{"id":200641,"date":"2026-09-07T14:10:01","date_gmt":"2026-09-07T14:10:01","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200641"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"coyote-trickster-ipar-amerika","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/","title":{"rendered":"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200641\" class=\"elementor elementor-200641 elementor-2591 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Coyote, trickster-a, kultura-heroia eta Ipar Amerikako indiar tradizioaren kosmos-nahasle<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote (Navajo hizkuntzan <em>Ma&#8217;ii<\/em>, Crow hizkuntzan <em>Old Man Coyote<\/em>, eta beste hainbat hizkuntzatan bere izen propioekin) Ipar Amerikako lautaden eta plataformen indiarren trickster-a da. Mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da, eta 100 tradizio narratibo indigena baino gehiagotan agertzen da <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazio tradizionalen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologia<\/span>n.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-coyote-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Native American tradizioaren trickster-a.\">Trickster<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/indiar-jainkoak-wakan-tanka-first-nations\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Native American tradizioaren mitologia.\">Native American<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Lautaden trickster-a.\">Lautaden trickster-a<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-coyote-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-coyote-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-coyote-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-coyote-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-coyote-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202559\" alt=\"Coyote - Native-american tradiziotik datorren izpiritua, ilustrazio historikoa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kokapena Ipar Amerikako indiarren erlijioan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote Ipar Amerikako indiar tradizioen trickster-figura paradigmatikoa da. Bere hedapen geografikoak Great Plains eskualdea barne hartzen du (Lakota kulturak izan ezik, hauek beren trickster propioa dute, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/iktomi-trickster-armiarma-espiritu-lakota\/\">Iktomi<\/a>), Great Basin eskualdea (Paiute, Shoshone, Ute), hego-mendebaldea (Navajo, Apache, Pueblo), Kaliforniako indiarren eremua (Wintu, Maidu, Pomo) eta Plateau eskualdea (Salish, Sahaptin, Nez Perce).<\/p><p>Horrela, Coyote Ipar Amerikako trickster-figura hedatuena da.<\/p><p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik, ia hizkuntza-familia amerikar indigena bakoitzak bere trickster-figura zentral propioa duen klase pan-amerikar horretakoa da.<\/p><p>Egiturazko aldetik konparagarriak dira Lakoten <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/iktomi-trickster-armiarma-espiritu-lakota\/\">Iktomi<\/a>, Ipar-mendebaldeko kostaldeko herrien Erroia, Anishinabeen Untxia (Manabozho) eta Inuiten Ipar-poloko Azeria. Paul Radin-ek <em>The Trickster<\/em> lanean (1956) Coyote deskribatu zuen amerikar indiar tradizioaren trickster paradigmatiko gisa.<\/p><p>Lakoten armiarma-formako Iktomirekin alderatuz, Coyote Ipar Amerikako basa-txakur erreal bat da (Canis latrans), eguneroko agerpen bat.<\/p><p>Lautaden eta basamortuko indiarrek mendez mende behatu dute Coyote-ren benetako portaera: maltzurkeria, egokitzeko gaitasuna, adimen harrigarriro handia, ausardiaren eta kontuz ibiltearen nahasketa, eta ezaugarri erreal horiek Coyote figura mitologikora eraman zituzten. Beraz, figura erlijioso-mitologikoa behaketa ekologikoaren luzapena da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta aniztasun kulturala<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Coyote<\/em> izena azteka-nahuatl hizkuntzako <em>coyotl<\/em> terminoaren angelizazio espainiarra da. Konkistatzaile espainiarren belaunaldiak terminoa XVI. mendean Mexikotik Ipar Amerikako hego-mendebaldera eraman zuen, eta handik ingeles amerikar estandarrean ezarri zen.