{"id":200654,"date":"2026-09-07T14:10:02","date_gmt":"2026-09-07T14:10:02","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200654"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/","title":{"rendered":"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200654\" class=\"elementor elementor-200654 elementor-2604 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tinia - Etruskiar zeru- eta goi-jainkoa, tximistaren jaurtitzailea<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia (Tin, Tina, Tinia bezala idatzia ere) etruskiar erlijioan goreneko jainko eta zeruaren jaun gisa hartzen da. Erromatar Jupiterren eta greziar Zeusen etruskiar pareko da, bere ezaugarri berezkoekin. Deskribapen honek etruskiar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoian<\/span> duen erlijio-zientziazko kokapena, bere aztarna ikonografikoak eta Etruriako bizitza erritualean duen zeregina azaltzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-tinia-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Tradizio Etruskiarreko jainkoa.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/etruskiar-erlijioa-haruspizia-disciplina\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Tradizio Etruskiarreko mitologia.\">Etruskiarra<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Zeru- eta goi-jainkotasuna.\">Zeru- eta goi-jainkotasuna<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-tinia-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-tinia-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-tinia-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-tinia-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-tinia-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202532\" alt=\"Tinia - Etrusko tradizioko jainkoak, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Etruskiar panteoian duen kokapena<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia jainko etruskoen erlijioaren goi-jainkoa da eta jainkoen kontseiluko burua. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/uni-etruskiarren-jainkosa-nagusia\/\">Uni<\/a>rekin (Iunoren baliokidea) eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/menrva-jakintzaren-jainkosa-etruskoa\/\">Menrva<\/a>rekin (Minerbaren baliokidea) hirukote kapitolinoa osatzen du, etruskoen eta erromatarren arteko trantsizioan Jupiter-Juno-Minerba hirukote gisa hartu zena Kapitolio erromatarrean.<\/p><p><span data-nosnippet>Erlijio etruskoari buruzko iturri garrantzitsuak dira Massimo Pallottinoren <em>Die Etrusker<\/em> (1942, alemanez 1965), Larissa Bonfanteren <em>Etruscan Mythology<\/em> (2006) eta Jean-Ren\u00e9 Jannoten <em>Religion in Ancient Etruria<\/em> (2005). Tinia erlijio etruskoaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoari eta erlijio baten sinesmenari buruzko irakaspen zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span>ren edozein berreraiketaren erdigunean dago.<\/span><\/p><p>Tinia kokatu nahi duenak lehenik erlijio etruskoaren berezitasuna ulertu behar du: mundu mediterraneo greziarraren eta kultura italiar-erromatar sortu berriaren arteko elkarguneen dago, eta biak lotzen ditu.<\/p><p>Zubi-kokapen horrek egiten du hain aberasgarri <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparatuz eta sinesmen-loturarik gabe aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">erlijio-zientziarako<\/span>. Massimo Pallottino, Jacques Heurgon, Sybille Haynes, Mauro Cristofani eta Giovanni Colonna bezalako ikertzaileek beren lanetan azaldu dute berezko tradizio erlijioso independentea dela.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoari eta erlijio baten sinesmenari buruzko irakaspen zientifikoa.\" tabindex=\"0\">Teologia<\/span> etruskoaren barruan, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoia<\/span> argi antolatuta zegoen: hierarkia mailakatuak zeuden, eta Tinia horien gailurrean dago; jainko bakoitzari eginkizun jakinak esleitzen zitzaizkion. Ikuspegi zaharragoek jainko-sistema hori nahasgarri edo arrotz gisa deskribatu izan dute maiz. Egiaz, ordea, erlijio mediterraneoaren adierazpen berezi bat da, barne-antolaketa ulergarria duena.