{"id":200624,"date":"2026-09-07T14:09:51","date_gmt":"2026-09-07T14:09:51","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200624"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"inti-sinesjainkoa-inkak","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/","title":{"rendered":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200624\" class=\"elementor elementor-200624 elementor-2574 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-hero e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-hero\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-hl e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-hl\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-htxt e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-htxt\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-h1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-h1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Inti, Inken sinesjainkoa eta agintari-dinastiaren jatorrizko aita<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-lead elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-lead\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdi handiaren erdigunean dago. Bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-jardueren multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> historia erlijioso andetarraren funtsezko atal bat da, eta Inken inperioak Estatuko erlijio ofizial mailara igo zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-pillc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-pillc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-pills elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-inti-pills\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Ande \/ Inka tradizioaren jainkoa.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/andeetako-kulturak-inkak-inti-pachamama-viracocha\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Ande \/ Inka tradizioaren mitologia.\">Ande \/ Inka<\/a><span class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Goi-jainkotasuna.\">Goi-jainkotasuna<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-tocc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-tocc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-toc elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"iwgw-inti-toc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-inti-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__iwgw-inti-toc\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__iwgw-inti-toc\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-hr e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-hr\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-heroimg iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"iwgw-inti-heroimg\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202569\" alt=\"Inti - Andeetako-inken tradizioko jainkoak, historikoki-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-sec-iwgcomp-inti elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"sec-iwgcomp-inti\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-col-iwgcomp-inti\" data-id=\"col-iwgcomp-inti\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgcomp-inti elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgcomp-inti\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Inti <strong>Inken sinesjainkoa<\/strong> da eta izaki nagusia da kultura goreneko andetarraren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura baten jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoian<\/span>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s0 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s0h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s0h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kokapena panteoi andetarrean<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s0c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s0c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s0t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s0t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Inti (kitxuaz: <em>inti<\/em>, eguzkia) Inka Inperioaren (Tawantinsuyu, K.o. 1438-1533) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">panteoi<\/span> ofizialeko jainkotasun nagusietako bat da, eta garai kolonialeko kroniketan sarritan agertzen da sortzaile-jainko <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/viracocha-andeetako-sortzailea\/\">Viracocha<\/a> eta ilargi-jainkosa <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/mama-killa-ilargi-jainkosa-inkak\/\">Mama Killa<\/a>ren ondoan.<\/p><p>Garcilaso de la Vega kroniklari peruarrak, bere <em>Comentarios Reales de los Incas<\/em> lanean (1609), izaki gorenaren aurpegi ikusgai gisa deskribatzen du, inken agintarien legitimazioaren eta inperioaren antolaketa ekonomiko zein egutegizkoaren oinarri gisa.