{"id":200425,"date":"2026-09-07T14:09:11","date_gmt":"2026-09-07T14:09:11","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/?page_id=200425"},"modified":"2026-09-07T14:13:09","modified_gmt":"2026-09-07T14:13:09","slug":"hel","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/","title":{"rendered":"Hel"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"200425\" class=\"elementor elementor-200425 elementor-1890 elementor-bc-flex-widget\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hel, tradizio germaniarraren jainkosa<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hel tradizio germaniarraren jainkosa da.<\/p><p>Hildotasunaren hilbeko andere, Lokiren eta Angrboda erraldoiaren alaba, Fenrir otsoaren eta Jormungandr suge-munduaren arreba. Helek borrokan hil ez ziren hildako guztien arimak jasotzen ditu, hau da, Walhallara edo Folkvangera joan ez direnak.<\/p><p>Bere erresuma <em>Helheim<\/em> ez da tormentu-lekua, gaixotasunez, zahartzaroz edo ohiko heriotzez hildakoentzako hildoen lurralde neutrala baizik. Erdi bizirik eta erdi ustelduta irudikatzen da, bizitzaren eta heriotzaren arteko atalaseen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Ideia edo esanahi bat ordezkatzen duen zeinua.\" tabindex=\"0\">sinbolo<\/span> gisa.<\/p><p>Hel germaniarren hilbeko jainkosa da, Lokiren alaba.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Jainkoa \/ Jainkosa: kultura bateko panteoiaren botere gorena pertsonifikatuta, ardura argiekin, natur indarrak, patua, gerra, emankortasuna. Kultuen, opariek eta tenplu-erakundeen bidez gurtua.\">Jainkosa<\/span><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/germaniar\/\" class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Ipar eta Erdialdeko Europako kristautasunaren aurreko jainko eta izpirituen mundua.\">Germaniarra<\/a><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/heriotza-jainkoak\/\" class=\"iwg-tradition-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Hildotasunaren eta heriotzaren jainkoak, bestaldeko agintariak, hildoen epaileak, arimen gidariak.\">Hildotasunaren jainkotasuna<\/a><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Orrialde honetan ez da izenbururik aurkitu.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\tAurkibidea\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-202686\" alt=\"Hel - Germaniar tradizioko jainkoak, historikoki ilustratiboa\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Berrikuspen azkarra: Hel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Mota:<\/strong> Hilekundeko jainkotasuna, azpiko munduaren emakumea<br><span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio edo kultura bateko jainko guztien multzoa.\" tabindex=\"0\">Panteoi<\/span>: Germaniarra (nordikoa)<br>Funtzioa: Helheim hildakoen erresumaren emakumea, hildakoen jasotzailea, bizitzaren eta heriotzaren arteko mugaren zaindaria<br>Ezaugarri nagusiak: Aurpegi erdibitua (bizirik eta usteldu), soineko beltza, Garm txakurra, Gjallarbru zubia<br>Bizilekua: Helheim (hildakoen erresuma), Eljudnir aretoa, Gjoll ibaia<br>Paralelo germaniarra: (ez du, mitologia nordikoan bere kabuz existitzen da)<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Historikoki kokatuta<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Testuen garaia<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Heli buruzko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi ezagutza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioa<\/span> Erdi Aro Garaiko iturri literarioetatik dator, baina bikingoen eta herri-migrazioen aroko tradizio ahozko zaharragoetatik sortu zen. Snorra-Edda (XIII. mendeko eskuizkribu zaharrenak) eta Lieder-Edda (1270 inguruan idatzia, baina IX-XI. mendeko poemetan oinarritua) dira iturri nagusiak.