<\/p><p>Italiako erlijio-historian, etruskoek bisagra-eginkizuna izan zuten: haien bitartez heldu ziren ideia greziarrak erlijio erromatarra osatzen ari zen eremura. Bitartekaritza-posizio horrek, Tinia geroago Iupiterrekin identifikatzeak adierazten duenez, kultura etruskoaren alderdirik aberasgarrienetako bat osatzen du erlijio-zientziaren ikuspegitik.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia izena hainbat inskripzio etruskiarretan ageri da, ezagunena Piacenzako gibel-erreplikan (K.a. 3. mendea), non jainkoen zeruaren 16 sekzioetan Tinia lehen eta azken sekzioan aipatzen den, hots, jainkoen zeru osoaren mugak markatzen dituela. Izenaren esanahi etimologiko ziurra ez da berrezarri.<\/p><p><span data-nosnippet>Etimologia-proposamenak &#8216;egun&#8217; (etruskiar *tin hitzetik) eta &#8216;gailur, punta&#8217; bitartekoak dira. Helmut Rixek <em>Etruscan Texts: Editio Minor<\/em> (1991) lanean material epigrafiko osoa bildu zuen. Tinia, Tin izenaz gain, Tinia Calusna (&#8216;behe-zeruko Tinia&#8217;), Tinia Sosnial eta Tinia Thufltha goitizenekin ere agertzen da, bakoitzak zeregin bereziak dituela.<\/span><\/p><p>Etruskiera hizkuntza berezia da; ez dago hizkuntza-familia jakin batean sailkatuta. Hipotesi batek talde tirseniar deitu bati egokitzen dio, non lemniera eta retiera ere sar litezke.<\/p><p>19. mendetik lanean ari dira testuen deszifratzean, baina azken ondorio bat oraindik ez dago, eta horrek Tinia bezalako teonimoen interpretazioari ere eragiten dio.<\/p><p>Oinarrizko lan epigrafikoa Helmut Rixen Editio Minor da, non etruskiar hizkuntza-corpusa bildu eta Tinia izena ere dokumentatzen den. Osagarri gisa, gaur egun Thesaurus Linguae Etruscae eta ETP datu-base online, Etruscan Texts Project, eskuragarri daude.<\/p><p>Etruskiarren jatorriaz eztabaida dago <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarreko garaia, K.a. 800 inguru - K.o. 600 inguru.\" tabindex=\"0\">Antzinatetik<\/span>: Herodotok Lidiatik zetozela zioen, Halikarnasoko Dionisiok, ordea, jendetza berezko italiarra zela uste zuen.<\/p><p>Erlijio-historiarako eztabaida hori garrantzitsua da, harekin lotuta baitago etruskiar erlijioak, eta beraz Tinia bezalako irudiek, Asia Txikiko kultuekin loturarik dutenaren galdera.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia arte etruskoan gizon bizardun gisa irudikatzen da, askotan tximist-sortarekin, zigorrarekin edo lotus-makilarekin. Ospetsuak dira eserita edo zutik dagoen jainkotasun gisa erakusten dutenak bronzeak. Estatuatxo aipagarri bat Piombinokoa da (K. a. V. mendea).<\/p><p>Ispilu etruskoetan (K. a. IV.\/III. mendea) Tinia sarritan agertzen da eszena mitologikoetan, askotan idazkun batekin. Larissa Bonfantek bere azterlanetan, irudi-hizkuntza etruskoari buruzkoetan, aniztasun ikonografikoa azaldu du. Tinia batzuetan zeru-hodeien <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzeko balio duen zeinua.\" tabindex=\"0\">sinboloa<\/span> darama edo arranoek lagunduta agertzen da.<\/p><p>Testu mitologiko idatzirik ez dagoenez, etruskoen arte-irudia da Tinia irudikatzeko iturri nagusia. Ispiluak, ontziak, hilobi-margolanak eta bronzezko irudiek ematen digute gure ezagutzaren zatirik handiena, eta erlijio-fenomenologiaren aldetik oso emankorrak dira. Larissa Bonfantek azpimarratu du bere ikerketetan irudi-hizkuntza hori tradizio propioa dela, ez soilik eredu grekoetatik eratorria.<\/p><p>Etruskoen erlijioarentzat eta heriotzaz haraindiko sinesmenentzat balio handiko iturri da hilobi-margolana, batez ere Tarquinia, Cerveteri eta Vulcin kontserbatua. Hormetan konbite-eszenak, eszena mitologikoak eta dantza eta musika irudiak aurki daitezke. Bizitza lurtarraren jarraipen gisa ulertzen zen heriotzaz haraindiko munduaren irudia ematen dute.