{"id":30306,"date":"2026-07-15T09:59:48","date_gmt":"2026-07-15T09:59:48","guid":{"rendered":"https:\/\/iwell-guard.com\/ququmatz\/"},"modified":"2026-07-21T05:27:58","modified_gmt":"2026-07-21T05:27:58","slug":"ququmatz","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/","title":{"rendered":"Ququmatz"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-page\" data-elementor-id=\"30306\" class=\"elementor elementor-30306 elementor-19170\" data-elementor-post-type=\"page\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-10fdade e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"10fdade\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\" data-settings=\"{&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herohlft0 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"herohlft0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3ceb64 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"c3ceb64\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-96ae5e1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"96ae5e1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h1 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ququmatz, la serpiente de quetzal de Q'umarkaj<\/h1>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e45238a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e45238a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ququmatz es <span class=\"iwg-fachbegriff\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Poder supremo personificado dentro del pante\u00f3n de una cultura, venerado mediante cultos y ofrendas.\">dios<\/span> de la tradici\u00f3n maya.<\/p>\n<p><strong>La serpiente de quetzal que, junto con Tepeu, invoc\u00f3 la tierra.<\/strong><\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klsbdg01 e-con-full e-flex e-con e-parent\" data-id=\"klsbdg01\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-klshtm01 elementor-widget elementor-widget-html\" data-id=\"klshtm01\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"html.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"iwg-pill-row\"><span class=\"iwg-klasse-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Dios \/ diosa: personificaci\u00f3n del poder supremo en el pante\u00f3n de una cultura, con competencias claras, fuerzas de la naturaleza, destino, guerra, fertilidad. Venerado mediante cultos, ofrendas e instituciones templarias.\">Dios<\/span><span class=\"iwg-kultur-badge\" tabindex=\"0\" data-tooltip=\"Tradici\u00f3n maya de Mesoam\u00e9rica, desde el Popol Vuh hasta la actualidad.\">Maya<\/span><\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f74855 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"3f74855\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1c30362 elementor-toc--minimized-on-tablet elementor-widget elementor-widget-table-of-contents\" data-id=\"1c30362\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;exclude_headings_by_selector&quot;:[],&quot;no_headings_message&quot;:&quot;Es wurden keine \\u00dcberschriften auf dieser Seite gefunden.&quot;,&quot;headings_by_tags&quot;:[&quot;h2&quot;,&quot;h3&quot;],&quot;marker_view&quot;:&quot;bullets&quot;,&quot;icon&quot;:{&quot;value&quot;:&quot;fas fa-circle&quot;,&quot;library&quot;:&quot;fa-solid&quot;,&quot;rendered_tag&quot;:&quot;&lt;svg class=\\&quot;e-font-icon-svg e-fas-circle\\&quot; viewBox=\\&quot;0 0 512 512\\&quot; xmlns=\\&quot;http:\\\/\\\/www.w3.org\\\/2000\\\/svg\\&quot;&gt;&lt;path d=\\&quot;M256 8C119 8 8 119 8 256s111 248 248 248 248-111 248-248S393 8 256 8z\\&quot;&gt;&lt;\\\/path&gt;&lt;\\\/svg&gt;&quot;},&quot;minimize_box&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;minimized_on&quot;:&quot;tablet&quot;,&quot;hierarchical_view&quot;:&quot;yes&quot;,&quot;min_height&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_tablet&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]},&quot;min_height_mobile&quot;:{&quot;unit&quot;:&quot;px&quot;,&quot;size&quot;:&quot;&quot;,&quot;sizes&quot;:[]}}\" data-widget_type=\"table-of-contents.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__header\">\n\t\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-toc__header-title\">\n\t\t\t\t\u00cdndice\t\t\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--expand\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Open table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-down\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M207.029 381.476L12.686 187.132c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941l22.667-22.667c9.357-9.357 24.522-9.375 33.901-.04L224 284.505l154.745-154.021c9.379-9.335 24.544-9.317 33.901.04l22.667 22.667c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941L240.971 381.476c-9.373 9.372-24.569 9.372-33.942 0z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-toc__toggle-button elementor-toc__toggle-button--collapse\" role=\"button\" tabindex=\"0\" aria-controls=\"elementor-toc__1c30362\" aria-expanded=\"true\" aria-label=\"Close table of contents\"><svg aria-hidden=\"true\" class=\"e-font-icon-svg e-fas-chevron-up\" viewBox=\"0 0 448 512\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M240.971 130.524l194.343 194.343c9.373 9.373 9.373 24.569 0 33.941l-22.667 