{"id":200458,"date":"2026-09-07T14:09:21","date_gmt":"2026-09-07T14:09:21","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200458"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"pluto","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/","title":{"rendered":"Pluto"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200458\" class=\"elementor elementor-200458 elementor-1966 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pluto, erromatar tradizioaren jainkoa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto azpimundu eta aberastasunaren jainkoa da erromatar tradizioan. Izen horrek berak &#8220;aberatsa&#8221; esan nahi du, eta lurraren mineral-altxorrei egiten dio erreferentzia. Erlijio-zientziaren ikuspegitik, Pluto ktoniar jainkotasunen anbibalentziaren adibide da: aldi berean beldurgarria eta bizia ematen duena, hilen epaile eta lurraren zaindari.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Jainko \/ Jainkosa: kultura bateko panteonaren botere gorena pertsonifikatzen duen izaki, eginkizun argiekin, natur indarrak, patua, gerra, ugalkortasuna. Kulten, opariren eta tenplu-erakundeen bidez gurtua.\">Jainkoa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/roma\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Erregealdiatik antzinate berantiarrera arteko erromatar erlijioa, greziar eta etruskoar geruzekin sinkretikoa.\">Erroma<\/a><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/heriotza-jainkoak\/\" class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Azpimundu eta heriotzaren jainkoak, bestaldeko jaunak, hilen epaileak, arimen gidariak.\">Hilen jainkotasuna<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202670\" alt=\"Pluto - Erroma-tradizioko jainkoak, historiko-ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pluto<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-11758e7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"11758e7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto hilen erreinuaren gain agintzen du, bere emazte Proserpinarekin batera. Ez da gaiztoa, ordea, betebehar eta ordenaren zaindaria baizik, azpimunduaren jaun zorrotza. Bere alderdi nagusiak dira heriotzaren agintaritza, heriotzaren bidezko garbikuntza, ezkutuko baliabideak eta lurpeko ugalkortasuna. Tarracinako (Volterrako) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun bat edo gehiago gurtzeko eraikina.\" tabindex=\"0\">tenpluak<\/span> eta Chthonii-en kultuek (lurpeko jainkoak) haren gurtza zabalduaren berri ematen digute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ikuspegi orokorra: Pluto<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Iturriak ugariak dira: Vergilioren Aeneida (6. liburua, azpimundurako bidaia), Ovidioren Metamorfosiak, Ciceronen De Natura Deorum, Seneka, hilarri-inskripzio latinoak eta defixioak (madarikazio-plakak). Bigarren mailako lanetan, Karl Latte, Georg Wissowa eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Erlijio-zientzialari alemaniarra (1931\u20132015); lan nagusia Griechische Religion (1977).\">Walter Burkert<\/span>-ek Pluto, Hades eta lurpeko jainkotasunen arteko loturak aztertu dituzte. Zabalkundea Italia, Galia eta Africara hedatzen zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historikoki kokatuta<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Testuen garaia<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Plutoren irudia antzinako erlijioaren amaieraz haratago iraun zuen. Vergiliok eta Ovidiok Proserpinaren bahiketa literatura latinoan errotu zuten, eta hortik Erdi Aroan eta Berpizkundean transmititu zen.<\/p><p>Danteren obran Pluto bere Infernuko figura bat izan zen, eta Berninik Proserpinaren bahiketa eskultura barrokoetako ezagunenetako bat sortu zuen. 1930ean, azkenik, eguzki-sistemaren ertzean aurkitutako gorputz zeruko berriari jainkoaren izena eman zioten.<\/p><h3>Kokapen mitologikoa<\/h3><p>Pluto azpimundu, heriotza eta aberastasunaren erromatar jainkoa da. Greziar Hadesekin alderatuz, Latiumekin lotura sendoagoa du. Beharrezkotzat eta errespetatutzat jotzen da; gaiztakeriarik ez zaio egozten. Lurpeko aberastasunaren gaineko agintaritzak ongizatearekin lotzen du. Mugak gobernatzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hedapen-eremua<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto Erroma munduko toki guztietan ezagutzen zen eta gurtua zen edo errespetuz beldurtua, eskualde edo kokapen jakinetara mugatu gabe. Hiri-zentro handietan zein landa-eskualde periferikoetan, gizarte-eliteen artean zein herri xumean, izaki horren esanahi espiritual edo kulturala erabat aitortua eta unibertsala zen.