<\/p><p>Irudikapen etruskoaren ezaugarri nagusietako bat da hainbat figura eszenatan lotzea, harreman narratiboak iradokitzea eta esanahiak sinbolikoki laburbiltzea. Tinia ere maiz agertzen da figura askoko konposizio horietan. Irudikapen-modu hori aztertzea erlijio-ikonografia etruskoaren zeregina da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Mitologia eta narrazio mitikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Greziar eta erromatar tradizioaz bestera, iturri zatikatuak baino ez ditugu <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazioen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologia<\/span> etruskoari buruz. Etruskoek berek ez zuten idatzi lan mitologiko zabalen moduan. Dakiguna iturri irudizko etruskoetatik dator (ispilu-idazkunak, ontzi-irudiak, hilobi-margolanak) eta iturri sekundario greko-erromatarretatik.<\/p><p>Ezaguna da Tiniak hiru tximist mota jaurtikitzen dituela: abisu-emaileak, zigortzaileak eta suntsitzaileak. Bereizketa hori Disciplina Etruscaren, jakintza erlijioso-dibinatorioaren, zati da, eta Ciceronek deskribatzen du <em>De Divinatione<\/em>n. Etruskoak <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Grekoen eta erromatarren kulturaren aroa, K. a. 800tik K. o. 600 arte gutxi gorabehera.\" tabindex=\"0\">Antzinatean<\/span> tximist-interpretazioaren (fulguratio) adituak zirela onartzen da.<\/p><p>Greziar edo erromatar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazioen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaz<\/span> bestera, etruskoa ez dago idatzitako narrazio-testuetan jasota. Tiniaren inguruko mitoei buruz dakiguna irudi-adierazpenetatik, idazkunetatik eta idazle greko-erromatarren berrietatik atera behar da. Zeharkako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jakintza eta narrazioak belaunaldiz belaunaldi transmititzea.\" tabindex=\"0\">transmisio<\/span> horrek ikerketan bereziki kontuz jokatzea eskatzen du.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazioen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">Mitologia<\/span> etruskoaren eta greziarraren arteko harremana ezin da soilik hartze soil batera murriztu. Etruskoek greziar gai asko hartu zituzten, esaterako Akiles, Odiseo edo Edipori buruzkoak, baina askotan berrinterpretatu eta beren ikuspegiak nabarmendu zituzten. Egokitze-prozesu hori zehazki nola gertatu zen ikerketan sakon aztertzen ari da.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko doktrina zientifikoa.\" tabindex=\"0\">Teologia<\/span> etruskoaren ezaugarri bereizgarria da jainko-kontseiluaren ideia, consensus deorum delakoa. Tiniak ez ditu erabakiak bakarrik hartzen, beste jainkotasunekin adosten baizik. Fenomenologia erlijiosoaren ikuspegitik, batzorde aholku-emaile hori erlijio etruskoaren berezitasun bat da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tinia eta zorigaitzaren-jakintza etruskoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Etruskoek oso garatutako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ezkutuko edo etorkizuneko zerbait ezagutzeko zeinuak interpretatzea.\" tabindex=\"0\">iragarpen<\/span>-sistema garatu zuten, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">Antzinaroan<\/span> &#8216;Disciplina Etrusca&#8217; izenez ezagutzen zena. Hiru arlo nagusi zituen: barrunbeen ikuskatzea (haruspicina), tximisten interpretazioa (fulguratio) eta hegazti-iragarpena. Tinia tximisten interpretazioaren erdigunean dago, tximistak jaurtitzen dituen jainkoa baita.<\/p><p>Piacenzako bronzezko gibela da tradizio horren froga materialik garrantzitsuena. 16 zeruko atal ditu, bakoitza jainko bati esleituta. Tinia hiru aldiz agertzen da: Tin\/Cilensl, Tin\/Thuf eta Tin\/Thne ataletan, eta horrek bere posizio zentrala erakusten du. Jannoten <em>Religion in Ancient Etruria<\/em> liburuak eztabaida zabalena eskaintzen du.<\/p><p>Disciplina Etrusca terminoak etruskoen iragarpen-sistema antolatua izendatzen du. Hiru arlok osatzen dute: barrunbeen ikuskatzea (haruspicina), tximisten interpretazioa (fulguratio) eta hegazti-iragarpena (auspicia).