{"id":200646,"date":"2026-09-07T14:10:01","date_gmt":"2026-09-07T14:10:01","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200646"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"tu-matauenga-gerra-jainkoa","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/","title":{"rendered":"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200646\" class=\"elementor elementor-200646 elementor-2596 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tu Matauenga - gerraren, gizakiaren eta indar gizonezkoaren maori jainkoa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauenga, laburrean Tu, maorien erlijioan gerraren, liskarraren eta gizateriaren atua da. Sorrera-mito nagusian bere anaia Tane Mahutaren kontrako jarrera zorrotza du, eta Ranginui eta Papatuanukuren seme bakarra da, ahaideen arteko lisertaren ondoren barruan geratzen dena.<\/p><p>Aurkezpen honek argitzen ditu haren zeregina <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura baten jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">Pantheon<\/span>-ean, haren erritualak eta gaur egun arte iraun duen presentzia maori gerlarien etikan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-tumataueng-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Polinesia \/ Maori tradizioaren jainkoa.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Polinesia \/ Maori tradizioaren mitologia.\">Polinesia \/ Maori<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Gerra jainkotasuna.\">Gerra jainkotasuna<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-tumataueng-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-tumataueng-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-tumataueng-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-tumataueng-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-tumataueng-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202540\" alt=\"Tu Matauenga - jainkoak polinesiar-maoritar tradiziotik, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp2-tu-matauenga elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp2-tu-matauenga\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp2-tu-matauenga\" data-id=\"col-iwgcomp2-tu-matauenga\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp2-tu-matauenga elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp2-tu-matauenga\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>T\u016b-matauenga <strong>maori jainkoa<\/strong> da, gerraren eta giza erasokortasunaren jainkoa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-tu-matauenga elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-tu-matauenga\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-tu-matauenga\" data-id=\"col-iwgcomp-tu-matauenga\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-tu-matauenga elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-tu-matauenga\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>T\u016b-Matauenga, <strong>maori gerra-jainkoa<\/strong>, giza erasokortasuna, gerra eta ehiza-harrapakina irudikatzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kokapena panteoi polinesiarrean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauenga maorien atua nagusietako bat da. Ranginui eta Papatuanukuren semea da, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tane-mahuta-basoen-eta-hegaztien-jainkoa\/\">Tane Mahuta<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tangaroa-maorien-itsas-jainkoa\/\">Tangaroa<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/rongo-bakearen-eta-batata-gozoaren-jainkoa\/\">Rongo<\/a>, Haumia-tiketike (basaki hazten diren elikagai-landareen jainkoa) eta Tawhirimatea (haizeen jainkoa) anaia da. Bere posizio berezia sorrera-kontakizunetik dator: anaia bakarra izanik, Tu gurasoak hiltzeko prest zegoen, bereizi beharrean.