{"id":200649,"date":"2026-09-07T14:10:01","date_gmt":"2026-09-07T14:10:01","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200649"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"pele-jainkosa-sumendiak","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/","title":{"rendered":"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200649\" class=\"elementor elementor-200649 elementor-2599 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pele - Sumendien, suaren eta sorkuntzaren hawaiiar jainkosa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele, izen osoz Pelehonuamea, hawaiiar erlijioan sumendien, suaren eta sortzaile-suntsiketaren jainkosa da. Ohiko sinesmenaren arabera, Hawai&#8217;i uharteko Kilauea sumendiaren Halemaumau kraterrean bizi da. Azalpen honek bere erlijio-zientziaren araberako lekua, mito-zikloak eta hawaiiar tradizioan gaur egun ere bizirik dagoen gurtza deskribatzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-pele-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Polinesia \/ Maori tradizioaren jainkosa.\">Jainkosa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Polinesia \/ Maori tradizioaren mitologia.\">Polinesia \/ Maori<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Sumendi-jainkotasuna.\">Sumendi-jainkotasuna<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-pele-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-pele-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-pele-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-pele-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-pele-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202544\" alt=\"Pele - Polinesiar-maori tradizioko jainkoak, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-pele elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-pele\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-pele\" data-id=\"col-iwgcomp-pele\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-pele elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-pele\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">Mitoak<\/span><\/strong> Pele sumendi hawaiiar jainkosaren inguruan Big Island-eko Pele-familiako kontakizunen erlijio-oinarria osatzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kokapena panteoi polinesiarrean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele ez da atua panpolinesiar goi-jainkosa, hawaiiar berariazko izate bat baizik. Hawai&#8217;ira joan ziren neba-arreben talde bateko kide da, Pele-neba-arrebak izenekoen artekoa. Bere ahizpa gazteagoa <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hiiaka-hawaii-jainkosa-dantza-osasuna\/\">Hi&#8217;iaka<\/a> hawaiiar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizun tradizionalen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> figura zentraletako bat da. Beste neba-arreba batzuk Kapo, Namaka (itsasoko ahizpa) eta beste hainbat dira.<\/p><p><span data-nosnippet>Martha Beckwithen erreferentziazko lan <em>Hawaiian Mythology<\/em> (1940) Pele-familia zabal-zabal dokumentatzen du. Mary Kawena Pukuik (<em>Hawaiian Dictionary<\/em>, 1986; <em>Olelo Noeau<\/em>, 1983) Pele tradizioa bere hizkuntza- eta erritu-sakontasunean aztertu du. Pele migrazio-ondorengo jainkosa da: kontakizunek argi eta garbi bere Hawai&#8217;ira iristea kontatzen dute, askotan Namaka ahizpa itsastarraren aurretik ihes eginez.<\/span><\/p><p>Maoriar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> ahaidearen antzera, Pele kokatzen den tradizio erlijiosoak ez du irakaskuntza-sistema itxirik. Ez dago doktrina finkorik; atuek duten errealitatea praktikan frogatzen da, Karakian, Maraeko bilkuretan, Whakapapa errezitazioetan.<\/p><p>Praktikan oinarritutako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> mota hau <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparatiboki eta sinesmenik izan gabe aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">erlijio-zientziarentzat<\/span> arloari egindako ekarpen berezitzat jotzen da. Mary Ann Boord eta Edward Tregear egile-lanek Polinesiari buruzko erlijio-etnografia ikerketetan sistematikoki landu dute.