<\/p><p>Tximisten interpretazioak lotura estua du Tinia tximisten jaurtitzailearekin. Erromatarrek sistema hori hartu zuten, eta K.o. IV. mendera arte praktikatu zuten; Ziceron eta Senekaren esker dauzkagu deskribapen zabalak.<\/p><p>Disciplina Etrusca horretarako berariaz sortutako apaiz-eskoletan irakasten zen. Bere irakaspena liburuetan jasota zegoen, besteak beste Libri Rituales, Libri Haruspicini eta Libri Fulgurales izenekoetan, eta horietan, besteak beste, Tiniaren tximisten interpretazioa arautzen zen.<\/p><p>Idazki horiek ez dira iraun, baina Zizero, Festo eta Makrobio bezalako egile erromatarren aipuen bidez zati batez berreskura daitezke.<\/p><p>Etruskoen bizitza erlijiosoa hiri bakoitzari lotuta zegoen estu-estu. Zentro handi bakoitzak, hau da, Tarquinia, Caere, Vulci, Veji, Clusium, Volsinii, Cortona, Perugia, Arezzo, Volterra, Populonia eta Rosellek, bere kultu nagusi eta berezitasun erlijiosoak zituen, eta horregatik Tiniari zion gurtza ere lekuz aldatzen zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta erritualak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia hainbat etruskiar hiri-tenplutan gurtu zuten. Vejiko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikin bat.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span>, Vejiko Apolo-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikin bat.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> (Vulcak diseinatua) eta Tarquinia, Caere eta Volsiniiko tenplu handiak izan ziren gurtza-toki garrantzitsuak. Erroman, Capitolium mendian eraikitako Iupiter-Iuno-Minerva Triade Kapitoliotarra etruskiarrek altxatu zuten, eta etruskiar Tinia-Uni-Menrva triadea adierazten du.<\/p><p>Erritualek <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskaintza, esker ona, eskaera edo gurtza adierazteko.\" tabindex=\"0\">opariak<\/span> (bereziki zezenen sakrifizioak), otoitzak eta jakintza dibinatorioko praktikak biltzen zituzten. Etruskiarrek apaiz-hierarkia oso garatua zuten. Apaiz nagusia sarritan hiri baten buruzagi politikoa ere bazen, erlijioaren eta politikaren arteko lotura hori etruskiar gizartearen ezaugarri nabarmena zen.<\/p><p>Arkitekturaz, Tinia gurtzen zen etruskiar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikin bat.\" tabindex=\"0\">tenpluak<\/span> Tuscanus estiloagatik bereizten dira, zutabe-ordena berezi bat, Vitruvio-k bere De Architectura obran deskribatu zuena. Haien planoek Cella eta aurrealdeko areto zabal bat azpimarratzen dituzte, eta horretan nabarmen bereizten dira greziar tenplu-eraikuntzetatik.<\/p><p>Etruskiar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikin bat.\" tabindex=\"0\">tenplu<\/span> asko monumentalak ziren. Adibide ezaguna Erromako Capitoliumeko Iupiter-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikin bat.\" tabindex=\"0\">tenplua<\/span> da, non arkitekto eta artista etruskiarrek parte hartu zuten, bereziki Vulca Vejikoak. Iupiter etruskiar Tiniari dagokionez, eraikuntza hori Erroma goiztiarreko erlijiotasun etruskiarraren lekukotza gisa hartzen da.<\/p><p>Hamabi etruskiar hirien federazioa urtero biltzen zen Volsiniiko Fanum Voltumnaen, non gai erlijiosoak eta politikoak batera erabakitzen ziren. Estatu-federazio horren jainkosa babeslea Voltumna zen, hirietako kultuetatik haratago garrantzi erlijioso zabalagoa zuena.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-tradizioak eta elementu apotropaikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia babes-testuinguruetan batez ere Disciplina Etrusca bidez deitzen zen. Etxe berri bat eraiki, hiri bat sortu edo erabaki garrantzitsu bat hartu nahi zuenak Haruspices (heste-adarien behatzaileak) edo Augures (hegazti-behatzaileak) kontsultatzen zituen. Praktika hori oso instituzionalizatua zegoen eta etruskiar estatu-antolamenduaren parte zen.<\/p><p>Zentzu hertsian apotropaikoak ziren praktikak oso zabalduta zeuden etruskiarren artean. Begi txarrak phallus-amuletoen, keinu jakin batzuen eta inskripzioen bidez uxatzen ziren. Praktika horien Tinia-rekiko lotura, urrats handi bakoitza jainko goreneraren babespean egiten zela izatean datza. Larissa Bonfantek irudi apotropaiko hori zenbait lanetan dokumentatu du.