<\/p><p>Margaret Orbell-ek Tu maorien <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoaren eta sinesmenaren ikaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span>ren barruan bikoiztasuna duen figura gisa deskribatzen du: gerraren jainkoa eta gizateriaren atua. Erlijio-zientziaren ikuspegitik, lotura hau ez da kasualitatea.<\/p><p>Kultura askotan, indar gizonezkoaren jainkoa &#8216;gizakien jatorrizko aita&#8217; gisa ere pentsatzen da, esaterako Mars Erroman, Tyr Eskandinavian, Indra Indiako vedetan. Maori bertsioak, hala ere, ezaugarri berezi bat du: Tu ez da gerlaria bakarrik, ezagutzaren eramaile ere da (&#8216;Matauenga&#8217; &#8216;ezagutza, jakintza&#8217; esan nahi du).<\/p><p>Gerraren eta ezagutzaren arteko lotura hau erlijio-zientziaren ikuspegitik interesgarria da. Munduarekiko giza harremana, gerrazaletasunezkoa, intelektuala edo pragmatikoa izan, sustrai bakarrekoa dela suposatzen du. Anne Salmond eta Hirini Meadek alderdi hau landu dute beren azken lanetan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu izenak maoritarrez &#8216;zutik egon&#8217;, &#8216;zuzen zutik egon&#8217; esan nahi du. Matauenga gaitzizen osoa &#8216;jakintza&#8217;, &#8216;ezagutza&#8217; bezala itzul daiteke.<\/p><p>Beraz, Tu Matauenga &#8216;jakintzarekin zutik dagoena&#8217; edo &#8216;zuzen dagoen jakintsua&#8217; da. Beste gaitzizen batzuk dira Tu-ka-riri (&#8216;Tu, haserrekorra&#8217;), Tu-kai-taua (&#8216;Tu, armadak irensten dituena&#8217;), Tu-mata-uenga (&#8216;Tu, jakintza-aurpegikoa&#8217;), Tu-mata-rehurehu (&#8216;Tu ilunabar iluntsuan&#8217;). Aldaera bakoitzak funtzio jakin bat nabarmentzen du.<\/p><p>Hizkuntzalaritzaren aldetik, Tu Polinesia osoan agertzen da: Ku Hawaiin (soinu-aldaketaren ondorioz *t-tik datorren k-rekin), Tuu Tahitin, Tu Mangaian. Hawaiin, Ku lau jainko handietako bat da, tenpluetako liturgia ofizialetan kanonizatua (Valeri, <em>Kingship and Sacrifice<\/em>, 1985). Aotearoan, ordea, Tu atua handi askoren artean bat besterik ez da, eta inoiz ez da jainko nagusi bihurtu.<\/p><p>Hawaiiko Ku-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza erlijiosoen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuaren<\/span> eta maoritarren Tu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza erlijiosoen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuaren<\/span> arteko aldea oso adierazgarria da erlijio-historiaren ikuspegitik: Hawaiiko errege-antolaketa maila anitzekoan, gerra praktika estatal instituzionalizatua zen, bere tenplu eta erritu propioekin; maorien gizarte deszentralizatuagoan, ordea, gerra Iwi bakoitzaren kontua izaten jarraitu zuen, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten aldeko gurtza-ekintza erlijiosoen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> zentralizatu gutxiagorekin.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauenga maorien zurgintza-artean (whakairo) sarritan jarrera gerlariz irudikatzen da: mihi aterata (whakapohane), hankak zabalik, hatzak zabalik, gihar nabarmenduak. Elementu ikonografiko hauek biltzarreko etxeen aurrealdean agertzen dira, ate eta zutabetan, eta haiek antolatzen dute haka-ren koreografia, gerrako eta liskarreko dantza ezaguna.<\/p><p>Tu ez da inoiz estatua kanoniko bakar baten bidez irudikatzen. Horren ordez, gerlari bakoitzak, liskarraren unean, Tu bere gorputzean gauzatzen du. Anne Salmondek performatibitate hori maorien <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoaren eta sinesmenaren ikaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span>ren alderdi funtsezko gisa deskribatzen du: jainkotasuna gorputzaren, dantzaren eta karakia-ren bitartez presente egiten da, irudi finko batean itxi baino.<\/p><p>Armak, bereziki mere-a (pounamu harrizko makila), taiaha-a (makila) eta patu-a, tresna soilak baino askoz gehiago dira: Tu-ren gorputzaren luzapenak direla uste da. Beren jabeen mana daramate, eta ondasun oinordetzagarritzat ematen dira.