<\/p><p>Pele bezalako atua polinesiarren azterketak zailtasun oinarrizko bat du: iturri askok XIX. mendeko kolonialismoaren garaikoak dira, eta misiolarien eta etnologoen ikuspegiaz kutsatuak daude. Ikerketa berrienak, hori dela eta, funts horien deskolonizazio jarraitua egiten du, ahots polinesiarrak erdigunean jarriz eta mendebaldeko kategoriak kritikoki aztertuz.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele izenak hawaiieraz &#8216;laba&#8217;, &#8216;harri urtua&#8217;, &#8216;sumendia&#8217; esan nahi du. Semantikoki jainkosaren manifestazioarekin lotuta dago estu-estu. Pelehonuamea &#8216;Pele, lur sakratukoa&#8217; esan nahi du. Ezizenak dira Pele-ai-honua (&#8216;Pele, lurra irensten duena&#8217;) eta Ka wahine ai honua (&#8216;lurra irensten duen emakumea&#8217;).<\/p><p>Hizkuntzalaritzari dagokionez, Pele protopolinesiar su eta sumendi-hitz taldekoa da. Tahitin eta Bora Boran sumendi-jainkosa baten mito-arrasto ahaideak daude, baina Pelek Hawai&#8217;in lortu duen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio baten idatzi santuen bilduma onartu eta lotesletzat jotzen dena.\" tabindex=\"0\">kanonik<\/span> gabe. Hawaiiar aldaera da nabarmenena.<\/p><p>Pele hainbat ezizenpean agertzeak hizkuntza-historiako oinarri bat du: izen-aberastasun horrek ahozko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi jakintza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioaren<\/span> lekukotza da, eskualdez eskualde ugari adarkatu dena.<\/p><p>Maoriar eta hawaiiar teonimoen hizkuntzalaritza-sakontasuna Bruce Biggs eta Hugh Clarke egileen hiztegi-lanetan jasota dago, hizkuntza polinesiarren ahaidetasuna ulertzeko funtsezkoa den ikerketa.<\/p><p>Peleren ezizenak askotan apaingarri baino gehiago dira. Zeregin erritual jakin batzuk kodetzen dituzte, eta Karakia-formuletan finkatuta daude. Tohunga, eginkizun erritualetako adituek, oso ongi zekiten zein ezizen deitu behar zen zein okasiotan. Praktika liturgiko zehazki arautu hau Charles Royal eta Pou Temarak ikertzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hawaiiar tradizioan Pele emakume ederra bezala deskribatzen da, batzuetan gaztea, besteetan zaharra. Edozein itxuratan ager daiteke: bide bazterreko emakume zahar gisa, dantzari gazte gisa, laba-korrontean su-izate gisa. Aldakortasun hori bere ezaugarri teologikoen zati da.<\/p><p>Peleren ikusgai diren manifestazioak hauek dira: laba-korronteak, sumendi-gasak, lurrikarak, laba-hariak beirazkoak (Peleren ilea, Pele&#8217;s hair), laba-tanta malko-formakoak (Peleren malkoak). Fenomeno natural horiek, tradizioz, ez dira &#8216;metaforikoki&#8217; interpretatzen, teologikoki bere gorputz zuzentzat baizik. Beckwithek eta Pukuik ikuspegi hori funtsezko elementu gisa azpimarratzen dute.<\/p><p>Azken bost hamarkadetan, maori eta hawaiiarren zizelkaritzak berpizkunde ikaragarria bizi izan du. Cliff Whiting, Robyn Kahukiwa, Wright Bowman eta Sam Ka&#8217;ai bezalako artistek forma tradizionalak zein tratamendu modernoak zaindu dituzte.<\/p><p>Atuak, Pele sumendi-jainkosa tarteko, modu askotara agertzen dira haien obretan; horrela, haien presentzia ikonografikoak gaur egungo artera arte iraun du.<\/p><p>Arte polinesiarra ezin da bere esanahi kosmologikotik bereizi. Espiral bakoitzak (koru), apaingarri bakoitzak eta lerro bakoitzak esanahi erlijio-fenomenologikoa dakar, Peleren irudikapenetan ere bai. Roger Neich, Damian Skinner eta beste arte-historialari batzuek esanahi-geruza horiek sistematikoki aztertu dituzte.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pele-Hi'iaka zikloa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele inguruko mitologia-multzo garrantzitsuena Pele-Hi&#8217;iaka zikloa da. Pelek bere ahizpa gazteena, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hiiaka-hawaii-jainkosa-dantza-osasuna\/\">Hi&#8217;iaka<\/a>, Kaua&#8217;i uhartera bidaltzen du, Peleren maitalea Lohi&#8217;au bila.<\/p><p>Hi&#8217;iakak bidaian abentura ugari bizi ditu, deabru-emakumeen aurka borrokatu, eta Lohi&#8217;au heriotzatik piztu. Itzuleran, Pelek ahizpa desleialtasunaz susmatzen du, eta lava-jarioekin bere maitalea eta bere basoa suntsitzen ditu. Hi&#8217;iakak berriro piztu behar izango du Lohi&#8217;au.