22.667c-9.357 9.357-24.522 9.375-33.901.04L224 227.495 69.255 381.516c-9.379 9.335-24.544 9.317-33.901-.04l-22.667-22.667c-9.373-9.373-9.373-24.569 0-33.941L207.03 130.525c9.372-9.373 24.568-9.373 33.941-.001z\"><\/path><\/svg><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div id=\"elementor-toc__1c30362\" class=\"elementor-toc__body\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-toc__spinner-container\">\n\t\t\t\t<svg class=\"elementor-toc__spinner eicon-animation-spin e-font-icon-svg e-eicon-loading\" aria-hidden=\"true\" viewBox=\"0 0 1000 1000\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\"><path d=\"M500 975V858C696 858 858 696 858 500S696 142 500 142 142 304 142 500H25C25 237 238 25 500 25S975 237 975 500 763 975 500 975Z\"><\/path><\/svg>\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-herorght0 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"herorght0\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-heroimg00 iwg-hero-image elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"heroimg00\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz-683x1024.webp\" class=\"attachment-large size-large wp-image-30307\" alt=\"Ququmatz, la serpiente emplumada de los k&apos;iche&apos;\" srcset=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz-683x1024.webp 683w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz-200x300.webp 200w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz-768x1152.webp 768w, https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp 1024w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-32917199 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"32917199\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-26e916cb e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"26e916cb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-253a40d4 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"253a40d4\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1200c304 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1200c304\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ququmatz<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-11758e7f elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"11758e7f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ququmatz, tambi\u00e9n Gucumatz, es la Serpiente Emplumada de los mayas k&#8217;iche&#8217;, un dios creador en el Popol Vuh, vinculado con el viento, el agua y el cielo. Al comienzo de la creaci\u00f3n flota junto con Tepeu en el mar primigenio; juntos pronuncian la palabra tierra, tras lo cual surge el mundo.<\/p>\n<p>A diferencia de Hurakan, para Ququmatz est\u00e1 documentado un culto: en la capital Q&#8217;umarkaj se encontraba un templo circular dedicado a \u00e9l, atendido por un sacerdocio propio y de alto rango.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-159dcf9a e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"159dcf9a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-48cee66f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"48cee66f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">En resumen: Ququmatz<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3f50d82c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"3f50d82c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Tipo:<\/strong> deidad creadora y ancestral, vinculada con el viento, el agua y el cielo<br \/>Origen: mayas k&#8217;iche&#8217; poscl\u00e1sicos, posible espacio de origen en el valle de M\u00e9xico<br \/>Textos: Popol Vuh, Anales de los Cakchiqueles<br \/>Per\u00edodo: poscl\u00e1sico, culto documentado en Q&#8217;umarkaj<br \/>Apariencia: serpiente envuelta en plumas de quetzal<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18613602 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18613602\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-262b8a9f elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"262b8a9f\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Clasificaci\u00f3n hist\u00f3rica<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-46dcb7d e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"46dcb7d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-61d3ab3 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"61d3ab3\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-117c166 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"117c166\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Periodo de los textos<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-73997a0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"73997a0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La figura pertenece a la cultura k&#8217;iche&#8217; poscl\u00e1sica; la fuente principal es el Popol Vuh, complementado por los Anales de los Cakchiqueles.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d47b156 e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"d47b156\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ff38c2b elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"ff38c2b\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00c1rea de difusi\u00f3n<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4e49fcc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4e49fcc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El altiplano de Guatemala con la capital k&#8217;iche&#8217; Q&#8217;umarkaj; un posible espacio de origen de la figura es el valle de M\u00e9xico.