<\/p><p>Hainbat gudutan erabilitako mere bat bereziki indartsu eta tapu gisa hartzen da. Hirini Meadek <em>Maori Art on the World Scene<\/em> (2002) lanean horrelako objektuen geruza ikonografikoa xehetasunez deskribatzen du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tu-ren zeregina anai-arreben liskarean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Zerua eta lurra bereizteari buruzko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruz transmititutako kondaira.\" tabindex=\"0\">mito<\/span> nagusian, Tuk bere gurasoak hil nahi ditu, Tanek bereizketaren alde eta Rongok adiskidetzearen alde egiten duten bitartean.<\/p><p>Tanek gainditzen du, baina bereizketaren ondoren Tawhirimatea, ekaitzaren jainkoak, aitaren galera dela-eta amorratuta beste anaiei eraso egiten die. Tane, Tangaroa eta Rongo beren erreinuetara ihes egiten dute. Tuk, aldiz, eutsi egiten dio eta azkenean Tawhirimatea garaitzen du.<\/p><p>Ondoren, Tuk bere anaia ihesleak zigortzen ditu. Horregatik uzten diete maoriei arrainak harrapatzen (Tangaroaren erreinua), hegaztiak harrapatzen (Taneren erreinua), kumara landatzen (Rongoren erreinua) eta basalandareak biltzen (Haumiaren erreinua). Zientifikoki, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruz transmititutako kondaira.\" tabindex=\"0\">mito<\/span> honek gizakiaren baliabide naturalekiko eskubidea legitimatzen du: gertaera kosmiko baten ondorio gisa, ez inolaz ere jabetze arbitrario gisa.<\/p><p>Tu, halaber, gizateria osoaren arbaso da: maoriek euren burua &#8216;Nga uri o Tu&#8217; (&#8216;Turen ondorengoak&#8217;) deitzen dute maiz. Genealogia esleipen horrek ez du esan nahi mendebaldeko zentzuko jaiotzazko ondorengotasunik. Aitzitik, gizakiaren eta Atuaren arteko harremana antolatzen duen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Esanahi erlijioso edo kulturala duten ekintza sinbolikoen sekuentzia arautua.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>-mitologiko lerroa da adierazi nahi dena.<\/p><p>Margaret Orbellek adierazten du Turen kondairak maorien <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko Jainkoari eta sinesmenari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> eskema gnostiko edo dualistetatik bereizten duela: ez dago &#8216;gaizkirik&#8217; zentzu moraletan, baizik eta indar desberdinak, batzuetan kontrajarriak, oreka dinamiko batean jarri behar direnak.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tu, gerraren zaindaria<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Maorien gerra tradizionalean, Tu erreferentzia nagusia zen. Ezein batailaren (taua) aurretik, Tuk karakia bidez deitzen zioten, tapu-arauak errespetatzen ziren eta garbikuntza erritualak egiten ziren. Gudariek gose egiten zuten, emakumeekiko kontaktua saihesten zuten eta formula jakin batzuk esaten zituzten. Tohungak (apaiz-espezialistak) unea zehazten zuen zeinu astronomiko eta dibinatorioen arabera.<\/p><p>Elsdon Bestek <em>The Maori as He Was<\/em> (1924) eta <em>Maori Warfare<\/em> (1903) lanetan sistema erritual hau xehetasunez azaltzen du. Bataila ondoren, tapu kentzeko prozesu luze bat zetorren, gudariek beren familietara itzuli ahal izan aurretik. Trofeoak (etsaien buruak, armak) Turi esleitutako erritualetan lantzen ziren.<\/p><p>Txertaketa erritual hau zientifikoki nabarmentzekoa da: gerra maorien kulturan gertaera oso erritualizatua eta erlijioso-tapu izaerakoa zen, ez inolaz ere &#8216;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Eguneroko esparru ez-erlijiosoari dagokiona, sakratuaren aurrean.\" tabindex=\"0\">profanoa<\/span>&#8216;. Prestaketak hilabeteak iraun zezakeen; Turen karakia gabeko erasoa legez kontrakoa eta arriskutsua zen gudari propioentzat.<\/p><p>Aipagarria da, halaber, &#8216;utu&#8217; kontzeptua (mendekua edo orekatzea), Turekin estu lotua. Utuk lehenik eta behin lesio bat izan ondoren orden kosmiko eta soziala berrezartzea esan nahi du, ez hainbeste zentzu moral negatiboko mendekua.