<\/p><p><span data-nosnippet>Kontakizun hau <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizunen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologia<\/span> polinesiarreko luzeenetako eta konplexuenetako bat da. Hainbat bertsiotan jaso da, ezagunenak Nathaniel Emersonek egindakoa (<em>Pele and Hiiaka<\/em>, 1915) eta Ka&#8217;ilik (<em>The Epic Tale of Hiiakaikapoliopele<\/em>, 2006) egindako moldaketa modernoa direla.<\/span><\/p><p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik, ahizpen arteko gatazka klasiko baten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, sorreari eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mito<\/span> bat da, non Peleren izaera anbibalentea (sortzailea eta suntsitzailea aldi berean) agerian geratzen den.<\/p><p>Pele-Hi&#8217;iaka zikloa ere ezin da zientifikoki kontakizun itxi gisa irakurri. Aitzitik, elkar argitzen duten eta tribu-tradizio bakoitzean modu ezberdinean azpimarratzen diren kontakizun sare bat osatzen du.<\/p><p>Peleren inguruko tradizioak ez du bertsio bakar eta erabakigarririk. Kahikitik uharte-katean barrena K\u012blaueara egindako ibilbideari buruzko kontakizunak, Poli\u02bbahu elur-jainkosarekin izandako liskarrari buruzkoak edo Hi\u02bbiakarekiko harremanari buruzkoak, aldaera askotan agertzen dira. Antolamendu adar-adartsu horrek ikerketa zuzena zailtzen du, baina aldi berean material aberatsa eskaintzen dio ikerketari. Kontakizun baten bertsio desberdinak eskualdeko adierazpen baliokide gisa hartzen dira, ez akats gisa.<\/p><p>Pele-Hi&#8217;iaka zikloa aktiboki transmititzen jarraitzen da, ez soilik gogoratzen: Karakietan, Maraeko hitzaldietan eta irakaskuntzan. Horrela, praktika bizia da eta ez artxibo estatikoa. Te Reo Maori eta Olelo Hawai&#8217;i hizkuntza programek bizitasun hori nabarmen indartu dute azken hogeita hamar urteetan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pele eta Hawai'ira iristea<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Beste kontakizun batek Peleren ibilaldiaz dihardu. Bere jaioterri hego-polinesiarra utzi (askotan Kahiki izenez ezagutzen den, sorreraren mitikoa den lurraldea) eta egoitza berri bat bilatzen du.<\/p><p>Hawaiiar artxipelagoko uharte bakoitzean krater bat zulatzen du, baina behin eta berriz bere ahizpa itsastar Namakak urarekin jazartzen du. Hawai&#8217;in, uharterik gazteena eta handiena, aurkitzen du azkenean bere egoitza iraunkorra, Halemaumau kraterean.<\/p><p>Geologikoki, kontakizun hau hawaiiar uharteen adin-segidarekin zehazki bat dator: iparmendebaldeko uharteak zaharrenak dira, eta Hawai&#8217;i (Big Island) gazteena da, sumendi-jarduera duen bakarra. Zientifikoki begiratuta, hori behaketa nabarmena da: kontakizun mitikoak informazio geologikoki zuzena barne hartzen du. Belaunaldiz belaunaldi transmititutako behaketa ekologikoaren bidezko igarotze bat plausiblea dirudi.<\/p><p>Pelek Hawai&#8217;ira iristean lurraldea bera moldatzen duen ideiak Maori eta hawaiiarren erlijioaren oinarrizko ezaugarri bat argitzen du: <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Errepikatzen den erlijio-ekintza finkatua.\" tabindex=\"0\">erritoa<\/span> eta eguneroko jarduna elkarlotuta daude.<\/p><p>Erlijio-sistema batzuek sakratua eta eguneroko bizitza garbi bereizten dituzten bitartean, Polinesian Atuekiko loturak bizitza osoa zeharkatzen dute. Pelegan, hori Hawaiiko paisaia sumendiartsuan bertan ageri da: lava-eremuak, kraterrak eta gogortu berri den harria bere jardueratzat hartzen dira, eta K\u012blaueako lurraldearekiko jokabidea harekiko begiruneak markatzen du. Horrela, bere presentzia zuzenean lotzen da gizakiak bizi diren lurrarekin. Eguneroko bizitzan errotutako erlijiotasun hori erlijio-fenomenologiaren ikerketen gaia da.<\/p><p>Praktika erritual eta eguneroko bizitza zenbateraino nahasten diren, hizkuntzak ere erakusten du: mana, tapu, aroha edo hauora bezalako kontzeptuak gaur egun Aotearoako ingeles orokorreko zati dira, eta testuinguru ez-erlijiosoetan ere aurkitzen dira. Maori <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio baten jainkoari eta sinesmenari buruzko diziplina zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologiak<\/span> hizkuntzaren erabileran horren sartuta egoteak bere eragin kultural sakona erakusten du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta erritualak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele gaur egun ere gurtzen da Halemaumau kraterean. Bisitariek Ho&#8217;okupu (opariak) ekartzen dituzte, hala nola lore-koroak (Lei), Ti-hosto sortak, mahaspasak, eta kraterreko ertzean uzten dituzte. Karakiak (hawaiieraz: pule) esaten dira, eta Hula sekuentziak dantzatzen dira. Garrantzitsua da: praktika hau tradizio bizia da, eta historikoki berreraikitakoa baino haratago doa.