzitsu batek <em>mqm \u02belm<\/em> bat aipatzen du, jainkoaren esnaraztailea, kultu-kargu gisa, eta horrek zeharka baieztatzen du halako jai baten existentzia.<\/p><p>Historikoki, egersis garrantzitsua da Melqart hiri- eta errege-jainko hutsetik bereizten duelako eta izaera zikliko eta salbamen-historikoa ematen diolako. Corinne Bonnetek, Melqarti buruzko monografian, egersisari buruzko material erabilgarria kritikoki aztertu du eta hiltzen eta berpizten diren jainkoen eskema zaharrean presaka sailkatzearen aurka ohartarazi du.<\/p><p>Ikerketak bat egiten du jaia existitzen zela onartzean, baina ez dago adostasunik haren forma zehatzari buruz. Feniziar egutegi jaietsuko elementurik eztabaidatuenetako bat izaten jarraitzen du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp25186adb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp25186adb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e3a4f25 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2e3a4f25\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Melqart eta Herakles, identitate bikoitza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp226fa5a4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp226fa5a4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp243726bf elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp243726bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Greziarrek Melqart beren Herakles heroiarekin parekatzen zuten etengabe. Baliokidetza hori hain zen sendoa, non Gadirren (gaur egungo Kadiz, Espainiako Atlantikoko kostaldean) zegoen Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako gune sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> famatua antzinako iturrietan Herakles tenplu gisa agertzen baita.<\/p><p>Herakleren Zutabeak, Gibraltarko itsasartea alegia, lotura horri zor diote izena; jatorriz Melqarten Zutabeak izango ziren, ziurrenik.<\/p><p>Baliokidetza horren arrazoiak bi figuren ezaugarri komunetan datza. Biak heroi gisa hartzen dira, bidaia luzeak egiten dituzten heroiak, ezagutzen den munduaren mugetaraino iristen direnak eta kultura eta ordena zabaltzen dutenak.<\/p><p>Melqart Tiroko kolonizazioaren babesle zen; Tirok alaba-hiri bat sortzen zuen tokietan, Karthagotik Gadirreraino, hari <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako gune sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> bat eraikitzen zioten. Herakles, aldiz, Mediterraneo osoan barrena ibiltzen da greziar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kondaira historikoa, askotan oinarri historikoa duena eta ezaugarri harrigarriak dituena.\" tabindex=\"0\">kondaira<\/span>n. Biak heriotza eta heriotzaren gainditzea lotzen dituzte, Melqart egersis bidez eta Herakles jainkoen artean hartua izanik sugarrontzitik igaro ondoren.<\/p><p>Ikerketak bi noranzkoetan eragin zuen identifikazioaz hitz egiten du. Greziar Herakleren ezaugarri batzuk, bereziki sugarrontziaren pasadizoa, Melqart feniziarraren eraginekoak izan litezke. Alderantziz, Melqart hizkuntza bikoitzeko inskripzioetan agertzen da, adibidez Maltan aurkitutako feniziar-greziar inskripzio elebidun ospetsu batean, zuzenean Herakles-ekin parekatuta.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Euskarri gogor batean grabatutako edo zizelkatutako testua.\" tabindex=\"0\">Inskripzio<\/span> maltar hori, bide batez, XVIII. mendean feniziar idazkera deszifratzeko giltzarrietako bat izan zen. Melqart-Herakles identitate bikoitza, hortaz, bi kulturek <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio baten barruan jainkotzat gurtzen den izakia.\" tabindex=\"0\">jainkotasun<\/span> bat berdintzat hartu zuten eta beren tradizioak elkarrekin nahastu zituzten adibide argi bat da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp22fd1a8d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp22fd1a8d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2fd95ae4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2fd95ae4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Melqart Karthagoko eta Tiroko historian<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp274edf27 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp274edf27\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp27b9f300 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp27b9f300\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqart Tiroko hiri-jainkoa zen, eta bere garrantziak erlijioaz haratago iristen da, feniziar mendebaldeko historia politikoraino. Tirok, gure aroa baino bederatzigarren mendean Kartago sortu zuenean, hiri berriak jarraitu zuen jainko sorlekuarekiko lotura.<\/p><p>Iturri kartagotarrek eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greko-erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">antzinateko<\/span> berriek diote Kartagok urtero bere diru-sarreren hamarrena bidaltzen zuela Tiroko Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako toki sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegira<\/span>, mendeetan zehar kolonia eta jatorrizko hiriaren arteko lotura erlijioso eta politikoa ikusgai jartzen zuen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Komunitate batean aldiro errepikatzen den ohitura transmititua.\" tabindex=\"0\">ohitura<\/span> bat.<\/p><p>Alexandro Handiak K.a. 332an Tiro setiatzea Melqartekin lotuta dago estu. Alexandrok jainkoaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako toki sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegian<\/span> sakrifizioa egin nahi zuen, Herakles gisa ulertzen baitzuen, eta bere jatorria hartatik eratortzen zuen.<\/p><p>Tirotarrek sarrera ukatu zioten, eta horrek hilabeteetan luzatu zen setio arrakastatsua eragin zuen. Pasadizo honek erakusten du zenbaterainoko indar politikoa izan zezakeen hiri-santutegi batera sartzeko sarbideak.