<\/p><p>Utu praktikatzen duenak Turen zentzuan jarduten du, ordena nahastua berrezarriz. Kontzeptu hau sakon errotua dago maorien etikan, eta gaur egun ere epaiketa eta bitartekaritza testuinguruetan erabiltzen da.<\/p><p>Halaber, dimentsio sexual garrantzitsu bat dago: Tu-praktikak nagusiki maskulinoak ziren, baina ez esklusiboki. Emakumeek zenbait funtziotan (ikuslari-bitartekari, kotahitanga zaindari) Tu-lotura izan zezaketen. Mira Szaszy eta beste maori adineko emakume batzuek dimentsio hau garatu dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Haka eta Pukana<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Gaur egun Haka mundu osoan ezaguna da Rugby Selekzio Nazionalari esker. Zientifikoki, ez da dantza kirol soila, baizik eta Turen energiaren koreografiatutako adierazpena. Iwi-hakak, hala nola &#8216;Ka Mate&#8217; (Te Rauparahak XIX. mendean sortua) edo &#8216;Ko Niu Tireni&#8217;, bakoitzak bere historia du eta arbaso jakin batzuk ohoratzen ditu.<\/p><p>Mugimenduak (Pukana begiak biratzea, Whakapohane mihia ateratzea, Tunga ringa besoen mugimenduak) Turen adierazpenaren erritualizatutako keinuak dira. Salmond eta Meadek Haka &#8216;gorpuztutako teologia&#8217; gisa aztertzen dute. Maori eskoletan Haka gaur egun sistematikoki irakasten da, kultura praktika eta forma espiritual-korporal gisa.<\/p><p>Garrantzitsua da bereiztea gerra-haka (peruperu, armekin), bake-haka (haka taparahi, armarik gabe) eta ongietorri-haka (haka powhiri) artean. Formak bakoitzak bere funtzioa eta unea du. Te Matatini Jaialdian, Aotearoako haka lehiaketa handienean, forma guztiak agertzen dira.<\/p><p>Arreta berezia merezi du &#8216;Ka Mate&#8217; hakak. XIX. mende hasieran Te Rauparahak, Ngati Toaren buruzagiak, sortu zuen, jazarpen hilgarritik ihes egin ondoren. Testuak biziraupena ospatzen du, eta gaur egun Ngati Toa tribuaren jabetzakoa da, hirugarrenen erabilera legez arautzen duena.<\/p><p>Kultura tradizioaren finkapen legal hau, &#8216;cultural property law&#8217; delakoa, eremu juridiko gaztea da, eta Aotearoak nazioarteko aitzindaritza lana egiten du bertan. Zientifikoki, honek erakusten du Haka ez dela &#8216;ondasun kultural polinesiar orokorra&#8217;, baizik eta Iwi zehatzei eta beren Whakapapa istorioei lotuta jarraitzen duela.<\/p><p>Erlijio-etnologiaren ikuspegitik, Haka &#8216;trantze-praktika kolektibo&#8217; bat da Bourguignonen zentzuan (<em>Possession<\/em>, 1976), non taldea osorik Turen egoerara igarotzen den. Dimentsio kolektibo horrek Haka banakako praktika xamanikoetatik bereizten du, eta erlijio-fenomenologiaren ikuspegitik fenomeno berezi bihurtzen du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-tradizioak eta Tapu<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu-testuinguruko babes-praktikak funtsean kolektiboak eta erritualizatuak dira. Borroka baten aurretik -gaur egun metaforikoki ere ulertua, esaterako negoziazio garrantzitsu batean, epaiketa batean edo lehiaketa batean- Karakia bat esan daiteke Tu-ri. Horrek barne-bilketa eta enkarguaren erritual bidezko sendotzea du helburu, ez emaitzaren magikoki eragitea.<\/p><p>Arlo honetako babes-objektuak arma-sinbolismoa dira: Mere (Pounamu-zko makila), Taiaha (makila) eta Patu. Askotan ondasun-objektu (taonga tuku iho) gisa transmititzen dira eta euren aurreko eramaileen mana daramate. Mendebaldeko esanahian dauden amuletuen ordez, historia kolektiboaren kontzentrazioak dira.<\/p><p>Tu-tradizioarekiko gaur egungo topaketetan -esaterako Bigarren Mundu Gerrako Maori Battalion-ean, Vietnam Gerrako maori-soldaduen esperientzian, edo gaur egungo polizia- eta militar-karreran- Tu-rekin loturiko erritualak erabiltzen dira soldaduak psikologikoki prestatzeko eta ekintzen ondoren komunitatera itzultzeko. Mason Duriek praktika hori dokumentatu zuen <em>Whaiora<\/em>-n (1994), maorien osasun mentalaren praktikaren elementu gisa.