<\/p><p>Azpimunduaren jaunaren gurtza Erroman Estatu-kontua zen, ez gauza pribatua: Dis Pater eta Proserpinaren aldeko Ludi Saeculares senatuaren aginduz egiten ziren, eta komunitate osoari zegokion.<\/p><p>Greziar Pluton Erromara Italia hegoaldeko koloni grekoen bidez iritsi zen, eta bertako Dis Paterrekin bat egin zuen; horrela jainkoaren irudi nahiko bateratu bat zabaldu zen erromatar lurraldeetan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturri-egoera<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Lehen mailako iturriak: Vergilio Aeneida 6, Ovidio Metamorfosiak 5 (Proserpinaren bahiketa), Horazio Odak, Marcialen Epigramak, Senekaren tragediak (Hercules Furens, Octavia), Cicero, Apuleioren Metamorfosiak. Aroa: K.a. IV. mendetik K.o. VI. mendera. Ikertzaileak: Georg Wissowa, Karl Latte (R\u00f6mische Religionsgeschichte), Walter Burkert, Hendrik Versnel, Filippo Coarelli (<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Aztarna materialen bidez iraganeko kulturak aztertzen dituen zientzia.\" tabindex=\"0\">Arkeologia<\/span>). Frogagiriak: Inscriptiones Latinae Selectae, Volsinii eta Tarracinako aztarnak.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena eta aldaerak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto hainbat iturri eta tradizio artistikotan zenbait elementu ikonografiko errepikakorren bidez irudikatzen da, hamarkadetan eta eremu geografiko ezberdinetan nahiko iraunkorrak izan direnak. Elementu horiek sinbolikoki oso kodetuak daude eta esanahi handia dute; ez dira inondik inora dekoratiboki edo ausaz aukeratuak.<\/p><p>Plutoren irudikapenek haren agintaritza-eremua adierazten dute. Eszeptroak azpimunduaren jaun gisa identifikatzen du; Proserpinaren ondoan dagoen tronuak, berriz, hilen erreinuaren errege gisa. Ugaritasun-adarrak izenaren bigarren esanahi-geruzari egiten dio erreferentzia: greziar Pluton hitza plutos-etik dator, aberastasuna esan nahi duena, eta lurraren sakonetatik ateratzen diren altxor eta uzta-fruituei erreferentzia egiten dio.<\/p><p>Haren ondoan dagoen Kerberos hiru buruko txakurra eta Proserpina bahitzeko erabiltzen duen gurdia ere irudikapen finkoen artean daude. Antzinako irudikapen-hizkuntza ezagutzen zuenak jainkoaren eginkizuna eta maila irakur zitzakeen horietan.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ezaugarriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Plutok erromatarren praktika erlijiosoan, eguneroko errituetan eta eguneroko ulermenean funtsezko lekua zuen. Jendeak entitate horretara jotzen zuen bizitzako egoera larri edo jakin batzuetan, edo urteko une erritual jakin batzuetan, egitura zorrotza zuten erritual, otoitz edo eskaintza sarritan konplexuen bidez.<\/p><p>Erroman Plutok ez zuen berezko kultu askorik tenplu eta apaizgo finkoarekin. Hala ere, azpiko munduko jainkoentzako erritoak erromatar zuzenbide sakratuaren arau finkoei jarraitzen zieten: jainko ktonikoei egindako eskaintzak zuloetan egiten ziren, gehienetan gauez, eta Dis Pater izenpean burutzen ziren gehienetan, izen honekin Pluto ia guztiz bat egiten zuelarik.<\/p><p>Erromatarrek azpiko munduko jainkoa mendeetan zehar gurtu izanak arrazoi praktikoak zituen.<\/p><p>Erritoek helburu ezberdinak zituzten: hildakoak baretzeko eta bizidunen munduan sartzea eragozteko, ehorzketa eta hildakoen oroimenari lagundu, eta Ludi Tarentini jaialdietan (geroko Jokoak Sekularak) Dis Pater eta Proserpina deitzen ziren hiriari zoritxarra saihesteko eta garai berri bat hasteko.<\/p><h3>Itxura eta sinbologia<\/h3><p>Pluto gizon serio eta maiestatetsu gisa irudikatzen da, askotan soineko ilun batekin. Eszeptro batek bere agintaritza sinbolizatzen du. Beltza eta gris iluna dira bere koloreak. Amapola eta zipresa <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkozkoari dagokiona eta, hori dela eta, eguneroko erabileratik kanpo geratzen dena.\" tabindex=\"0\">sakratuak<\/span> dira. Batzuetan koroa darama. Lurra bere oinen azpian irekitzen da.