<\/p><p>Erromatar garaian ere Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> bizirik iraun zuen. Septimius Severus Ipar Afrikako Lepcis Magnan jaio zen, jatorriz feniziar sorrera bat, bere Melqarten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuarekin<\/span>, eta bere dinastiak tradizio feniziarrak bultzatu zituen.<\/p><p>Corinne Bonnetek historia luze hori aztertu du, hasierako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Brontze Aroaren ondorengo garai historiaurrekoa, burdinaren lanketagatik nabarmentzen dena.\" tabindex=\"0\">Burdin Arotik<\/span> Inperio garairaino, eta erakutsi du Melqart etengabe hiriaren, agintearen eta kolonizazioaren jainkoa izaten jarraitu zuela. Bere historia, beraz, feniziar hedapenaren Mediterraneo osoko historiaren zati bat ere bada.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><ul><li>Corinne Bonnet: <em>Melqart<\/em> (Leuven\/Namur 1988)<\/li><li>Sabatino Moscati: <em>Die Ph\u00f6niker<\/em> (Stuttgart 1966)<\/li><li>Maria Eugenia Aubet: <em>The Phoenicians and the West<\/em> (Cambridge 2001)<\/li><li>Walter Burkert: <em>Die orientalisierende Epoche<\/em> (Heidelberg 1984)<\/li><li>H\u00e9l\u00e8ne Sader: <em>The History and Archaeology of Phoenicia<\/em> (Atlanta 2019)<\/li><li>Charles Krahmalkov: <em>A Phoenician-Punic Grammar<\/em> (Leiden 2001)<\/li><\/ul><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-melqart e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-melqart\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-melqart-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-melqart-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Melqarti buruzko <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoen, jatorrien eta munduaren ordenaren gaineko kontakizun transmititua.\" tabindex=\"0\">mitoak<\/span><\/em> bere urteroko su bidezko heriotza eta esnaraztea Tiroko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuarekin<\/span> lotzen ditu, eta Gadestik Kartagoraino feniziar santutegietan eragina izan zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-melqart-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Gako-hitz erlazionatuak: Melqart Tiro Feniziarrak Herakles Gades Hiri-jainkoa egersis Piztuera.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-melqart\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-melqart-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard-ek gorputzean eramaten diren babes-objektuen tradizio kulturhistorikoari lotzen zaio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/fenizarrak-kartago-baal-tanit\/\">Feniziar<\/a> tradizioaren eta munduko beste hainbat kulturaren bidean. 41 geruza, urre garbia, platinoa, zilarra, Alemanian egina. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-melqart-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-melqart-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-melqart-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-melqart-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-melqart-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-melqart-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-melqart-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-melqart-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-melqart-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-melqart-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2850,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Melqart Tiro feniziarrak","_yoast_wpseo_title":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa, mitoa, kultua, Herakles","_yoast_wpseo_metadesc":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"phoenizisch","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200676","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa, mitoa, kultua, Herakles<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Melqart, &#039;hiriko errege&#039;, Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Melqart, &#039;hiriko errege&#039;, Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/\",\"name\":\"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa, mitoa, kultua, Herakles\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_phoenizisch_melqart.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:03+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_phoenizisch_melqart.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_phoenizisch_melqart.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Fenizieraren tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:03+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_phoenizisch_melqart.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa, mitoa, kultua, Herakles","description":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa","og_description":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:03+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","inLanguage":"eu","description":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/","name":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa, mitoa, kultua, Herakles","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:03+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Fenizieraren tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Melqart \u2013 Tiroko hiri-jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:03+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/melqart-tiroko-hiri-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_phoenizisch_melqart.webp","inLanguage":"eu","description":"Melqart, 'hiriko errege', Tiroko hiri-jainko feniziarra da, grekoek Herakles-ekin identifikatua. Mitoa, kultua eta kokapena."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200676"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200676\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}