<\/p><p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik, Inti teologia solar dinastikoen taldekoa da, antzinako Egiptoko Re-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten inguruko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuan<\/span>, Japoniako Amaterasu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten inguruko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuan<\/span> edo Ekialde Hurbileko eguzki-kultuetan antzeman daitekeen moduan.<\/p><p>Mircea Eliadek, bere <em>Geschichte der religi\u00f6sen Ideen<\/em> lanean, kultura aurreratu berantiarren joera azaltzen du: eguzki-jainkotasun bat ordena politikoaren bermatzaile bihurtzea. Inti eredu horretan sartzen da. Inken agintariek <em>Intip Churin<\/em> titulua zeramaten (Eguzkiaren semea), eta bertatik ondorioztatzen zuten Andeetako goi-ordokia eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/andeetako-kulturak-inkak-inti-pachamama-viracocha\/\">Andeetako Inka<\/a> mundu osoa gobernatzeko eskubide unibertsala.<\/p><p>Aipagarria da Andeetako aurre-inka kultura aurreratuetan (Chavin, Moche, Tiwanaku, Wari) Intik ez zuela horrelako maila nabarmenik izan. Inka Inperioaren estatu-teologiak bakarrik jarri zuen panteoi ikusgaiaren buru.<\/p><p>Catherine Allenek, <em>The Hold Life Has<\/em> (2002) lanean, azpimarratzen du Lurraren ama den <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pachamama-lur-ama-andeak\/\">Pachamama<\/a>ren eta Apu tokiko mendi-izpirituen gurtza gaur egun ere komunitate askotan praktikan Intiren teologia solar gorenak baino garrantzitsuagoa dela; horrek adierazten du Inti batez ere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio batean jainkotzat gurtzen den izakia.\" tabindex=\"0\">jainkotasun<\/span> inperial gisa jarduten zuela, eta andear erlijiozkotasunaren eguneroko bizitza gehiago zegoela Lurraren amaren eta tokiko mendi-jaunen menpe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s1h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s1h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s1c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s1c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s1t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s1t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Inti<\/em> izena kitxuazko hiztegi kolonial zaharrenetan (Domingo de Santo Thomas 1560, Diego Gonzalez Holguin 1608) dokumentatuta dago, eguzkia zeru-gorputz gisa izendatzeko eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkotzat gurtua den izakia.\" tabindex=\"0\">jainkotasun<\/span> pertsonifikatua izendatzeko ere.<\/p><p>Esanahi bikoiztasun hori, astro fisikoa eta pertsona jainkozkoa, pentsamendu erlijioso andetarraren berezko ezaugarria da; bertan, natura-mailaren eta zenbait numinosoen mailaren arteko bereizketa ez da erlijio europarretan bezain zorrotza.<\/p><p>Intik hainbat alderdi-izenekin agertzen da iturrietan: <em>Apu Inti<\/em> (Eguzki jauna), <em>Churi Inti<\/em> (Seme-eguzkia), <em>Wayna Inti<\/em> (Eguzki gaztea) eta <em>Inti Illapa<\/em> (Trumoi-eguzkia), guztiek ere agerpen-modu ezberdinak izendatzen dituzte, eta Juan de Betanzos kronikariak bere <em>Suma y narracion de los Incas<\/em> lanean (1551) hirukote gisa deskribatzen ditu, teologia solar hirukoitzeko hiru pertsonatzat.<\/p><p>Hirukote horrek Pierre Duviols bezalako erlijio-etnologoen kontuz jarduteko deia eragin du: kroniekari espainiarren hirutasun-doktrina kristauak, agian, jatorrizko forma anitzeko izaera indigena estaltzen du.<\/p><p><em>Inti Raymi<\/em> jaialdi-izen gorena kitxuazko eraikuntza da, <em>inti<\/em> eta <em>raymi<\/em> (jaia, jai-bilkura) hitzetatik eratua. Hegoaldeko negu-solstizioko jaialdia izendatzen du (ekainean), eta 1944az geroztik Cuscon urtero berreraikitako folklore-jaialdi gisa antzeztu izan da, historian egindako animalia-sakrifizioen praktikarik gabe.<\/p><p>Jaialdi-izenak, gainera, denbora-kontaketa andetar propio gisa ezarri du bere burua, non urteak inperioaren mitologikoa hasieratik zenbatzen diren.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s2h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s2h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena eta ikonografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s2c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s2c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s2t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s2t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Intiren irudikapen ikonografikoa espainiar konkistaren aurreko iturrietan zatikatuta baino ez da ezagutzen, Inka Inperioak, hertsiki esanda, ez zuelako idatzizko irudi-tradiziorik izan.<\/p><p>Iturri nagusia kolonia-garaiko bigarren mailako tradizioa da, eta batez ere Cuscoko Eguzki-tenpluan, <em>Coricancha<\/em>n, jarrita egon zela dioten urrezko plaka famatua: izpi batzuek inguratutako diska biribila, aurpegi antropomorfoduna, <em>Punchao<\/em> izenekoa. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bat tenpluan edo santutegian gurtzeko erabiltzen den irudia.