<\/p><p>Saxo Grammaticusen <em>Gesta Danorum<\/em>-ek (1200 inguru) tonu kristauko paraleloak eskaintzen ditu. VI-X. mendeko <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Gordailu edo gurtza-leku sakratu txiki bat.\" tabindex=\"0\">santutegi<\/span>&#8211; eta hilobi-aztarnek adierazten dute Hel kultuan ez zela ardatz nagusia, baina eskatologia-kontzientzian sendo errotua zegoela.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hedapen-eremua<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hel eskandinaviar eta germaniar <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizunen multzoa.\" tabindex=\"0\">mitologiaren<\/span> kontzeptu bat zen, Eskandinavian (Danimarka, Norvegia, Suedia), Islandian eta danimarkar-norvegiar kontrolpeko lurraldeetan zabaldua. Edda-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi ezagutza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioa<\/span> islandiarra eta eskandinaviarra da.<\/p><p>Izenaren eratorpen hizkuntzalek (ingelesezko &#8220;Hell&#8221;, kristau infernuarentzat) erakusten dute izena anglosaxoi kokaguneetan ere bizirik zegoela. Kristautzearekin (K.o. 1000. urtetik aurrera), Hel eta Helheim infernu-kontzepzio kristauaren eredu bihurtu ziren berrinterpretatuta.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturri-egoera<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Iturri nagusiak Snorra-Edda dira, bereziki Gylfaginning (34. eta 49. kapituluak), Lieder-Edda (bereziki <em>Voluspa<\/em> eta <em>Vafthrudnismal<\/em>), eta Saxo Grammaticusen <em>Gesta Danorum<\/em>. Lieder-Eddaren hitzaurre prosazkoak eta prosa-sarrerak testuinguru genealogikoak ematen dituzte.<\/p><p>&#8220;Baldrs draumar&#8221; (Baldurren ametsa) aipamen mitikoak Hel Baldurren heriotzan izan zuen erruaren berri ematen du. Hilobi, errune-harri eta poesia skaldiarraren aztarna arkeologikoek irudia osatzen dute, baina Helen berezko pertsonaz gutxi diote.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Izena<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Nordiko zaharra:<\/strong> Hel (nominatiboa: Hel, genitiboa: Heljar), izaki emakumezkoa, &#8220;ezkutatzen duena&#8221; edo &#8220;estaltzen duena&#8221; esan nahi du (<em>holen<\/em> &#8220;ezkutatu&#8221;, &#8220;estali&#8221; hitzarekin lotua). Ezizenak: Ez da ezizen finkorik jaso, baina literatura nordiko zaharrak &#8220;hildakoen erresumaren emakumea&#8221; (<em>Drottning hins dau\u00f0a rikes<\/em>) gisa aipatzen du.<\/p><p>Harrera kristaua: Erdi Aroan Hel izena kristau &#8220;infernuaren&#8221; kontzepzioaren eredu zuzena bihurtu zen (ingelesez &#8220;Hell&#8221;, erdi goi-alemanieraz &#8220;H\u00f6lle&#8221;), bereziki islandiar eta eskandinaviar kristauen bidez, jainkogabeko azpiko mundua alegorizatu zutenak.<\/p><p>Ahaide germaniarrak: Eskandinaviar-germaniarra, ez du izenez zuzeneko ahaiderik beste kulturetan. Familia: Loki jainkoaren eta Angrboda erraldoiaren alaba. Fenrir otsoaren eta Jormungandr suge midgardikoaren arreba. Helheimeko emakume gisa, Ganglati eta Ganglot zerbitzariak ditu.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Deskribapena<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Itxura<\/strong><\/p><p>Iturri islandiar zaharretan Hel erdi-erdi gisa irudikatzen da: gorputz-alde bat argitsua, bizirik eta haragi loratua da, bestea urdin ilun edo beltza, gorpu batena bezala. Irudikapen ikonografiko honek bizitzaren eta heriotzaren arteko atalasean duen kokapena sinbolizatzen du. Soineko beltz edo berde ilunak jantzita ageri da.<\/p><p>Bere aurpegia, erdi-ederra erdi-usteldua, ez du ez gaiztakeriarik ez errukirik erakusten, hilkortasunaren izaera saihestezina baizik. <em>Eljudnir<\/em> aretoan (lohi-euri edo hezetasunaren aretoa) tronu batean eserita dago.<\/p><p><strong>Izaera eta eragina<\/strong><\/p><p>Hel ez da gaiztoa esanahi kristauan, indar kosmiko neutro bat baizik. Hildoen erresuma pasiorik gabe administratzen du. Berarengana joaten dena bertan gelditzen da, jainkoek edo zaldunek itzultzea lortu ezean (oso gutxitan gertatzen dena; Baldrren kasuan bakarrik saiatzen dira).