<\/p><p>Mason Duriek maorien osasun mentalari buruz egindako ikerketek erakusten dute Tu-Karakiak baliagarri kultural gisa jokatzen duela gerrako maori-partaideen (Vietnam, Afganistan) estres postraumatikoaren tratamenduan. Berrintegrazioa erraztzen duen esparru erritual gisa balio dute, ez sendabide magiko gisa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauenga Aresekin eta Marte-rekin (greko-erromatarra), Tyr-ekin (germaniarra), Indrarekin (vediarra) eta Ogunekin (yoruba) alderatu daiteke. Antzekotasuna gizonezko energia gerrarian pertsonifikatzea da.<\/p><p>Hala ere, aldea garrantzitsua da: maori-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio baten Jainkoaren eta sinesmenaren irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologian<\/span> Tu praktika etiko baten bitartekari da, ez mendebaldeko sentsuan agresore odoltsu bat den &#8216;gerra jainkoa&#8217;. Guduaren aurretik eta ondoren dagoen zorroztasun erritualak erakusten du gerra maori kulturan sakon errotua zegoela Tapu eta Manan.<\/p><p>Polinesiaren barruan, parekotasuna hawaiiar Kurekin bereziki interesgarria da. Valerik erakusten du Hawai&#8217;in Ku oso instituzionalizatutako tenplu-sistema batean gurtzen zela, giza-sakrifizioekin zenbait erritutan. Aotearoan instituzionalizazio hori ez dago; giza-sakrifizioak ez daude parekagarri den sistematikotasun batean dokumentatuta.<\/p><p>Erlijio-fenomenologiaren ikuspegitik, Tu-konplexuak Siberiako eta Ipar Amerikako xamanismo-kulturekin lotura ere erakusten du: han ere gerlari-hasiereko erritualizatuak eta borroken ondorengo berrintegrazio-praktikak daude. Eliadek antzekotasun horiek dokumentatu zituen <em>Shamanism<\/em>-en (1951), maori-erreferentziarik gabe ere.<\/p><p>Beste parekotasun garrantzitsu batzuk Japoniako samurai-bushidoan, gerra sakratuaren tradizio kristauan eta kshatriya etika vediarrean aurkitzen dira. Kasu guztietan, indarkeriaren goraipamenaren ordez, testuinguru etiko batean txertatze erritualizatua da erdigunean dagoena.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijioak konparaziozko moduan eta sinesmen-loturarik gabe aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">Erlijio-zientziak<\/span> alderatzailea era sistematikoan aztertu ditu gerlari-etika horiek &#8216;sacred warriorship&#8217; gisa, giza indarkeriarako joera esparru erritualik gabe bide suntsitzailetara joan daitekeela suposatuz.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera eta esanahia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauenga gaur egun kirolean, tradizio militarean (Maori Battalion, Bigarren Mundu Gerrako 28. Battalion) eta ordezkaritza politikoan presente dago.<\/p><p>1970eko hamarkadaz geroztik izan den maori-aktivismoa -Bastion Point, lurraren eta hizkuntzaren aldeko martxak- askotan Tu erreferentzia sinboliko gisa aipatzen du autobaieztapenerako. &#8216;Standing firm&#8217; (tu tonu) tikangak Tu-kontzeptuaren zuzeneko aplikazioa da.<\/p><p>Hezkuntzan Tu duintasunaren, diziplinaren eta sendotasunaren errotze kultural gisa transmititzen da, ez inondik ere agresioaren aldeko eskaera gisa. <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\">Erlijio polinesiar-maoriak<\/a>, oro har, Tu esparru etiko batean kokatutako indar gisa ulertzen du, ez gerra-deabru gordin gisa.<\/p><p>Maori presoen estatistikei, poliziaren indarkeriari eta gerraren ondorioz traumatizatutako soldaduen berrintegrazio kulturalki errotuari buruzko eztabaida gaurkotuek Tu-rekin lotutako kontzeptuak jasotzen dituzte. &#8216;Mana tane&#8217; (gizonezko mana, gizontasun osasungarria) kontzeptua maori-gizonen osasun-programa gaurkotuen parte da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s9h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s9h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikerketa eta iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s9c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s9c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-s9t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-s9t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tu Matauengari buruzko ikerketa-ekarpen nagusiak Elsdon Best, Te Rangihiroa (Peter Buck), Margaret Orbell eta Hirini Meadenak dira. Garai berrikoagoetan, Anne Salmond, Judith Binney eta Mason Durieren (<em>Whaiora<\/em>, 1994) lanak funtsezkoak dira. Hawaiiar Ku-tradizioarekin alderatuz, Valeriren <em>Kingship and Sacrifice<\/em> lan estandarra da.