<\/p><p><span data-nosnippet>Etruskiar babes-ohituren artean zeinu apotropaiko babesle ugari zeuden: phallus-amuletoak, Gorgoneion irudiak, begi-sinboloak, bullae eta esaera jakin batzuk. Zeinu horien irudi-hizkuntza Larissa Bonfantek 1980tik aurrera argitaratutako Etruscan Mirrors obran modu sistematikoan aztertu zuen.<\/span><\/p><p>Zeinu babesleak etruskiar bizimoduan nonahikoak ziren, besteak beste Tiniaren begia, phallus-amuletoak eta Gorgoneiak. Tenpluetan, hilobietan eta etxeko santutegietan jartzen ziren, baita gauza pertsonaletan ere. Erromatar eta mediterraneoko herri-sinesmen zabalagoan praktika hori jarraitu egin zen.<\/p><p>Etruskiar babes-ideia ia ezin zen Disciplina Etruscatik bereizi. Egitasmo garrantzitsu bat hasi aurretik, hiri bat sortzea, gerra-kanpaina bat edo etxe bat eraikitzea izan, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Zeinuak interpretatzea, ezkutuko edo etorkizuneko gauzak jakiteko.\" tabindex=\"0\">jainko-asmoa<\/span> kontsultatzen zen, non Tinia lehen mailan zegoen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tinia funtzionalki greziar Zeus eta erromatar Jupiterrekin bat dator. Lotura ez da soilik tipologikoa, historikoa ere bada: etruskiarrak zubi bat izan ziren erlijio greziarraren eta erromatarraren artean. Mito greziar asko etruskiar bitartekaritzaren bidez erromatar munduan sartu ziren. Erromako Triade Kapitoliotarra etruskiar Tinia-Uni-Menrva sistemaren hartze zuzena da.<\/p><p>Erlijio konparatuaren ikuspegitik, Tinia beste zeru-jainko goren indoeuropar batzuekin lotu daiteke: Dyaus Pita (vedikoa), Dievas (baltikoa), Tyr (germaniarra, jatorriz zeru-jainkoa). Zeru-jaun goren baten ideia oso zabaldua dago erlijio indoeuroparretan, eta horrek etimologia eta funtzioa bermatzen ditu.<\/p><p>Interpretatio Romana delakoaren bidez, jainko etruskiarrek izen erromatarrak jaso zituzten: Tiniatik Iupiter sortu zen, Unitik Iuno, Menrvatik Minerva. Baina berdintze horiek gutxitan biltzen zuten irudi osoa, ezaugarri jakin batzuk baino ez baitzituzten nabarmentzen.<\/p><p>Azken berrogeita hamar urteotako ikerketak Tiniaren eta gainerako jainkoen izaera espezifikoki etruskiarra berriz agerian jartzen saiatu dira.<\/p><p>Erlijio etruskiarrak anatoliar, feniziar eta ekialde hurbileko tradizioekin ukipen-puntu ugari ditu. Truke feniziarraren froga zehatza Pyrgi taulek ematen dute. Mediterraneo osoko elkarlotura horretan, Tiniaren inguruko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo irudi sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> ere kokatzen da, eta azken hamarkadetako ikerketa-eremu garrantzitsuenetakoa da.<\/p><p>Erlijio konparatuaren ikuspegitik, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo irudi sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> etruskiarra mediterraneoko erlijio-familia handiagoaren parte da, eta Grezia, Fenizia, Egipto, Anatolia eta Latiorekin lotura du. Barnealdatze horrek, Tinia zeru-jainkoaren gurtza barne hartzen duenak, ikerketa-eremu garrantzitsu bat osatzen du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Egungo ikerketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Etruriar erlijioa gaur egun ikerketa nazioarteko sakon baten xede da. Erakunde garrantzitsuenak Istituto Nazionale di Studi Etruschi ed Italici (Florentzia), Vatikanoko Museoaren etruriar hegala eta Boston Museum of Fine Arts dira. Gaur egungo ikertzaile aipagarrienak Larissa Bonfante (1931-2019), Nancy Thomson de Grummond, Jean MacIntosh Turfa eta Marie-Laurence Haack dira.<\/span><\/p><p>Azken 50 urteotan ikerketa deskribapen soilik filologiko-arkeologiko batetik analisi diziplinarteko baten eraldatu da, historia erlijiosoari begira. Etruriar erlijioa ez da jada &#8216;misteriotsua&#8217;, hainbat alderditan ondo dokumentatuta baizik.