<\/p><p>Borrokan hil ez ziren hildako guztiak jasotzen ditu: emakumeak, haurrak, zaharrak, gaixoak. Horrek bereizten du bere erresuma Walhallatik (borrokan erori diren gerlariek), guztiz eta Folkvangetik (Freya jainkosarentzat). Hadesen ez bezala, Hel ez da merituen gaineko epaile gisa irudikatzen, gertakari saihestezin bat administratzen duen kudeatzaile gisa baizik.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Fitxa: Hel<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Helen alderdi nagusiak begirada batean. Taulan bildu dira jatorria, funtzioa, itxura, gurtza, sinboloak eta paralelotasunak.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Kultura-testuingurua<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Loki jainkoaren eta Angrboda (Angrbode) erraldoiaren alaba, hizkera nordiko zaharrean Angrbodhe. Loki ez da berez goi mailako jainko bat, baizik eta Aesir taldearekin lotutako erraldoi bat.<\/p><p>Angrboda mendi-erraldoi bat da, Lokiren ama (bertsio batzuetan Fafnir dragoiaren emaztea); genealogiek diote Loki iluntasunaren epailea izango litzatekeela. Helen anai-arrebak Fenris otsoa eta Midgard sugea dira.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Helen funtzioa<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Helheim hildakoen erreinuaren jauna. Borrokan hil ez zirenen arimak hartu eta administratzen ditu. Ez da epaile bat, baizik eta ordena kosmikoaren administratzailea. Helheimeko mugak zaintzen ditu eta ez du itzulerarik onartzen, jainkoek edo beste indarrek berariaz baimentzen ez badute.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Itxura<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erdi bizirik, erdi usteldua. Gorputzaren alde bat loratua eta arrosa da, bestea urdinxka eta beltza, heriotzaren ondoren luzaroan dagoen haragia bezala. Jantzi beltz edo ilun-berdeak. Begiak berorik gabekoak, baina gaiztakeriarik gabekoak ere, neutraltasun amaigabekoak. Askotan hezurrezko koroa edo diadema darama.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Helen gurtza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hel ez zen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkotasun edo izaki sakratu baten aldeko gurtza ekintza guztiak.\" tabindex=\"0\">kultu<\/span> <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Erlijio batean jainkotzat gurtutako izakia.\" tabindex=\"0\">jainkosa<\/span> ospetsua tenpluen edo aldizkako jaien zentzuan. Hala ere, hileta-erituetan deitzen zuten eta sagetan eta zinetan aipatzen zen.<\/p><p>Heriotza-aurrikuspenak edo dolua zeudenean, emakumeek eta apaizemakumeek Heli otoitzak zuzendu ahal zizkioten, hildakoen erreinurako sarrera baketsua eskatzeko. Poesia skaldikoan Hel metaforikoki heriotza-beldurra eta iragana adierazteko erabiltzen zen. Ez da eskaintza berezirik iraun.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Helen sinboloak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Erdi-erditan zatitutako aurpegia, jantzi beltzak, Garm txakurra (Helheimeko zaintzailea), <em>Gjallarbru<\/em> zubia (<em>Gjoll<\/em> ibaiaren gaineko oihartzun-zubia), <em>Eljudnir<\/em> aretoa, <em>Hungerh\u00f6rde<\/em> mahaia (gosea), <em>Slaegr<\/em> koilara (nagikeria).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pareko izakiak<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hades (Grezia, funtzioz antzekoa, baina gizonezkoa), Ereshkigal (Mesopotamia, azpimundu-jauna emakumezkoa ere), Yamaraja (hinduismoa, hildakoen erreinuaren administrazio neutrala), Persefone (Grezia, bizitzaren eta heriotzaren alderdi anbibalentea), Hekate (Grezia, atalase-funtzioa), Mictecacihuatl (Azteka, hildakoen erreinuaren jauna, emakumezkoa).