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Profila: Pluto<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Profil honek Plutoren agintaritza sei alorretan laburbiltzen du: bere jatorri mitiko-historikoa, bere gurtzarekin lotutako apaiz eta magia praktikak, artean eta sinbologian duen irudikapen bereizgarria, heriotza jainkoarekiko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo indar bati erregutuz edo deituz zuzentzea.\" tabindex=\"0\">deiaren<\/span> eta errespetuaren esanahia, beste kulturetako antzeko figurekiko konparazioak eta, azkenik, bere kosmiko rolaren ikuspegi orokorra.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultura-testuingurua<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto Hades greziarraren erromatar forma da, eta indoeuropar azpiko munduko jainkoetatik eratortzen da. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">Kultu<\/span> hori Etrurian errotuta zegoen eta Erromak bereganatu zuen. Kultu-toki italiarretan (bereziki<\/p><p>Tarracina eta Volsinii-n) Pluto-ren santutegiak K.a. V. mendetik finkatuta zeuden. Erromatar Plutus (aberastasunaren jainkoa) beste entitate bat zen, baina askotan Plutorekin nahastu zen. Bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> gurtza publikoa baino gehiago debozio pribatua eta magia praktika izan zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hartzaileak<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Plutori heriotza-kasuetan, epaiketa-zinetan (azpiko munduaren indarraren bidez indartzeko), landaren madarikazioetan (defixio) nekazariek eta nekromantzian magoek deitzen zioten, hilkor guztien aldetik.<\/p><p>Bereziki etruriar haruspiceak (barrunbe-irakurleak) eta azpiko munduko apaiz erromatarrek (Chthonii) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo izaki sakratu bati eskainitako gurtza-ekintza guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> gordetzen zuten. Etxe pribatuetan Pluto-ren irudiak jartzen ziren hilobiak zaintzeko. Lemuria jaia (maiatzaren 9an, 11n eta 13an) azpiko espirituak baretzeko etxeko erritua zen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Irudikapena<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto bizarduna eta seriotasuna irradiatzen zuen gizon gisa irudikatzen zen, askotan haitzetan edo kobazuloetan tronuan eserita, batzuetan eszeptro edo suge batekin.<\/p><p>Bere ezaugarriak dira ugaritasun-adarra (cornucopia, azpiko munduko aberastasunaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi baten ordezkoa den zeinua.\" tabindex=\"0\">sinboloa<\/span>), amapola-burua (loaren eta heriotzaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi baten ordezkoa den zeinua.\" tabindex=\"0\">sinboloa<\/span>), sugea, txanponak edo altxorrak. Txanponetan Proserpinaren ondoan eserita agertzen da, tronuan. Hilarriek epaile gisa irudikatzen dute, hildakoen gainean.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Eragin-eremua<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Eragin-eremua:<\/strong> Pluto (edo Dis Pater) Erromako azpiko munduaren jauna da, Jupiterren eta Neptunoren anaia. Beste mundua zuzentasunez kudeatzen duen gisa jotzen da; tradizioak ez dio ezaugarri gaiztorik egozten. Erroman begi-kontakturik gabe deitzen zaio, jendea bizkarra emanez eta hitz eginez zuzentzen zaio.<\/p><p>Aberastasuna (*ploutus*, ugaritasuna) berarekin lotzen da, Lurraren mineral eta fruitu guztiak bere erreinutik datozelako. Isilik dagoen jainkoa da, dena bere baitan gordetzen duena.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Defentsa-moduak<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluto begirunezko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo indar bati erregutuz edo deituz zuzentzea.\" tabindex=\"0\">dei<\/span> baten bidez gurtzen zen, zigorraren beldurrez baino natur-indarrarekiko errespetuz eragindakoa. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Eskerrak, eskaera edo gurtza adierazteko jainko bati egindako dohaina.\" tabindex=\"0\">Eskaintzak<\/span> animalia beltzak (arkumeak, zezenak), eztia eta odol-eskaintzak izaten ziren.