<\/p><p>Maorien barne-jakintza tradizioek Tu-Karakia eta Haka bizirik dirauten praktika gisa zaintzen dituzte. Ikuspegi bikoitz hori -ikerketa eta tradizio-barneko zaintza- da eremu honen ezaugarria. Te Wananga o Aotearoa eta Te Wananga o Raukawa bezalako wanangek Tu-rekin lotutako Tikanga forma akademikoan irakasten dute, tradizio-barneko jakintzaren eta unibertsitate-ikerketaren arteko zubi instituzionala sortuz.<\/p><p>Tu erlijio polinesiar-maorian sakonago kokatzeak erakusten du beste Atuekin duen harreman-sarean ulertu behar dela, isolatuta ez. Irakurketa erlazional horrek bakarrik erakusten du sakontasun teologikoa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2545b1f6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2545b1f6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp24c6a4e8 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp24c6a4e8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tranparen asmakizuna: Tumatauenga giza teknikaren sortzaile gisa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2811d04e e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2811d04e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp274d4107 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp274d4107\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Maori tribuen kontakizunetan, <em>Tumatauenga<\/em> gerra jainkoa da, eta aldi berean, gizakiek beste jainkoen aurka erabiltzeko tresnak eman zizkien Atua da.<\/p><p>Iwi bertsio ugaritan agertzen den kontakizun batek zeruko aita <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ranginui-maori-zeru-aita\/\">Ranginui<\/a> eta lurreko ama <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/papatuanuku-lurraren-ama-maori-kosmologia\/\">Papatuanuku<\/a> banatzearekin lotzen da zuzenean. Bereizketa horren ondoren, senideak elkarren aurka jartzen dira. Tumatauengak, banaketa indarkeriaz egiteko bakarrik boto egin zuenak, munduko esparru desberdinetan agintzen duten anai-arrebekin liskarrean sartzen da.<\/p><p>Kontakizunaren funtsezko puntua da Tumatauengak bere anaiak amarruz eta tresnaz garaitzen dituela, ez indar hutsez. Tangaroaren, itsasoaren jaunaren, aurka, sareak eta arrantza-amuak asmatzen ditu.<\/p><p>Taneren, basoaren jaunaren, eta Haumiatiketikeren eta Rongoren seme-alaben aurka, landare basatiak eta landatuak ordezkatzen dituztenak, hoztokia, uztaia eta bilketa eta uzta biltzeko metodoak sortzen ditu.<\/p><p>Bere anaiak teknikaren bidez menderatuz, haien esparruak gizakien onerako baliagarri bihurtzen ditu. Horrela, beste jainkoak elikagai bihurtzen dira, eta Maori komunitate askoren hizkuntza erritualak gaur egun ere arrainei, hegaztiei eta uzta-fruituei izenak ematen dizkie menderatze horri erreferentzia egiten dioten esamoldeekin.<\/p><p>Pasarte honek azaltzen du, aldi berean, Maori sinesmenaren arabera gizakiak zergatik jan dezakeen jaten duena. Tumatauengak beste Atuak garaitu zituelako, haien esparruetara jotzea ez da bekatu, arbaso zaharrak legeztatutako eskubidea baizik, hala ere <em>karakia<\/em> bidez, hau da, otoitz erritualen bidez, bermatu behar dena.<\/p><p>Logika honetan, Tane bakarrik da gizakiak jaten ez duen Atua senide bat mantentzen duena, gizakien aita bera delako.