\" tabindex=\"0\">Kultu-irudi<\/span> hori espainiarrek konfiskatu zuten Vilcabamba 1572an konkistatu zutenean, eta Espainiara eraman zuten itsasontziz, baina ordutik desagerturik dago.<\/p><p>Garcilaso de la Vegak Coricancha <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bati eskainitako leku sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegia<\/span> barrutik erabat urrezko xaflekin estalita zegoela deskribatzen du. Erdigunean Punchao zegoen, hildako Inka agintarien momia-gorpuzekin (<em>mallqui<\/em>) inguraturik, Intiren familia-zuhaitzaren betiko bizidun gorpuzkuntza gisa hartuak.<\/p><p>Polo de Ondegardo eta Cristobal de Albornoz espainiar kronikagileek antolamendu hori berresten dute 1560ko hamarkadako ikuskaritza-txostenetan. Inkaren gortekoek jai egunetan koroa urrezko izpiekin agertzen ziren, Punchaoren forma hartuz.<\/p><p>Gordetako Inka ehunetan, keroetan (edalontziak) eta kolonia garaiko horma-margolanetan (esaterako Cuscoko eskolan) Inti gehienetan aurpegi urrezko gisa irudikatzen da, izpi zorrotzekin, batzuetan artoa edo kinoa-izpi koroa daramala.<\/p><p>Kolonia garaiko Andeetako margolanen goiko planoetan (adibidez <em>San Migel Aingeruaren Triunfoa<\/em>, Cuzco eskola, XVII. m.) Intiren ikonografia kristauen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio abrahamdarretan Jainkoaren mezularia den zeruko izakia.\" tabindex=\"0\">aingeru<\/span>&#8211; eta Sol-Iustitiae-gaiekin gainjartzen da; sinkretismo ikonografiko horren arrastoa Teresa Gisbert arte-historialariak sistematikoki jarraitu du <em>Iconografia y mitos indigenas en el arte<\/em> (1980) lanean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s3 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s3h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s3h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kondaira mitologikoak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s3c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s3c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s3t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s3t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Intiren inguruko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruzko kondaira tradizionala.\" tabindex=\"0\">mito<\/span> garrantzitsuena Titicaca aintziratik datorren Inka jatorri-mitoa da, batez ere Garcilaso de la Vegak eta Juan de Betanzosek jasoa. Horren arabera, mundu ilun garai baten ondoren, Inti Titicaca aintziratik altxatzen da eta bere <em>Manco Capac<\/em> eta <em>Mama Ocllo<\/em> seme-alabak bidaltzen ditu gizakiei nekazaritza, ehungintza eta ordena erlijiosoa irakastera.<\/p><p>Mancoren urrezko makilak lurra zulatzen duen tokian Cusco hiria sortuko da, geroago Tawantinsuyuren hiriburua izango dena.<\/p><p>Aldi berean, Pedro Sarmiento de Gamboak <em>Historia indica<\/em> (1572) lanean jasotako tradizio paraleloan, ordea, Manco Capac eta bere ahizpa-anaiak Cuscotik gertu dagoen Pacaritambo kobazuloetatik agertzen dira. Bi jatorri-tradizio hauek Inka garaiko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoari eta erlijio baten sinesmenei buruzko ikaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologian<\/span> bertan bateratu ziren jada, Titicacako gertaera zeruko fase gisa eta Pacaritambokoa lurreko fase gisa interpretatuz, biak zeregin bereko misio bakar baten baitan.<\/p><p>Beste kondaira-lerro batek Inti <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/viracocha-andeetako-sortzailea\/\">Viracocha<\/a> sortzaile-jainkoarekin lotzen du. Cristobal de Molinaren arabera (<em>Relacion de las fabulas y ritos de los Incas<\/em>, 1575), Viracochak Titicacan eguzkia, ilargia eta izarrak sortzen ditu, eta zeruko bideak hartzeko agintzen die.<\/p><p>Inti hemen printzipio sortzaile gorenaren bigarren mailako emaitza da. Hierarkia kosmogoniko hori Inka agintari batzuek, bereziki <em>Pachacuti<\/em>k (agintaldia 1438-1471), Intiren posizioa indartzeko birinterpretatu zuten, eta horrek geroagoko teologia estatala baldintzatu zuen.<\/p><p>Mitologikoki Intirekin lotuta daude, gainera, bere ahizpa-emazte <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/mama-killa-ilargi-jainkosa-inkak\/\">Mama Killa<\/a> (ilargia) eta <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/illapa-trumoi-eguraldi-jainkoa\/\">Illapa<\/a> trumoi-jainkoa, azken hau zenbait iturritan Intiren alderdi edo anaia gisa ulertua. Ilargi-eklipsea Inka apaizek izaki kosmiko batek Mama Killari egiten zion erasoa bezala interpretatzen zuten, eta hura zaratekin eta gezi-jaurtiketekin uxatu behar zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s4 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s4h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s4h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultua eta gurtza Tawantinsuyun<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s4c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s4c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s4t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s4t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Intiren estatu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu baten inguruko gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> oso instituzionalizatuta zegoen Inka Inperioan. Erdigunean Coricancha eguzki-tenplua zegoen (kitxuaz <em>quri kancha<\/em>, urrezko barrutia), Cuscon, eta bere oinarriek gaur egun ere Santo Domingo dominikar komentuaren zimendua osatzen dute.