<\/p><p>Hizkuntza indigena amerikarretan Coyote-ren izena tradizioaren arabera aldatzen da: <em>Ma&#8217;ii<\/em> navajoen artean, <em>Itca<\/em> apacheen artean, <em>Khwiwi<\/em> hopien artean, <em>Sinawavi<\/em> uteen artean, <em>Sunkmanitu Tanka<\/em> lakotaren artean (nahiz eta hauek trickster-konnotaziorik ez izan, lakotek Iktomi erabiltzen dute trickster-funtziorako), <em>Mica<\/em> sahaptinen artean, <em>Itskuwapesh<\/em> crowen artean.<\/p><p>Izen-aniztasun horrek Coyote tradizio bakoitzaren berezitasun erregionala islatzen du.<\/p><p>Nabarmentzekoa da ia beti agertzen den zuzenketa antzinako-errespetuzkoa: <em>Old Man Coyote<\/em> lautaden eta plataformen herri askoren artean, <em>Grandfather Coyote<\/em> pueblo tradizio batzuetan. Adin-errespetuaren izendapen horrek erakusten du Coyote, bere anbibalentzia moralaz gain, gizaki duin eta jakintsu gisa (nahiz eta maltzurki jakintsu) onartua dagoela.<\/p><p>Coyote tradizioaren aniztasun kulturala ikaragarria da etnologia erlijiosoaren ikuspegitik.<\/p><p>Lautaden herrien artean (Crow, Pawnee, Arapaho, Cheyenne) Coyote batez ere sortzailearen laguntzaile kosmogoniko-figura da. Plateau herrien artean (Salish, Nez Perce, Sahaptin) kultura-heroi zentrala da, munduaria gizakientzat bizigarri egiten duena. Kaliforniako herrien artean (Wintu, Maidu, Pomo) sortzaile-nahasle figura anbibalente gisa hartzen da. Bere ekarpenak mundu-sorreran bai produktiboak bai suntsitzaileak dira.<\/p><p>Aniztasun erregional hori adibide garrantzitsua da erakusteko nola izaki pan-amerikar batek nabarmen ezberdinak izan ditzakeen enfasiak, izaki-identitatea galdu gabe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote hainbat itxuratan agertzen da narrazioetan. Bere oinarrizko itxura benetako Coyote animalia da, basa-txakur gris-marroi bat, txakur ertain baten tamainakoa, belarri luzeekin, buru estua eta buztan iletsua duena.<\/p><p>Coyote, hala ere, edonoiz gizon giza-itxura batean bihur daiteke, askotan ehiztari zahar duin baina maltzur batean, gerlari gazte batean edo, gutxiagotan, emakume batean.<\/p><p>Navajo-en harea-margolaritza tradizioan, Coyote maiz agertzen da txakur-buru eta giza-gorputz duen figura antropomorfizatu gisa, sarritan <em>Holy Coyote<\/em> makilaz lagundua eta lau-norabideen markak margotuta dituela. Harea-margolaritzako Coyote irudikapen horiek zorrotz <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ekintza erlijioso finkatu bati dagokiona.\" tabindex=\"0\">erritualak<\/span> dira eta sendatze-saioaren amaieran suntsitzen dira.<\/p><p>Kontserbatutako Pueblo zeramikan eta Anasazi aurreko kulturaren (K.a. 200 &#8211; K.o. 1300 inguru) haitzetako petroglifoetan Coyote motibo ugari aurkitzen dira, bai txakur-itxura antropomorfoak bai Coyote profil errealistak. Coyote-ren ikonografia arkeologikoa Polly Schaafsma arkeologo hego-mendebaldeko amerikarrak sistematikoki deskribatu zuen <em>Rock Art of New Mexico<\/em> lanean (1992).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kondaira mitologikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote-ren kontakizunak amerikar indiarren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizun tradizionalen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> corpus zabalenetako bat osatzen dute. Hiru talde nagusitan bereiz daitezke.<\/p><p>Lehen taldea <em>kultura-heroien kontakizunak<\/em> dira, non Coyote-k gizakiei garrantzitsuak diren kultura-praktikak ekartzen dizkien.<\/p><p>Kontakizun nagusi batek azaltzen du nola lapurtzen dien Coyote-k sua gizakiei: mendi sakratu batera igotzen da, non su-espirituek sua zaintzen duten, trikimailuz konbentzitzen ditu txinparta bat emateko, eta sua egur zati batean daramaz haranera behera, gizakiei oparitzeko.