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-db03c39 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"db03c39\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-229a87b e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"229a87b\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1f471fc elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"1f471fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h3 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Estado de las fuentes<\/h3>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36b1201 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36b1201\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La situaci\u00f3n documental es buena: el Popol Vuh, los Anales de los Cakchiqueles y el hallazgo arqueol\u00f3gico del templo circular de Q&#8217;umarkaj.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3ae0637c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"3ae0637c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-31d07739 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"31d07739\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Nombre y variantes<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-b7642947 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"b7642947\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a086266 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a086266\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>K&#8217;iche&#8217;:<\/strong> <em>q&#8217;uq&#8217;<\/em>, el ave quetzal, y <em>kumatz<\/em>, serpiente, dan literalmente serpiente de quetzal, m\u00e1s preciso que el t\u00e9rmino habitual Serpiente Emplumada. La figura fue posiblemente tomada del valle de M\u00e9xico, se fusion\u00f3 con deidades locales como Tohil y adopt\u00f3 rasgos del creador maya cl\u00e1sico Itzamna.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-709a44a8 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"709a44a8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2f585873 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2f585873\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Apariencia<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-70621c12 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"70621c12\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-4296eb49 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"4296eb49\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Apariencia<\/strong><\/p>\n<p>Ququmatz es una serpiente envuelta en plumas de quetzal; el azul verdoso representa la vegetaci\u00f3n y el cielo, el rojo el fuego, y la muda de piel simboliza el renacimiento. Une las esferas celestial y serpentina y presenta una dualidad de g\u00e9nero como mediador entre el dios solar Tohil y la diosa lunar Awilix. Es fuerte su v\u00ednculo con el agua, por ejemplo con la tormenta Xocomil del lago Atitl\u00e1n.<\/p>\n<p><strong>Funci\u00f3n<\/strong><\/p>\n<p>Ququmatz flota al principio junto con Tepeu en el mar primigenio; juntos pronuncian la palabra tierra, tras lo cual surgen la tierra, las monta\u00f1as, los bosques y los animales. La creaci\u00f3n del hombre solo se logra con ma\u00edz, tras el fracaso con lodo y madera. Lleva el sol por el cielo y es antepasado m\u00edtico de la nobleza k&#8217;iche&#8217;.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-44e71476 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"44e71476\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3c1fc3f0 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3c1fc3f0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Perfil: Ququmatz<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-84f33b8e e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"84f33b8e\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-hqkdc67p elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"hqkdc67p\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Los aspectos m\u00e1s importantes de la serpiente de quetzal de un vistazo.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c5 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c5\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c1 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-qh9oavvu iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"qh9oavvu\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-awzx8k2k elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"awzx8k2k\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Tradici\u00f3n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-x6rowhv0 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"x6rowhv0\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Versi\u00f3n k&#8217;iche&#8217; de la Serpiente Emplumada mesoamericana com\u00fan a toda la regi\u00f3n, fusionada con deidades locales y rasgos del creador Itzamna.