<\/p><p>Tradizio hawaiiarrak debeku bat ezagutzen du: sumendiaren harririk ez daramatza inork (&#8216;Peleren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Pertsona edo gauza bati kaltea eragiteko esaldi finkoa.\" tabindex=\"0\">madarikazioa<\/span>&#8216;). Harri bat eramaten duenak zorigaitza jasan omen behar du, harria itzuli arte. Hawaiiko parke nazionalak urtero milaka pakete jasotzen ditu itzulitako harriekin. Zientifikoki, hau lurralde sakratuaren babesa beldur erritualarekin lotzen duen debeku-sistema da.<\/p><p>Erlijio polinesiarra bereziki Marae eta Heiau lekuetan iraun du bizirik, batzarleku eta kultu-leku diren gune horietan. Marae eta Heiau bakoitzak bere Whakapapa du, bere tradizio propioak eta bere Atua loturak, Hawai&#8217;iko Heiauren kasuan Perekiko loturak barne.<\/p><p>Marae bateko bisita Powhirirekin hasten da, Tangata Whenuak beren gonbidatuak modu ospetsuan hartzen dituzten <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Esanahi erlijioso edo kulturaleko sinboliko ekintzen segida arautua.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>arekin. Ez da zeremonia-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ohitura, kontakizun eta abestiez osatutako tradiziozko herri-kultura.\" tabindex=\"0\">folklorea<\/span>, praktika erlijioso bizia baizik, eta zientifikoki polinesiar ongietorri-erritual dokumentatuenetako bat da.<\/p><p>XX. eta XXI. mendeetan kultu-praktika nabarmen aldatu da. Lehen Tohungak <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Errepikatzen den erlijio-ekintza finkatua.\" tabindex=\"0\">erritoa<\/span> egiten zuen tokian, gaur egun eginkizun hori Kaumatuen (adinekoen) eta Marae komiteen esku egoten da askotan. Erlijio-soziologiaren ikuspegitik interesgarria da aldaketa hau; Manuka Henarek eta Mason Duriek beren lanetan aztertzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hawaiiar tradizioan Pele indar bat gisa deitzen da, haren haserrea saihestu behar dena; &#8220;babes-jainkosa&#8221; rola bigarren mailan geratzen da horrenbestez. Babes-jarduerak, hala, sumendian eta laba-jarioan izan beharreko jokabide egokira zuzentzen dira: errespetua, karakia, opariak. Sumendi-eskualde batean bizi denak, Puna eskualdean adibidez, jainkosarekiko harreman etengabea zaintzen du.<\/p><p><span data-nosnippet>Ho&#8217;oponopono tradizioa (adiskidetze-praktika) familia batzuek erabiltzen dute Pele bati egindako irain bat argitzeko. Mary Kawena Pukuik (<em>Nana I Ke Kumu<\/em>, 1972) egitura erritual hori deskribatzen du. Halako babes-jardueren oinarri zientifikoa erabat dokumentala da, ez magikoa.<\/span><\/p><p>Babesaren gaian bereizketa bat garrantzitsua da zientifikoki: mendebaldeko pentsamoldeak <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Babeserako edo zorigaitza uxatzeko ahalmena esleitzen zaion soineko objektua.\" tabindex=\"0\">amulet<\/span> eraginkorretik abiatzen da, polinesiarrak berriz zaindutako harremanetik. Babesa hemen erlazionala eta erritualizatua da, ez magiko-kausala.<\/p><p>Pele bezalako atua batekin harremana duenak eta harreman hori zaintzen duenak &#8220;babestua&#8221; dela jotzen da. Erabakigarria ez da indarra hedatzen duen objekturik; babesa harreman jakin baten kosmologiako lotura sendoak oinarritzen du. Erlijio-antropologian hori &#8220;relational ontology&#8221; gisa jorratzen da.<\/p><p>Hain zuzen ere babes-jarduera da tradizioa eta modernitatea elkartzen diren eremuetako bat. Karakiadun smartphone-aplikazioek, babes-erritualei buruzko online gidek eta marae birtualetara egindako bisitek erakusten dute polinesiar erlijioak baliabide berriak bere praktikan txertatzen dituela. Modernizazio hori egokitzeko gaitasunaren garapen gisa ulertu behar da, ez inolako lausotze gisa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele erlijio-alderaketan beste sumendi-jainkotasunekin lotu daiteke: Vulcan Erroman, Hephaistos Grezian, Agni tradizio vedikoan. Bereizketa garrantzitsua da: Pele emakumezkoa da, gehienetan gizonezkoak diren beste sumendi-jainkotasunetatik bereizten duena. Bera da sortze sumendi-jardueraren egilea bera, harginaren rola bigarren mailan geratzen da harengan.