<\/p><p>Su-lapurretaren kontakizun hau Coyote-ren tradizio ia guztietan agertzen da, eta egiturari dagokionez grekoen Prometeo-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizun tradizionalen multzo osoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> paraleloa da.<\/p><p>Bigarren taldea <em>trickster kontakizunak<\/em> dira, non Coyote-k beste izakiei kalte egiten dien, baina azkenean, gehienetan, bera izaten da tranpan erortzen dena.<\/p><p>Kontakizun ezagun batek azaltzen du nola desafiatzen dien Coyote-k izarren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gorputzik gabeko izakia, munduan eragina duela uste zaiona.\" tabindex=\"0\">espirituari<\/span>: zeruan izarrak baino azkarrago korri dezakeela dio, eta orduan izarrek hain gogor jazartzen diote, azkenean, nekaturik eta zatikaturik geratzen dela.<\/p><p>Zati horiek bizitzaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gorputzik gabeko izakia, munduan eragina duela uste zaiona.\" tabindex=\"0\">espirituak<\/span> berriro elkartzen ditu, eta Coyote-k hurrengo trikimailurantz abiatzen da.<\/p><p>Hirugarren taldea <em>kontakizun kosmogonikoak<\/em> dira, non Coyote-k mundua sortzeko lanetan zeresana duen.<\/p><p>Crow tradizioan, Coyote <em>Akbatatdia<\/em> sortzailearen laguna da munduaren eraikuntzan; animaliak, landareak eta gizakiak sortzen ditu, askotan modu barregarri-akastunean, munduaren alderdi ez-perfektuak azaltzen dituena. Coyote-ren tradizio kosmogoniko hau John Bierhorst-ek deskribatu du sistematikoki <em>The Mythology of North America<\/em> (1985) lanean.<\/p><p>Laugarren kontakizun-taldea <em>death-and-resurrection<\/em> istorioek osatzen dute. Coyote-ren kontakizun ugaritan, Coyote hiltzen da ekintza ausart baten ondorioz, baina hurrengo kontakizunean berriz bizirik agertzen da, berpiztea bera azaldu beharrik gabe.<\/p><p>Hilezkortasun-egoera hori interesgarria da erlijio-filosofiaren ikuspegitik, eta Coyote-k mendebaldeko tradizioaren ohiko heroi-figuretatik bereizten du. Karl Kroeber-ek <em>Retelling\/Rereading<\/em> (1992) lanean erakutsi du nola hilezkortasun-kontakizun egoera horrek heriotzari eta identitateari buruzko ikuspegi indigena amerikar jakin bat islatzen duen: heriotza ez da azken amaiera, baizik eta jarraitzen den bizitza-kontakizun baten atal bat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Coyote Navajo tradizioan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Navajoen artean aurkitzen da Coyote-ren tradizio bereziki zehatza. Hemen Coyote (Ma&#8217;ii) erlijio-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko jakintza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> osoaren funtsezko figura da. Ia Navajo sendatze-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera egiten den ekitaldi ospetsua.\" tabindex=\"0\">zeremonia<\/span> (<em>chantway<\/em>) guztietan agertzen da, askotan figura anbibalente gisa, aldi berean gaitzaren ekarlea eta sendatzearen bitartekaria izan daitekeena.<\/p><p>Navajoek bereizten dute <em>First Coyote<\/em>, sorkuntzan parte hartu zuena, eta <em>regular Coyotes<\/em>, eguneroko bizitzan topa daitezkeenak.<\/p><p>First Coyote figura duintsua da; regular Coyote-ak, aldiz, bere tradizioaren eguneroko manifestazioak dira. Naturan benetako coyote batekin topo egitea espiritualki esanguratsutzat hartzen da, eta ondorio erritual-praktikoak izan ditzake.<\/p><p>Navajo praktika espezifiko bat <em>Coyote-Crossing<\/em>-en esanahia da: coyote batek bidaiari baten errepidea edo bidea zeharkatzen badu, hori zeinu garrantzitsua da, interpretatu behar dena.<\/p><p>Zeharkatzearen norabidearen, eguneko orduaren eta bidaiariaren gizarte-egoeraren arabera, zeinua modu positiboan (bidaia ona) edo negatiboan (planeatutako bidaia bertan behera uztea) interpreta daiteke. Coyote-ren zeharkaldiaren esanahia Maureen Trudelle Schwarz antropologo navajoak sistematikoki deskribatu du <em>Molded in the Image of Changing Woman<\/em> (1997) lanean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes eta apotropaiko jarduna<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote amerikar indiar tradizioan babes eta kalte figura anbibalentea da. Argi eta garbi negatiboak diren izakiekin alderatuta (adibidez <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wendigo-ipar-amerikako-jale-kanibala-espiritua\/\">Wendigo<\/a>rekin), Coyote ez da uxatzen, baizik eta <em>begirunez eta distantziaz tratatzen da<\/em>. Babes-praktikak nahi gabeko topaketak saihestean eta ustekabeko topaketetan izan beharreko jokabide egokian oinarritzen dira.