<\/p><p>Defixioak (izenak marraztutako madarikazio-plakak) hilobi eta tenpluetan uzten ziren, Plutori justizia edo mendekua eskatzeko. Plutori egindako promesak lurreko zinak baino lotesleagoak zirela uste zen, erromatar erlijio-praktikan salbuespen bat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Plutoren parekoak<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hades (greziarra) da paralelo zuzenena, rol eta ezaugarri antzekoekin. Etruriar Aitn\/Aita proto-Pluto bat da. Mesopotamiako esparruan Nergal-ek antzeko funtzioak dituen azpiko munduko jainkoari dagokio. Egiptoko esparruan Osirisek azpiko munduaren agintaritza eta berpizkundea gorpuzten ditu. Jainko horiek guztiek izua eta beharrezko ordena kosmikoaren artean dagoen anbibalentzia partekatzen dute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pluto, beste kulturetako paraleloak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erromatar Plutok, funtzionalki grekoen Hadesekin bat egiten du, baina erromatar erlijio-praktikan lotura ktoniko eta nekazaritzako esanahi gehigarriak hartzen ditu. Bere <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo gestalt sakratu bati eskainitako gurtza-egintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultua<\/span> Dis Pater eta Orcusenarekin gainjartzen da, baina Inperioan aberastasunari eta lurraren emankortasunari lotuago dago, greziar ereduarekin alderatuta.<\/p>\n<p><p><strong>Judu tradizioa:<\/strong> Judu Sheol ez da jainko pertsonifikatu bat duen erreinua, hilen erreinua besterik ez da. Geroago (apokaliptikan) <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio abrahamdarretan Jainkoaren mezulari zerutiar bat.\" tabindex=\"0\">aingeruak<\/span> epaile gisa aipatzen dira, baina Plutoren parekorik ez dago. Hades-Pluto <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Hainbat tradizio erlijiosotako ideien edo jainkoen bat-egitea.\" tabindex=\"0\">sinkretismoa<\/span> judaismo helenistikoan agertzen da, baina ez da <span class=\"iwg-fachbegriff\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Erlijio bateko testu sakratuen kanon finkatuari dagokiona; testu ez-kanonikoak apokrifo dira.\">kanonikoa<\/span>.<\/p><p><strong>Grekoerromatar mundua:<\/strong> Hades da Plutoren aurrekari eta paraleloa. Erromatarrek greziar ideietan oinarritu ziren, baina justizia eta ordena gehiago nabarmendu zituzten. Hermes Psychopompos (hilen gidaria) osagarria da, ez lehiakidea.<\/p><p><strong>Mesopotamia:<\/strong> Nergal eta Ereshkigal (azpi-munduaren jainkosa) elkarrekin gobernatzen dute hilen erreinua. Nergalek Plutorekin partekatzen ditu gerra-indarra eta boterebide ktonikoa. Ereshkigal Proserpina baino epaile gogorragoa da.<\/p><p><strong>India\/Asia:<\/strong> Yama da jainko hiltzaile bediko klasikoa, hilen ordena antolatzen duena. Ez da zuzeneko paraleloa, baina egiturazko antzekotasuna dute: azpi-munduaren ordenatzailea, zorrotza justizian. Budismoan azpi-mundua gutxiago pertsonifikatua dago, Pluto baliokiderik gabe.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp63e7126 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp63e7126\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9bbe5a9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp9bbe5a9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Dis Pater, Orcus eta hilen jainkoaren erromatar izenak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpcb0d808 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpcb0d808\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp75de8e9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp75de8e9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erromatar azpiluze jainkoak izen bat baino gehiagorekin agertzen zen, eta izen horien arteko harremanak informazio baliotsua ematen du erlijio-historiaz. <em>Pluto<\/em> bera greziar <em>Plouton<\/em> gaitzizenaren, Aberatsa, forma latindua da, eta grezierazko sinesmenak Erroman hartu zirenean iritsi zen. Horrez gain, jatorrizko izen zaharragoak ere baziren.<\/p><p>Garrantzitsuena <em>Dis Pater<\/em> da, Aita Aberatsa. <em>Dis<\/em> izena <em>dives<\/em>, aberatsa, hitzaren laburdura dela uste da, eta beraz greziar Plouton-en baliokide zehatza da latinez. Kasu honetan ere aberastasunak lurpean dagoenari egiten dio erreferentzia, garia eta lurraren altxorrak barne.<\/p><p>Hirugarren izena <em>Orcus<\/em> da, zeinaren jatorria eztabaidagarria den; Orcus-ek bai jainkoari bai azpiluzeari bai zigortzeko eta beldurra sortzeko botere bati egin ziezaiokeen erreferentzia. Orcus-etik dator, bide luzeagoa eginda, italiar <em>orco<\/em> hitza eta azkenean ogre hitza.