<\/p><p>Pazifikoko eskualdean, maoriengan, Mahuika (su-jainkosa) figura aurkitzen da, sumendikoa ez dena hala ere. Japonian Konohanasakuya-hime jainkosa dago, Fuji mendiarekin lotua. Halako paralelotasunak modu independentean sortzen dira sumendi-jarduera duten eskualdeetan.<\/p><p>Erlijio-esperientziaren egitura unibersalak, Peleren figuran ere azaltzen direnak, Joseph Campbellek eta Mircea Eliadek modu sistematikoan aztertu dituzte. Beren lanak funtsezkoak diren arren, polinesiar testuinguru zehatzetarako berriz pentsatu behar dira, orokortze pan-globalizatzaile batean erori gabe. Ikerketa polinesiar berrienak balio handia ematen dio interpretazio testuinguru-sentikor honi.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pele gaur egun munduko figura polinesiar ezagunenetako bat da. Turista-narrazio ugariren gai da, eta horrek tentsioak eragin ditzake hawaiiar tradizioarekin: Pele merkaturatzen duen turismoa askotan haserre iturri da hawaiiarrentzat. Nortasun kulturalaren aldarrikapena, Aloha Aina, hawaiiar burujabetzaren aldeko mugimendua, Pele ainguraketa kultural gisa aldarrikatzen du.<\/p><p>Zientzian, Peleek zeharkako rola du sumendologian ere. Sumendologo hawaiiarrek ikerketa sismiko eta petrologikoa lotzen dute laba-jokabideari buruzko ezagutza kulturalarekin. Elkarrizketa hori azken ikerketen gaia da.<\/p><p>Nazioarteko ikerketan, polinesiar erlijioa gero eta gehiago sistema erlijioso propio gisa aitortzen da, eta ez dagoeneko mitologia edo folklore soil gisa sailkatzen. Pelek hori erakusten du: sumendian jarraitzen diren jokabide-arauek, K\u012blauean irauten duen gurtzak eta jainko-familia osoaren barruan duen tokiak sistema erlijioso koherentea erakusten dute, ez antzinako istorio bilduma soil bat.<\/p><p>Mana, tapu, mauri eta whakapapa bezalako kontzeptuak hizkuntza akademikoan onartu izanak aitortza hori berresten du. Hala ere, haien erabilerak sentsibilitate testuinguraldua eskatzen du, ez baita ezer aurretiaz ematekoa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikerketa eta iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Peleren gaineko ekarpen garrantzitsuenak Martha Beckwith, Mary Kawena Pukui, Nathaniel Emerson, Jack Halualani eta Marie Alohalani Brownenak dira. <em>Hawaiian Mythology<\/em> oinarrizko lana izaten jarraitzen du. Brownek (<em>Facing the Spears of Change<\/em>, 2016) Peleri buruzko ikuspegi feminista hawaiiar moderno bat eskaintzen du.<\/span><\/p><p>Pele jainkosa bizirik dago tradizio bizi batean. Erlijio polinesiar-hawaiiarrean sakonago kokatzeak erakusten du nola bermatzen duen lurraren, familiaren eta kosmosaren arteko lotura. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\">Tradizio polinesiar-maoriarekiko<\/a> loturak sustrai komunetatik datoz, baina eduki aldetik kultura bakoitzaren berariazko testuinguruan irakurri behar dira.<\/p><p>Gaur egun, polinesiar barne-jakintza tradizioen eta ikerketa akademikoaren arteko elkarrizketa hainbat erakundek bideratzen dute: Royal Society of New Zealand &#8211; Te Aparangi, Auckland Unibertsitateko Maori Studies Department, University of Hawai&#8217;i at Manoa eta Te Punga Tipu fundazioa.<\/p><p>Egitura instituzional horrek bermatzen du Polinesiari buruzko ikerketa Polinesiatik bertatik ere egiten dela.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2c24b0ab e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2c24b0ab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp24f76a32 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp24f76a32\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kahikitik Hawai\u02bbira egindako migrazioa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e4baee8 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2e4baee8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2d99a4c3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2d99a4c3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Peleren inguruko kondaira-tradizio nagusietako batek, haren izaera baino gehiago, migrazio-mugimendu bat kontatzen du: jainkosaren migrazioa jaioterri urrun batetik Hawai\u02bbira. Hawaiiar tradizioan lurralde horri <em>Kahiki<\/em> deitzen zaio, kontzeptu bat, ez hainbeste kokapen geografiko zehatz gisa, baizik eta ikusizko zeru-ertzetik haratago dagoen arbasoen jaioterri gisa.