<\/p><p>Babes-praktika zehatzek honakoak barne hartzen dituzte: Coyote izenak zuzenean ez ahoskatzea (hainbat tradiziotan haren ordez <em>Old Man<\/em> edo <em>Grandfather<\/em> agurra erabiltzen da errespetuz), tabako-kopuru txikiak erretzea Coyote batekin topo egitean, eta Coyote hortz-anduetxi txiki bat eramatea babes-tranpa lotura anbibalente gisa.<\/p><p><em>Coyote-abestiek<\/em> praktika berezi bat dira. Navajoen chantway zeremonietan Coyoterekin lotutako abesti jakin batzuk deitzen dira, haren botere anbibalentea sendatze-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Esanahi erlijioso edo kulturala duen ekintza sinbolikoen sekuentzia egituratua.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>ean sartzeko.<\/p><p>Abesti hauek zorrotz <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erritual jakin bati dagokiona.\" tabindex=\"0\">erritualki<\/span> babestuta daude eta sendagile-abeslari trebatuek (<em>hataalii<\/em>) bakarrik abestu ditzakete. Navajo sendagile-abeslariek abesti hauen tradizio ahozkoa hamarkadaz hamarkada eraman dute <em>chantway bundle<\/em>en bidez: modu artistikoan bilduta dauden objektu <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erritual jakin bati dagokiona.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span>-praktikoak, beren abestiak, hondar-margolan patroiak eta belar sendagarrien hornidurak dituztenak.<\/p><p>Babes-praktika-eremu berezi bat Navajoen <em>Coyote-Way<\/em> sendatze-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera gauzatzen den ekintza formala.\" tabindex=\"0\">zeremonia<\/span> da. Norbait Coyoterekin topaketa desegoki bat izateagatik (Coyote bati gehiegi hurbildu izateagatik, edo Coyote bat hiltzeagatik erritual-garbiketarik gabe) gaixotu denean deitzen da.<\/p><p>Coyote-Way <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera gauzatzen den ekintza formala.\" tabindex=\"0\">zeremoniak<\/span> bost gau irauten du eta sekuentzia konplexu bat barne hartzen du: hondar-margolanak, sendaketa-abestiak, izerdi-etxeetako errituak eta belar-hornidurak. Coyote-Way navajo tradizioaren sendatze-bideetan garrantzitsuenetakoa eta intentsitate handienarekin praktikatzen den bat da, eta Father Berard Haile-k <em>Origin Legend of the Navaho Enemy Way<\/em> (1938) lanean modu sistematikoan dokumentatu du.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote Paul Radin-ek eta Karl Kerenyi-k modu sistematikoan deskribatu duten mundu mailako trickster tradizioaren zati da. Egiturazko aldetik konparagarriak dira: mendebaldeko Afrikako Anansi (armiarma), germaniarren Loki, greziar Hermes (bere trickster dimentsioan), japoniar Kitsune (azeria), txinatar Sun Wukong (tximinoa) eta mendebaldeko Afrikako Eshu.<\/p><p>Ipar Amerikaren barruan, Coyotek ahaidetasun estua erakusten du ekialdeko indiar erbi-trickster-arekin (Manabozho, Glooscap), ipar-mendebaldeko kostako Beleiaraldearekin (Yel) eta hego-ekialdeko erbi-trickster-arekin (Rabbit). Trickster izaki desberdinen banaketa geografikoa habitat ekologikoekin lotuta dago: Coyote larre eta basamortuetan, erbia ekialdeko basoetan, belea Pazifikoko ipar-mendebaldeko kostan.<\/p><p>Carl Jung-ek eta Joseph Campbell-ek Coyote trickster figura arketipiko gisa sartu dute munduko diskurtso psiko-erlijiosoan. Irakurketa arketipiko-teoriko hori erlijio-zientzietan eztabaidagarria da, izakien Coyote tradizio bakoitzaren berezitasun kulturhistorikoa lauskitzen duelako. Karl Kroeber erlijio-etnologo estatubatuarrak <em>Native American Storytelling<\/em> (2004) lanean argudiatu zuen sinplifikazio arketipiko-teorikoaren aurka, eta amerikar Coyote tradizioaren berezitasun kulturala azpimarratu zuen.