<\/p><p>Bertan inken agintarien mumiak arbaso bizi gisa zaintzen ziren, eguneroko elikadura ematen zitzaien, eta jai-egunetan prozesioz eramaten ziren Huacaypata plaza nagusitik.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bat edo gehiago gurtzeko eraikuntza.\" tabindex=\"0\">Tenpluari<\/span> 4.000 apaiz baino gehiago eta <em>Acllacuna<\/em>k, eguzkiaren neska hautatuak, atxikita zeuden.<\/p><p>Azken horiek emakumezkoentzako etxe itxietan bizi ziren (<em>acllahuasi<\/em>), oihal fin-finak ehuntzen zituzten (<em>cumbi<\/em>) kulturako erabilerarako, eta <em>chicha<\/em> arto-garagardo erritual bereko sortzen zuten. Cuscoko Acllahuasiaren gaur egungo aztarna urriek (gaur egun Santa Catalina) eta Choquequiraoko inka inskripzioek emakumezko apaizgo horren dimentsio materialaren berri ematen dute.<\/p><p>Kultu-urtearen goreneko unea <em>Inti Raymi<\/em> zen, udako solstizio-jaia, ekainaren 21ean\/24an. Inkak berak lamak eta kobaiak eskaintzen zituen Cuscoko plaza nagusian, chicha urrezko ontzi batean libatzen zuen, eta bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati zuzendutako hitzezko jarrera.\" tabindex=\"0\">otoitza<\/span> eguzki-irtenari zuzentzen zion.<\/p><p>Polo de Ondegardok prozesioen berri ematen du <em>ceque<\/em> lerroetan zehar, Coricanchatik erradialki barreiatzen den lerro-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako leku sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span>-sistema bat, 41 lerro zuzenez eta 328 huaca izeneko santutegiz osatua, Tom Zuidemak <em>The Ceque System of Cuzco<\/em> lanean (1964) lehen aldiz sistematikoki berreraiki zuena.<\/p><p>Cuscoko kultu nagusiaz gain, eskualdeko eguzki-tenpluak zeuden Vilcashuamanen, Pachacamacen (Pachakamak orakulu-jainko zaharragoarekin sinkretismoan, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pachakamak-andeetako-orakulu-jainkoa\/\">Pachakamak<\/a>), Titicaca lakuko <em>Isla del Sol<\/em> uhartean, eta Cajamarcako Peru iparraldeko probintzian.<\/p><p>Santutegi horiek <em>Qhapaq Nan<\/em> bide-sarearen bidez elkarlotuta zeuden, komunikazio-sare inperiala osatuz, non eguzki-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko irakaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologia<\/span> eta kontrol administratiboa bereizezinak baitziren.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s5 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s5h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s5h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Babes-praktika eta babes magikoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s5c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s5c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s5t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s5t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Inti gorentasun inperialeko jainko gisa jarduten zuen tokietan, eguneroko bizitzari lotutako eguzki-praktika bat ere bazegoen, eta horrek gaur egun ere iraun du, hein batean, Cuscoko eta Boliviako goi-lautadetako herrixketan. Ez da ulertu behar ondorio-agindu modernoen zentzuan, baizik eta pertzepzio erlijioso zehatz baten praktika gisa dokumentatuta dago.<\/p><p>Catherine Allenek (<em>The Hold Life Has<\/em>, 2002) Sonqo herriari buruz azaltzen duenez, adineko emakumeek goizetan atea ekialdera irekitzen dute eta lehen eguzki-argia buruaren gainetik pasatzen dute, ketxuaz murmurika lagunduta, Intiri <em>samay<\/em> (bizi-arnasa) eskatuz.<\/p><p>Inken garaiko praktikan, apaizek urrezko ispiluak erabiltzen zituzten eguzki-argia fokatzeko eta Coricancha-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Opariak eta ekintza erlijiosoak egiteko toki edo mahai altxatua.\" tabindex=\"0\">aldarean<\/span> su erritual sua pizteko. Cobok horri dagokion tresna baten berri ematen du, ispilu ahur leunduekin.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kalte-eragile: eragin kaltegarriak urruntzeko diren zeinu eta objektuei buruz.\" tabindex=\"0\">Apotropaiko<\/span> gisa, gaueko arriskuen aurka, bereziki <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, jatorriei eta munduaren ordenari buruzko kondaira transmititua.\" tabindex=\"0\">mitoan<\/span> <em>supay<\/em> izenez ezagutzen diren kalte-espirituen aurka (ikus <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/supay-andeetako-kaltegarri-izpirituak\/\">Supay<\/a>), urrezko xafletako eguzki-anilloek balio zuten, <em>chacana<\/em> gisa edo Punchao errepika biribil gisa bularrean eramanak.