<\/p><p>Gaur egun etruriar erlijioaz, eta hala, Tinia bezalako figura zentral batez, nazioartean sarean lotutako ikerketa bat arduratzen da. Toki garrantzitsuenetako artean Florentziako, Erromako Sapienza, Pisako, T\u00fcbingeko eta Princetongo unibertsitateak daude. Urtero, nazioarteko hainbat biltzarrek gaiaren atal jakin batzuk aztertzen dituzte.<\/p><p>Etruriar erlijioaren gaur egungo ikerketan gero eta gehiago erabiltzen dira prozedura digitalak: tenpluen eta hilobien hiru dimentsioko eskaneatzeak, inskripzioen eta iturri irudizkoen datu-baseak, eta sistema informatiko geografikoak asentamenduen egitura aztertzeko. Halako lanabesek ikuspegi berriak zabaltzen dituzte, Tiniaren gurtza-lekuei buruzkoak barne.<\/p><p>Publiko zabalagoari etruriar ikerketaren egoera erakusteko erakusketak antolatzen dira, esaterako Vatikanoko Museoan, Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulian eta Boston Museum of Fine Artsen, argitalpen ugariz osaturik.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturriak eta ikerketaren egoera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiniaren inguruko ikerketaren iturri nagusiak dira etruriar inskripzioak (Helmut Rixen Editio Minor), Piacenzako brontzezko gibela, testu laguntzailedun etruriar ispiluak, erromatar iturriak (Cicero, Plinio, Seneka), grekoen iturriak (Diodoro) eta etruriar hiri handietako aztarna arkeologikoak.<\/p><p><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/etruskiar-erlijioa-haruspizia-disciplina\/\">Etruriar erlijio-historia<\/a> osoari begiratuz sakonago, argi geratzen da Tinia ez dela isolatuta ulertu behar, Uni, Menrva eta gainerako Atuarekiko erlazio-sarean baizik. Sare hori zientifikoki oso garrantzitsua da.<\/p><p>Tiniaren eta etruriar erlijioaren ikerketan iturri-oinarri anitza aurkitzen da: Helmut Rixen Editio Minor lanean bildutako testigantza epigrafikoak, aztarna arkeologikoak, iturri irudizkoak eta bibliografia. Aniztasun horrek diziplinen arteko ikuspegia eskatzen du, eta ikerketa berriak filologia, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Iraganeko kulturak aztarna materialen bidez ikertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">arkeologia<\/span>, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparatiboki eta fede-loturarik gabe ikertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">erlijio-zientzia<\/span> eta antropologia modu sistematikoan lotzen ditu.<\/p><p>Iturrien kritika egokia egiteko, etruriar testigantza originalak eta greko-erromatar bigarren mailako tradizioa ezagutu behar dira biak batera. Ikuspegi bikoitz hori mantentzea zaila da, baina hori gabe ezin da Tiniaren inguruko historia erlijiosoa modu egokian berreraiki.<\/p><p>Tiniaren azterketa historiko zehatza egiteko, iturri epigrafiko, arkeologiko eta literarioak orokorki ezagutu behar dira, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparatiboki eta fede-loturarik gabe ikertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">erlijio-zientzia<\/span> modernoaren ikuspegiekin batera. Ikuspegi anitz hori jada ikerketaren estandartzat hartzen da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp26a95d44 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp26a95d44\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2f2cdc09 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2f2cdc09\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Piacenzako brontzezko gibela eta Tiniaren egoera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2601f2b0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2601f2b0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e620b60 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2e620b60\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tiniak etruriar jainko-zerualdean duen kokapenaren iturri garrantzitsuenetako bat ez da testu bat, objektu bat baizik: Piacenzako gibela deitutakoa, 1877an iparraldeko Italiako hiri horren inguruan aurkitutako ardi-gibela erakusten duen brontzezko eredua.<\/p><p>Ziurrenik gure aroaren aurreko 2. edo 1. mendekoa da, eta etruriar erraiketa, haruspizina, irakasteko edo praktikatzeko tresna izan zen.