<\/p><p>Paralelo garrantzitsu bat otzo-oinarritze tradizio zaharturkiar-erdialdeko asiatikoan aurkitzen da, non antzinako turkiar herriek otso-arbaso mitiko bat (<em>Asena<\/em>) leinu-ama gisa gurtzen duten. Otzo-oinarritze tradizio hori Coyote-oinarritze narrazioekin egiturazko aldetik konparagarria da: biek basa-txakur antzeko izakiez hitz egiten dute kultur-sortzaile diren arbaso gisa.<\/p><p>Hemen Bering itsasartearen bidezko lotura historikorik dagoen edo bilakaera konbergenteez ari garen, erlijio-etnologiaren eztabaidan eztabaidagarria da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera eta ikerketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote amerikar indiar tradizio modernoan etenik gabe bizirik dago. Coyote-ri buruzko narrazioak erreserba-eskoletan, hizkuntza berpizte programa indigenetan eta guraso eta aitona-amonen tradizio ahozkoan kontatzen jarraitzen dira. Bereziki navajoen tradizioak Coyote gorde du bere erlijio erritual-praktikoan.<\/p><p>Ikerketa akademikoan Paul Radin, Karl Kroeber, John Bierhorst, Frank Mitchell navajo teologoak eta Barbara Tedlock pueblo ikertzaileak Coyote tradizioa modua sistematikoan deskribatu dute. Barre Toelken-ek egindako Coyote narrazioen bilduma garrantzitsuak (<em>The Anguish of Snails<\/em>, 2003) navajoen Coyote tradizioaren dimentsio teologiko berezia argitu du.<\/p><p>Ikuspegi zientifikotik, Coyote adibide garrantzitsua da amerikar herri indigenen behaketa-sakontasun erlijiosoa erakusteko. Coyote animaliaren benetako behaketa ekologikoaren eta Coyote irudi mitologikoaren pertsonifikazioaren arteko lotura mendeetako etengabeko harreman bat erakusten du bizi-mundu horrekiko. iWell Guard-ek Coyote tradizioarekin duen erreferentzia aurkikuntza horiek erlijio-historikoki azaltzen ditu, eragin-agindurik edo gomendio espiritualik gabe.<\/p><p>Ikerketa-lerro gero eta garrantzitsuago bat Coyote populazioaren itzulera harrigarriari buruzkoa da Ipar Amerikako hirietan. Azken bi edo hiru hamarkadetan Coyoteak larre eta basamortuetatik AEBetako eta Kanadako eremu suburbano eta hiritarretara zabaldu dute beren habitata.<\/p><p>Chicago, Los Angeles, Toronto eta New Yorken gaur egun milaka Coyote bizi dira, hiri ingurunera egokitu direnak.<\/p><p>Berpizkunde ekologiko horrek oihartzun mitologikoa izan du eztabaida indigena modernoan: Sherman Alexie eta Joseph Bruchac idazle indigenek, beren lanetan, Coyote hiritarra munduko erresilientzia eta egokitze-gaitasun indigenaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen zeinu bat.\" tabindex=\"0\">ikur<\/span> gisa interpretatu dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura eta iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hurrengo hautaketak amerikar indiar trickster ikerketaren eta navajoen Coyote tradizioaren funtsezko lanak zerrendatzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp20878cfb e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp20878cfb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2f719549 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2f719549\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Suaren lapurreta Plateauko narrazioetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2b7c55d1 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp2b7c55d1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp272fd6c4 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp272fd6c4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote-ren gertaera gehien jasota dagoen bat suaren lapurreta da. Ipar Amerikako Plateau eskualdeko salish, nez perce eta klamath hizkuntzako taldeen artean dokumentatutako bertsioetan, hasieran urrun bizi diren izakiek soilik daukate sua, eta jeloski zaintzen dute.<\/p><p>Coyote-k animalia-katea antolatzen du, txandaka sua elkarri pasatzeko, berak lehenengoz lapurtuta.