<\/p><p>Martha Beckwith bezalako ikertzaileek adierazi dute <em>Kahiki<\/em> linguistikoki Tahitirekin lotuta dagoela, nahiz eta baliokidetza zuzen hori frogatuta ez egon.<\/p><p>Kondairaren arabera, Pele bere jaioterritik alde egiten du eztabaida bat izan ondoren, askotan bere ahizpa nagusiarekin, itsasoko jainkosa N\u0101maka-o-Kaha\u02bbirekin. Kanoa batean bidaiatzen du, ahizpa-anaiek lagunduta, eta Hawaiiar uharte-katearen uharte bakoitzean bizileku egoki bat bilatzen du.<\/p><p>Zulatzeko makila batekin, <em>p\u0101oa<\/em> edo <em>\u02bb\u014d\u02bb\u014d<\/em> izenekoarekin, lurra zulatzen du sugar-zulo bat egiteko. Baina Kaua\u02bbi, O\u02bbahu, Moloka\u02bbi eta Mauin, itsasoko ura beti sartzen da eta sua itzaltzen du, N\u0101makak jarraitzen dionez.<\/p><p>Azkenean, Hawai\u02bbi uharteko K\u012blauean, Halema\u02bbuma\u02bbu kraterrean, Pelek nahikoa altua eta lehorra den lekua aurkitzen du. Kondaira-egitura horrek Hawai\u02bbi artxipelagoaren benetako geologia-adin sekuentzia jarraitzen du, non uharteak iparmendebaldean baitira zaharrenak eta higadura handienekoak, aldi berean sumendi-jarduera gaur egun hego-ekialdeko uharte gazteenean kontzentratuta dagoen bitartean.<\/p><p>Herbert Gregory eta geroago Dorothy Hill bezalako geologoek goiz seinalatu zuten bat-egite hori, tradizioaren gordailuzainen geologia-jakintza kontziente gisa interpretatu gabe.<\/p><p>Probableagoa da higadura-mailen eta erupzio-lekuen belaunaldiz belaunaldi kondentsatutako behaketa bat izatea. Migrazio-kondairak, horrela, jatorriaren buruzko adierazpen kosmologiko bat lotzen du katearen uharte bakoitza ordena jakin batean jartzen duen lurralde-jakintzarekin.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e6f5b2a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2e6f5b2a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp255a9e5b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp255a9e5b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pele eta Hi\u02bbiaka: Lohi\u02bbauren inguruko gatazka<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp24e322ea e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp24e322ea\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2a2fe05e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2a2fe05e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hawaiiar ahozko tradizioaren kondaira-zikloa handiena Hi\u02bbiaka-i-ka-poli-o-Pele, Peleren ahizpa gazteena, dute ardatz, eta Pele bera pertsonaia bat gehiago bezala agertzen da hor. Ziklo horren hainbat bertsio XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran argitaratu ziren hawaiieraz idatzitako egunkarietan, besteak beste Nathaniel Emersonek eta Ho-oulum\u0101hiehiek idatzitako bertsioan.<\/p><p>Iturri horiek ez dira jatorrizko testu hutsak, dagoeneko fase bateko emaitzak baizik, hawaiiar egileek <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi jakintza eta kondairak transmititzea.\">tradizioa<\/span> galtzeko arriskuaren aurka kontzienteki idazten zutenean sortuak.<\/p><p>Ekintza hasten da Pelek ametsetan Lohi\u02bbau buruzagi gaztea Kaua\u02bbi uhartean ikusten duenean eta harekin maitemintzen denean. Hi\u02bbiaka bidaltzen du haren bila, eta horretarako epe mugatu bat eta ahalmen gainnaturalak ematen dizkio.<\/p><p>Hi\u02bbiakaren bidaia artxipelago osoan zehar zikloaren zati handiena betetzen du: <em>mo\u02bbo<\/em>, uretako izaki narrasti-itxurakoen aurka borrokatzen da, gaixoak sendatzen ditu eta hainbat toki-izen ezartzen ditu. Lohi\u02bbaugana iristen denean, hura jada hilda dago, eta haren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Munduan eragina duela uste den gorpuzgabeko izaki bat.\">espiritua<\/span> gorputzera itzularazi behar du.<\/p><p>Bihotz-hutsune tragikoa Peleren mesfidantzan dago. Ahizpak epea gainditu duela eta Lohi\u02bbau berarentzat irabazi duela sinetsita, Pelek Hi\u02bbiakaren maite zuen <em>lehua<\/em>&#8211;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultu-leku gisa erabiltzen zen zuhaitz-eremu sakratua.