<\/p><p>Ereduaren azalera hainbat eremutan banatuta dago, eta horietatik berrogei jainko-izenez grabatuta daude, etruriar idazkeraz. Kanpoko ertza hamasei ataletan banatuta dago, etruriarrek zerua zatitzen zuten hamasei zeru-eskualdeei dagozkienak.<\/p><p>Tinia, zeru- eta tximista-jainko gorena, eredu horretan hainbat aldiz agertzen da, honek bere posizio nabarmena baina ez esklusiboa erakusten duelarik. Bere izen-formak eremu ezberdinetan agertzen dira, jainko beraren alderdi edo eskumen ezberdinak adieraz litezkeela iradokiz.<\/p><p>Ikerketak, XIX. mendeko lanetatik hasita eta Massimo Pallottino etruskologoak eta geroago Nancy de Grummondek jarraituta, gibela etruriar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura jakin batean munduaren egituraz eta ordenaz dagoen ikuspegia.\" tabindex=\"0\">kosmologia<\/span>-rako giltza gisa aztertu du.<\/p><p>Erakusten du etruriar zerua eremuz osatutako sistema antolatu gisa pentsatzen zela, non jainko jakin batzuk bizi ziren, eta tximista zetorren norabidearekin interpretatu ahal zela.<\/p><p>Tiniaren banaketa eremu askotan azpimarratzen du tximistaren jaun gisa interpretazio-sistema horren erdigunean zegoela. Hala ere, eremu bakoitzaren esanahi zehatza zati batean eztabaidagarria da, testu osagarririk falta baita.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2a7a8bb1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2a7a8bb1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp209a9973 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp209a9973\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tiniaren tximisten hiru motak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e91d0cf e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2e91d0cf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp26c3f640 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp26c3f640\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Etruskiar irakaspen bat, erromatarren bidez soilik iritsi zaiguna, Tiniak tximistaren gainean zuen boterearen mailakatzeari dagokio.<\/p><p>Seneca jakintsu erromatarrak, bere <em>Naturales quaestiones<\/em> lanean, etruskiar iturriei jarraituz, jainko goren hark ez zituela tximista guztiak nahieran erabiltzen kontatzen du. Tximista batzuk berak bakarrik jaurti zitzakeen, baina horiek izaera bigunekoak ziren, gehiago abisu-modukoak.<\/p><p>Tximista astunenetarako, irakaspenaren arabera, Tiniak <em>di consentes<\/em> edo jainko estalien batzarraren aholkua eskatu behar zuen. Haien onespenarekin bakarrik jaurti zezakeen benetan kalte egiten zuen tximista.<\/p><p>Hirugarren tximista mota bat, are suntsigarriagoa, jainko goren eta ezkutuenen onespenarekin bakarrik bidal zezakeen, eta halako tximista batek gauzen egoera betiko aldatzen zuen.<\/p><p>Hiru mailatako irakaspen hau erlijio-historiaren ikuspegitik nabarmena da, jainko gorena aholkularitza eta mugen sare batean txertatzen duelako, muga gabeko boterea eslei ordez. Tinia ahaltsua da, baina ez arbitrarioa: haren esku-hartze astunenak batzar kolektiboaren onespenari lotuta daude.<\/p><p>Ikertzaileek adierazi dute eredu hori bat datorrela mundua etengabe ordenatua eta interpretagarria zela zioen etruskiar ikuskerarekin, tximisten irakurketaren diziplinan ere agerian gelditzen den bezala.<\/p><p>Hala ere, irakaspen hori Seneca bezalako egile erromatarren bidez eta beste idazle batzuen aipamenen bidez baino ez zaigu iritsi. Ezin da ziurtasunez erabaki Senecak etruskiarren ikuskera zehazki islatzen ote duen edo jada kategoria erromatarretara itzuli ote zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><span data-nosnippet>Massimo Pallottino: <em>Die Etrusker<\/em> (1942, alemanez 1965)<\/span><\/li><li>Larissa Bonfante: <em>Etruscan Mythology<\/em> (2006)<\/li><li>Jean-Rene Jannot: <em>Religion in Ancient Etruria<\/em> (2005)<\/li><li>Cicero: <em>De Divinatione<\/em><\/li><\/ul>\n<p class=\"iwg-bib-more\"><span data-nosnippet>Beste oinarrizko lan batzuk <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/literatura\/\">bibliografian<\/a>.