<\/p><p>Izen horien aniztasunak erakusten du erromatar hildakoen jainkoaren irudia hainbat iturritatik elikatu zela: batetik Dis Pater eta Orcus-ekin lotutako jatorrizko tradiziotik, eta bestetik greziar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio bateko jainkoari eta sinesmenari buruzko ikaskuntza zientifikoa.\" tabindex=\"0\">teologiatik<\/span>, zeinak Pluto izenarekin Hadesen mitologia landua ekarri zuen.<\/p><p>Ikerketak dioenez, jatorrizko erromatar sinesmenak hasieran gutxiago pertsonifikatuak eta mito gutxiagokoak ziren greziarrak baino. Hades-Ploutonekin identifikatu zenean bakarrik hartu zuen erromatar azpiluzeko jainkoak bere forma landua eta bere kondairak, batez ere <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/proserpina\/\">Proserpina<\/a>ren bahiketa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpc860d54 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpc860d54\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpabb6594 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpabb6594\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ludi Tarentini eta Marte Zelaiko aldarea<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9b61d10 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp9b61d10\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf79ffd5 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpf79ffd5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Dis Pater eta Proserpinaren erromatar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko edo gestalt sakratu bati eskainitako gurtza-egintzen multzoa.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> propio batek Marte Zelaian zuen bere zentroa, <em>Tarentum<\/em> edo <em>Terentum<\/em> izeneko lekuan. Han lurpeko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Opariak eta ekintza erlijiosoetarako toki edo mahai goratua.\" tabindex=\"0\">aldare<\/span> bat zegoen, egoera jakin batzuetan bakarrik agerian jarri eta erabiltzen zena.<\/p><p>Sortze-legendaren arabera, Valesius izeneko sabino batek han hondeatu eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Opariak eta ekintza erlijiosoetarako toki edo mahai goratua.\" tabindex=\"0\">aldarearekin<\/span> topo egin zuen, bere haurrentzako sendabidea bilatzen ari zela.<\/p><p>Toki hartan <em>Ludi Tarentini<\/em> egiten ziren, azpi-munduko jainkoentzako gau-jokoak eta <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko bati esker ona, eskaria edo gurtza adierazteko oparia.\" tabindex=\"0\">oparietaz<\/span> osatuak.<\/p><p>Tradizio horretatik sortu ziren <em>Ludi Saeculares<\/em>, sekularrak izeneko jokoak, <em>saeculum<\/em> batean behin bakarrik ospatzen zirenak, hau da, ehun edo ehun eta hamar urte inguruko epealdi bakoitzean, inork bi aldiz bizi behar ez zituelakoan oinarrituta. Jokoek aro batetik bestera igarotzea markatzen zuten.<\/p><p>Bereziki ondo ezagutzen dira Augusto enperadoreak K.a. 17an ospatu zituen Jokoak Sekularrak.<\/p><p>Ospakizun horretarako Horaziok <em>Carmen Saeculare<\/em> idatzi zuen, mutil eta neska koruek abestua. Jaialdiaren programa dokumentatzen duen inskripzio bat gorde da, eta iturri garrantzitsutzat jotzen da.<\/p><p>Erlijio-zientziaren ikuspegitik, aurkikuntza hori garrantzitsua da: Dis Paterrek erromatar estatu-kultuan norbanako hilen erritu-hartzailearen rolaz haratago joan zela erakusten du. Han aro handien iraupenari eta gizatalde-berritzearen erritualari lotutako indar gisa agertzen da. Azpi-munduko jainkoentzako gau eta ilun opariak, horrela, erromatar jai-ordenaren zati finko izan ziren.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp303ceab e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp303ceab\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp40a75b5 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp40a75b5\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Sakoneko aberastasuna: Pluto, meatzaritza eta emankortasuna<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpd3c2a83 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpd3c2a83\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp4cdbc79 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp4cdbc79\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pluton-en ezaugarri nagusia bere izena bera da, \u00abAberatsa\u00bb. Hildakoen jainkoaren eta aberastasunaren arteko lotura hori ez da kasualitatea, ideia koherente baten adierazpena baizik.