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Rol mitiko eta istorioak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Baldurren bahiketa eta Helen promesa<\/strong><\/p><p>Hel funtsezko gisa agertzen den istorio ezagunena Baldurren heriotzarena da, jainko guztien artean ederrena. Lokik Hoedur jainko itsua engainatzen du, mihura adar bat Baldrri jaurtitzeko, kalte egin ziezaiokeen gauza bakarra (izaki eta gauza guztiek kalterik ez egiteko hitza eman baitzuten).<\/p><p>Baldr hil egiten da eta Helen erresumara erortzen da. Jainkoek Hermoder bidaltzen dute, Odinen mezularia, Sleiprnirren gainean (Odinen zortzi hankako zaldia), Heli Baldrren itzulera eskatzera.<\/p><p>Helek zin egiten du: Baldr itzul daiteke, izaki guztiek haren gainean negar egiten badute. Ia guztiek negar egiten dute, jainkoek, gizakiek, animaliek, harriek. Thokk erraldoi zaharrak (edo Lokik itxura horretan) bakarrik uko egiten dio negar egiteari.<\/p><p>Horregatik, Helek Baldr bere baitan gordetzen du. <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko, jatorri eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">Mito<\/span> honek Hel ustelezina eta bitartekaezina dela erakusten du: heriotzaren gaineko boterea jainkoen boterea baino handiagoa da.<\/p><p><strong>Hel Voluspa-n (Amaiera)<\/strong><\/p><p>Ikuspegi apokaliptikoan, <em>Voluspa<\/em>-n, Hel azken egunetan agertzen da, ordena hondatzen denean. Eljudnir aretoa desegiten da, hildakoak Ragnar\u00f6k-erantz xuxurlatzen dute. Bera ez da borrokalari gisa deskribatzen, baizik eta kaosarekin batera doan indar gisa.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Hel, kultura ezberdinetako paralelotasunak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Tradizio grekoa:<\/strong> Hadesek (azpimunduaren gobernari gizonezkoa) Helekin partekatzen du administratzaile eta indar neutral izatearen funtzioa. Hadesen kasuan, ordea, epaiketa moral eta hierarkia badaude (Erinieak, Elysion vs. Tartaro). Helheimek ez du horrelako bereizketarik, hildako guztientzat da, arimaren epaiketarik gabe.<\/p><p><strong>Tradizio mesopotamiarra:<\/strong> Ereshkigalek (Irkalla azpimunduaren jauna, emakumezkoa, Hel bezala) antzeko neutraltasuna erakusten du. Inannaren Ereshkigalengana jaitsierak Baldurren istorioarekin egitura-paralelismoak ditu: izaki ahaltsu bat azpimundu emakumezko baten aurrera eramaten da eta (partzialki) itzultzen da, baina baldintzak zorrotzak dira.<\/p><p><strong>Tradizio egiptoarra:<\/strong> Osiris epaile zuzen bat da, ez soilik administratzaile bat; Anubis gehiago da gidari bat. Helek bi funtzioak batzen ditu, geruza moral-juridikorik gabe.<\/p><p><strong>Tradizio hinduista:<\/strong> Yamaraja-k (Yamaloka hildakoen erreinuaren gobernaria) neutraltasuna eta ihes ezina partekatzen ditu Helekin. Helen aldean, ordea, Yamaraja ez dago leku bati lotuta, aldiro mundura joaten da.<\/p><p><strong>Tradizio zeltiarra:<\/strong> Banshee eta bestelako haraindiko izakiak laguntzaile gehiago dira gobernari baino. Gwydion eta Annwn azpimundu zeltiarra Helen figura zehatza baino gutxiago pertsonifikatuta daude.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x7christ e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"x7christ\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-xh7chris elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"xh7chris\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Harrera kristaua eta etimologia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-xc7chris e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"xc7chris\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bw-xt7chris-3ec7bf9 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"bw-xt7chris-3ec7bf9\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-xt7chris elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"xt7chris\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Eskandinavia eta Alemania kristautzearekin (K.o. 1000 inguru), paganismoaren Hel eta bere Helheim erreinua kristau infernuaren metafora bihurtu ziren. Islandiako testu predikari eta XII-XIV. mendeetako sermoiek &#8220;Helheim&#8221; infernu gisa aipatzen dute, eta Helen mandatariak edo deabruak infernuko borrokalari gisa.