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8e3o4kxs iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"8e3o4kxs\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-08rkdgov elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"08rkdgov\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Competencias<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-uwjelx8s elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"uwjelx8s\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La creaci\u00f3n en el Popol Vuh, as\u00ed como el viento, el agua y el cielo; adem\u00e1s, como antepasado m\u00edtico de la nobleza k&#8217;iche&#8217;.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-jm2n74ec iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"jm2n74ec\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8vufse4c elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"8vufse4c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Representaci\u00f3n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-mwb9u015 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"mwb9u015\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Serpiente envuelta en plumas de quetzal: azul verdoso para la vegetaci\u00f3n y el cielo, rojo para el fuego, la muda de piel como imagen del renacimiento.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-pemmx7c2 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"pemmx7c2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-37ss2yr6 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"37ss2yr6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3v0wp3wx elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"3v0wp3wx\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">\u00c1mbito de acci\u00f3n<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-w3247g2m elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"w3247g2m\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Pronuncia junto con Tepeu la palabra tierra d\u00e1ndole existencia, lleva el sol por el cielo y media entre el dios solar Tohil y la diosa lunar Awilix.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0qpjal9w iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"0qpjal9w\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6ndoih0o elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6ndoih0o\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Culto<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6684tyh9 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"6684tyh9\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Documentado: templo circular en Q&#8217;umarkaj entre los templos de Tohil y Awilix, adem\u00e1s del sacerdocio de alto rango Aj Q&#8217;uq&#8217;umatz.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-3lfi7x32 iwg-steckbrief-card e-flex e-con-boxed e-con e-child\" data-id=\"3lfi7x32\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0kg99ga1 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"0kg99ga1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Figuras comparables<\/div>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-n0fum6kp elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"n0fum6kp\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Las serpientes emplumadas Kukulkan y Quetzalcoatl como parientes de la misma familia, adem\u00e1s de <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ehecatl\/\">Ehecatl<\/a> como aspecto azteca del viento.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-7533bc7a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"7533bc7a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2447d18d elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"2447d18d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Ave quetzal y serpiente: origen de una figura creadora<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-d5d0260c e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"d5d0260c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-341be2ac elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"341be2ac\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El nombre combina <em>q&#8217;uq&#8217;<\/em>, el quetzal, con <em>kumatz<\/em>, la serpiente: literalmente serpiente quetzal, m\u00e1s preciso que la traducci\u00f3n habitual de serpiente emplumada. La fuente principal es el Popol Vuh, complementada por los Anales de los Cakchiqueles. Un posible origen es el Valle de M\u00e9xico; la figura fue adoptada, fusionada con deidades locales como Tohil y adquiri\u00f3 rasgos del creador maya cl\u00e1sico Itzamn\u00e1.<\/p>\n<p>En el Popol Vuh, Ququmatz flota al principio junto con Tepeu en el mar primigenio. Juntos hablan a la tierra, tras lo cual surgen tierra firme, monta\u00f1as, bosques y animales; los seres humanos solo logran crearse a partir del ma\u00edz, despu\u00e9s de que el barro y la madera fracasaran. Como antepasado m\u00edtico de la nobleza k&#8217;iche&#8217;, su importancia se extiende hasta el orden pol\u00edtico.