<\/p><p>Erlijio-zientziaren aldetik garrantzitsua da praktika horiek ez zirela ulertzen menderatze magiko gisa, baizik eta <em>ayni<\/em> gisa, hau da, elkarrekiko betebehar-harreman gisa. Goizean eguzkia agurtzen duenak sare erreziproko horretan kokatzen du bere burua, andear ikuspegiaren arabera gizakia, arbasoak, mendiak eta zeruko gorputzak lotzen dituenean.<\/p><p>Frank Salomon erlijio-etnologoak <em>The Cord Keepers<\/em> lanean (2004) erakutsi zuen logika erreziproko horrek nola iraun duen gaur egungo ketxua-komunitateetaraino.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s6h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s6h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Antzekotasunak beste kultura batzuetan<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s6c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s6c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s6t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s6t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ikerketa zientifiko-konparatiboak, Eduard Seler eta Konrad Theodor Preuss-etik hasita, hainbat aldiz azaldu ditu Intiren eta beste eguzki-teologia dinastikoen arteko paralelotasunak. Bereziki nabarmenak dira antzinako egiptoar Re edo Aton-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza erlijiosoen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuarekiko<\/span>, japoniar Yamato dinastiaren Amaterasu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza erlijiosoen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuarekiko<\/span> eta erromatar <em>Sol Invictus<\/em>&#8211;<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoari eta erlijio bateko sinesmenari buruzko irakaspen zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologiarekiko<\/span> antzekotasun estrukturalak, azken hori K.o. III. mendeari dagokiona.<\/p><p>Kasu horietan guztietan, eguzkia dinastia agintari baten bermatzaile gisa agertzen da, printzipio egutegiko zentral gisa eta estatu-artearen elementu ikonografikoki nagusi gisa. Henri Frankfort historialari erlijiosoak, <em>Kingship and the Gods<\/em> (1948) lanean, jainkozko erregetzaren eredu estrukturala deskribatu zuen, non Inti, Re eta Amaterasuk funtzionalki konparagarriak diren posizioak hartzen dituzten.<\/p><p>Hala ere, garrantzitsua da azpimarratzea Frankforten ereduak ez duela inplikatzen eguzki-teologien artean lotura genealogikorik dagoenik; garapen konbergenteak dira, nekazaritzan oinarritutako goi-kultura baten baldintza sozial-egiturazko antzekoetan gertatuak.<\/p><p>Amerikaren barruan, Intik paralelo nabarmenak ditu azteken Huitzilopochtli-rekin eta Mesoamerikako Tonatiuh eguzki-jainkoarekin, kulturen artean 1532 baino lehen zuzeneko harremanik frogatu ez den arren. Andeetako kultura-multzoak isolatuta jarraitu zuten neurri handi batean. Amerikako eremu zabalagoan, irudi solar nagusia ez da hain presente: Lakota ipar-amerikarren artean, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wakan-tanka-lakota-botere-sakratua\/\">Wakan Tanka<\/a> izaki goreneko orokorragoa da, ez hain berariaz solarra.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s7 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s7\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s7h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s7h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Gaur egungo harrera eta ikerketa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s7c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s7c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s7t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s7t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>1532an gertatu zen konkistaren ondoren, 1572an, gaztelaniar administrazio kolonialak sistematikoki zapaldu zuen Estatuko Inti-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izate sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span>. Bartholome Lobo Guerrero artzapezpikuak eta bere bisitari Francisco de Avilak 1610eko eta 1620ko hamarkadetan <em>extirpacion de idolatrias<\/em> izeneko kanpaina handiak zuzendu zituzten, eta horien ondorioz milaka huaca santutegi suntsitu ziren.<\/p><p>Hala eta guztiz ere, eguzki-kultua herri-erlijiozko formetan iraun zuen, esaterako Cusco inguruko <em>Qoyllur Riti<\/em> mendi-prozesioetan, non glaziarretik goizean geratzen den azken izotza (gaur egun klima-aldaketaren ondorioz nabarmen atzeratua) Intiren adierazpen gisa ulertzen den.<\/p><p>1944az geroztik, urtero, ekainaren 24an, Cuscon <em>Inti Raymi<\/em> jaia antzezten da, folklore-jai berreraiki gisa, Sacsayhuaman gotorlekuan.<\/p><p>Antzezpen honen sortzailea Faustino Espinoza Navarro idazle peruarra izan zen, eta batez ere Garcilaso de la Vegaren azalpenetan oinarritzen da. Izaera turistiko nabarmena du, baina, aldi berean, berriz aurkitutako identitate indigenaren euskarri ere da (<em>movimiento indigenista<\/em>).<\/p><p>Ikerketa akademikoan gaur egun ez da hain garrantzitsua Inti-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izate sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> monolitikoa; garrantzia handiagoa hartu du erlijiozkotasun lokalaren galderak.