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-tinia e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-tinia\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-tinia-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-tinia-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Etruskiar <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoak<\/span><\/em> Tinia zeruko jaun goren gisa erakusten du, hiru tximista motaren bidez munduaren ordena bermatzen zuena; geroagoko latinezko iturriek, Senecak bezala, <em>fulgura<\/em>ren irakaspen hori etruskiar diziplina-liburuetatik jaso zuten.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tinia-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Erlazionatutako gako-hitzak: Tinia Etruskiarrak Jainko gorena Tximista Disciplina Etrusca Piacenza Jupiter Tinia Calusna.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-tinia\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tinia-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard-ek objektu babesle eramangarrien tradizio kultural-historikoari jarraitzen dio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/etruskiar-erlijioa-haruspizia-disciplina\/\">Etruskiarra<\/a>ren eta munduko beste hainbat kulturaren bidean. 41 maila, urre fina, platinoa, zilarra, Alemanian egina. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-tinia-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-tinia-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tinia-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tinia-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tinia-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tinia-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tinia-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tinia-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tinia-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-tinia-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2820,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Tinia Etruskiarrak","_yoast_wpseo_title":"Tinia - Etruskiar goi-jainkoa, mitoa eta kultua","_yoast_wpseo_metadesc":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"etruskisch","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200654","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Tinia - Etruskiar goi-jainkoa, mitoa eta kultua<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tinia - Etruskiarren gorenengo jainkoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/\",\"name\":\"Tinia - Etruskiar goi-jainkoa, mitoa eta kultua\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Etruriar tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:02+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tinia - Etruskiar goi-jainkoa, mitoa eta kultua","description":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tinia - Etruskiarren gorenengo jainkoa","og_description":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:02+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","inLanguage":"eu","description":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/","name":"Tinia - Etruskiar goi-jainkoa, mitoa eta kultua","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:02+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Etruriar tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tinia &#8211; Etruskiarren gorenengo jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:02+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tinia-etruskiarren-gorenengo-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_etruskisch_tinia-1.webp","inLanguage":"eu","description":"Tinia etruskiar erlijioaren goreneko jainkoa da, tximistaren jaurtitzailea eta erromatar Jupiterren pareko. Erlijio-zientziazko azterketa."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200654"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200654\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}