<\/p><p>Iturrien azterketa kritikoan aipatzekoa da mito hauen bertsio idatzirik zabalenak XIX. mendeko bilketetatik datozela, bereziki George Greyren bilketetatik eta Te Matorohanga tohungaren testuetatik.<\/p><p>Iturri horiek selektiboak dira, askotan tradizio bakar batean oinarritzen dira eta neurri batean sorrera-kontakizun ordenatu bat espero zuen kristau ikuspegiaren eraginpean daude. Hala ere, Tumatauenga ehiza, arrantza eta laborantza teknikaren sortzaile gisa agertzen den oinarrizko irudia Iwi askotan zehar egiaztatuta dago eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi jakintza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioaren<\/span> zutabe finkoa da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>Margaret Orbell: <em>The Illustrated Encyclopedia of Maori Myth and Legend<\/em> (1995)<\/li><li>Elsdon Best: <em>The Maori as He Was<\/em> (1924)<\/li><li>Elsdon Best: <em>Maori Warfare<\/em> (1903)<\/li><li>Valerio Valeri: <em>Kingship and Sacrifice<\/em> (1985)<\/li><li>Te Rangihiroa: <em>The Coming of the Maori<\/em> (1949)<\/li><li>Mason Durie: <em>Whaiora<\/em> (1994)<\/li><li>Hirini Mead: <em>Tikanga Maori<\/em> (2003)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-tumataueng-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Kontzeptu erlazionatuak: Tu Matauenga Maori gerra jainkoa Haka Pukana taua tapu Tu-ka-riri.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-tu-matauenga\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-tumataueng-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard-ek jantzitako babes-objektuen tradizio kulturalari jarraitzen dio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/polinesia-maori-hawaii-babes-tradizioak\/\">Polinesia \/ Maori<\/a>ren tradizioan eta munduko beste hainbat kulturarenean oinarrituta. 41 maila, urre benetakoa, platinoa, zilarra, Alemanian fabrikatua. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-tumataueng-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-tumataueng-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-tumataueng-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-tumataueng-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-tumataueng-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-tumataueng-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2718,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Tu Matauenga Maori","_yoast_wpseo_title":"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa, mitoa eta kultua","_yoast_wpseo_metadesc":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"polynesisch-maori","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200646","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa, mitoa eta kultua<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/\",\"name\":\"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa, mitoa eta kultua\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Polinesiar-maori tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa, mitoa eta kultua","description":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa","og_description":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","inLanguage":"eu","description":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/","name":"Tu Matauenga - Maorien gerra-jainkoa, mitoa eta kultua","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Polinesiar-maori tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Tu Matauenga &#8211; Maorien gerra-jainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/tu-matauenga-gerra-jainkoa\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_polynesisch-maori_tu-matauenga.webp","inLanguage":"eu","description":"Tu Matauenga gerraren eta gizateriaren maori jainkoa da. Erlijio-zientziaren araberako azterketa, mitoa, kultua eta iturriak barne."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200646"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200646\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}