<\/p><p>Frank Salomon, Tom Zuidema, Catherine Allen, Sabine MacCormack (<em>Religion in the Andes<\/em>, 1991) eta Brian Bauer (<em>The Sacred Landscape of the Inca<\/em>, 1998) erakutsi dute nola Estatuko eguzki-kultua huaca santutegi lokalen eta apu mendi-gurtzen sare trinko baten gainean josi zen, eta 1532az geroztik forma sinkretikoan iraun zuen.<\/p><p>Machu Picchu bezalako harrizko santutegietan egindako azken arkeoastronomia-azterketek (Reinhard 2007, Ziegler 2015) irudi hori etengabe zehazten dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-s8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s8h elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-s8h\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Literatura eta iturriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s8c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-s8c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-s8t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-s8t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ondorengo aukeraketan Inka Inperioko Inti-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izate sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultuari<\/span> buruzko funtsezko iturri historikoak eta ikerketa zientifiko modernoak zerrendatzen dira. XVI. eta XVII. mendeko kronika kolonialetatik hasi eta Andeetako etnologia eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura iraganak aztarna materialen bidez ikertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">arkeologia<\/span> modernoko lanetaraino heltzen da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2e221a20 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp2e221a20\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp28758ced elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp28758ced\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Inti Raymi, Inka Inperioaren Estatu-jaia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp264cc543 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp264cc543\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2c0825f5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2c0825f5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Eguzki-kultuaren jai garrantzitsuena <em>Inti Raymi<\/em> zen, ekainean, eguzki-gelditze negutarrean, Cuscon ospatzen zena.<\/p><p>Batez ere Crist\u00f3bal de Molina kronikaria da jai hori ezagutzeko iturri nagusia; hark Inka jaiak 1570eko hamarkadan dokumentatu zituen, eta Garcilaso de la Vegaren eta Bernab\u00e9 Coboren datuek osatzen dute informazio hori. Jai honek urte-zikloa berritzen zuen, eta eguzkia, lurraren emankortasuna eta Inkaren agintaritza lotzen zituen.<\/p><p>Kronikek diotenez, noblezia Cusco hiriko plaza nagusian biltzen zen. Lamak sakrifikatzen ziren, artoa eta arto-garagardoa eskaintzen ziren, eta eguzkiari <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Arau finkoen arabera gauzatzen den jarduera formala.\" tabindex=\"0\">zeremonia<\/span> baten bidez ohore egiten zitzaion, non Inkak, eguzkiaren seme gisa, eginkizun nagusia zuen.<\/p><p>Jaia, beraz, aldi berean gurtza erlijiosoa eta ordena politikoaren berrespena zen. Gaztelaniar administrazio kolonialak jai hori debekatu zuen XVI. mendearen amaieran, idolatriatzat joz.<\/p><p>Gaur egungo <em>Inti Raymi<\/em>, 1944az geroztik urtero Cuscon antzeztu dena, ez da jarraipen apurgabea, berreraikuntza modernoa baizik. Faustino Espinoza Navarro idazle eta indigenistaren ekimenetik dator, eta batez ere Garcilasoren testuan oinarritzen da.<\/p><p>Ikerketak gaur egungo jai hori XX. mendeko peruar indigenismoari lotzen dio; mugimendu horrek Inka ondarea nazio-identitatearen oinarritzat aldarrikatzen zuen. Ondorioz, dokumentatuta dagoen adibide argia da nola kronikatan oinarritutako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Esanahi erlijioso edo kulturala duten ekintza sinbolikoen sekuentzia arautua.\" tabindex=\"0\">erritual<\/span> aurrekoloniala berrasortu zen eta identitate modernoaren elementu bihurtu zen, kultu-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi ezagutza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizio<\/span> jarraiturik existitu gabe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp220ba088 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp220ba088\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2dc475fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp2dc475fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Coricancha eta eguzki-kultuaren oinordetza materiala<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp259331e8 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"cp259331e8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2dcafdd8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2dcafdd8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Eguzki-jainkoaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bati eskainitako toki sakratua.