<\/p><p>Hildakoak jaisten diren lurra, aldi berean, garia hazten den eta metalak eta harribitxiak gordetzen dituen lurra da. Azpiko munduan agintzen duenak, aberastasun horiengan ere agintzen du.<\/p><p><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">Antzinaroan<\/span> Pluton lurraren aberastasunarekin lotzen zen, bai nekazaritzarekin bai meatzaritzarekin. <em>Plutos<\/em> jainko greziarra, aberastasunaren pertsonifikazioa zentzu hertsian, Plouton-etik bereizi behar da, baina bi izenak hain hurbil daude elkarrengandik ezen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">Antzinaroan<\/span> bertan nahastu baitziren.<\/p><p>Azpiko munduko jainkoak Proserpina-rekin duen lotura estuak, honek berak landaretzaren jainkosa gisa agertzen delarik, alderdi hau areagotzen du: haren urtero gorantz eta beherantz egiteak uztaren sortze eta hiltzearekin lotura du.<\/p><p>Zientifikoki, aurkikuntza honek argi uzten du erromatarrek eta grekoek ez zutela heriotza eta emankortasuna kontrako muturretan pentsatzen. Irensten duen lur bera da sortzen duena ere. Hildakoen jainkoa, beraz, izaki beldurgarria baino zerbait gehiago da: bizidunek mendekoak diren zikloaren bermea da aldi berean.<\/p><p>Arte plastikoetan Pluton batzuetan ugaritasun-adar batekin irudikatu izan da, oparotasunaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen ikurra.\" tabindex=\"0\">sinboloarekin<\/span>, alderdi positibo hori agerian jartzeko. Hala ere, hari egindako sakrifizioetan jainko ktonikoentzako ohiko formak erabiltzen ziren: animalia ilunak, lurrera zuzendutako odola, sakontasunerantz begiratzen zuen jarrera serioa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp7308312 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp7308312\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3e9d09b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp3e9d09b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Jainkotik planeta-nano izatera: izenaren historia modernoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp72760ea e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp72760ea\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp64c91ff elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp64c91ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span data-nosnippet>Pluton izenak XX. mendean bigarren bizitza izan zuen, antzinako erlijiotik oso urrun. 1930ean Arizonako Lowell Behatokian Neptuno gainditzen zuen zeru-gorputz berri bat aurkitu zutenean, izen bat bilatzen aritu ziren.<\/span><\/p><p>Proposamena Venetia Burney-k egin zuen, Oxfordeko hamaika urteko neska batek, <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">antzinako<\/span> <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-narrazioen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> zaletua zenak. Azpiko mundu ilun eta urrunaren jainkoaren izena zeru-gorputz urrun eta hotz harentzat egokia iruditu zen.<\/p><p>Proposamenak arrakasta izan zuen, halaber, izenaren lehen bi letrak, P eta L, Percival Lowell-en inizialak zirelako aldi berean; hark, Behatokiaren sortzaileak, luzaroan hala moduko planeta baten bila ibili baitzen.<\/p><p><span data-nosnippet>Zeru-gorputzaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen ikurra.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span> astronomikoak bi letra horiek elkartzen ditu. Pluton hasieran Eguzki Sistemako bederatzigarren planeta gisa hartu zen. 2006an, Nazioarteko Astronomia Batasunak planeta-nano gisa berrikasikatu zuen, erabakia zenak jendartean erreakzio bereziki sutsuak eragin zituen.<\/span><\/p><p>Zientifikoki, pasarte hau adibide ona da antzinako jainko-izenek zientzia-hizkeran modernoan izan duten iraupenaren.<\/p><p>Jupiter, Marte, Venus eta Neptuno planetek bezala, zeru-gorputz honek ere jainko erromatar baten izena darama, eta harekin batera termino-eremu oso bat mugitu zen: Pluton-en ilargi handienak Karon izena du, azpiko munduko itsasgizonaren omenez; beste ilargi batzuek Estige eta Zerbero izenak dituzte.<\/p><p>Antzinako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura greziar eta erromatarraren garaia, K.a. 800 inguru eta K.o. 600 artean.\" tabindex=\"0\">bestaldeko<\/span> geografia, bere eduki erlijiosoa erantzita, izendapen astronomikoaren biltegi bihurtu da horrela. Erromatarren hildakoen jainkoa gaur egun gehienek Eguzki Sistemaren mugan dagoen izotz-gorputz urrun gisa ezagutzen dute batez ere.