\">baseoa<\/span> erretzen dio eta haren laguna H\u014dpoe hiltzen du. Itzultzean, Hi\u02bbiakak Lohi\u02bbau agerian besarkatzen du Pelek ikusita, eta ondoren jainkosak lababez estaltzen du.<\/p><p>Zikloa bertsioaren arabera modu ezberdinean amaitzen da, askotan Lohi\u02bbau beste ahizpa-anaiek berpiztuta. Zientifikoki, zikloa garrantzitsua da Pele ahizpa-anaien talde bateko kide aktibo gisa erakusten duelako, non haren jeloskortasunak eta hitzarmen-hausteak erupzio suntsitzailea eragiten duten, urrutiko natur indar gisa aurkeztu ordez.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>Martha Beckwith: <em>Hawaiian Mythology<\/em> (1940)<\/li><li>Mary Kawena Pukui: <em>Nana I Ke Kumu<\/em> (1972) eta <em>Olelo Noeau<\/em> (1983)<\/li><li><span data-nosnippet>Nathaniel Emerson: <em>Pele and Hiiaka: A Myth from Hawaii<\/em> (1915)<\/span><\/li><li>Marie Alohalani Brown: <em>Facing the Spears of Change<\/em> (2016)<\/li><li>Ka&#8217;ili: <em>The Epic Tale of Hiiakaikapoliopele<\/em> (2006)<\/li><li>Valerio Valeri: <em>Kingship and Sacrifice<\/em> (1985)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-pele-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Lotutako gako-hitzak: Pele Hawaii sumendi-jainkosa Halemaumau Kilauea laba Pelehonuamea Aloha Aina.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-pele\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-pele-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard-ek jantzitako babes-objektuen tradizio kulturalari jarraitzen dio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\">Polinesia \/ Maori<\/a>ren tradizioan eta munduko beste hainbat kulturarenean oinarrituta. 41 maila, urre benetakoa, platinoa, zilarra, Alemanian fabrikatua. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-pele-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-pele-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-pele-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-pele-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-pele-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-pele-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-pele-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-pele-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-pele-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-pele-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2713,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Pele Hawaii sumendia","_yoast_wpseo_title":"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa, mitoa","_yoast_wpseo_metadesc":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"3","wesen_kultur":"polynesisch-maori","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200649","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa, mitoa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/\",\"name\":\"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa, mitoa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Polinesiar-maori tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pele-jainkosa-sumendiak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa, mitoa","description":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa","og_description":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","inLanguage":"eu","description":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/","name":"Pele - Sumendien hawaiiar jainkosa, mitoa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Polinesiar-maori tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Pele &#8211; Sumendien hawaiiar jainkosa","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pele-jainkosa-sumendiak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_pele.webp","inLanguage":"eu","description":"Pele sumendien eta suaren hawaiiar jainkosa da. Erlijio-zientziaren araberako azalpena, mitoa, kultua eta iturriak barne."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200649","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200649"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200649\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2713"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}