<\/p><p>Nordiko zaharreko Hel izena (ezkutatzailea, estaltzailea) ingelesezko &#8220;Hell&#8221; eta erdi-goi-alemanezko &#8220;H\u00f6lle&#8221; bihurtu zen; etimologia-loturak eztabaidagarriak dira, baina baliokidetza semantikoa iturrietan agertzen da. Hel izenak, hortaz, indar kosmiko izatetik kondenazioaren ikur izatera aldaketa bat izan zuen.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp0b073d2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp0b073d2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf67e00b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpf67e00b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Iturrien egoera: Snorri Sturluson eta sistematizazioaren arazoa<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp0693fe8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp0693fe8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp416dfe3 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp416dfe3\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ia guztia edo ia guztia, Hel hilen jainkosaren irudi koherentetzat hartzen dena, iturri bakar batetik dator: <em>Prosa-Edda<\/em>tik, Snorri Sturluson islandiar jakintsu eta politikariak XIII. mendearen hasieran idatzia.<\/p><p>Snorrik, <em>Gylfaginning<\/em>en, Hel Lokiren eta Angrbo\u00f0a erraldoiaren alaba gisa deskribatzen du, Fenris otsoaren eta Midgardeko sugearen ahizpa gisa, erdi iluna eta erdi larru arruntekoa, eta kontatzen du nola Odinek beheko munduan jaurtiki zuen eta gaixotasunez eta zahartzaroz hiltzen diren guztien gaineko boterea eman zion.<\/p><p>Deskribapen itxi hori kontuz irakurri behar da. Snorrik Islandia kristautu ondoren bi mende baino gehiago geroago idatzi zuen. Autore kristau kulturadun bat izan zen, material paganoa ordenatu, azaldu eta literarioki eratu nahi zuena.<\/p><p>Ikerketak aspaldi eztabaidatzen du zenbat dagoen Snorriren Heletan antzinako <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Belaunaldiz belaunaldi jakintza eta kontakizunak transmititzea.\" tabindex=\"0\">tradizioaren<\/span> ondorio, eta zenbat bere sistematizazio propioa, agian infernu-ideia kristauaren eraginpean, hitz eskandinaviar zaharrean <em>hel<\/em>ean jadanik nabari zena.<\/p><p>Iturri zaharragoek, <em>Lieder-Edda<\/em>ko kantuek eta skalden poesiak, ezagutzen dute <em>hel<\/em>, baina gehienbat hilen erresumaren leku-izen gisa, jainkosa figura landu gisa baino. &#8220;Heletara joan&#8221; esapideak, hasieran, besterik gabe &#8220;hiltzea&#8221; esan nahi du.<\/p><p>Ezin da ziurtasunez erabaki hasieratik lekuaren atzean jaunsari pertsonifikatu bat egon zen edo pertsonifikazioa geroago garatu zen. Hel-i buruz hitz egiten duenak, iturrien ziurgabetasun hori aipatu beharko luke beti.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpf6b53aa e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpf6b53aa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpc38a2ff elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpc38a2ff\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Baldrren heriotza eta Helen baldintza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpe54e75f e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cpe54e75f\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9254066 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp9254066\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Hel figura aktibo gisa agertzen den kontakizun garrantzitsuena Baldr jainkoaren heriotzaren <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainko, jatorri eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoa<\/span> da, Snorriren <em>Gylfaginning<\/em>-en jasoa.