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a584676 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5a584676\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6d0757bf elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"6d0757bf\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Pervivencia y clasificaci\u00f3n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-60563f68 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"60563f68\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5a93fdd6 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5a93fdd6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Tras la conquista, Ququmatz como figura espec\u00edficamente k&#8217;iche&#8217; se volvi\u00f3 poco frecuente; hoy se le conoce sobre todo a trav\u00e9s del Popol Vuh y de la, con frecuencia imprecisa, equiparaci\u00f3n con Kukulk\u00e1n y Quetzalc\u00f3atl.<\/p>\n<p>Desde el punto de vista de la historia de las religiones, Ququmatz es una deidad creadora y ancestral benevolente. Algunas aclaraciones importantes: no es Quetzalc\u00f3atl, sino una deidad independiente de la misma familia, y tambi\u00e9n debe distinguirse de Kukulk\u00e1n. Serpiente emplumada es una traducci\u00f3n imprecisa; literalmente el nombre significa serpiente quetzal. Y nunca crea solo, sino siempre en pareja con Tepeu y en colaboraci\u00f3n con Hurak\u00e1n.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9a031aa e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp9a031aa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9193514 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp9193514\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">El templo circular de Q'umarkaj<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp02ca0ee e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp02ca0ee\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp444e0f1 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp444e0f1\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A diferencia de Hurak\u00e1n, el culto est\u00e1 documentado: en la capital Q&#8217;umarkaj se levantaba un templo circular dedicado a Ququmatz, entre los templos de Tohil y Awilix, lo que refleja su papel de mediador; la huella circular se conserva. El sacerdocio Aj Q&#8217;uq&#8217;umatz, de la dinast\u00eda Kaweq, gozaba de alto rango, y el rey Kotuj\u00e1 llevaba el nombre de la deidad como t\u00edtulo. Un rito de sacrificio espec\u00edfico y documentado por separado, en cambio, est\u00e1 menos claramente registrado que el hallazgo del templo y del sacerdocio.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp11de5b2 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp11de5b2\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp8d35271 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cp8d35271\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Una serpiente, muchos nombres: el parentesco<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp02f26b8 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp02f26b8\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp58c4390 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cp58c4390\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Ququmatz es la versi\u00f3n k&#8217;iche&#8217; de la serpiente emplumada mesoamericana en su conjunto. No es id\u00e9ntico al yucateco Kukulk\u00e1n ni al azteca Quetzalc\u00f3atl, pero pertenece a la misma tradici\u00f3n con una l\u00ednea ancestral com\u00fan m\u00e1s antigua; su aspecto de viento, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ehecatl\/\">Ehecatl<\/a>, muestra cu\u00e1n estrechamente se vinculan serpiente y viento en Mesoam\u00e9rica. En el propio Popol Vuh, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/hurakan\/\">Hurak\u00e1n<\/a> es su contraparte: Ququmatz es la serpiente quetzal del agua, con culto documentado, mientras que Hurak\u00e1n es la tr\u00edada del rayo del cielo, apenas rastreable en el culto.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp406577c e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"cp406577c\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpdd9c543 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"cpdd9c543\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Preguntas frecuentes sobre Ququmatz<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cp9e731bb e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"cp9e731bb\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-cpa7c898c elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"cpa7c898c\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>\u00bfQu\u00e9 significa Ququmatz literalmente?<\/strong><\/p>\n<p>Serpiente quetzal, de q&#8217;uq&#8217;, quetzal, y kumatz, serpiente; la traducci\u00f3n serpiente emplumada es imprecisa.<\/p>\n<p><strong>\u00bfEs Ququmatz lo mismo que Quetzalc\u00f3atl?<\/strong><\/p>\n<p>No. Se trata de la misma familia de la serpiente emplumada, pero es una deidad k&#8217;iche&#8217; independiente.<\/p>\n<p><strong>\u00bfEst\u00e1 documentado un culto?<\/strong><\/p>\n<p>S\u00ed. En Q&#8217;umarkaj se levantaba un templo circular con sacerdocio propio.