<\/p><p>Kateko azken korrikalari ahulenek, maiz Igel edo Dortoka, azken txinparta salbatzen dute, erretzen badira ere. Horrekin batera azaltzen da zergatik geratzen den sua egurraren barruan gordeta harrez geroztik, eta zergatik lortu daitekeen igurtziz.<\/p><p>Kontakizun hau Franz Boas, Edward Sapir eta Melville Jacobs etnografoek jaso zuten XX. mendearen lehen hamarkadetan, hizkuntza askotan.<\/p><p>Sapirrek nez perce eta wishram tradizioari buruz egindako lanek erakusten dute pasarte hori ez zela testu finko bat, baizik eta kontakizun-egoera bakoitzean berriz eratzen zela. Kontalariek beren eskualdeko leku-izenak txertatzen zituzten, eta horrela istorioa aldi berean paisaia azaltzen zuen.<\/p><p>Ezaugarri bereizgarria da Coyote hemen ez dela onegile hutsa bezala aurkezten. Sua ekartzen du, baina bere motibazioa askotan jakinmina edo ospe-zaletasuna da, eta bertsio batzuetan bere jokabideak arazo berri bat sortzen du aldi berean. Ikerketak, adibidez Jarold Ramsey eta William Brighten lanetan, izaera bikoiztasun hori pertsonaiaren muin gisa azpimarratzen du.<\/p><p>Coyote kultura-ekarle eta liskargile da aldi berean, eta bi alderdiak bereizezinak dira elkarrengandik. Coyote-ren figura on batean eta txar batean bereiztea, azalpen ezagunek egiten duten bezala, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ezagutza eta kontakizunak belaunaldiz belaunaldi transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioaren<\/span> egiturari kalte egiten dio. Antzeko trickster funtzioak lakota herriaren <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/iktomi-trickster-armiarma-espiritu-lakota\/\">Iktomi<\/a>-rengan ere aurkitzen dira.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp26e9863b e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp26e9863b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp291ecda7 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp291ecda7\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Coyote din\u00e9 herriaren kontakizun tradizioan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp288ba233 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp288ba233\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2281e3b8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2281e3b8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ipar Amerikako hego-mendebaldeko din\u00e9 herriaren artean, Coyote figurak <em>ma\u02bcii<\/em> izena hartzen du eta bere posizio berezia du, Plateau tradizioetatik bereizten dena.<\/p><p>Pliny Earle Goddard-ek eta geroago Karl Luckert-ek eta Berard Haile-k dokumentatutako kontakizun-ziklo zabaletan, <em>ma\u02bcii<\/em> sorrera-kontakizunetan presente dago, baita hertsiki Coyote-kontakizun gisa hartzen diren istorio labur ugarietan ere.<\/p><p>Din\u00e9 tradizioaren berezitasun bat da Coyote-ren istorioak urtaroekin lotuta daudela. Tradizioz negua garaian bakarrik konta daitezke, sugeak eta intsektu jakin batzuk lo daudenean. Garai horretatik kanpo kontatzea arriskutsutzat jotzen zen.<\/p><p>Arau hori behin baino gehiagotan dago frogatuta, eta erakusten du kontakizunak ez zirela hutsaren hurrengo entretenimendua, baizik eta jokabide zuzenaren ulermen erritual batean txertatuta zeudela. Goddard-ek eta Haile-k, gainera, jaso zuten <em>ma\u02bcii<\/em>k rol bat betetzen duela sendabide-zeremonietan, bereziki <em>Coyoteway<\/em> deitutako multzoan, gaixotasun jakin batzuetan burutzen zena.<\/p><p>Kontakizunetan berak <em>ma\u02bcii<\/em> anbibalentea da. Bertsio batzuetan heriotza mundura ekartzen du, garai primitiboko froga bat bere onerako manipulatuz, eta horrela bizitzaren finitutasuna sortzen du. Aldi berean, ezegonkorra, jalea eta fidagaitza da. Ikerketak beste eskualdeetako tricksterrekin figura hau parekatzeaz kontuz ibiltzeko ohartarazten du.