<\/p><p>Baldr, Odinen seme ederra eta maitatua, Lokik trikimailu baten bidez hiltzen du: H\u00f6\u00f0r jainko itsuak, Lokik gidatuta, mihura adar bat jaurtitzen dio, hura kaltetu ez ziotela zin egin ez zuen gauza bakarra.<\/p><p>Baldr hil egiten da eta Helen erresumara jaisten da.<\/p><p>Jainkoek berreskuratu nahi dute. Herm\u00f3\u00f0r mezulariak, Odinen Sleipnir zaldiaren gainean, bederatzi gau ilun harkaitzetan zehar egiten ditu, Helen munduaren atera arte. Han Baldr ohorezko eserleku batean eserita aurkitzen du, eta Heli haren askapena eskatzen dio.<\/p><p>Helek baldintza bat jartzen du: mundu osoko gauza guztiek, bizidunak zein hildakoak, benetan Baldrren gainean negar egiten badute, itzultzeko baimena izango du; batek ere ez badu negar egiten, harekin geldituko da.<\/p><p>Jainkoek mezulariak mundu osora bidaltzen dituzte, eta guztiek negar egiten dute, gizakiek, animaliek, harriek eta zuhaitzek. \u00de\u00f6kk izeneko erraldoi batek bakarrik, kontakizunaren atzean Loki dagoela susmatzen denak, uko egiten dio. Horrela, Baldr Helen erresuman gelditzen da munduaren amaiera arte.<\/p><p>Pasarte honetan Helen izaera agerian geratzen da. Ez da krudela eta ez da azpijokolaria; negoziatzen du, baldintzak betetzen ditu, Baldr ohorez tratatzen du. Baina ez du ezer trukerik gabe ematen, eta bere baldintza hain modu batean ezarrita dago, non aurkakotasun bakarra nahikoa den huts egiteko.<\/p><p>Helek heriotzaren negoziaezintasuna irudikatzen du, ia arrakasta duen negoziazio baten forman. Kontakizun hau mitologia nordikoaren arku handian ere kokatzen da, Baldrren heriotza <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/ragnarok-mundu-azkena-mitologia-nordikoa\/\">Ragnar\u00f6k<\/a>-en hurbiltasunaren lehen zeinu gisa hartzen baita.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp3ad9077 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp3ad9077\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp023632b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp023632b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Etimologia eta ezkutatzearen esanahia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp80f1a99 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp80f1a99\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpfa52f44 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpfa52f44\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><em>Hel<\/em> izenak sustrai germaniar bati dagokio, &#8220;ezkutatu&#8221;, &#8220;estali&#8221;, &#8220;gorde&#8221; esan nahi duena. Sustrai bera dago ezkutuari eta estaltzeari lotutako hitzetan; alemanez &#8220;hehlen&#8221; eta &#8220;verhehlen&#8221; ahaideak dira, baita &#8220;H\u00f6hle&#8221; (kobazuloa) ere.<\/p><p>Hel, beraz, jatorriz &#8220;ezkutatzen duena&#8221; edo &#8220;ezkutukoa&#8221; da, eta bere izena daraman hildakoen erresuma leku ezkutu eta estalia da, hildakoak joaten diren tokia.<\/p><p>Etimologia hau garrantzitsua da erlijio-historiaren aldetik, izenak lehenik toki bat eta egoera bat izendatzen dituela erakusten baitu, ez pertsona bat. Ezkutatzea, lurpean egotea, begiradetatik ezkutatuta egotea da funtsa. Hel jainkosa gisa pertsonifikatzea bigarren urrats bat izango litzateke: leku ezkutuak bere izena daraman emakume bat lortzen du.<\/p><p>Nordiko zaharreko <em>hel<\/em> hitzaren bidez, hitza mundu kontzeptu kristaura sartu zen. Hizkuntza germaniarrak kristautu zirenean, hildakoen erresumarako zegoen hitza gaztigu-leku kristaura eramatea logikoa zen. Horrela, germaniar <em>hel<\/em>-etik alemanezko &#8220;H\u00f6lle&#8221; eta ingelesezko <em>hell<\/em> sortu ziren. Aldaketa horrek, hala ere, jatorrizko irudia distortsionatu du.<\/p><p>Nordiko zaharreko Hel ez da zigor eta oinaze lekua. Gaixotasunez eta zahartzaroz hiltzen direnen egoitza da, borrokan erori direnak Walhallara joaten diren bitartean.