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span> nagusia Cuscoko <em>Coricancha<\/em> zen, izen horrek Urrezko Baratza edo urrezko hesitzea esan nahi duena. Iturri gaztelaniarrek urrez oparo hornituta zegoela deskribatzen dute, hormak zati batean urrezko xaflekin estalirik zeudela adieraziz.<\/p><p>Konkistaren ondoren urrea urtu zuten, eta santutegiaren oinarrien gainean gaztelaniarrek Santo Domingo komentua eraiki zuten. Inka harresi handia gaur arte irauten du, eta Cuscoko hiri-paisajean ikusgai dago.<\/p><p>Ebaluazio zientifikorako, <em>Coricancha<\/em> garrantzitsua da, ezohiko kasu bat delako, non iturri idatziak eta hondarrak eraikinak batera aurkezten diren. Kontserbatutako arkitekturak espazioen antolamenduari buruzko ondorioak ateratzea ahalbidetzen du, nahiz eta eremu jakin batzuen funtzio zehatza eztabaidagarria izan.<\/p><p>Besteak beste, eztabaidatzen da <em>Coricancha<\/em>n eguzkia bakarrik ez, jainko ugari eta hildako agintarien gorpu balsamatuak ere kokatuta zeuden.<\/p><p>R. T. Zuidema astronomo eta antropologoak lan-sail batean defendatu du <em>Coricancha<\/em>tik marra imajinatuen sistema bat, <em>ceque<\/em> deiturikoak, abiatzen zela, eta marra horietan Cusco inguruko santutegi ugari kokatuta zeudela. Marra horiek eginkizun erritualak eta kalendarioari lotutakoak izango zituzten.<\/p><p>Tesi horrek eragin handia du, baina ez da eztabaidarik gabekoa, batez ere Bernab\u00e9 Coboren santutegi-zerrendan oinarritzen delako, eta horren interpretazioa eztabaidagarria delako. <em>Coricancha<\/em>, hortaz, eguzki-kultua ulertzeko erreferentzia nagusia da, baina zati batean bakarrik argitua.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-lit e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-lit\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-lith elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-lith\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-litc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-litc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-litt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-litt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li>Garcilaso de la Vega: <em>Comentarios Reales de los Incas<\/em> (1609)<\/li><li>Bernabe Cobo: <em>Historia del Nuevo Mundo<\/em> (1653)<\/li><li>Catherine Allen: <em>The Hold Life Has<\/em> (2002)<\/li><li>Tom Zuidema: <em>The Ceque System of Cuzco<\/em> (1964)<\/li><li>Sabine MacCormack: <em>Religion in the Andes<\/em> (1991)<\/li><li>Brian Bauer: <em>The Sacred Landscape of the Inca<\/em> (1998)<\/li><li>Teresa Gisbert: <em>Iconografia y mitos indigenas en el arte<\/em> (1980)<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-inti e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-inti\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-inti-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-inti-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Aitzindari<\/strong> gisa, Intik inka agintarien lerroa legitimatu zuen Cuzcon, eta erreinuaren zentro politikoa jatorri kosmikoko narrazio batekin lotu zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-kwd e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-kwd\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-kwdc e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"iwgw-inti-kwdc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-kwdt elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-kwdt\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Kontzeptu gako erlazionatuak: Inti Quechua Capac Inti Raymi Cusco Coricancha Pachakuti Punchao Tawantinsuyu.<\/em><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-cc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-cc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" id=\"iwg-cc-inti\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-ccinner e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-ccinner\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-cch elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"iwgw-inti-cch\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">iWell Guard eta babes-tradizioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-cct elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-cct\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p>iWell Guard-ek janzteko babes-objektuen tradizio kulturalarekin lotura egiten du, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/andeetako-kulturak-inkak-inti-pachamama-viracocha\/\">Andeak \/ Inka<\/a> tradizioaren eta munduko beste hainbat kulturen bidetik. 41 maila, urre naturala, platinoa, zilarra, Alemanian egina. 30 eguneko itzultze-eskubidea.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-ccb iwg-cc-button iwg-cc-cta-2026-05-13 elementor-widget elementor-widget-jet-button\" data-id=\"iwgw-inti-ccb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"jet-button.