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36dd7469 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"36dd7469\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-13760ab4 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"13760ab4\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Enlaces relacionados<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-28c87796 e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"28c87796\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5d6538df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5d6538df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Enlaces internos recomendados:<\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/hurakan\/\">Hurak\u00e1n<\/a> \u2013 el coraz\u00f3n del cielo como compa\u00f1ero de la creaci\u00f3n<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ehecatl\/\">Ehecatl<\/a> \u2013 el aspecto de viento de la serpiente emplumada azteca<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/vela-protectora\/\">Vela de protecci\u00f3n<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/raeuchern\/\">Fumigaci\u00f3n ritual<\/a>, <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/amulett\/\">Amuleto<\/a> \u2013 medios de protecci\u00f3n tradicionales<\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/brujula-de-proteccion\/\">Br\u00fajula de protecci\u00f3n<\/a> \u2013 panorama de medios de protecci\u00f3n<\/li>\n<\/ul>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-grl4kl40 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"grl4kl40\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-bzsbfrmh elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"bzsbfrmh\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t\t<h2 class=\"elementor-heading-title elementor-size-default\">Bibliograf\u00eda (selecci\u00f3n)<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2c13224a e-con-full e-flex e-con e-child\" data-id=\"2c13224a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0eymh9ub elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0eymh9ub\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<footer class=\"iwg-literatur\" data-nosnippet=\"true\">Una selecci\u00f3n de fuentes y estudios centrales:\r\n<ul>\r\n \t<li><span data-nosnippet=\"\">Christenson, Allen J.: <em>Popol Vuh. Sacred Book of the Quich\u00e9 Maya People<\/em>. Norman 2007.<\/span><\/li>\r\n \t<li><span data-nosnippet=\"\">Recinos, Adri\u00e1n \/ Goetz, Delia \/ Morley, Sylvanus G.: <em>Popol Vuh. The Book of the People<\/em>. Norman 1954.<\/span><\/li>\r\n \t<li><span data-nosnippet=\"\">Preuss, Mary H.: <em>Gods of the Popol Vuh<\/em>. Culver City 1988.<\/span><\/li>\r\n<\/ul>\r\n<\/footer><br><p class=\"iwg-bib-more\"><span data-nosnippet=\"\">M\u00e1s obras de referencia en el <a href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/literatur\/\">cat\u00e1logo bibliogr\u00e1fico<\/a>.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-hulijing e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"iwgkw2-add-hulijing\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-iwgkw2-add-hulijing-t elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"iwgkw2-add-hulijing-t\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Como serpiente emplumada de los mayas guatemaltecos y creador en el Popol Vuh, Ququmatz representa el lado ben\u00e9volo de la creaci\u00f3n: la palabra que, pronunciada junto con Tepeu, hace surgir la tierra, y un templo cuya huella circular se conserva hasta hoy.<\/p>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ququmatz, la serpiente de quetzal de Q&#8217;umarkaj Ququmatz es dios de la tradici\u00f3n maya. La serpiente de quetzal que, junto con Tepeu, invoc\u00f3 la tierra. DiosMaya \u00cdndice Ququmatz Ququmatz, tambi\u00e9n Gucumatz, es la Serpiente Emplumada de los mayas k&#8217;iche&#8217;, un dios creador en el Popol Vuh, vinculado con el viento, el agua y el cielo. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":30307,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"elementor_header_footer","meta":{"_yoast_wpseo_focuskw":"ququmatz","_yoast_wpseo_title":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada de los k'iche'","_yoast_wpseo_metadesc":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.","_yoast_wpseo_meta-robots-noindex":"","_yoast_wpseo_canonical":"","_angie_page":false,"gefaehrdungsstufe":"","wesen_kultur":"","wesen_klasse":"","footnotes":""},"categories":[321,325,713],"class_list":["post-30306","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-culturas","category-dioses","category-maya"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v27.7 (Yoast SEO v27.7) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Ququmatz, la Serpiente Emplumada de los k&#039;iche&#039;<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k&#039;iche&#039;. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ququmatz\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k&#039;iche&#039;. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"iWell Guard\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-07-21T05:27:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1536\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/\",\"name\":\"Ququmatz, la Serpiente Emplumada de los k'iche'\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/goetter_maya_ququmatz.webp\",\"datePublished\":\"2026-07-15T09:59:48+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-21T05:27:58+00:00\",\"description\":\"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/goetter_maya_ququmatz.