<\/p><p>Hitz kristauak dakarren banaketa morala, ona eta gaztigu-lekua bereizten dituena, jatorrizko Hel kontzeptuari arrotza zitzaion. Hemen dago mitologia nordikoaren gaizki-interpretazio ohikoenetako bat.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpfa40877 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cpfa40877\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp10ba399 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp10ba399\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Helen erresuma beste munduaren topografian<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp13c57a0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp13c57a0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp2eea4bc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp2eea4bc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Helen erresuma iparraldeko mitologia iturriek, batez ere Snorrik, marraztutako heriotzaostetako geografia konplexu baten zati da. Iparraldean eta beheko aldean dago, Herm\u00f3\u00f0rek Baldr-<span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Jainkoei, sorrerei eta munduaren ordenari buruzko kontakizun tradizionala.\" tabindex=\"0\">mitoan<\/span> zehar egiten duen bide luze eta ilunetik iristen dena.<\/p><p>Gj\u00f6ll ibaiaren gaineko zubi batek, M\u00f3\u00f0gu\u00f0r izeneko zaindari batek gordetzen duenak, bestaldera darama; ate batek erresuma ixten du. Snorrik Helen egoitzari eta tresneriari izen ilun eta esanguratsuak ematen dizkie, gosea, gaixotasuna eta usteldura adierazten dutenak.<\/p><p>Erresuma horrek sistema orokorrean duen kokapena ez da guztiz kontraesanik gabe iritsi gaurdaino. Helen ondoan, iturriek Walhalla ere aipatzen dute, borrokan hildakoen aretoa, eta Freyja jainkosaren erresuma, hark ere hildakoen zati bat hartzen baitu.<\/p><p>Eremu horiek elkarrekin nola erlazionatzen diren eta hilda dagoen norbait zein irizpideren arabera batera edo bestera doan, ez da modu sistematikoan argitzen iturrietan. Heriotzaren modua heriotzaostearen patua erabakitzen duela dioen ideia da ohikoena, baina lekukotza guztiak ez ditu biltzen.<\/p><p><em>V\u00f6lusp\u00e1<\/em>k deskribatzen duen N\u00e1str\u00f6nd lekua, &#8220;gorpu-hondartza&#8221;, ere aipatu behar da; sugeez bilbatutako aretoa da, non zin-hausleak eta hiltzaileak sufritzen duten. Zigor-leku hori Helen erresumakoa den edo eremu bereizia den, ikerketan eztabaidatzen da; batzuek eragin kristaua ikusten dute jada bertan.<\/p><p>Iparraldeko heriotzaostearen ikuskera, bada, ez da sistema itxi bat, baizik eta garai eta lurralde ezberdinetako irudien bata bestearekiko presentzia bat, Erdi Aroko biltzaileek erabat ez zutena harmonizatu. Helen erresuma da eremu handiena eta orokorrena, heriotza arrunt eta ez-nabarmenaren lekua.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Lotura osagarriak<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliografia (aukeraketa)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\"><ul><li><span data-nosnippet>Sturluson, Snorri: <em>Die Snorra-Edda<\/em> (Gylfaginning, Kap. 34 und 49). \u00dcbers. v. Felix Niedner. Diederichs, 1912 (viele Neuauflagen).<\/span><\/li><li><span data-nosnippet><em>Die Lieder-Edda<\/em> (Voluspa, Vafthrudnismal, Baldrs draumar). \u00dcbers. v. Felix Niedner. Diederichs, 1912.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Saxo Grammaticus: <em>Gesta Danorum<\/em> (Books 1-9). Transl. Peter Fisher. Brewer, 1979.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Turville-Petre, E.O.G.: <em>Myth and Religion of the North: The Religion of Ancient Scandinavia<\/em>. Greenwood Press, 1975.<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>Simek, Rudolf: <em>W\u00f6rterbuch der Klassischen Altnordischen <span class=\"iwg-fachbegriff\" data-tooltip=\"Kultura bateko jainko-kontakizun tradizionalen multzoa.