<\/p><p>Barre Toelken-ek, hamarkadaz hamarkada din\u00e9 kontalariekin lan egin zuenak, azpimarratu zuen istorioek aldi berean adierazpen moral eta kosmologikoak transmititzen dituztela, eta esanahia kontakizun-testuinguru bakoitzean bakarrik argitzen dela. Toelken-ek geroago bere argitalpen batzuk atzera bota zituen, din\u00e9 bazkideek zenbait eduki transmititzearekiko kezkak azaldu zituztelako, ikerketa-etikaren eztabaida ugariko kasu bat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp24a85949 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp24a85949\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp28a4133b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp28a4133b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kolonizazio-gainjartzea eta iturri-kritikaren galdera<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp20394585 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp20394585\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2ce24c3a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2ce24c3a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Coyote-ren gaur egun ezagutzen den irudia gogor markatuta dago Ipar Amerikako antropologiaren bilketa-lanak 1890 eta 1940 artean egin zuenagatik. Franz Boas-en eskolak testu jasotze fidela lehenetsi zuen hizkuntza indigenetan, hala ere testuak hainbat distorsiotara lotuta daude.<\/p><p>Kontalariei sarritan denbora-presioaren azpian galdetu zitzaien, istorio batzuk nahita ez ziren kontatu arrotzentzat egokiak ez zirelako, eta argitaratzeko aukeraketa etnografoen esku zegoen.<\/p><p>Arazo errepikakor bat da tradizio oso desberdinak etiketa bakar batean multzokatzea. Coyote-ren kontakizunak dozenaka hizkuntza-komunitate independentetan jaso ziren, Plateau eskualdetik Great Basin-etik hasi eta Hego-mendebaldera arte. Lehen lan konparatiboek horietatik trickster figura bakar bat eraikitzeko joera izan zuten.<\/p><p>Ikerketa berriagoak, esaterako Paul Radin-ek bere azterlan klasikoan, baina kritikoki irakurri behar dena, eta geroago Gerald Vizenor-ek erakutsi dutenez, batasun hori antropologiaren teoria-eraikuntzari buruz gehiago esaten du bere kontakizun indigenei buruz baino.<\/p><p>Horri gehitu behar zaio mision kristauak, komunitate askotan belaunaldiz belaunaldi kontakizunak transmititzeko prozesua eten zuena. Etenaldi horren aurreko garaiko dokumentaziorik ez dagoenean, aurreko material zaharra zeharka bakarrik antzematen da.<\/p><p>Azken hamarkadetan, egile eta hizkuntza-programa indigenek bilduma zaharrak beren ikuspegitik irakurtzen hasi dira, eta materiala dagozkien hizkuntza-komunitateetara itzultzen.<\/p><p>Lan honek Coyote gutxiago hartzen du azterketa-objektu gisa, eta gehiago beren literaturaren zati bizi gisa. Emaitza zientifikoari begira, horrek esan nahi du Coyote-ri buruzko adierazpen bakoitzak iturri eta talde zehatza aipatu behar duela, komunitate indigena orokor bakar bati buruz hitz egin baino.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>Paul Radin: <em>The Trickster<\/em> (1956)<\/li><li>John Bierhorst: <em>The Mythology of North America<\/em> (1985)<\/li><li>Barre Toelken: <em>The Anguish of Snails<\/em> (2003)<\/li><li>Karl Kroeber: <em>Native American Storytelling<\/em> (2004)<\/li><li>Maureen Trudelle Schwarz: <em>Molded in the Image of Changing Woman<\/em> (1997)<\/li><li>Polly Schaafsma: <em>Rock Art of New Mexico<\/em> (1992)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw-add-coyote e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw-add-coyote\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw-add-coyote-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw-add-coyote-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ipar Amerikako indiar tradizio askoren transmisioan, Coyote ez da trickster eta kultura-heroi soilik, baita aktore kosmiko bat ere: izarren antolamenduan, egun eta gauean, heriotzan eta urtaroetan esku hartzen du.<\/p><p>Dimentsio kosmiko horretan, ordena finkatuak nahasten ditu, aldi berean zuzentzen ditu eta askotan bere jokabide okerraren bidez ezartzen ditu gizakientzat, animaliaentzat eta espirituentzat balio behar duten arauak.