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/goetter_maya_ququmatz.webp\",\"width\":1024,\"height\":1536,\"caption\":\"Ququmatz, la serpiente emplumada de los k'iche'\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Start\",\"item\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/home\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ququmatz\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/\",\"name\":\"iWell Guard\",\"description\":\"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#organization\",\"name\":\"Ittermann electronic GmbH\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/05\\\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png\",\"width\":1182,\"height\":237,\"caption\":\"Ittermann electronic GmbH\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/pantip.com\\\/profile\\\/9367242\",\"https:\\\/\\\/micro.blog\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.diggerslist.com\\\/iwellguard\\\/about\",\"https:\\\/\\\/skitterphoto.com\\\/photographers\\\/2870314\\\/iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/iwellguard.wordpress.com\\\/2026\\\/06\\\/06\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/hub.docker.com\\\/u\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.pinterest.com\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/bit.ly\\\/m\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/entre-vos-mains.alsace.eu\\\/profiles\\\/iwellguard\\\/activity\",\"https:\\\/\\\/gravatar.com\\\/reallybeded8fd34\",\"https:\\\/\\\/naijamatta.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/www.goodreads.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/profile.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/\",\"https:\\\/\\\/experiment.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/wakelet.com\\\/@iWellGuard82270\",\"https:\\\/\\\/www.chordie.com\\\/forum\\\/profile.php?id=2555664\",\"https:\\\/\\\/www.instapaper.com\\\/p\\\/17757966\",\"https:\\\/\\\/www.mapleprimes.com\\\/users\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/businesslistingplus.com\\\/profile\\\/iwell-guard\\\/\",\"https:\\\/\\\/telegra.ph\\\/iWell-Guard-06-06\",\"https:\\\/\\\/pbase.com\\\/iwellguard\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/b.hatena.ne.jp\\\/iwellguard\\\/20260607#bookmark-4788405196491818882\",\"https:\\\/\\\/fliphtml5.com\\\/home\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/anyflip.com\\\/homepage\\\/cmiwl#About\",\"https:\\\/\\\/transfur.com\\\/Users\\\/iwellguard\",\"http:\\\/\\\/delphi.larsbo.org\\\/user\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/jobs.lajobsportal.org\\\/profiles\\\/8380803-iwell-guard\",\"https:\\\/\\\/md.chaosdorf.de\\\/s\\\/jfbe5SBdJD\",\"https:\\\/\\\/www.lingvolive.com\\\/en-us\\\/profile\\\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\\\/translations\",\"https:\\\/\\\/www.fitday.com\\\/fitness\\\/forums\\\/members\\\/iwellguard.html\",\"https:\\\/\\\/www.mymeetbook.com\\\/iwellguard\",\"https:\\\/\\\/pxhere.com\\\/en\\\/photographer-me\\\/5040798\",\"https:\\\/\\\/disqus.com\\\/by\\\/iwellguard\\\/about\\\/\",\"https:\\\/\\\/pastelink.net\\\/hjwciqwq\",\"https:\\\/\\\/pubhtml5.com\\\/homepage\\\/scjhn\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.bitchute.com\\\/channel\\\/2O2eOKzNqujT\",\"https:\\\/\\\/audiomack.com\\\/iwellguard\"]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Ralf Ittermann\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f\"},\"headline\":\"Ququmatz\",\"datePublished\":\"2026-07-15T09:59:48+00:00\",\"dateModified\":\"2026-07-21T05:27:58+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/\"},\"wordCount\":1324,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/es\\\/ququmatz\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/iwell-guard.com\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/goetter_maya_ququmatz.webp\",\"articleSection\":[\"Culturas\",\"Dioses\",\"Maya\"],\"inLanguage\":\"es\",\"description\":\"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada de los k'iche'","description":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Ququmatz","og_description":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.","og_url":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/","og_site_name":"iWell Guard","article_modified_time":"2026-07-21T05:27:58+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":1536,"url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Tiempo de lectura":"6 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Ququmatz","datePublished":"2026-07-15T09:59:48+00:00","dateModified":"2026-07-21T05:27:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/"},"wordCount":1324,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","articleSection":["Culturas","Dioses","Maya"],"inLanguage":"es","description":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones."},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/","name":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada de los k'iche'","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","datePublished":"2026-07-15T09:59:48+00:00","dateModified":"2026-07-21T05:27:58+00:00","description":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#primaryimage","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","width":1024,"height":1536,"caption":"Ququmatz, la serpiente emplumada de los k'iche'"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Start","item":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/home\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ququmatz"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#website","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/","name":"iWell Guard","description":"Schutz vor dunklen Einfl\u00fcssen","publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","contentUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/Ittermann-Logo-1182x237-1.png","width":1182,"height":237,"caption":"Ittermann electronic GmbH"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/pantip.com\/profile\/9367242","https:\/\/micro.blog\/iwellguard","https:\/\/www.diggerslist.com\/iwellguard\/about","https:\/\/skitterphoto.com\/photographers\/2870314\/iwell-guard","https:\/\/iwellguard.wordpress.com\/2026\/06\/06\/iwell-guard\/","https:\/\/hub.docker.com\/u\/iwellguard","https:\/\/www.pinterest.com\/iwellguard\/","https:\/\/bit.ly\/m\/iwellguard","https:\/\/entre-vos-mains.alsace.eu\/profiles\/iwellguard\/activity","https:\/\/gravatar.com\/reallybeded8fd34","https:\/\/naijamatta.com\/iwellguard","https:\/\/www.goodreads.com\/iwellguard","https:\/\/profile.hatena.ne.jp\/iwellguard\/","https:\/\/experiment.com\/users\/iwellguard","https:\/\/wakelet.com\/@iWellGuard82270","https:\/\/www.chordie.com\/forum\/profile.php?id=2555664","https:\/\/www.instapaper.com\/p\/17757966","https:\/\/www.mapleprimes.com\/users\/iwellguard","https:\/\/businesslistingplus.com\/profile\/iwell-guard\/","https:\/\/telegra.ph\/iWell-Guard-06-06","https:\/\/pbase.com\/iwellguard\/iwellguard","https:\/\/b.hatena.ne.jp\/iwellguard\/20260607#bookmark-4788405196491818882","https:\/\/fliphtml5.com\/home\/iwellguard","https:\/\/anyflip.com\/homepage\/cmiwl#About","https:\/\/transfur.com\/Users\/iwellguard","http:\/\/delphi.larsbo.org\/user\/iwellguard","https:\/\/jobs.lajobsportal.org\/profiles\/8380803-iwell-guard","https:\/\/md.chaosdorf.de\/s\/jfbe5SBdJD","https:\/\/www.lingvolive.com\/en-us\/profile\/9ecaeaca-ce11-4e51-9e71-01d55e2bff36\/translations","https:\/\/www.fitday.com\/fitness\/forums\/members\/iwellguard.html","https:\/\/www.mymeetbook.com\/iwellguard","https:\/\/pxhere.com\/en\/photographer-me\/5040798","https:\/\/disqus.com\/by\/iwellguard\/about\/","https:\/\/pastelink.net\/hjwciqwq","https:\/\/pubhtml5.com\/homepage\/scjhn\/","https:\/\/www.bitchute.com\/channel\/2O2eOKzNqujT","https:\/\/audiomack.com\/iwellguard"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f","name":"Ralf Ittermann","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/073c0153e350a5005b68eb752b445fea71f6b24a26da9449ad7e155e6b446c9d?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ralf Ittermann"},"givenName":"Ralf","familyName":"Ittermann","jobTitle":"Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer und redaktioneller Verantwortlicher","url":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/author\/claude\/","description":"Ralf Ittermann ist Gesch\u00e4ftsf\u00fchrer der Ittermann electronic GmbH und redaktioneller Verantwortlicher des iWell-Guard-Lexikons. Er verbindet langj\u00e4hrige Erfahrung in der Pr\u00e4zisionsfertigung mit medialer Praxis und religionsgeschichtlicher Quellenarbeit.","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Ittermann electronic GmbH","url":"https:\/\/ittermann.de\/","address":{"@type":"PostalAddress","streetAddress":"K\u00f6hlergasse 16-18","postalCode":"99842","addressLocality":"Ruhla","addressCountry":"DE"}},"knowsAbout":["Religionsgeschichte","Mythologie","Mediale Praxis","Energetische Diagnostik","Schutzpraxis","Volksglauben","Westliche Esoterik"]},{"@type":"Article","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/"},"author":{"name":"Ralf Ittermann","@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#\/schema\/person\/ee2a27f1cac3406c7c6fb5820cb7349f"},"headline":"Ququmatz","datePublished":"2026-07-15T09:59:48+00:00","dateModified":"2026-07-21T05:27:58+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/"},"wordCount":1324,"publisher":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/ququmatz\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/iwell-guard.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/goetter_maya_ququmatz.webp","articleSection":["Culturas","Dioses","Maya"],"inLanguage":"es","description":"Ququmatz, la Serpiente Emplumada y creador de los mayas k'iche'. Origen, el papel en el Popol Vuh y la clasificaci\u00f3n desde la ciencia de las religiones."}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/30306","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30306"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/30306\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30308,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/30306\/revisions\/30308"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30307"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30306"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/iwell-guard.com\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30306"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}