\" tabindex=\"0\">Mythologie<\/span><\/em>. Kr\u00f6ner, 1984 (Lemma &#8220;Hel&#8221;).<\/span><\/li><li><span data-nosnippet>MacLeod, Mindy and Mees, Bernard: <em>Runic Amulets and Magic Objects<\/em>. Boydell Press, 2006.<\/span><\/li><li>Schrader, Lutz und Geuenich, Dieter (Hg.): <em>Reallexikon der Germanischen Altertumskunde<\/em>, Bd. 14 (Lemma &#8220;Unterwelt&#8221;).<\/li><\/ul><\/footer>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":1721,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"Hel","_yoast_wpseo_title":"Hel \u2013 Hilbeko andere, germaniar hildotasunaren jainkosa","_yoast_wpseo_metadesc":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"3","wesen_kultur":"germanisch","wesen_klasse":"goetter","footnotes":""},"categories":[],"class_list":["post-200425","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v28.3) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Hel \u2013 Hilbeko andere, germaniar hildotasunaren jainkosa<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Hel\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-09-07T14:13:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/\",\"name\":\"Hel \u2013 Hilbeko andere, germaniar hildotasunaren jainkosa\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_germanisch_hel.webp\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:11+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"description\":\"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_germanisch_hel.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_germanisch_hel.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Germaniar tradizioko jainkoak.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?page_id=200284\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Hel\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Hel\",\"datePublished\":\"2026-09-07T14:09:11+00:00\",\"dateModified\":\"2026-09-07T14:13:09+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/\"},\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/eu\\\/hel\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/goetter_germanisch_hel.webp\",\"inLanguage\":\"eu\",\"description\":\"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Hel \u2013 Hilbeko andere, germaniar hildotasunaren jainkosa","description":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Hel","og_description":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-09-07T14:13:09+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Hel","datePublished":"2026-09-07T14:09:11+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","inLanguage":"eu","description":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/","name":"Hel \u2013 Hilbeko andere, germaniar hildotasunaren jainkosa","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","datePublished":"2026-09-07T14:09:11+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","description":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Germaniar tradizioko jainkoak."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?page_id=200284"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Hel"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Hel","datePublished":"2026-09-07T14:09:11+00:00","dateModified":"2026-09-07T14:13:09+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/"},"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/hel\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/goetter_germanisch_hel.webp","inLanguage":"eu","description":"Hel: erdi bizirik, erdi ustelduta. Balturren sufrimendua, mitologia, kristautzea eta germaniar eskatologia berrikusiak."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=200425"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/200425\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=200425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=200425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}