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-jet-button jet-elements\"><div class=\"jet-button__container\"><a class=\"jet-button__instance jet-button__instance--icon-left hover-effect-1\" href=\"\/ueber-iwell-guard\/?utm_source=iwell-guard.com&amp;utm_medium=info-box&amp;utm_campaign=wesen-tradition\"><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-normal\"><\/div><div class=\"jet-button__plane jet-button__plane-hover\"><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-normal\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><div class=\"jet-button__state jet-button__state-hover\"><span class=\"jet-button__label\">iWell Guard-i buruz gehiago<\/span><\/div><\/a><\/div><\/div><style>.elementor-element.elementor-element-iwgw-inti-ccb .jet-button__instance{width:320px;height:56px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-inti-ccb .jet-button__state-normal .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#1a1b20;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-inti-ccb .jet-button__state-hover .jet-button__label{text-align:center;margin:0px 0px 0px 0px;color:#FECC76;font-family:Montserrat,sans-serif;font-size:13px;font-weight:400;letter-spacing:4px;line-height:1.714em;text-transform:uppercase;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-inti-ccb .jet-button__plane-normal{background-color:#FECC76;border-style:solid;border-color:#C99540;border-width:2px 2px 2px 2px;}.elementor-element.elementor-element-iwgw-inti-ccb .jet-button__plane-hover{background-color:rgba(0,0,0,0.55);border-style:solid;border-color:#FECC76;border-width:2px 2px 2px 2px;}<\/style>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-ccd elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgw-inti-ccd\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div data-nosnippet=\"true\"><p style=\"text-align:center;font-size:13px;opacity:0.7;margin-top:14px\" data-nosnippet=\"true\">Esperientzia pertsonalak desberdinak izan daitezke. Ez da produktu mediko bat. Ez da sendatze-agindurik.<\/p><\/div>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-disc e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgw-inti-disc\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgw-inti-discw elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"iwgw-inti-discw\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<footer data-nosnippet=\"true\" class=\"iwg-disclaimer-block\"><p data-nosnippet=\"true\">iWell Guard <strong>ez da produktu medikorik<\/strong> eta ez du ordezkatzen medikuen edo psikoterapeuten tratamendurik. Erlijio-zientzien edukiak kultura-historiaren araberako kokapena dira, ez praktika espiritual baterako gomendioa.<\/p><\/footer>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":2678,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Inti Inken sinesjainkoa","_yoast_wpseo_title":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa eta panteoia","_yoast_wpseo_metadesc":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"anden-inka","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200624","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Inti \u2013 Inken sinesjainkoa eta panteoia<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/\",\"name\":\"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa eta panteoia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_inti.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_inti.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_inti.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Ande-inka tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:51+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/inti-sinesjainkoa-inkak\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/goetter_anden-inka_inti.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa eta panteoia","description":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa","og_description":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:09:51+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","inLanguage":"eu","description":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/","name":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa eta panteoia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","datePublished":"2026-09-07T14:09:51+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Ande-inka tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Inti \u2013 Inken sinesjainkoa","datePublished":"2026-09-07T14:09:51+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/inti-sinesjainkoa-inkak\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/goetter_anden-inka_inti.webp","inLanguage":"eu","description":"Inti, Inken sinesjainkoa, agintari-dinastiaren aita da eta Inti Raymi jaialdiaren erdigunea, Estatuko kultuan Viracocha eta Mama Killaren ondoan."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200624"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200624\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2678"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}