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lotura osagarriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<ul><li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/roma\/\">Erroma, Kultura<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/proserpina\/\">Proserpina, Emaztea, azpiko munduko erregina<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hades\/\">Hades, Baliokide greziarra<\/a><\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturriak eta bibliografia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Beard, Mary \/ North, John \/ Price, Simon: <em>Religions of Rome<\/em>. Cambridge University Press, 1998.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Burkert, Walter: <em>Greek Religion<\/em>. Harvard University Press, 1985.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Turcan, Robert: <em>The Cults of the Roman Empire<\/em>. Blackwell Publishers, 1996.<\/span><\/li><\/ul><\/footer>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-pluto e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-pluto\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-pluto-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-pluto-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tradizio erromatarraren <em><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio baten barruan jainko gisa gurtzen den izakia.\" tabindex=\"0\">jainko<\/span><\/em> gisa, Pluton-ek Hades greziarra eta lurraren aberastasunari buruzko italiar zaharreko sinesmenak elkartzen ditu, eta hildakoen erresuma, lur-baliabideak eta munduaren azpiko geruzak menderatzen ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":1737,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Pluto","_yoast_wpseo_title":"Pluto \u2013 erromatarren azpimundu jainkoa","_yoast_wpseo_metadesc":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"2","wesen_kultur":"rom","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200458","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Pluto \u2013 erromatarren azpimundu jainkoa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pluto\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/\",\"name\":\"Pluto \u2013 erromatarren azpimundu jainkoa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_rom_pluto.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_rom_pluto.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_rom_pluto.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Erroma tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pluto\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Pluto\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:21+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/pluto\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_rom_pluto.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pluto \u2013 erromatarren azpimundu jainkoa","description":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Pluto","og_description":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Pluto","datePublished":"2026-09-07T14:09:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","inLanguage":"eu","description":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/","name":"Pluto \u2013 erromatarren azpimundu jainkoa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","datePublished":"2026-09-07T14:09:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Erroma tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pluto"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Pluto","datePublished":"2026-09-07T14:09:21+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/pluto\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_rom_pluto.webp","inLanguage":"eu","description":"Pluto, erromatarren azpimundu eta aberastasunaren jainkoa, mendeetan zehar iraun duena: Proserpinaren senarra, hilen epailea, tenplu Tarracinan."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200458","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200458"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200458\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1737"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200458"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200458"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}