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-coyote e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-coyote\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-coyote-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-coyote-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ipar Amerikako narrazio-tradizioetan Coyote aldi berean trickster (iheslari maltzurra), kultura-heroia eta kosmiko nahasle bat da; sua lapurtu egiten du, ibaiak eta izarrak antolatzen ditu eta ordena zorrotzegi ororen aurka egiten du bere trikimailu maltzurrekin.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-coyote-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Kontzeptu gako lotuak: Coyote Ma&#8217;ii Trickster Navajo Apache Old Man Coyote Hataalii Chantway.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-coyote\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-coyote-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guardek objektu babesle eramangarrien tradizio kulturhistorikoari jarraitzen dio, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/indiar-jainkoak-wakan-tanka-first-nations\/\">Native American<\/a> kulturaren eta munduko beste hainbat kulturaren tradizioan oinarrituta. 41 geruza, urre finezko, platino, zilar, Alemanian egina. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-coyote-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-coyote-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-coyote-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-coyote-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-coyote-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-coyote-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-coyote-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-coyote-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-coyote-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-coyote-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2698,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Coyote Trickster Indiarrak","_yoast_wpseo_title":"Coyote \u2013 Trickster Ipar Amerika","_yoast_wpseo_metadesc":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"native-american","wesen_klasse":"geister","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200641","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Coyote \u2013 Trickster Ipar Amerika<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/\",\"name\":\"Coyote \u2013 Trickster Ipar Amerika\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_native-american_coyote.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_native-american_coyote.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_native-american_coyote.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Native-american tradizioko izpirituak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:10:01+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/coyote-trickster-ipar-amerika\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/geister_native-american_coyote.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Coyote \u2013 Trickster Ipar Amerika","description":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a","og_description":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","inLanguage":"eu","description":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/","name":"Coyote \u2013 Trickster Ipar Amerika","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Native-american tradizioko izpirituak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Coyote \u2013 Ipar Amerikako indiarren trickster-a","datePublished":"2026-09-07T14:10:01+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/coyote-trickster-ipar-amerika\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/geister_native-american_coyote.webp","inLanguage":"eu","description":"Coyote, Ipar Amerikako indiarren trickster-a, mitologia indigena amerikarraren figura ezagunenetako bat da."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200641","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200641"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200641\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}